Żory

Żory, čita se Žori (njemački: Sohrau) je grad od 62,844 stanovnika na jugu Poljske u Šleskom vojvodstvu. Geografija Żory leži duž rijeke Rude, nedaleko od granice sa Češkom i Slovačkom, udaljen svega 14 km istočno od Rybnika (46 od češke Ostrave). Historija Żory je gradska prava 1272. dobio od šleskih Pjastovića, ali je od prve polovice 14. vijeka podpao pod vlast čeških kraljeva i dijelilo političku sudbinu sa ostalom Šleskom sve do 1556. kad su ga kupili su Habsburgzi. Za njihove vladavine postao je slobodni kraljevski grad, pa se razvio kao zanatsko-trgovački centar, naročito sa solju koja se iskapala u okolici. Od 1742. pripada Kraljevini Pruskoj u kojoj je u prvoj polovici 19. vijeka počeo stagnirati, čak je 1817. gotovo potpuno izgorio, ali se od druge polovice 19. vijeka počeo opravljati, razvojem industrije (željezara, proizvodnja kočija) ali i kao sajamski grad (konji). Željeznička pruga izgrađena je do grada 1884. Nakon Prvog svjetskog rata dobar dio stanovnika sudjelovao je u Šleskim ustancima (1919.-21.), a nakon provedenog plebiscita 1922. pripao je Drugoj Poljskoj Republici. Za vrijeme Njemačke okupacije u gradu je djelovao zarobljenički logor za francuske vojnike, koji je u periodu 1941. - 45. radio kao radni logor za zatvorenike različitih nacionalnosti. U periodu 1942. - 5. u Żoryu je djelovao i logor za raseljene Poljake. Oko 80% zgrada u gradu uništeno je za borbi između jedinica Wehrmachta i Crvene armije, koje su nakon rata obnovljene. Znamenitosti Najveća znamenitost Żorya je ranogotička župna crkva (13 - 14. vijek) obnovljena u 16. vijeku. Privreda Današnji Żory je industrijski grad na istočnom rubu rudarskog rajona bogatog ugljenom oko Rybnika. Najnoviji i najmoderniji rudnik kod sela Suszec otvoren je 1983. Żory je grad kemijske, metalne i prehrambene industrije sa tvornicom signalnih uređaja i građevinskog materijala. Pobratimski gradovi Żory ima ugovore o prijateljstvu sa slijedećim gradovima; Montceau-les-Mines, Francuska Pasvalis, Litvanija Kamp-Lintfort, Njemačka Mezőkövesd, Mađarska Tetiev, Ukrajina Izvori Vanjske veze Urząd Miasta Żory (službene stranice) (pl)