Treblinka (ekstermejo)

Treblinka, estis la nomo de du naziaj ejoj, koncentrejo kaj ekstermejo, la dua plej grava post la nazia ekstermejo Auschwitz (Aŭŝvico) en la okupita Eŭropo. Ĝi situis en la komunumo Małkinia Górna, en la nuna distrikto Ostrów en Mazovio de la provinco (historie vojevodio) Mazovio en Pollando. La unua ejo konstruita en 1941 kiel laborejo por krimakuzitoj situis je cento da kilometroj nordoriente de Varsovio , proksime de la urbo Małkinia , en la okupita Pollando. Iom malpli ol jaro post la malfermo de tiu ejo, kiu estis poste konata sub la nomo de Treblinka 1, dua ejo estis konstruita, kiu rapide iĝis grava ilo en la plano pri ekstermado de judoj elpensita de la tria imperio. Treblinka 2, konstruita de germanaj entreprenoj dungintaj judajn kaj polajn sklavmalliberulojn, iĝis ekstermejo por la judoj el centra Eŭropo. Je ĉirkaŭ du kilometroj de la unua ejo, Treblinka 2 iĝis rapide la plej granda ekstermejo en Ĝenerala Gubernio, kie estis murditaj judoj de polaj getoj kaj ankaŭ de Protektorato Bohemio kaj Moravio, Slovaka ŝtato, Aŭstrio, Jugoslavio, Grekio kaj la Germana Regno. Ĉi tie pereis ankaŭ ĉirkaŭ 2 mil ciganoj. La nombro de la viktimoj de Treblinka atingis verŝajne 800 mil personojn. Inter ili estis la fratinoj Zofia kaj Lidja Zamenhof, filinoj de L. L. Zamenhof, Ida Zamenhof, lia plej juna fratino, kaj Janusz Korczak kun siaj infanoj el la Domo de Orfoj. Vidu ankaŭ Listo de naziaj koncentrejoj Varsovia geto Bjalistoka geto Radoma geto Porajmos Granda Kampanjo Operaco Reinhardt Ivan Demjanjuk Referencoj Bibliografio Gitta Sereny, Au fond des ténèbres (Funde de la malheloj), éd. Denoël. La aŭtoro intervjuis Franz Stangl plurfoje en la malliberejo, kie li atendis sian verdikton. Richard Glazar, Trap With a Green Fence, (Kaptata de la verda barilo, ekzistas ankaŭ en la germana: Falle mit dem grünen Zaun). La aŭtoro, naskiĝinta en Prago en 1920 kaj supervivanto de Treblinka, esprimiĝis ankaŭ per la filmo Shoah de Claude Lanzmann. Samuel Willenberg, Révolte à Treblinka (Ribelo ĉe Treblinka), éd. Ramsay. La verko estas atesto: la aŭtoro estas unu el la supervivantoj de la koncentrejo. Martin Gray, Au nom de tous les miens (Nome de ĉiuj miaj). Aŭtobiografio romanigita en kiu la aŭtoro parolas pri tempo en Treblinka. Chil Rajchman, Je suis le dernier juif (Mi estas la lasta judo). Aparta atesto de eskapinto de Treblinka, verkita antaŭ la fino de la milito. Eksteraj ligiloj Treblinka, detala priskribo Arkivigite je 2007-10-20 per la retarkivo Wayback Machine france La procesoj de Treblinka Arkivigite je 2008-03-14 per la retarkivo Wayback Machine france L’Enfer de Treblinka Arkivigite je 2022-04-09 per la retarkivo Wayback Machine, de Vassili Grossman, 1945, kompleta versio france Artikolo pri la ribelo de Treblinka de la 2-a de aŭgusto 1943