کلیسای جامع گنی‌یزنو

کلیسای جامع گنی‌یزنو (به لهستانی: Archikatedra gnieźnieńska) با نام کامل «کلیسای جامع سلطنتی صعود مریم عذرا و سنت آدالبرت»، یک کلیسای جامع گوتیک در شهر گنی‌یزنو لهستان است. این بنا به عنوان نخستین پایتخت مذهبی لهستان و محل تاج‌گذاری چندین پادشاه لهستانی، اهمیت تاریخی و نمادین ویژه‌ای در هویت ملی این کشور دارد. شهرت جهانی این کلیسا بیش از هر چیز به دلیل میزبانی از مزار آدالبرت پراگ (سنت آدالبرت) و درهای برنزی مشهور قرن دوازدهمی آن است که زندگی این قدیس را به تصویر کشیده‌اند. تاریخچه و اهمیت سلطنتی نخستین بنای این کلیسا در قرن دهم میلادی توسط میشکو اول بنا شد، اما اهمیت اصلی آن پس از سال ۱۰۰۰ میلادی و در پی «کنگره گنی‌یزنو» دوچندان گشت. در این مقطع، گنی‌یزنو به عنوان مرکز نخستین اسقف‌نشین اعظم لهستان انتخاب شد. این کلیسا شاهد تاج‌گذاری پنج پادشاه لهستان، از جمله بولسواف یکم در سال ۱۰۲۵ میلادی بود. بنای فعلی که به سبک گوتیک دیده می‌شود، در قرن چهاردهم جایگزین بناهای رومانسک قبلی شد که در پی حملات و آتش‌سوزی‌ها آسیب دیده بودند. مزار سنت آدالبرت و درهای گنی‌یزنو قلب تپنده این کلیسا، مزار آدالبرت پراگ است که در یک تابوت نقره‌ای نفیس متعلق به سال ۱۶۶۲ قرار دارد. اما ارزشمندترین اثر هنری موجود در این بنا، «درهای گنی‌یزنو» (Gniezno Doors) متعلق به حدود سال ۱۱۷۵ میلادی است. این درهای برنزی شامل ۱۸ پانل نقش‌برجسته هستند که داستان زندگی، مأموریت‌های تبشیری و شهادت سنت آدالبرت را روایت می‌کنند. این اثر یکی از مهم‌ترین نمونه‌های هنر رومانسک در کل اروپا محسوب می‌شود و جزئیات ظریفی از پوشش و ابزارهای قرن دوازدهم را به نمایش می‌گذارد. معماری و بازسازی‌های معاصر معماری فعلی کلیسا به سبک گوتیک آجری است که با دو برج بلند به ارتفاع ۸۰ متر بر خط افق شهر مسلط شده است. در طول قرن‌ها، تزئینات باروک و نئوکلاسیک به فضای داخلی و کلیساهای جانبی (Chapels) اضافه گشت. پس از آسیب‌های جدی در جریان جنگ جهانی دوم، این کلیسا تحت یک پروژه بازسازی بزرگ قرار گرفت تا بخش‌های گوتیک اصیل آن که زیر لایه‌های بعدی پنهان شده بودند، دوباره احیا شوند. امروزه این بنا به عنوان یک میراث فرهنگی ملی در لهستان ثبت شده و یکی از مقاصد اصلی گردشگری مذهبی یا زیارتی در اروپای مرکزی است. نگارخانه منابع