Neolitski rudnici Krzemionki

Neolitski rudnici Krzemionki (Praistorijska oblast rudarstva prugastog kremena) nalaze se oko 8 km. sjeveroistočno od grada Ostrowiec Świętokrzyski, sa obe strane rijeke Kamiene, centralna Poljska. To je kompleks rudnika kremena iz doba neolita i bronzanog doba, u periodu od 3.900 do 1600 god.. Zajedno sa Grimes Graves u Engleskoj i Spiennes u Belgiji, čine najveće rudnike u Evropi iz toga doba. Otkriveni su 1922. god, kada je pronađeno okno sa površinom od preko 500 m2 koje nije poznato ni na jednom drugom svjetskom lokalitetu. U periodu 1958 - 1961. su intenzivno istraživani, a rezultati su pružili izuzetna svedočanstva o vađenju kremena za proizvodnju alata u ljudskoj istoriji. Svjetska baština Kompleks se sastoji od četiri međusobno povezana dijela: glavnog rudarskog polja Krzemionki Opatowskie dva manja rudarska polja, Borownia i Korycizna, poređana na istoj geološkoj strukturi stalno naselje neolitskih rudara Gawroniec koje je dobivalo poluproizvode kremenih sjekira iz rudnika za doradu i poliranje prije distribucije. U rudnicima se vadio i prerađivao prugasti kremen, koji se uglavnom koristio za izradu sjekira. Sa svojim podzemnim rudarskim građevinama, radionicama kremena i oko 4.000 okna i jama, kompleks sadrži jedan od najsveobuhvatnijih prahistorijskih podzemnih sistema za vađenje i preradu kremena do sada poznatih. Eksploatisana je i jedinstvena vrsta kremena – prugasti kremen isprepleten izuzetnim šarama poput zebre naizmjeničnim nijansama sive – i oblikovan u sjekire koje su pronađene na prostoru radijusa i od 650 km od kompleksa, u Njemačkoj, Češkoj, Slovačkoj, Ukrajini, Bjelorusiji i Litvaniji. Tokom 1967. godine rudnici su proglašeni za arheološki, a zatim i rezervat prirode, čime su postali dostupni turistima. Obilaze se rutom dugom 465 m i najnižom tačkom 11,5 m ispod nivoa zemlje. Naselje Gawroniec uz arheološko nalazište, sastavni je dio funkcionisanja sistema upravljanja nalazištima, sa načelima organizacije praistorijske zajednice zasnovane na rudarstvu. Rudnici su 2019. godine upisani na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine Izvori