სპორტინგი ლისაბონი (საფეხბურთო კლუბი)

პორტუგალიური კლუბი „სპორტინგი“ (პორტ. Sporting Clube de Portugal), ცნობილი როგორც „ლისაბონის სპორტინგი“ ან უბრალოდ „სპორტინგი“ — პორტუგალიური პროფესიონალური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ლისაბონიდან, რომელიც თამაშობს ჟოზე ალვალადეს სახელობის სტადიონზე და ასპარეზობს პორტუგალიის პრიმეირა ლიგაში. „სპორტინგი“ პორტუგალიის ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი გუნდია, რომელსაც 21-ჯერ აქვს მოგებული პორტუგალიის ჩემპიონატი, 18-ჯერ პორტუგალიის თასი, 4-ჯერ პორტუგალიის ლიგის თასი, და 9-ჯერ პორტუგალიის სუპერთასი. საერთაშორისო ტურნირებიდან კლუბს მოგებული აქვს 1963-1964 წლების თასების მფლობელთა თასი, და ასევე იყვნენ 2005 წლის უეფა-ს თასის და 1949 წლის ლათინური თასის ფინალისტები. 1955 წლის 4 სექტემბერს „სპორტინგმა“ ევროპის ჩემპიონთა თასის პირველი მატჩი ითამაშა. „სპორტინგის“ ახალგაზრდულმა აკადემიამ ხელი შეუწყო ისეთი ფეხბურთელების აღზრდას, როგორებიც არიან ლუიშ ფიგუ და კრიშტიანუ რონალდუ. ისტორია დაარსება „სპორტინგის“ ისტორია სათავეს 1902 წლიდან იღებს, როდესაც ძმებმა ფრანსიშკუ და ჟოზე მარია გავაზუებმა დააარსეს „სპორტ კლუბ დე ბელასი“. კლუბმა მხოლოდ ერთი მატჩი ჩაატარა და იმავე წლის ზაფხულს დაიშალა. 2 წლის შემდეგ, ძმებმა კვლავ გადაწყვიტეს კლუბის შექმნა და ამჯერად მათ ჟოზე ალვალადე და ჟოზე სტრომპი შეუერთდნენ. ახალ კლუბი, სახელად „კამპო გრანდე“ აქტიურად ასპარეზობდა როგორც ფეხბურთში, ასევე ჩოგბურთსა და ფარიკაობაში. კლუბი ასევე აწყობდა წვეულებებსა და პიკნიკებს, რასაც მისი მრავალი წევრი აპროტესტებდა. შედეგად, 1906 წელს ჟოზე ალვალადემ, ჟოზე გავაზუმ და კიდევ 17 სხვა წევრმა „კამპო გრანდე“ დატოვეს და 8 მაისს ახალი, უსახელო კლუბი დააარსეს. 26 მაისს მას Campo Grande Sporting Clube ეწოდა. კლუბის პირველი პრეზიდენტი გახდა ჟოზე ალვალადეს ბაბუა, ალფრედო ოლტერმანი, რომელიც კლუბის მთავარი სპონსორი იყო. „სპორტინგს“ თავისი დღევანდელი სახელი 2 თვის შემდეგ, 1906 წლის 1 ივლისს ეწოდა, და სწორედ ეს დღე ითვლება კლუბის დაარსების ოფიციალურ თარიღად. ადრეული წლები „სპორტინგმა“ თავისი პირველი მატჩი 1907 წლის 3 თებერვალს, მესამე დივიზიონის კლუბ „კრუზ ნეგრასთან“ ითამაშა და ანგარიშით 5-1 დამარცხდა. 4 ივლისს თავიანთ პირველ სტადიონზე გადავიდა, ხოლო 1 დეკემბერს პირველი დერბი ითამაშა „ბენფიკასთან“, რომელიც 2-1 მოიგო და 1907-1908 წლების სეზონის ბოლოს რეგიონის ბოლოს რეგიონის ვიცე-ჩემპიონად იქცა. 1909 წლისთვის კლუბი ასპარეზობდა ფეხბურთში, სირბილსა და ხტუნვაში, გიმნასტიკაში, თოკზე ჭიდაობაში, ჩოგბურთში, კრიკეტსა და ბალახის ჰოკეიში. „სპორტინგმა“ 1912, 1913, 1914 და 1915, წლებში ლისაბონის ჩემპიონატი მოიგო. იმავე წელს მათ ასევე დაამარცხეს „ბენფიკა“ 3-1, და მოიგეს ღირსების თასი. მომდევნო წელს მათ ეს წარმატება გაიმეორეს და ორივე შეჯიბრი კვლავ მოიგეს. 1947 წლისთვის კლუბს ლისაბონის ჩემპიონატი 19-ჯერ ქონდა მოგებული, ამათგან 6 ზედიზედ. პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის პირველი თამაში „სპორტინგმა“ 1935 წლის 20 იანვარს ითამაშა, სადაც კოიმბრას „აკადემიკა“ დაამარცხა ანგარიშით 6-0. 1 წლის შემდეგ კლუბმა თავისი უმძიმესი მარცხი განიცადა, როდესაც „პორტუსთან“ წააგო ანგარიშით 10-1. ოქროს წლები და დაცემა „სპორტინგს“ თავისი საუკეთესო პერიოდი 1940-1950 წლებში ჰქონდა. 1941 წელს კლუბმა პირველად მოიპოვა პორტუგალიის ტიტული,ასევე მოიგო პორტუგალიის თასი და პირველ პორტუგალიურ გუნდად იქცა, რომელმაც შეასრულა დუბლი. გარდა ამისა, კლუბმა ლისაბონის ჩემპიონატშიც გაიმარჯვა. ოქროს წლებში „სპორტინგს“ წინ წარუძღვნენ ფერნანდუ პეიროტეუ, ჟოზე ტრავასოსი, ალბანუ პერეირა, ჟეზუს კორეია და მანუელ ვასკეში, ცნობილნი, როგორც „ხუთი ვიოლინო“. მათ გუნდს 1947-1954 წლებში 7 ტიტული მოაპოვებინეს, ამათგან 4 ლისაბონელებმა ზედიზედ მოიგეს. 1955 წლის 4 სექტემბერს ჩატარდა უეფა-ს ჩემპიონთა თასის პირველი მატჩი, რომელშიც „სპორტინგი“ ეთამაშა იუგოსლავიურ „პარტიზანს“; ტურნირის ისტორიაში პირველი გოლიც „სპორტინგის“ მოთამაშემ, ჟუან მარტინსმა გაიტანა. მატჩი 3-3 დამთავრდა. 1963–64 წლებში „სპორტინგი“ გახდა ერთადერთ პორტუგალიურ კლუბად, რომელმაც უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი მოიგო. გუნდმა ჯერ საკვალიფიკაციო ეტაპზე „ატალანტა“ დაამარცხა, ხოლო შემდეგ კვიპროსული კლუბი „აპოელი“ ანგარიშით 16-1. შემდეგ რაუნდში ისინი „მანჩესტერ იუნაიტედთან“ ჯერ 4–1 დამარცხდნენ, მაგრამ საკუთარ მოედანზე 5–0 მოიგეს. ნახევარფინალში „სპორტინგმა“ „ლიონი“ დაამარცხა, საბოლოოდ კი ორრაუნდიან ფინალში „მტკ ბუდაპეშტს“ შეხვდა და პირველი ევროპული ტიტული მოიგო. გადამწყვეტი გოლი ჟუან მორაიშმა კუთხურიდან პირდაპირი დარტყმით გაიტანა. კლუბმა 1974 წელს თასების მფლობელთა თასის ნახევარფინალამდე მიაღწია, თუმცა საბოლოოდ გამარჯვებულ „მაგდებურგთან“ დამარცხდა. 1982 წელს „სპორტინგმა“ ინგლისელი მწვრთნელის, მალკოლმ ალისონის თაოსნობით, საშინაო დუბლი შეასრულა, რის შემდეგაც 2000 წლამდე ტიტული აღარ მოუგია. მიუხედავად იმისა, რომ გუნდმა 1987 წელს პორტუგალიის სუპერთასი მოიგო და მეტოქე „ბენფიკა“ ორი მატჩის ჯამში 4-0 დაამარცხა, „სპორტინგის“ გულშემატკივრებს 1995 წლამდე მოუწიათ ლოდინი, რათა ენახათ, როგორ მოიგო გუნდმა ტიტული 1995 წლის პორტუგალიის თასის ფინალში „მარიტიმუს“ 2-0 დამარცხების შემდეგ. ამ გამარჯვებამ „სპორტინგს“ მომდევნო სეზონის პორტუგალიის სუპერთასზე გასვლის საშუალება მისცა. ფინალის ორივე მატჩი ფრეთი დამთავრდა, ამიტომაც განმეორებითი მატჩი 1996 წლის 30 აპრილს, პარიზის „პარკ დე პრენსზე“ გაიმართა. „სპორტინგმა“ 3–0 მოიგო, სა პინტუმ დუბლი შეასრულა, ხოლო კარლუს შავიერმა დამატებულ დროში პენალტი გაიტანა. იმავე სეზონში „სპორტინგი“ პორტუგალიის თასის ფინალშიც გავიდა, თუმცა „ბენფიკასთან“ 3–1 დამარცხდა. 18 წლიანი პაუზის შემდეგ, 2000 წელს კლუბმა ბოლო სათამაშო დღეს „სალგეირუში“ 4-0 დაამარცხა და პორტუგალიის ჩემპიონატი მოიგო. მომდევნო სეზონში „სპორტინგმა“ 2000 წლის სუპერთასი მოიგო, მაგრამ ლიგაში მესამე ადგილი დაიკავა. 2001–02 წლების სეზონში გუნდი კვლავ ქვეყნის ჩემპიონი გახდა, ასევე მოიგო პორტუგალიის თასი და სუპერთასი. 2002 წლის 14 აგვისტოს, 17 წლის კრიშტიანუ რონალდუმ თავისი პირველი ოფიციალური მატჩი ჩაატარა „სპორტინგის“ უფროს გუნდში, უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო რაუნდში, მილანის „ინტერის“ წინააღმდეგ. 29 სექტემბერს მან დებიუტი ჩატაარა პრიმეირა ლიგაშიც, „ბრაგას“ წინააღდმეგ. 2004–05 წლების სეზონში, „სპორტინგი“ პრიმეირა ლიგაში ლიდერობდა და უეფა-ს თასზეც შესანიშნავად ასპარეზობდა, თუმცა, სეზონის ბოლოს გუნდი ტიტულების გარეშე დარჩა: პირველი მარცხი უკვე 2005 წლის 26 იანვარს განიცადეს, როდესაც „სპორტინგი“ პორტუგალიის თასიდან გავარდა „ბენფიკასთან“ პენალტების სერიაში 7–6 წაგების შემდეგ. მიუხედავად ამისა, გუნდმა უეფა-ს თასის ნახევარფინალში ჰოლანდიური „აზ“ დაამარცხა. ფინალის მოლოდინში, 14 მაისს, „სპორტინგი“ პრიმეირა ლიგაში „ბენფიკასთან“ დამარცხდა და მესამე ადგილზე დაეცა. საბოლოოდ, 2005 წლის უეფა-ს თასის ფინალში გუნდი რუსულ „ცსკა-ს“ შეხვდა, და პირველი ტაიმის ბოლოს 1-0 იგებდა, თუმცა საერთო ჯამში 1-3 დამარცხდა. საშინაო არენაზე, „სპორტინგმა“ 2007 და 2008 წლებში პორტუგალიის თასი ზედიზედ ორჯერ მოიგო. კლუბი ასევე პირველად გავიდა უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის პლეი-ოფის ეტაპზე 2008–09 წლების სეზონში, მაგრამ მიუნხენის „ბაიერნთან“ აგრეგატით 12-1 დამარცხდა. კლუბი 2012 წელს კლუბი ევროპა ლიგის ნახევარფინალში გავიდა, სადაც ბილბაოს „ატლეტიკთან“ დამარცხდა. ხანგრძლივი ფინანსური მისმენეჯმენტის შემდეგ, „სპორტინგს“ 2011 წლისთვის 276 მილიონ ევროზე მეტი ოდენობის ვალი დაუგროვდა. ამავდროულად გუნდმა 2012–13 წლების პრიმეირა ლიგაში მეშვიდე ადგილი დაიკავა, რაც გუნდის ყველაზე ცუდი შედეგია. 2009 წლის ნოემბრიდან 2013 წლის მაისამდე პერიოდში კლუბში 9 მთავარმა მწვრთნელმა იმუშავა, რომელთაგან მთელი სეზონი ვერცერთმა ჩაატარა. 2013 წელს, კლუბის წევრების მხრიდან ზეწოლის შემდეგ, პრეზიდენტმა გოდინიუ ლოპესმა თანამდებობა დატოვა. 2014–15 წლების სეზონში „სპორტინგმა“ დრამატულად მოიგო თავისი მე-16 პორტუგალიის თასი. ლისაბონელებმა ფინალი „ბრაგასთან“ ითამაშეს. სტარტი კატასტროფული გამოდგა, პირველი ტაიმის ბოლოს „სპორტინგი“ 0-2 აგებდა, თანაც სედრიკ სუარეშის გაძევების შემდეგ 10 კაცით თამაშობდა, თუმცა მატჩის ბოლო წუთებში ჯერ ისლამ სლიმანიმ, ხოლო შემდეგ ფრედი მონტერომ გაიტანეს და ანგარიში გაათანაბრეს. საბოლოოდ „სპორტინგმა“ პენალტების სერიაში 3-1 მოიგო. 2015 წლის ივნისში კლუბის ახალ მწვრთნელად „ბენფიკიდან“ გადმოსული ჟორჟე ჟეზუში იქცა. ჟეზუსის ხელმძღვანელობით „სპორტინგმა“ მერვედ მოიგო პორტუგალიის სუპერთასი, თანაც ფინალში „ბენფიკა“ დაამარცხა. კარგი სტარტის მიუხედავად, „სპორტინგმა“ სხვა ტიტული ვერ მოიგო და პრიმეირა ლიგაში 86 ქულით მეორე ადგილი დაიკავა. 2016-17 წლების სეზონში „სპორტინგმა“ ვერაფერი მოიგო, თუმცა მომდევნო წელს პირველად მოიგო პორტუგალიის ლიგის თასი, სეტუბალის „ვიტორიის“ პენალტების სერაში დამარცხების შემდეგ. იმ წელს გუნდმა სეზონი მესამე ადგილზე დაამთავრა და 15 მაისს, კლუბის სავარჯიშო მოედანზე, „სპორტინგის“ დაახლოებით 50 ულტრასი თავს დაესხა რამდენიმე მოთამაშესა და მწვრთნელს. თავდამსხმელები შემდგომში გაასამართლეს და მათგან 9-ს თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯათ. 5 დღის შემდეგ, გუნდი პორტუგალიის თასის ფინალში „ავეშთან“ დამარცხდა. კლუბთან თავიანთი კონტრაქტები გააუქმეს ბრუნუ ფერნანდეშმა, დანიელ პოდენსემ, რუი პატრისიუმ, როდრიგო ბატალიამ, რაფაელ ლეაომ, რუბენ რიბეირუმ, ბას დოსტმა, ჟელსონ მარტინშმა და უილიამ კარვალიომ, რის შემდეგაც, 23 ივნისს, კლუბის პრეზიდენტი ბრუნუ დე კარვალიო დაითხოვეს. საპრეზიდენტო არჩევნებამდე პერიოდში, კლუბს განაგებდა მართვის კომიტეტი, რომელსაც სათავეში ედგა პრეზიდენტის მოვალეობების შემსრულებელი და კლუბის ყოფილი პრეზიდენტი, სოუზა სინტრა. სინტრამ მოახერხა ინციდენტის შემდეგ კლუბიდან წასული მოთამაშეების, კერძოდ, ბრუნუ ფერნანდეშის, ბას დოსტისა და როდრიგო ბატალიას მობრუნება. 2018 წლის 8 სექტემბერს კლუბის ახალ პრეზიდენტად ფრედერიკო ვარანდაში აირჩიეს. 2018–19 წლების სეზონის დასაწყისში ჟორჟე ჟეზუშის შემცვლელად მოსული ჟოზე პესეირუ არასახარბიელო შედეგების გამო თანამდებობიდან გაათავისუფლეს. რუბენ ამორიმის ეპოქა 2020 წლის მარტში, „სპორტინგის“ ახალ მწვრთნელად დაინიშნა პორტუგალიელი სპეციალისტი, რუბენ ამორიმი. მისი ტრანსფერი კლუბს 10 მილიონ ევროდ დაუჯდა, რითაც ამორიმი ყველა დროის მესამე ყველაზე ძვირადღირებულ მწვრთნელად იქცა. 2020-21 წლების სეზონში კლუბმა წარმატებულად იასპარეზა. „სპორტინგმა“ პორტუგალიის ლიგაში მხოლოდ ერთხელ წააგო და 19 წლის შემდეგ პირველად მოიგო ჩემპიონატი. გარდა ამისა, კლუბმა მესამედ მოიგო ქვეყნის ლიგის თასი. 2021–22 წლების უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე, კლუბმა თავის ჯგუფში მეორე ადგილი დაიკავა, რითაც 2008–09 წლების სეზონის შემდეგ მხოლოდ მეორედ გავიდა პლეი-ოფში. ამავე წელს გუნდმა მოიგო პორტუგალიის ლიგის თასი და სუპერთასი, ხოლო ლიგაში მეორე ადგილზე გავიდა, 85 ქულით. 2023-24 წლების სეზონის დასაწყისში ამორიმმა გუნდში ვიქტორ დიოკერეში მოიყვანა, რომელიც გუნდის საუკეთესო ბომბარდირად იქცა და „სპორტინგს“ თავისი მე-20 ტიტული მოაგებინა. „სპორტინგმა“ 2024-25 წლების სეზონი კარგად დაიწყო და ლიგის პირველ 11 ტურში არ წაუგია. ამავდროულად გუნდმა ჩემპიონთა ლიგის ლიგის ფაზაში პეპ გვარდიოლას „მანჩესტერ სიტი“ 4-1 დაამარცხა. ამის შემდეგ ამორიმმა კლუბი დატოვა და „მანჩესტერ იუნაიტედში“ გადავიდა. ახალ მწვრთნელად ჟუან პერეირა დაინიშნა, თუმცა მან მხოლოდ 8 მატჩი ჩაატარა და არასახარბიელო შედეგების გამო იგი რუი ბორჟეშით ჩაანაცვლეს. ბორჟეშთან ერთად „სპორტინგმა“ თავისი 21-ე ტიტული მოიპოვა და 1953-54 წლების სეზონის შემდეგ პირველად გახდა ჩემპიონი ზედიზედ ორჯერ. გუნდის საუკეთესო ბომბარდირი კვლავ ვიქტორ დიოკერეში იყო, მან ყველა ტურნირში 54 გოლი გაიტანა და 2024-25 წლების ევროპის ოქროს ბუცის მთავარ კანდიდატად იქცა. შემადგენლობა 2026 წლის 12 თებერვლის მიხედვით. შენიშვნა: დროშა აღნიშნავს ეროვნულ ნაკრებს რომელიც განსაზღვრულია ფიფა-ს წესებით. მოთამაშეები შესაძლოა რამდენიმე ფიფა-ს არაწევრ ქვეყანას/ტერიტორიას მიეკუთვნებოდნენ. რესურსები ინტერნეტში შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „სპორტინგი ლისაბონი (საფეხბურთო კლუბი)“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი სპორტინგი დაარქივებული 2024-12-01 საიტზე Wayback Machine. — LPFP სპორტინგი — UEFA სქოლიო