Βιβλιοθήκη της Ορδινάτσιας των Κρασίνσκι (Βαρσοβία)

Η Βιβλιοθήκη της Ορδινάτσιας των Κρασίνσκι (πολωνικά: Biblioteka Ordynacji Krasińskich‎‎) ήταν βιβλιοθήκη που λειτούργησε από το 1844 έως το 1944 στη Βαρσοβία. Ιδρυτής της ήταν ο Κόμης Βιντσέντι Κρασίνσκι, ο οποίος από τις αρχές του 19ου αιώνα συγκέντρωνε καλλιτεχνικές, μουσειακές και βιβλιογραφικές συλλογές. Η τελευταία της έδρα βρισκόταν σε ειδικά σχεδιασμένο κτίριο στην οδό Οκούλνικ (Okólnik) 9 στη Βαρσοβία. Στις 25 Οκτωβρίου 1944, μετά τη συνθηκολόγηση της Εξέγερσης της Βαρσοβίας, η βιβλιοθήκη πυρπολήθηκε από τους Γερμανούς, κατά παράβαση των όρων της συμφωνίας παράδοσης της 3ης Οκτωβρίου 1944, η οποία προέβλεπε την προστασία μνημείων, βιβλιοθηκών και αρχειακών συλλογών από τις κατοχικές αρχές. Ιστορία Το 1844, ο Βιντσέντι Κρασίνσκι ίδρυσε την Ορδινάτσια των Κρασίνσκι, η οποία ορίστηκε ως ο θεσμικός ιδιοκτήτης της οικογενειακής βιβλιοθήκης. Η βιβλιοθήκη απέκτησε δημόσιο χαρακτήρα το 1860, μετά την ένταξη σε αυτήν, με πρωτοβουλία του Λούντβικ Γιούζεφ Κρασίνσκι, της συλλογής του Κονστάντι Σφιντζίνσκι. Στα επόμενα χρόνια, οι συλλογές —οι οποίες ήταν διαθέσιμες σε ερευνητές από το 1863— επεκτάθηκαν τόσο μέσω συστηματικών αγορών όσο και μέσω πολυάριθμων δωρεών, διαθηκών και καταθέσεων. Στην πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα, σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη της Βιβλιοθήκης είχε ο Άνταμ Κρασίνσκι, ο οποίος τακτοποίησε τα οικονομικά ζητήματα, προσέλαβε εξειδικευμένο προσωπικό (μεταξύ άλλων τον Φραντσίσεκ Γιαν Πουουάσκι, αρχικά ως βιβλιοθηκονόμο και αργότερα ως επιμελητή της βιβλιοθήκης) και εμπλούτισε τις συλλογές με κειμήλια, όπως αντικείμενα που ανήκαν στον Ζίγκμουντ Κρασίνσκι, το αρχείο των Μαουαχόφσκι (Małachowski) έως τον 18ο αιώνα, το αρχείο του Στρατού της Πολωνίας του Συνεδρίου (1814–1831) και συλλογές των Βουαντίσουαφ Πόμπουγκ-Γκούρσκι, Γιούζεφ Βολφ και Φελίτσιαν Φαλένσκι. Μια ακόμη περίοδος ακμής εξασφαλίστηκε από τον Έντβαρντ Κρασίνσκι, υπό την εποπτεία του οποίου η βιβλιοθήκη επέζησε του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και λειτούργησε έως το 1940, όταν τον Απρίλιο του ίδιου έτους συνελήφθη από τη Γκεστάπο και πέθανε από εξάντληση στο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης Νταχάου. Στο προσωπικό των βιβλιοθηκονόμων της οικογένειας Κρασίνσκι ανήκαν, σε διαφορετικές περιόδους, οι: Βουαντίσουαφ Χομεντόφσκι, Ιγκνάτσι Γιανίτσκι, Αλεξάντερ Ρεμπόφσκι, Ζίγκμουντ Βόλσκι, Γιούζεφ Κάλενμπαχ (διευθυντής της βιβλιοθήκης), Στανίσουαφ Κεντσίνσκι, Φραντσίσεκ Πουουάσκι, Χελένα Ντρέγκε, Ιγκνάτσι Ταντέους Μπαρανόφσκι, Γιαν Μουσκόφσκι, Βίτολντ Καμιενιέτσκι, Αούγκουστ Ζαλέσκι και Μάρια Γκοζεχόφσκα (1913-1914). Η έδρα της Βιβλιοθήκης βρισκόταν έως το 1913 στο Παλάτι Τσάπσκι, στην οδό Κρακόφσκιε Πσεντμιέστσιε, σε πλευρική πτέρυγα προς την οδό Μπέργκα (τώρα οδός Τραούγκουτ). Το νέο κτίριο για τις βιβλιοθηκονομικές και μουσειακές συλλογές της Ορδινάτσιας των Κρασίνσκι, στην οδό Οκούλνικ 9, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από τον Έντβαρντ Κρασίνσκι, κατασκευάστηκε την περίοδο 1912–1914, βάσει σχεδίων του Γιούλιους Ναγκούρσκι. Το φθινόπωρο του 1913, οι συλλογές μεταφέρθηκαν εκεί και από τον Ιανουάριο του 1914 τέθηκαν σε έκθεση σε προσωρινή αναγνωστική αίθουσα. Μετά το 1918, προς όφελος της Εθνικής Βιβλιοθήκης, παραχωρήθηκαν πολλές ιδιωτικές συλλογές, μεταξύ των οποίων το 1925 και η συλλογή της Βιβλιοθήκης Χορινιέτσκι, η οποία ενσωματώθηκε στα αρχεία Κρασίνσκι. Το πλήρως αποπερατωμένο κτίριο της Βιβλιοθήκης και του Μουσείου της Ορδινάτσιας των Κρασίνσκι παραδόθηκε επισήμως σε χρήση το Δεκέμβριο του 1930. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η βιβλιοθήκη υπέστη τις πρώτες απώλειές της ήδη το Σεπτέμβριο του 1939, κατά τη διάρκεια της άμυνας της Βαρσοβίας, με την καταστροφή μέρους του εκθεσιακού κτιρίου και της αίθουσας ανάγωνσης. Το Μάιο του 1941, οι γερμανικές αρχές κατοχής την ενσωμάτωσαν στην Κρατική Βιβλιοθήκη της Βαρσοβίας, διαθέτοντας το κτήριο στην οδό Οκούλνικ για τη στέγαση ειδικών συλλογών τριών κεντρικών βιβλιοθηκών της πρωτεύουσας: της Εθνικής Βιβλιοθήκης, της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας και της Βιβλιοθήκης της Ορδινάτσιας των Κρασίνσκι. Το υπόλοιπο μέρος των συλλογών της Ορδινάτσιας μεταφέρθηκε στα κτίρια της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, της Σχολής Οικονομικών Επιστημών της Βαρσοβίας και του Εθνικού Μουσείου της Βαρσοβίας. Οι πολύτιμες συλλογές που είχαν συγκεντρωθεί στο κτίριο της οδού Οκούλνικ καταστράφηκαν ολοσχερώς από τις γερμανικές δυνάμεις στις 25 Οκτωβρίου 1944, μετά την καταστολή της Εξέγερσης της Βαρσοβίας, κατά παράβαση των όρων της συμφωνίας παράδοσης, η οποία επέβαλλε την υποχρέωση προστασίας των πολιτιστικών αγαθών της πόλης. Συνολικά, στο κτίριο της οδού Οκούλνικ καταστράφηκαν τότε 26.000 χειρόγραφα, 2.500 αρχεία, 80.000 παλαιά έντυπα, 100.000 σχέδια και χαρακτικά, 50.000 παρτιτούρες και θεατρικά τεκμήρια, εκτεταμένες συλλογές χαρτών και άτλαντων, καθώς και μεγάλο μέρος των καταλόγων και των ευρετηρίων. Συνολικά, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η βιβλιοθήκη απώλεσε το 62% των συλλογών της (155.000 από τα 250.000 τεκμήρια). Μετά τον πόλεμο, οι διασωθείσες συλλογές μεταφέρθηκαν στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Οι πολυπληθέστερες από αυτές ήταν υλικά της ναπολεόντειας περιόδου και της Νοεμβριανής Εξέγερσης. Το ανοικοδομημένο κτήριο παραδόθηκε τον Ιούνιο του 1948 στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Πάνω από την κεντρική είσοδο τοποθετήθηκε η επιγραφή: «Η παραμονή στο κτίριο απαγορεύεται. Το κτίριο κινδυνεύει με κατάρρευση». Στην πρόσοψή του βρίσκεται το ρητό «Amor Patriae Nostra Lex» («Η αγάπη προς την πατρίδα είναι ο νόμος μας»), το οικογενειακό σύνθημα των Κρασίνσκι, καθώς και ο θυρεός Σλεπόβρον σε δύο εκδοχές (ευγενική και κομιτατική), μαζί με διακοσμητικά ανάγλυφα που απεικονίζουν λευκούς αετούς σε πτήση. Σε δύο πλευρικές προσθήκες του κτιρίου (νότια και βόρεια), οι οποίες παλαιότερα ήταν επίσης πλούσια διακοσμημένες με γύψινα στολίδια σε μορφή αετών και γιρλαντών (από τις οποίες διασώθηκε μόνο μέρος των γιρλαντών στη βόρεια προσθήκη), υπήρχαν πριν από το 1944 σύγχρονα διαμερίσματα, τα οποία ενοικιάζονταν σε πρόσωπα των κυβερνητικών και διπλωματικών κύκλων. Τα έσοδα από τα ενοίκια αυτά χρησιμοποιούνταν για τη συντήρηση της βιβλιοθήκης. Το 1987, το κτίριο εντάχθηκε στο μητρώο διατηρητέων μνημείων. Από τη δεκαετία του 1980 και εξής δεν χρησιμοποιείται. Δείτε επίσης Βιβλιοθήκη της Ορδινάτσιας των Ζαμόισκι (Βαρσοβία) Παραπομπές Εξωτερικοί σύνδεσμοι Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Βιβλιοθήκη της Ορδινάτσιας των Κρασίνσκι (Βαρσοβία) στο Wikimedia Commons «Biblioteka Ordynacji Krasińskich w zbiorach i publikacjach Biblioteki Narodowej» (PDF). bn.org.pl. «Wojenne losy biblioteki i Muzeum Ordynacji Krasińskich». nimoz.pl. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Ιουλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2026.