Πάρκο Χένρικ Σιενκιέβιτς (Λοτζ)

Το Πάρκο Χένρικ Σιενκιέβιτς (πολωνικά: Park im. Henryka Sienkiewicza‎‎, προηγουμένως Πάρκο Τιμίου Σταυρού [Park Świętokrzyski]) είναι πάρκο στο Λοτζ της Πολωνίας, με έκταση 5,2 εκταρίων, το οποίο βρίσκεται μεταξύ των οδών Γιαν Κιλίνσκι, Χένρικ Σιενκιέβιτς και Γιούλιαν Τούβιμ. Ιστορία Το πάρκο δημιουργήθηκε ως το τρίτο δημόσιο πάρκο του Λοτζ, μετά το Πάρκο Ζρουντλίσκα Ι (1840) και το Πάρκο Σιδηροδρόμου (σημερινό Πάρκο Στανίσουαφ Μονιούσκο, 1875). Στην πυκνοδομημένη βιομηχανική πόλη, υπήρχε έλλειψη χώρων πρασίνου ανοιχτών σε όλους τους κατοίκους· υπήρχαν τότε πάρκα στις επαύλεις των βιομηχάνων του Λοτζ και άλλα ιδιωτικά πάρκα, στα οποία όμως είχαν πρόσβαση μόνο λίγοι. Το 1893 διατυπώθηκε, και το 1894 εγκρίθηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο, η ιδέα δημιουργίας πάρκου στο κέντρο της πόλης, στον χώρο όπου πραγματοποιούνταν οι αγορές (η λαϊκή αγορά μεταφέρθηκε στην οδό Ταργκόβα). Το πάρκο επρόκειτο να εκτείνεται μεταξύ των οδών Μικοουάγιεφσκα (σημερινή Σιενκιέβιτς), Βίντζεφσκα (Κιλίνσκι), Νάβροτ και Πσέγιαζντ (Τούβιμ). Οι εργασίες διαμόρφωσης του χώρου άρχισαν το 1896, ενώ το σχέδιο του πάρκου εκπονήθηκε από τον Τεόντορ Χσόνσκι, σε συνεργασία με τον Πιοτρ Χόσερ. Η ακαλντερίμωτη πλατεία καθαρίστηκε, χαράχθηκαν δενδροστοιχίες και μονοπάτια, φυτεύτηκαν περισσότερα από χίλια δέντρα και σχεδόν πέντε χιλιάδες θάμνοι, ενώ ολόκληρος ο χώρος περιφράχθηκε με σιδερένιο φράχτη πάνω σε λίθινη βάση. Το πάρκο διατηρεί έως σήμερα την αρχική του διάταξη. Το πάρκο άνοιξε για τους κατοίκους του Λοτζ το 1899 και αρχικά έφερε την ονομασία «Δημοτικός Κήπος Μικοουαγιέφσκι», όπως πληροφορούσε αναμνηστική πλάκα στερεωμένη σε λίθο κοντά στη δυτική πύλη. Η ονομασία του πάρκου συνδεόταν με την παρακείμενη οδό Μικοουαγιέφσκι, ωστόσο οι κάτοικοι του Λοτζ το αποκαλούσαν συχνότερα «Πάρκο Τιμίου Σταυρού», επειδή βρισκόταν δίπλα στην σχετική εκκλησία. Από το 1916, το πάρκο φέρει το όνομα του Χένρικ Σιενκιέβιτς, το οποίο του αποδόθηκε μετά τον θάνατο του συγγραφέα. Από την πλευρά της οδού Σιενκιέβιτς, το πάρκο έχει χαρακτήρα γαλλικού κήπου με συμμετρικά παρτέρια λουλουδιών, ενώ από την πλευρά της οδού Κιλίνσκι έχει χαρακτήρα τοπιογραφικού (αγγλικού) κήπου με πλατιά μονοπάτια ανάμεσα σε δέντρα και θάμνους. Ένα μικρό τμήμα του πάρκου διατέθηκε για την ανέγερση κτισμάτων. Εκεί εγκαταστάθηκαν η πρώτη έδρα της Διεύθυνσης Δημοτικών Φυτεύσεων, θερμοκήπια και εργαστήρια. Κατά τα επόμενα έτη, τοποθετήθηκαν μετεωρολογικοί κλωβοί, καθώς και ηλιακό ρολόι. Στις αρχές του 20ού αιώνα εμφανίστηκαν στο γκαζόν, ανάμεσα στα δέντρα, αγαλματίδια ζώων από τερακότα, ενώ στα δέντρα αναρτήθηκαν πορσελάνινες πινακίδες με περιγραφές των ειδών. Το 1904, ιδρύθηκε στο νότιο τμήμα του πάρκου ζαχαροπλαστείο. Το μεγάλο κτίριο με τη βεράντα ανακατασκευάστηκε το 1924 και παραχωρήθηκε στη Δημοτική Πινακοθήκη Τέχνης (σημερινό Κέντρο Προβολής της Τέχνης), ενώ το ζαχαροπλαστείο μεταφέρθηκε πλησιέστερα προς την οδό Κιλίνσκι, σε κτίριο όπου σήμερα στεγάζεται το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας. Στο πάρκο διοργανώνονταν φιλανθρωπικές υπαίθριες εκδηλώσεις. Το 1917, πραγματοποιήθηκε συναυλία, τα έσοδα της οποίας διατέθηκαν για την ανοικοδόμηση της καμένης πόλης Ζγκουφ. Το 1922, τοποθετήθηκε στο πάρκο συντριβάνι σε σχήμα κύκνου, την οποία περιέβαλλαν μορφές ερώτων. Με την πάροδο του χρόνου το γλυπτό απομακρύνθηκε, αλλά το 1998 ανακατασκευάστηκε σύμφωνα με σχέδιο της Ζόφια Βουαντίκα-Γούτσακ και του Ζμπίγκνιεφ Βουαντίκα. Κατά τη δεκαετία του 1930, πραγματοποιήθηκαν μικρές μεταβολές στο πάρκο, δημιουργοί των οποίων ήταν ο Ε. Τέμπλιν και στη συνέχεια ο Στέφαν Ρογκόβιτς. Μεταξύ άλλων, στο κεντρικό τμήμα του πάρκου εισήχθησαν, κατά το πρότυπο των αγγλικών κήπων, εξωτικά φυτά. Κατά τους θερινούς μήνες, εκτίθεντο μπανανιές, αγαύες και φοίνικες. Δημιουργήθηκε επίσης παιδική χαρά. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το πάρκο επεκτάθηκε ελαφρώς με την προσθήκη οικοπέδου που το συνέδεε με την οδό Τούβιμ, περιορίστηκε όμως στη νότια πλευρά, όπου ανεγέρθηκαν δημοτικό σχολείο και κολυμβητήριο. Κατά τη δεκαετία του 1990, πραγματοποιήθηκε αποκατάσταση των γλυπτών του πάρκου και του συντριβανιού, ανανεώθηκε το δενδροφυτικό δυναμικό και κατασκευάστηκε δεύτερη παιδική χαρά, πλησιέστερα προς την οδό Σιενκιέβιτς. Τον Ιούνιο του 2009, δημιουργήθηκε στο Πάρκο Σιενκιέβιτς ο πρώτος χώρος στην πόλη όπου ήταν δυνατή η ελεύθερη δημόσια έκφραση απόψεων, συμπεριλαμβανομένης της διοργάνωσης συγκεντρώσεων, συζητήσεων και συναθροίσεων άνω των 15 ατόμων χωρίς την ανάγκη ειδικής άδειας. Η ιδέα του χώρου βασίστηκε στο πρότυπο του Χάιντ Παρκ του Λονδίνου. Στις 10 Οκτωβρίου 2012, αποκαλύφθηκε πανηγυρικά στο Πάρκο Σιενκιέβιτς το άγαλμα του χαρακτήρα Πλάστους (Plastuś), το οποίο αποτέλεσε το πέμπτο γλυπτό που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της τουριστικής διαδρομής Łódź Bajkowa. Τον Οκτώβριο του 2018, στο πλαίσιο του γενικού σχεδίου αναζωογόνησης του κέντρου του Λοτζ, άρχισαν στο πάρκο εργασίες ανακαίνισης, οι οποίες περιλάμβαναν την τοποθέτηση νέας γρανιτένιας επίστρωσης στο μεγαλύτερο μέρος των μονοπατιών, την αποκατάσταση του συντριβανιού, την ανακατασκευή των παιδικών χαρών, την αντικατάσταση του αστικού εξοπλισμού μικρής κλίμακας, καθώς και την ανακαίνιση των περιφράξεων, του φωτισμού και την κατασκευή υπόγειου συστήματος άρδευσης. Κατά τη διάρκεια των εργασιών προέκυψαν πολυάριθμες αντιπαραθέσεις σχετικά με τον τρόπο εκτέλεσής τους. Μεταξύ άλλων, ο ανάδοχος, παρά τις αρχικές προβλέψεις, εισήγαγε στον χώρο του πάρκου βαρέα μηχανήματα, έκοψε περίπου 30 δέντρα και πιθανότατα προκάλεσε ζημιές στο ριζικό σύστημα πολλών άλλων. Ως αποτέλεσμα, η σύμβαση με τον ανάδοχο καταγγέλθηκε τελικώς και κατέστη αναγκαία η προκήρυξη νέου διαγωνισμού για την ολοκλήρωση των εργασιών. Παραπομπές Βιβλιογραφία Anna Rynkowska (1970), Ulica Piotrkowska, Λοτζ: Wydawnictwo Łódzkie, ISBN 978-83-939822-4-0 Εξωτερικοί σύνδεσμοι Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Πάρκο Χένρικ Σιενκιέβιτς (Λοτζ) στο Wikimedia Commons Najstarsze łódzkie parki (Τα παλαιότερα πάρκα στο Λοτζ) στον ιστότοπο των Κρατικών Αρχείων του Λοτζ