Var

Var ( Frëngjisht: [vaʁ] ( dëgjoni) , Ocitanisht: Var [ˈbaɾ] ; Shqip: Vari) është një departament në rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francën Juglindore. Kufizohet në lindje nga departamenti Alpes-Maritimes ; në perëndim nga Bouches-du-Rhône ; në veri të lumit Verdon nga departamenti Alpes-de-Haute-Provence ; dhe në jug nga Deti Mesdhe . Kishte një popullsi prej 1,076,711 banorësh në 2019. Departamenti Var merr emrin e tij nga lumi Var, i cili rridhte përgjatë kufirit të tij lindor, derisa kufiri u zhvendos në 1860 dhe departamenti nuk është më i lidhur me lumin. Tuloni është qyteti më i madh dhe kryeqyteti administrativ i Varit. Qytete të tjera të rëndësishme në Var përfshijnë Fréjus, Saint-Raphaël, Draguignan, Brignoles, Hyères dhe La Seyne-sur-Mer . Departamenti Var është i njohur për portin e Tulonit, portin kryesor të Marinës Franceze, për vendpushimet e tij bregdetare, më i famshmi prej të cilëve është Saint-Tropez, për disa shembuj të shkëlqyer të arkitekturës romane dhe të tjera mesjetare, si Abacia Le Thoronet dhe Katedralja Fréjus, për verërat e saj, veçanërisht verërat e Bandolit, si dhe për pistën e saj të garave të motorsportit Circuit Paul Ricard, e vendosur në Le Castellet. Historia vitet e hershme Departamenti i Var u krijua në kohën e Revolucionit Francez, më 4 mars 1790, nga një pjesë e ish- provincës mbretërore të Provencës . Kryeqyteti i saj ishte fillimisht Tuloni, por ai u zhvendos në Grasse në 1793 për të ndëshkuar Tulonasit që ia dhanë qytetin britanikëve në 1793. Më pas, kryeqyteti u zhvendos në Brignoles në 1795, pastaj në Draguignan në 1797. Ajo nuk u kthye në Toulon deri në 1974. Shekulli i 19 Në 1815, pas humbjes së Napoleonit në Waterloo, departamenti u pushtua nga trupat austriake deri në nëntor 1818. Në 1854, hekurudha e parë arriti në Tulon. Me krijimin e departamentit të ri të Alpes-Maritimes në 1860 dhe pas aneksimit nga Franca të Nicës, pjesa lindore e departamentit, që korrespondon me rrethin e Grasse, u zhvendos në departamentin e ri. Kjo lëvizje gjithashtu zhvendosi lumin Var, i cili i kishte dhënë emrin departamentit, në departamentin e ri. Kohët e fundit Lufta e Parë Botërore (1914-1918) stimuloi rritjen në kantieret detare dhe industrinë ushtarake në rajon, por dobësoi industrinë bujqësore dhe ushqimore. Në vitin 1942, ushtria gjermane u zhvendos nga Franca e pushtuar në zonën e lirë, e cila përfshinte departamentin Var. Flota franceze u sabotua në portin e Tulonit për të mos rënë në duart e gjermanëve. Më 15 gusht 1944, forcat amerikane dhe franceze të lira zbarkojnë në Saint-Tropez, Sainte-Maxime dhe Saint-Raphaël . Flota franceze e Lirë mbërriti në Tulon më 13 shtator. Në vitet 1960, rreth 100,000 qytetarë francezë u riatdhesuan nga Algjeria pas Luftës së Pavarësisë së Algjerisë dhe u vendosën në departamentin Var. Në vitin 2014, kryebashkiaku i Fréjus, David Rachline u bë senatori i parë nga Vari i zgjedhur nën flamurin e Frontit Kombëtar (më vonë Tubimi Kombëtar); së bashku me Stéphane Ravier nga fqinji Bouches-du-Rhône, të dy u bënë anëtarët e parë të Frontit Kombëtar në Senat nën Republikën e Pestë . Gjeografia Departamenti Var ka një sipërfaqe prej 6,032 km 2 . Kishte 420 km vijë bregdetare, duke përfshirë ishujt në det të hapur. 56% e sipërfaqes së saj është e mbuluar me pyje. Formacionet e saj gjeologjike ndahen në dy rajone; një i përbërë nga gurë gëlqerorë në veriperëndim të një linje midis Tulonit dhe Draguignan dhe nga shkëmbi kristalor ( kuarci ) në juglindje. Rrafshnalta e Canjuers (frëngjisht: Plan de Canjuers ) në verilindje të Varit ngrihet gradualisht nga 500 në 1000 metra. Në jug dhe perëndim ka disa pllaja, si pllaja e Siou Blanc në veri të Tulonit, të cilat ngrihen nga 400 në 700 metra në lartësi. Klima Departamenti Var ka një klimë mesdhetare, pak më të ngrohtë, më të thatë dhe më me diell se Nica dhe Alpes-Maritimes, por gjithashtu është më pak i mbrojtur nga era. Tuloni ka mesatarisht 2899.3 orë me diell çdo vit. Temperatura mesatare maksimale ditore në gusht është 29.1 °C, dhe temperatura mesatare minimale ditore në janar është 5.8 °C. Reshjet mesatare vjetore janë 665 mm. Erërat mbi 16 m/s (57.6 km/h) fryjnë mesatarisht 116 ditë në vit në Tulon, krahasuar me 77 ditë në vit në Fréjus më në lindje. Demografia Qytetet kryesore Në vitin 2019, popullsia e Varit ishte 1,076,711, nga të cilët 51% jetojnë në aglomeratin ( njësinë urbane ) të Tulonit, prefekturës dhe komunës më të populluar. Që nga viti 2019, ka nëntë komuna me më shumë se 20,000 banorë: Ekonomia Industria kryesore e Varit është turizmi, kryesisht falë dyndjes së madhe verore të turistëve në jug të Francës dhe në bregdetin e Mesdheut në veçanti, por edhe në brendësi të kanionit të lumit Verdon, fshatrave si dhe vreshtave në majë të kodrave. Turizmi Tërheqjet turistike të njohura në Var përfshijnë: Porti dhe plazhet e Saint-Tropez ; Fshati bregdetar i Sainte-Maxime, me shëtitore buzë detit, dyqane dhe restorante, dhe një shërbim traget për në Saint-Tropez; Plazhi i Cavalaire-sur-Mer, plazhi më i gjatë me rërë në bregdet; Turne me varkë në Rade ose portin e Tulonit, ankorimi kryesor i Marinës Franceze; Wind-surfing në det të hapur të gadishullit Giens ; Le Thoronet Abbey, një nga manastiret cisterciane mesjetare më të ruajtura në Francë; Baptisteri i Katedrales Fréjus, struktura më e vjetër e krishterë në Provensë; Fshati në majë të kodrës Bormes-les-Mimosas ; Îles d'Hyères, duke përfshirë parkun natyror nënujor rreth Île de Port-Cros; Hiking në Masivin de l'Esterel ; Fshatrat në majë të kodrave Gassin, Ramatuelle, Montauroux, Fayence, Callian, Seillans, Tourrettes, Saint-Paul-en-Forêt, Mons dhe Tanneron në rajonin e Fayence ; Gryka e Verdonit, liqeni i Sainte-Croix dhe fshatrat në majë të kodrave të Varit të sipërm; Fshatrat në majë të kodrave, shpellat e verës dhe vreshtat pranë Bandolit . Industria Industria e ndërtimit punëson 28,000 punëtorë në Var, nga të cilët 4,000 punojnë vetëm dhe 4,500 kompani punësojnë 24,000 punëtorë me rrogë. Industria gjeneron një qarkullim vjetor prej 2,5 € miliardë. Nga këto 500 euro milion është nxjerrë nga punët publike. Bujqësia Vlera e aktivitetit bujqësor në Var është 610 € milionë në vit, nga të cilat 45% janë shitjet e verërave dhe 42% e produkteve të kopshtarisë. Në vitin 2008, departamenti i Varit mori përafërsisht 15 milionë € subvencione për fermat sipas Politikës së Përbashkët Bujqësore të BE-së, një mesatare prej rreth 6,000 € për fermë. Kjo krahasohet me një mesatare në të gjithë Francën në tërësi prej mbi 18,000 € për fermë. Referencat