Żory

Żory (pol. Żory, mjym. Sohrau, cz. Žáry, Žárov) – miasto na prawach krysu we Gōrnym Ślōnsku, we połedniowyj Polsce, we ślōnskim wojewōdztwie. Je to jedne z miast we Rybnickim Rejōnie Wōnglowym. Podug danych GUS z 30 czyrwnia 2024 roku, we Żorach miyszko 61 814 ludzi a sōm podug ludności 17. nojsrogszym miastym we wojewōdztwie, jak tyż 61. we Polsce. Geografijŏ Żory leżōm we Gōrnym Ślōnsku na Rybnickij Placie, kole rzyki Rudy. We latach 1945–1954 i 1977–1982 siedziba gminy Żory. We latach 1975–1998 Żory administracyjnie bōły we katowskim wojewōdztwie. 1 stycznia 2014 miasto Żory zwiynkszyło swoja wiyrchnia kosztym Rybnika ô 0,26 ha. Miano miasta Znaczynie miana miasta niyma jednoznaczne a sōm dwie teoryje co do niygo. Piyrszo biere je ze staropolskij godki, ôd polynio lasōw, co bōło piyrszy stopiyń do założynio kajś ôsady. Topograficzny ôpis Gōrnygo Ślōnska ze 1865 roku biere je ale ôd ptŏka żurawia. Mogymy to sam widzieć: „In den verschiedenen Urkunden wird Sohrau einmal Żoraw, dann Żora und auch Sora genannt. Der Name ist polnischen Ursprungs.”, we ślōnskij godce: „We roztomańtych dokumyntach zapisano jako Żoraw, niyskorzij Żora, a nawet Sora. Miano je polskiygo pochodzynio.”. We łacińskiyj knidze Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis spisanyj we latach 1295–1305 miasto je podane jako Zary civitate – miasto Zary. We krōnice wypisane sōm tyż dziydziny założone na polskim prawie iure polonico, kere ôstały wciōngnyte ôd miasta. Bez przikłod tajle miasta Żory jak Rogoźna "Rogosina in una parte decima solvitur more polonico", Rowiyń - "Rovona [Hs. Ronoua.] decima solvitur more polonico", Rōj - "Ray, Brodek" we fragmyncie "Brodek similiter solvitur decima more polonico". We 1613 roku ślōnski regionalista a historyk Niklaus Henel ze Prudnika pomiyniōł Żory we swojij pracy ô geografiji Ślōnska Silesiographia kaj doł miastu miano Sora.