Provence-Alpes-Côte d'Azur

Provence-Alpes-Côte d'Azur (Sebutan bahasa Perancis: [pʁɔvɑ̃s alp kot dazyʁ]), yang lazim disingkatkan sebagai PACA, ialah sebuah kawasan pentadbiran dan kolektiviti wilayah di tenggara Perancis Metropolitan. Kawasan ini terdiri daripada enam jabatan, iaitu Alpes-de-Haute-Provence, Hautes-Alpes, Alpes-Maritimes, Bouches-du-Rhône, Var dan Vaucluse. Marseille ialah pusat pentadbirannya serta bandar terbesar di kawasan tersebut. Provence-Alpes-Côte d'Azur bersempadan dengan Itali di timur, Monaco di tenggara, Auvergne-Rhône-Alpes di utara dan Occitanie di barat. Bahagian selatannya menghadap Laut Mediterranean. Kawasan seluas kira-kira 31,400 kilometer persegi ini merangkumi persekitaran yang sangat berbeza, daripada delta Rhône dan dataran rendah Camargue di barat hingga ke pergunungan tinggi Alps di utara dan timur. Pada 1 Januari 2023, kawasan ini mempunyai 5,218,960 penduduk yang tersebar di 946 komun. Penduduknya bertambah pada kadar purata 0.6 peratus setahun antara 2017 dengan 2023, hampir keseluruhannya disebabkan oleh lebihan penghijrahan masuk berbanding penghijrahan keluar. Sebahagian besar penduduk dan kegiatan ekonomi tertumpu di pesisir Mediterranean serta di sekitar kawasan metropolitan Aix-Marseille-Provence, Nice dan Toulon. Ekonominya didominasi oleh sektor perkhidmatan, pelancongan, perdagangan dan kegiatan yang memenuhi keperluan penduduk tetap serta pengunjung. Kawasan ini turut mempunyai kegiatan perindustrian, pelabuhan, teknologi, pertanian, pengeluaran wain dan perusahaan kebudayaan yang penting. Warisan sejarahnya merangkumi tinggalan Yunani dan Rom, bandar zaman pertengahan, monumen kepausan di Avignon, pusat peranginan Côte d'Azur serta tradisi budaya Provence dan Nice. Nama Nama Provence-Alpes-Côte d'Azur menggabungkan nama tiga ruang geografi dan sejarah utama yang membentuk kawasan tersebut: Provence, Pergunungan Alps dan Côte d'Azur. Singkatan PACA digunakan secara meluas dalam dokumen pentadbiran, media dan percakapan harian. Nama rasmi kawasan ini ditetapkan sebagai Provence-Alpes-Côte d'Azur melalui dekri kerajaan Perancis yang berkuat kuasa pada 1 Januari 2017. Sejak 2017, Majlis Wilayah menggunakan jenama komunikasi Région Sud, kemudian logo Région Sud—Provence-Alpes-Côte d'Azur, bagi tujuan promosi dan komunikasi awam. Penggunaan jenama tersebut tidak mengubah nama kawasan dari segi undang-undang. Geografi Kedudukan dan bentuk muka bumi Provence-Alpes-Côte d'Azur terletak di antara lembah bawah Rhône, Laut Mediterranean dan banjaran Alps. Kedudukan ini menghasilkan peralihan yang ketara antara landskap Mediterranean di selatan dan barat dengan persekitaran gunung di utara serta timur. Bahagian barat kawasan ini merangkumi lembah Rhône, dataran pertanian di sekitar Avignon dan sebahagian daripada delta Camargue. Di tengah-tengah Provence terdapat dataran tinggi batu kapur, lembah, gaung dan banjaran rendah seperti Alpilles, Luberon dan Montagne Sainte-Victoire. Pesisirnya pula mempunyai teluk, tanjung, pulau dan tebing batu, termasuk kawasan Calanques antara Marseille dengan Cassis. Bahagian utara dan timur didominasi oleh Alps Selatan. Kawasan pergunungan ini merangkumi massif Écrins, Queyras, Mercantour dan lembah-lembah yang menghubungkan Perancis dengan Itali. Barre des Écrins merupakan puncak tertinggi di kawasan ini. Perbezaan altitud yang besar menyebabkan kepadatan penduduk di jabatan pergunungan jauh lebih rendah berbanding dengan kawasan pesisir. Sungai utama termasuk Rhône, Durance, Var, Verdon dan Argens. Durance mengalir dari Alps menuju Rhône dan memainkan peranan penting dalam pengairan, penjanaan hidroelektrik serta bekalan air. Sungai Verdon membentuk Gaung Verdon, salah satu ciri landskap batu kapur yang paling terkenal di Provence. Iklim dan alam sekitar Kawasan pesisir dan dataran rendah mengalami iklim Mediterranean, dengan musim panas yang umumnya panas dan kering serta hujan yang lebih tertumpu pada musim luruh dan musim sejuk. Iklim gunung terdapat di kawasan Alps, dengan suhu yang lebih rendah, musim sejuk bersalji dan perubahan keadaan yang ketara mengikut ketinggian. Bahagian barat Provence dipengaruhi oleh mistral, iaitu angin utara atau barat laut yang bertiup melalui lembah Rhône menuju Mediterranean. Angin tersebut lazimnya kering dan boleh bertiup dengan kencang hingga ke pesisir Provence. Kira-kira tiga perempat daripada wilayahnya terdiri daripada ruang semula jadi. Kepelbagaian altitud, geologi dan iklim menyokong habitat Mediterranean, tanah lembap, hutan, padang rumput pergunungan dan ekosistem marin yang beraneka. Empat taman negara terletak sepenuhnya atau sebahagiannya di kawasan ini, iaitu Taman Negara Écrins, Taman Negara Mercantour, Taman Negara Port-Cros dan Taman Negara Calanques. Terdapat juga beberapa taman alam wilayah, termasuk Camargue, Luberon, Verdon, Queyras dan Préalpes d'Azur. Kawasan ini terdedah kepada beberapa bahaya semula jadi, khususnya banjir kilat, kebakaran hutan, gempa bumi, runtuhan batu dan pergerakan tanah. Kemarau musim panas dan hujan Mediterranean yang kadangkala sangat lebat meningkatkan risiko kebakaran serta banjir. Sejarah Zaman purba Wilayah Provence-Alpes-Côte d'Azur telah didiami sejak zaman prasejarah. Kedudukannya di antara Mediterranean, lembah Rhône dan laluan Alps menjadikannya kawasan perhubungan antara masyarakat dari Semenanjung Itali, Eropah tengah dan Mediterranean barat. Sekitar 600 SM, peneroka Yunani dari Phocaea di Asia Kecil mengasaskan koloni Massalia di tapak Marseille moden. Massalia berkembang sebagai pelabuhan perdagangan yang menghubungkan dunia Mediterranean dengan masyarakat Celt dan Liguria di kawasan pedalaman. Dari abad ke-2 SM, Republik Rom memperluas penguasaannya di tenggara Galia. Sebahagian besar wilayah ini dimasukkan ke dalam jajahan dan wilayah Rom seperti Gallia Narbonensis dan Alpes Maritimae. Bandar seperti Arles, Orange, Vaison-la-Romaine, Fréjus dan Cimiez berkembang sebagai pusat pentadbiran, perdagangan atau ketenteraan. Jalan raya, saluran air, amfiteater dan monumen Rom yang masih wujud menjadi sebahagian penting daripada warisan kawasan tersebut. Zaman pertengahan dan zaman moden Selepas keruntuhan Empayar Rom Barat, kawasan ini diperintah secara berturut-turut oleh beberapa kerajaan dan dinasti. Pada Zaman Pertengahan, wilayah yang kini membentuk Provence-Alpes-Côte d'Azur tidak merupakan satu entiti politik tunggal. Sebahagian besarnya berada dalam Daerah Provence, manakala kawasan utara mempunyai hubungan dengan Dauphiné. Comtat Venaissin dan Avignon pula berada di bawah kekuasaan Paus untuk tempoh yang panjang. Pada 1388, Nice dan sebahagian kawasan sekitarnya memisahkan diri daripada Provence dan berada di bawah perlindungan Wangsa Savoy. Perkembangan ini mewujudkan perbezaan sejarah dan kebudayaan antara Provence dengan daerah Nice. Provence disatukan dengan Kerajaan Perancis pada 1481 selepas kematian Charles III dari Provence. Avignon dan Comtat Venaissin menyertai Perancis semasa Revolusi Perancis. Pada 1860, Daerah Nice diserahkan oleh Kerajaan Sardinia kepada Perancis menurut Perjanjian Turin, selepas suatu pungutan suara yang dianjurkan pada April tahun tersebut. Sempadan timur kawasan ini mendapat bentuk semasanya selepas Tende dan La Brigue diserahkan kepada Perancis pada 1947. Pembentukan kawasan pentadbiran Lingkungan pentadbiran wilayah yang menjadi asas kepada Provence-Alpes-Côte d'Azur diwujudkan melalui penyelarasan kawasan pentadbiran Perancis pada 1960. Pada ketika itu, Corsica turut dikaitkan dengan lingkungan Mediterranean sebelum memperoleh susunan wilayah yang berasingan. Pembaharuan penyahpusatan pada 1982 mengubah kawasan Perancis menjadi kolektiviti wilayah dengan kuasa dan belanjawan sendiri. Majlis-majlis wilayah pertama yang dipilih melalui undi sejagat langsung mula berkhidmat selepas pilihan raya wilayah 1986. Tidak seperti kebanyakan kawasan metropolitan yang digabungkan melalui pembaharuan wilayah 2016, sempadan Provence-Alpes-Côte d'Azur tidak berubah. Nama, komposisi enam jabatan dan kedudukan Marseille sebagai pusat pentadbiran disahkan semula melalui dekri pada Disember 2016. Pentadbiran dan politik Provence-Alpes-Côte d'Azur merupakan sebuah kolektiviti wilayah yang ditadbir oleh Majlis Wilayah Provence-Alpes-Côte d'Azur. Pada peringkat negara, kerajaan Perancis diwakili oleh prefek kawasan yang beribu pejabat di Marseille. Kawasan ini dibahagikan kepada enam jabatan: Majlis Wilayah mempunyai 123 orang ahli yang dipilih melalui pilihan raya wilayah. Majlis tersebut meluluskan belanjawan dan dasar kawasan, manakala presidennya mengetuai badan eksekutif, melaksanakan keputusan majlis serta mengurus perkhidmatan pentadbiran wilayah. Renaud Muselier dipilih semula sebagai presiden pada 2 Julai 2021 bagi tempoh enam tahun. Bidang tanggungjawab utama kawasan termasuk pembangunan ekonomi, perancangan wilayah, pengangkutan serantau, pengurusan sekolah menengah atas, latihan vokasional, pengurusan sebahagian dana Kesatuan Eropah, perlindungan alam sekitar serta sokongan terhadap kebudayaan dan pelancongan. Demografi dan petempatan Provence-Alpes-Côte d'Azur mempunyai 5,218,960 penduduk pada 1 Januari 2023. Antara 2017 dengan 2023, jumlah penduduk meningkat sebanyak kira-kira 188,000 orang atau purata 0.6 peratus setahun. Pertumbuhan tersebut hampir sepenuhnya berpunca daripada penghijrahan masuk, sementara perbezaan antara kelahiran dengan kematian hampir seimbang. Penduduk tertumpu secara tidak sekata. Pesisir Mediterranean, lembah Rhône dan kawasan metropolitan utama mempunyai kepadatan yang tinggi, manakala kawasan Alps dan pedalaman Haute-Provence lebih jarang penduduknya. Lebih 90 peratus penduduk tinggal dalam kawasan tarikan bandar, dan kira-kira separuh daripada penduduk tinggal di komun yang terletak di pesisir. Marseille ialah bandar terbesar dengan 886,040 penduduk pada 2023. Bandar utama lain termasuk Nice, Toulon, Aix-en-Provence, Avignon, Antibes, Cannes dan La Seyne-sur-Mer. Tiga kawasan metropolitan—Aix-Marseille-Provence, Nice Côte d'Azur dan Toulon Provence Méditerranée—menghimpunkan sebahagian besar penduduk serta pekerjaan kawasan ini. Struktur umur penduduk lebih tua daripada purata Perancis Metropolitan. Kawasan ini menarik pesara dan penduduk dari kawasan lain, tetapi juga menghadapi ketidaksamaan sosial, kemiskinan bandar dan kesukaran mendapatkan perumahan mampu milik, terutamanya di kawasan pesisir serta pusat bandar utama. Ekonomi Ekonomi Provence-Alpes-Côte d'Azur banyak berasaskan sektor perkhidmatan. Perdagangan, kesihatan, pendidikan, pentadbiran awam, pengangkutan, perhotelan dan perkhidmatan kepada penduduk mempunyai kedudukan yang besar. Kehadiran penduduk bermusim dan pelancong turut menyokong pekerjaan dalam peruncitan, makanan, penginapan, kebudayaan dan rekreasi. Pelancongan merupakan kegiatan penting di Côte d'Azur, Provence, Camargue dan Alps Selatan. Pesisir menarik pelancongan pantai, kapal persiaran dan kegiatan nautika, sementara kawasan pergunungan menempatkan pusat peranginan ski serta kegiatan mendaki dan sukan luar. Bandar seperti Marseille, Nice, Cannes, Avignon, Arles dan Aix-en-Provence pula menarik pengunjung melalui warisan, muzium dan pesta kebudayaan. Kegiatan industri tertumpu khususnya di sekitar Marseille, Fos-sur-Mer, Étang de Berre, Toulon dan kawasan Aix-en-Provence. Industri utama termasuk petrokimia, tenaga, logistik, pembinaan dan pembaikan kapal, aeroangkasa, pertahanan serta pemprosesan makanan. Kawasan Sophia Antipolis dekat Nice dan Antibes merupakan pusat kegiatan teknologi maklumat, telekomunikasi dan penyelidikan. Pertanian menggunakan bahagian tanah yang lebih kecil daripada sektor bandar dan semula jadi, tetapi mempunyai peranan ekonomi serta landskap yang penting. Hasil utamanya termasuk wain, buah-buahan, sayur-sayuran, minyak zaitun, tumbuhan aromatik dan lavender. Dataran Rhône dan Durance menyokong pertanian pengairan, manakala penternakan biri-biri serta kegiatan pastoral terdapat di kawasan pergunungan. Prestasi ekonomi berbeza mengikut sektor. Pada 2024, jumlah pelancong terus meningkat, tetapi sektor pembinaan merosot dan hasil pertanian berbeza-beza akibat keadaan cuaca. Pertumbuhan pekerjaan pula menjadi lebih perlahan berbanding tahun-tahun sebelumnya. Antara cabaran ekonomi dan sosial kawasan ini ialah kadar pengangguran yang secara tradisinya lebih tinggi daripada purata negara, ketidaksamaan pendapatan, tekanan harga perumahan, kebergantungan sesetengah kawasan pada pelancongan bermusim serta jurang pembangunan antara pesisir dengan kawasan pedalaman. Pengangkutan Kedudukan antara lembah Rhône, Mediterranean dan Alps menjadikan Provence-Alpes-Côte d'Azur sebuah laluan perhubungan utama antara Perancis, Itali dan kawasan Mediterranean. Walau bagaimanapun, bentuk muka bumi bergunung-ganang dan penumpuan penduduk di pesisir mewujudkan kesesakan serta ketidakseimbangan dalam penyediaan pengangkutan. Rangkaian jalan rayanya berpusat pada lebuh raya A7 dari lembah Rhône ke Marseille, A8 yang mengikuti laluan Aix-en-Provence–Nice–Itali, A50 antara Marseille dengan Toulon dan A51 menuju kawasan Alps. Laluan pesisir di sekitar Marseille, Toulon, Cannes dan Nice sering mengalami kesesakan, khususnya pada waktu puncak dan musim pelancongan. Perkhidmatan kereta api laju menghubungkan Avignon, Aix-en-Provence dan Marseille dengan Lyon, Paris serta bandar-bandar lain melalui LGV Méditerranée. Laluan kereta api konvensional mengikuti pesisir dari Marseille melalui Toulon, Cannes dan Nice menuju sempadan Itali. Laluan lain menghubungkan Marseille dengan Avignon, Gap dan Briançon. Pengangkutan bas dan kereta api wilayah dipasarkan di bawah rangkaian ZOU!. Rangkaian ini merangkumi perkhidmatan TER, bas antara bandar serta landasan Chemins de fer de Provence antara Nice dengan Digne-les-Bains. Bandar-bandar utama turut mempunyai rangkaian pengangkutan awam tempatan, termasuk metro dan trem di Marseille, trem di Nice serta perkhidmatan bas dan feri bandar. Lapangan terbang utama ialah Lapangan Terbang Nice Côte d'Azur dan Lapangan Terbang Marseille Provence. Lapangan terbang lain termasuk Toulon–Hyères dan Avignon Provence. Pelabuhan Marseille-Fos pula merupakan pusat utama bagi pengangkutan barang, tenaga, feri dan kapal persiaran di Mediterranean. Kebudayaan dan warisan Bahasa dan identiti Bahasa Perancis ialah bahasa rasmi dan bahasa utama dalam pendidikan, pentadbiran serta kehidupan awam. Namun demikian, sebahagian besar kawasan ini secara sejarah termasuk dalam kawasan bahasa Occitan atau langue d'oc. Ragam bahasa serantau termasuk Provençal di sebahagian besar Provence, nissart atau Niçard di sekitar Nice dan vivaro-alpin di kawasan Alps. Ragam-ragam tersebut mempunyai tradisi kesusasteraan, teater, muzik dan penamaan tempat tersendiri. Sistem pendidikan Perancis mengiktiraf Provençal, Niçard dan Vivaro-Alpine sebagai ragam bahasa Occitan yang boleh diajarkan atau digunakan dalam peperiksaan tertentu. Identiti serantau tidak seragam. Provence, daerah Nice, Camargue dan kawasan Alps mempunyai pengalaman sejarah, pertuturan dan adat yang berbeza. Nama serta jenama kawasan cuba menggabungkan ketiga-tiga unsur Provence, Alps dan Côte d'Azur tanpa menghapuskan identiti tempatan tersebut. Warisan dan kegiatan kebudayaan Warisan binaan kawasan ini mencerminkan sejarah Yunani, Rom, Kristian awal, zaman pertengahan, Renaissance dan perkembangan pelancongan moden. Antara tapak yang tercatat dalam Senarai Warisan Dunia UNESCO ialah: monumen Rom dan Romanesque di Arles; teater Rom dan Gerbang Kemenangan di Orange; pusat bersejarah Avignon, termasuk Palais des Papes dan Pont Saint-Bénézet; kubu pertahanan Vauban di Briançon dan Mont-Dauphin sebagai sebahagian daripada tapak bersiri Kubu Vauban; dan Nice sebagai bandar peranginan musim sejuk di Riviera, yang disenaraikan pada 2021. Kawasan ini telah lama menjadi tempat kegiatan seni dan intelektual. Cahaya, iklim serta landskap Mediterranean menarik pelukis dan penulis dari Perancis serta luar negara. Muzium-muzium di Aix-en-Provence, Arles, Avignon, Marseille, Nice dan Antibes memelihara koleksi arkeologi, seni halus, seni moden serta sejarah tempatan. Acara kebudayaan yang terkenal termasuk Festival Filem Cannes, Festival Avignon, Festival Seni Lirik Aix-en-Provence, Chorégies d'Orange dan Rencontres de la photographie d'Arles. Acara tersebut meliputi filem, teater, opera, muzik dan fotografi serta menyumbang kepada kegiatan kebudayaan dan pelancongan kawasan. Tradisi makanan berbeza antara pesisir, Provence pedalaman, daerah Nice dan Alps. Bahan yang lazim digunakan termasuk minyak zaitun, bawang putih, herba Mediterranean, tomato, sayur-sayuran, ikan dan makanan laut. Hidangan yang dikaitkan dengan kawasan ini termasuk bouillabaisse Marseille, socca Nice, ratatouille, tapenade dan pelbagai hidangan berasaskan sayur-sayuran serta hasil laut. Lihat juga Provence Côte d'Azur Kawasan di Perancis Senarai komun di Provence-Alpes-Côte d'Azur Alps Selatan Rujukan Pautan luar Laman rasmi Majlis Wilayah Provence-Alpes-Côte d'Azur Data geografi dan pentadbiran oleh INSEE Atlas wilayah Provence-Alpes-Côte d'Azur oleh INSEE