Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé

Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé (òficjalny akronim: ÙMCS) – pùblëcznô ùczbòwniô z sedzbą w Lublënie, namieniónô do żëcygò w 1944 rokù jakno piąti ùniwersytet w Pòlsce. Nôwiksza akademickô ùczbòwniô Pròrënkòwé Pòlsczi. Wedle rankingù Research.com, zajimô 18 plan, na 37 klasyfikòwónëch pòlsczich wëższëch szkòłów, a téż 1534 pòzycjã w swiatowi skali. Ùczbòwniô nôlegô do kònsorcjum Eùropejsczich Uczbòwniów ATHENA. Nôlëgô téż do Związkù Lubelsczich Ùczbòwni, wraz z Lubelską Pòlitechniką, Medicznim Ùniwersytetã w Lublënie, Katolëcczim Lubelsczim Ùniwersytetã a téż Przirodniczim Ùniwersytetã w Lublënie. Historiô Ùniwersytet òstôł namieniony do żëcygò 23 rujana 1944 rokù jakno państwòwò ùczbòwnia. Z zôczątkù fùnkcjonowôł z sztërëma wëdzélama: Lekarsczim, Przirodniczim, Rolnym i Weterinarijnym, le zarôzka pò niecawnych trzech miesącach pòwstôł piąti - Farmaceùticzny Wëdzél. Pòczëstnô jinaùguracjô pierszégò akademicczégò rokù òdbëła sã 14 stëcznika 1945 rokù. Nôùkòwą Kadrą stanowiło wówczas 42 profesorów, m.jin. z ùczbòwni Lwòwa i Wilna. Studia pòdjãło 806 slëchińców. Òrganizatorã i pierszim rechtorã Ùczbòwni béł zoolog prof. Henryk Raabe. Nen profil Ùczbòwni ùtrzimôł sã do 50. latów XX. stalatégò. W 1949 rokù ùczbòwnia pòwiksza sã ò Wëdzél Prawa. Rok pùzni z Ùczbòwni wëapartnióno fakùltetë: Lekarsczi i Farmaceùticzny, na spòdlim jaczi pòwsta Medicznô Akademiô (terôzka Mediczny Ùniwersytet). Na zôczątkù 1952 rokù, jistniejącë ju Matematiczno-Przirodniczy Wëdzél rozapartnił sã na dwa Wëdzéle: Matematiczi, Fizyczi i Chemii a téż Biologii i Nôùków ò Zemi. W jistnym rokù òdemkniãto Hùmanisticzny Wëdzél, a w 1953 rokù Zootechniczny. Stolemną reòrganizacjã strukturë Ùczbòwnia przëża w 1955 rokù, czedë wëaparniono z niegò Wëdzélë: Rolny, Weterënarëjny i Zootechniczny, jaczé òstałë pòdwalinama Rolniczi Akademië, terôczasno Przirodniczégò Ùniwersytetu. W drëdzim dzélu 50. latów Ùniwersytet wkrocził z sztërëma wëdzélama: Biologii i Nôùków ò Zemi, Matematiczi, Fizyczi i Chemii, Prawa a téż Hùmanisticznym. Pòstãpnota nôzwësków patronczi wëmieniónëch w pòzwie Ùniwersytetu òsta przëjãtô z francësczégò jãzëka. Prawò nie dôwô mòżebnoscë zmianë pòzwë ùczbòwni ji władzóm. Sama patrónka ÙMCS wëzwëskiwa zamiennie òbu fòrm pisënkù nôzwëska. Władze ÙMCS Fùlnô lësta rechtorów ÙMCS: Henrik Raabe (24 rujana 1944 – 31 zëlnika 1948) Tadeusz Kielanowski (1 séwnika 1948 – 31 gòdnika 1949) Józef Parnas (jakno p.o., 1 stëcznika 1950 – 31 gòdnika 1951) Bohdan Dobrzańsczi (1 stëcznika 1952 – 31 zélnika 1955) Andrzej Bùrda (1 séwnika 1955 – 7 maja 1957) Adóm Paszewsczi (8 maja 1957 – 31 zélnika 1959) Grégór Léòpòld Seidler (1 séwnika 1959 – 11 łżekwiata 1969) Zbigniew Lorczewicz (1 lëpińca 1969 – 30 séwnika 1972) Wiesław Skrzëdło (1 rujana 1972 – 31 zélnika 1981) Tadeùsz Baszińsczi﻿ (1 séwnika 1981 – 21 maja 1982) Józef Szimańsczi (24 maja 1982 – 31 zélnika 1984) Stanisław Ùzak (1 séwnika 1984 – 31 zélnika 1987) Zdzësław Cackòwsczi (1 séwnika 1987 – 30 smùtana 1990) Eùgeniusz Gąsor (1 gòdnika 1990 – 14 zélnika 1993) Kazmierz Goebel (24 séwnika 1993 – 31 zélnika 1999) Marian Harasymiuk (1 séwnika 1999 – 31 zélnika 2005) Wiesław Kamińsczi (1 séwnika 2005 – 31 zélnika 2008) Andrzej Dąbrowsczi (1 séwnika 2008 – 31 zélnika 2012) Stanisław Michałowsczi (1 séwnika 2012 – 31 zélnika 2020) Radosław Dobrowolsczi (1 séwnika 2020 – terôczasno) Wëdzélë Czerënczi studiów Artisticzny Wëdzél artisticznô edukacëjó w òbrëmi pasticznich kùńsztów, artisticznô edukacëjô obrëmi mùzycznégò kùńsztu, grafika (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù), jazz i zdrzadniowô mùzyka, farwiarstwò. Wëdzél Biologië i Biotechnologië: biologiô (studia prowadzôné są téż w angelsczim jãzëkù), biotechnologiô. Wëdzél Chemië: chemiô (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù dlô cëzińców), inżynieriô mòdernëch doczëznów, widowòdowô inżinieriô. Ekònomiczny Wëdzél: gòspòdarczi rozbiér, ekònomiô, finanse i rechùnkòwòsc, logistika, midzenôrodny gòspòdarczé stosënczi prawno-geszeftowi (studia prowadzóné w angelsczim jãzëkù), zarządzanié. Wëdzél Filozofië i Socjologië: eùropeistikô, filozofiô, kògnitiwistiô (studia prowadzòné są téż w angelsczim jãzëkù), spòlëznowô ùtwórczosc, socjologiô, zarządzanié w pùblëcznëch pòlitikach. Wëdzél Historië i Archeòlogië: archeòlogiô, historiô, archiwistikô i mòderné zarządzanié informacyjnyma zôpisama, geoarcheologiô, historicznô i archeologicznô geowizualizacjô, historicznô turistika Filologiczny Wëdzél: architektura wiadła, archiwistyka i mòderné zôrządzanié wiadłowima zôpisama, e-editorstwò i redakcjowé techniczi, pòlsko-miemiecczé kùlturowé i translatorsczé studia, filologiô (anielistyka, bałkanistyka, germanistika, iberystyka, pòrtugalistyka, romanistika, rusëcëstika, ùkrajinistyka), pòlskô filologiô, pòlonisticznô glottodidaktika, wiadło w e-spòlëznie, brëkòwanô informatologiô, kùlturoznajorzstwò, brëkòwanô lingwistika, logopediô z aùdiologią, cyfrowé technologie w animacji kùlturë, kònferencjowô translacjô, historicznô turistika. Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Infòrmaticzi: radiacyjny bezpiek fizyka, technicznô fizyka, informatika, inżynieriô mòdernëch doczëznów, matematika, matematyka w finansach, nôùczanié matematiczi i informaticzi, Science and Technology (studia prowadzóné w angelsczim jãzëkù). Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbrëmienné Gòspòdarczi: geògrafiô, wòjskowô geògrafiô i krëzësowé zarządzanié, geoinformatika, òbrëmienna gòspòdarka, Tourism Management (studia prowadzóné są w angelsczim jãzëkù), turistikaô i rekreacjô. Wëdzél Pedagògiczny i Psychòlogië: animacjô kùlturë, pedagògikô, òsoblëwô pedagògikô, przedszkòlnô i wczasnoszkòlnô pedagògika, resocjalizacyjnô pedagògikô, socjalnô robòta, psychòlogiô. Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa: administracjô i pùblëczné zôrządzanié nôrodowi bezpiek, gazetnictwò i spòlëznowô kòmùnikacjô, International Relations, pòlitologiô, medialnô produchcjô, public relations i zôrządzanié wiadłã wiadłowô spólëzna, midzenôrodowé stosënczi (studia prowadzóné są téż w angelsczim jãzëkù), Wëdzél Prawa i Administracjë: administracjô, benowi bezpiek, prawò, prawno-geszeftowi, prawno-menadżersczi. Midzeòbrëmieniowé czerënczi: inżynieriô mòdernëch doczëznów (WMFiI z WC) matematika i finanse (WMFiI z WE) wiadłowô spòlëzna (WMFiI z WPiD). W zôkresu jãzëkòwégò sztôłceniô na Ùniwersytece fąkcjonują pòsobny jednostczi: Centrum Nôùczaniô i Certifikacjë Cëzich Jãzëków ÙMCS, Centrum Polsczé Kùlturë i Jãzyka dlô Pòlonië i Cëzińców, Britijsczé Centrum Ùniwersytetu Marii Curie-Skłodowsczé, Centrum Portugalsczégò Jãzëka/Camões, Centrum Rusczé Kùlturë i Jãzëka Centrum Pòrënkòwi Eùropë. Dochtorsczé szkòłë Dochtorskô Szkòła Hùmanisticznëch Nôùków i Kùńsztu: archeologiô, filozofiô, historiô, jãzëkòznajôrztwò, lëteraturoznajôrztwò, nôùczi ò kùlturze i religië, mùzyczné kùńsztë, plasticzné kùńsztë i kònserwacjô dokazów kùńsztu. Dochtorskô Szkòła Spòlëznowëch Nôùków: Ekònomiô i finanse Spòłeznowò-ekònomicznô geògrafiô i òbrëmienna gòspòdarka Nôùczi ò spôlëznowé kòmùnikacjë i mediach Nôùczi ò pòlitice i pùblëczné administacjë Nôùczi ò zôrządzanim i jakòscë Prawné nôùczi Socjologiczné nôùczi Pedagogika Psychologiô. Dochtorskô Szkòła Scësłëch i Przirodnichëch Nôùków: Matematika Biologiczné nôùczi Chemiczné nôùczi Fizyczné nôùczi Nôùczi ò Zemi i strzodowiszczu Gbùrzëzna i ogardownictwò. Sztôłcenié Bùtnowé lënczi Commons: Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons