Շփայերի տաճար

Շփայերի տաճար (գերմաներէն՝ Speyerer Dom), կայսերական տաճար Գերմանիոյ Շփայեր քաղաքին մէջ (Ռայնլանտ Փֆալցի երկրամաս): Հռոմէական ոճի պահպանուած եկեղեցիներէն ամէնամեծն է: Ըլլալով արքաներու եւ կայսրերու յուղարկաւորման վայր` տաճարը խորհրդանշեր է կայսերական իշխանութիւնը: Անիկա եւրոպական ճարտարապետութեան ամէնանշանաւոր կառոյցներէն է, հռոմէական ամէնագեղեցիկ տաճարներէն մէկը: 1981 թուականին հռչակուեր է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային մշակութային ժառանգութեան կոթող: Պատմութիւն Տաճարը կառուցուեր է 1030-1061 թուականներուն Հռոմէական սրբազան կայսրութեան տարիներուն: Շինարարութիւնը սկսած է Քոնրատ II արքայի օրօք, շարունակուեր՝ անոր որդւոյն` Հենրի III-ի օրօք եւ ի վերջոյ աւարտեր թոռան` Հենրի IV- օրոք` օծուելով իր կառավարման տարիներուն: Այդ ժամանակ Շփայերի մէջ կ'ապրէր մօտ 500 մարդ, իսկ Շփայերի տաճարը աշխարհի խոշորագոյն շինութիւններէն մէկն էր շինարարութեան աւարտին: Անիկա ունէր նաեւ մասնակի քաղաքական նշանակութիւն, քանի որ անոր մեծութիւնը կը խորհրդանշէր կայսրի հզօրութիւնը: Իր գոյութեան գրեթէ հազար տարիներու ընթացքին, տաճարը բազմաթիւ անգամ վերանորոգուեր է ու վերակառուցուեր, փոխուեր է արտաքին տեսքը: Տաճարին պատուհասած ամէնամեծ աղէտը տեղի ունեցեր է 1689 թուականին, երբ ֆրանսական Լուիս XIV արքայի զինուորները քանդեր են զայն` ձգելով միայն պատերը եւ պղծած՝ տաճարին մէջ գտնուող սրբութիւնները: 1772-1784 թուականներուն տաճարը վերականգնուած է, անոր աւելցնելով գաւիթ, սակայն ատկէ ետք կրկին գրաւուած եւ պղծուած ֆրանսացիներուն կողմէ: 1846-1853 թուականներուն տաճարը հիմնանորոգուեր է, Պավարացի Լիուտվիկ I-ի միջոցներով զարդարուեր՝ հսկայական որմանկարներով: Տաճարին մէջ տեղադրուած է երգեհոն, որուն հետ կապուած է գերմանացի նշանաւոր երգեհոնահարներու` Լիուտվիկ Տիորի եւ Լէո Քրամերի գործունէութիւնը: Թեքնիք տուեալներ Երկարութիւն - 134 մ Միջին նաւի երկարութիւն - 33 մ Նաւի երկարութիւն - 37.62 մ Արեւելեան աշտարակներու բարձրութիւն - 71.20 մ Արեւմտեան աշտարակներու բարձրութիւն - 65.60 մ Դամբարաններ Խորանին կից դամբարանին մէջ թաղուած են գերմանական կայսրեր ու թագաւորներ: Անոնցմէ են. Հռոմէական սրբազան կայսրութեան կայսր Քոնրատ II (1039) Հռոմէական սրբազան կայսրութեան կայսր Հենրի III` Քոնրատ II-ի որդին (1056) Հռոմէական սրբազան կայսրութեան կայսր Հենրի IV` Հենրի III-ի որդին (1106) Հռոմէական սրբազան կայսրութեան կայսր Հենրի V (1125) Պէաթրիս (1184), Ֆրիտրիխ I Շիկամօրուսի կինը (1184) եւ դուստրը՝ Ագնեսը Գերմանիոյ արքայ Ֆիլիփ Շուապսքին` Ֆրիտրիխ I Շիկամօրուսի որդին (1208) Գերմանիոյ արքայ Ռուտոլֆ I Հապսպուրկ, (1291) Գերմանիոյ արքայ Ատոլֆ Նասաու (1298) Գերմանիոյ արքայ Ալպրեխտ I Հապսպուրկ` Ռուտոլֆ I-ի որդին (1308) Ծանօթագրութիւններ Արտաքին յղումներ Պաշտօնական կայք Տաճարի պատկերասրահ