Собибор

Собибор дахь үхлийн хуаран ( герман. Das Vernichtungslager Sobibor, польш. Obóz zagłady w Sobiborze, албан ёсоор -SS-Sonderkommando Sobibor,) нь 1942 оны 5-р сараас 1943 оны 12-р сар хүртэл Польшийн зүүн өмнөд хэсэг дахь Хелм-Влодава төмөр замын чиглэлийн Собибор өртөөнд үйл ажиллагаа явуулж байсан Нацист Германы хүн устгалын хуаран юм. Германы "Рейнхардт ажиллагаа"-ны хүрээнд байгуулагдсан уг хуаран нь еврейчүүдийг үй олноор нь устгах төв болж байжээ. Германчууд эзлэгдсэн Польшийн гетто, хөдөлмөр эрхлэлтийн хуарангуудаас, голчлон Люблин мужаас хүмүүсийг тээвэрлэдэг байв. Австри, Богеми, Моравийн хамгаалалт, Франц, Нидерланд, Герман, Словак, Зөвлөлт Холбоот Улсаас авчирсан еврейчүүдийг Собибор дахь энэхүү хуаранд хөнөөсөн байна. Хохирогчдыг утаа ашиглан хөдөлгөөнгүй хийн камерт хөнөөдөг байсан юм. Цөөн тооны еврейчүүд, голчлон сэхээтэн хүмүүс болон залуу эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийг цөллөгөөс хасаж хуарангийн дотор болон түүний ойролцоох хөдөлмөрийн нэгжүүдэд ажлуулжээ. Эцэст нь цаазаар авах ял оноож байсан хоригдлуудыг харуулуудын гарт өлсгөлөн, өвчин болон харгислалд өртүүлжээ. Эцэст нь Собибор хуаранд 1943 оны 10-р сарын 14-нд бослого гарч, ойролцоогоор 300 хоригдол оргожээ. Түүхчид амьд үлдсэн хүмүүсийн тоог 40-70 гэж тооцоолжээ. Аравдугаар сарын бослогын дараа хуаранд олноор нь устгах ажиллагаа зогссон. Германчууд уг хуаранг татан буулгахаар шийдсэн бөгөөд энэ нь тухайн оны 11-р сарын сүүл / 12-р сарын эхэн хүртэл үргэлжилсэн байна. Собиборд алагдсан еврейчүүдийн тоог хэвлэлд 130,000-300,000 хооронд гэж тооцоолсон байдаг. Дайны дараах анхны мөрдөн байцаалтын үеэр батлагдсан 250,000 гэсэн тоо олон нийтийн ухамсарт онцгойлон бат бөх оршсон боловч Роберт Кувалекийн хийсэн судалгаагаар 2014 онд нийтлэгдсэн үр дүнгээс харахад Собиборын хохирогчдын бодит тоо ойролцоогоор 170,000-180,000 байжээ.