Logor smrti Sobibor

Sobibor (njemački: SS-Sonderkommando Sobibor) bio je nacistički logor smrti smješten u šumi pored sela Sobibór u današnjem poljskom Lublinskom vojvodstvu. Historija i karakteristike Logor je podignut u martu 1942., i djelovao je od maja 1942. do oktobra 1943. U plinskim komorama Sobibora pobijeno je ukupno oko 250.000 Židova, uglavnom iz Poljske i okupiranih teritorija Sovjetskog Saveza. Sobibor je bio jedan od tri logora Operacije Reinhard osnovanih nakon Konferencije u Wannseeu radi istrebljenja židovskog stanovništva sa tla okupirane Poljske, ostala dva bili su Belzec i Treblinka. Prvi komandant logora bio je Franz Stangl, koji je zajedno sa svojih 30 pripadnika SS-a (nacističke paravojne formacije), bio bio veteran Akcije T4 za egzekuciju nemoćnih i invalida. Zadatke je izvršavao uz pomoć 90 do 120 bivših ukrajinskih ratnih zarobljenika koje su Nacisti istrenirali za novi posao. Žrtve plinskih komora u Sobiboru usmrćivane su ugljičnim monoksidom. Od maja do jula 1942. Nacisti su dovozili u Sobibor Židove iz Poljske, Njemačke, Austrije i Slovačke. U jednom trenutku deportacije su zaustavljene kako bi se popravila željeznička pruga i proširio kapacitet plinskih komora na 1 200 usmrćenih logoraša dnevno. U tom času točno 14. oktobra 1943. izbila je pobuna koju je poveo ratni zarobljenik, oficir sovjetske Crvene armije Aleksanar Pečerski. Pobunjenici njih oko 300 ubili su dvanaestak stražara i pobjegli, u potjeri koja je usljedila dobar dio je poginuo. Svi koji su živi pohapšeni pogubljeni su sljedećeg dana. Nakon tog incidenta Nacisti su demontirali logorske instalacije i zasadili šumu. Samo je nekih pedesetak logoraša iza Sobibora na kraju preživjelo rat. Sobibor danas Spomenik (djelo skulptora Mieczysława Weltera) u znak sjećanja na žrtve podignut je na mjestu bivšeg logora 1965., zajedno sa malim mauzolejom arhitekta Romualda Dylewskog. Reference Vanjske veze Sobibor, Nazi extermination camp, Poland (na portalu Encyclopædia Britannica) (en) Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze (službeni portal muzeja) (pl)