Πάρκο Ζρουντλίσκα (Λοτζ)

Το Πάρκο Ζρουντλίσκα (πολωνικά: Park Źródliska‎‎) είναι πάρκο στο Λοτζ της Πολωνίας. Βρίσκεται εντός του αστικού ιστού και περικλείεται από τις οδούς Πσεντζαλνιάνα (Przędzalniana), Φαμπρίτσνα (Fabryczna), Ταργκόβα (Targowa) και Στρατάρχη Γιούζεφ Πιουσούτσκι (marsz. Józefa Piłsudskiego). Η συνολική του έκταση ανέρχεται σε 17,2 εκτάρια. Ιστορία Το Πάρκο Ζρουντλίσκα Ι και το Πάρκο Ζρουντλίσκα ΙΙ αποτελούν τα παλαιότερα πάρκα του Λοτζ. Αρχικά, συγκροτούσαν έναν ενιαίο χώρο πρασίνου, γνωστό ως Κήπο Περιπάτου, καθώς και ως Αγγλικό Κήπο, ο οποίος ιδρύθηκε το 1840 και έως το 1875 υπήρξε το μοναδικό δημοτικό πάρκο της πόλης. Την περίοδο εκείνη εντάχθηκε στα όρια του Λοτζ τμήμα του κρατικού δασικού συγκροτήματος του χωριού Γουάζνουφ. Η λεγόμενη «Νέα Συνοικία» (Nowa Dzielnica) διαχωρίστηκε σε οικόπεδα προς οικοδόμηση, ενώ καθορίστηκε χώρος για λαϊκή αγορά, γνωστή ως «Υδάτινη Αγορά» (σημερινή Πλατεία Νίκης). Παράλληλα, διατηρήθηκε ένα τμήμα γης για τη δημιουργία κήπου. Ο αρχικός χαρακτήρας του πάρκου ήταν δασικός, με βλάστηση που περιλάμβανε άλνους, καρπίνους, βελανιδιές, φιλύρες και πικέες, ενώ μόνο τα περιθώριά του είχαν δεντροφυτεύσεις οπωροφόρων δέντρων. Η περιοχή χαρακτηριζόταν από αφθονία πηγών και ελώδων έδαφος. Στον χώρο διαμορφώθηκαν δύο κύριες δενδροστοιχίες περιπάτου, οι οποίες διασταυρώνονταν διαγώνια και συναντώνταν στο κεντρικό σημείο του πάρκου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1840 τοποθετήθηκαν στο πάρκο αρκετά παγκάκια, κατασκευάστηκαν μικρές γέφυρες και δύο κιόσκια, ενώ προσλήφθηκε και κηπουρός για τη μόνιμη φροντίδα του χώρου πρασίνου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1850, ο κήπος διαιρέθηκε, και το δυτικό του τμήμα (δηλαδή οι περιοχές που αντιστοιχούν στο σημερινό Πάρκο Ζρουντλίσκα ΙΙ, καθώς και τα κτίσματα που διαχωρίζουν τα δύο πάρκα) πωλήθηκε στον βιομήχανο Καρλ Βίλχελμ Σάιμπλερ. Κατά τη δεκαετία του 1860, λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων στο δημοτικό ταμείο για τη συντήρηση του πάρκου, το εναπομείναν τμήμα του (δηλαδή το σημερινό Πάρκο Ζρουντλίσκα Ι, το οποίο τότε ονομαζόταν Πάρκο Κβέλα, από τη γερμανική λέξη Quell – «πηγή») εκμισθώθηκε σε ιδιώτη επιχειρηματία. Ωστόσο, η ενέργεια αυτή δεν οδήγησε σε βελτίωση της κατάστασης του χώρου. Στη δεκαετία του 1870, το βόρειο τμήμα του πάρκου (από την πλευρά της σημερινής Λεωφόρου Στρατάρχη Γιούζεφ Πιουσούτσκι) εκμισθώθηκε στην οργάνωση «Αδελφότητα του Κόκορα», η οποία κατασκεύασε εκεί σκοπευτήριο που λειτούργησε έως το 1905. Η Αδελφότητα του Κόκορα αποτελεί ανεπίσημη ονομασία της Σκοπευτικής Εταιρείας, η οποία ιδρύθηκε στο Λοτζ το 1813. Η ονομασία της συνδέεται με ένα ομοίωμα πτηνού, κοινώς αποκαλούμενου «κόκορα», το οποίο χρησιμοποιούνταν ως στόχος σε σκοπευτικούς αγώνες. Κάθε χρόνο, κατά την περίοδο της εορτής της Πεντηκοστής, η Αδελφότητα διοργάνωνε στον χώρο αγώνες σκοποβολής, επιδείξεις και την εκλογή του «βασιλιά κόκορα», δηλαδή του καλύτερου σκοπευτή. Κάθε μέλος που συμμετείχε στον διαγωνισμό κατέβαλλε ένα χρηματικό ποσό, το οποίο στη συνέχεια αποτελούσε το έπαθλο για τον νικητή. Ο νικητής, ο λεγόμενος «βασιλιάς κόκορας», μετά από πανηγυρική πομπή στους δρόμους της πόλης, προσκαλούσε τους συμμετέχοντες και τους παρευρισκόμενους σε εορταστική δεξίωση. Στα τέλη της δεκαετίας του 1880, μισθωτής του παραμελημένου πάρκου κατέστη ο Καρλ Σάιμπλερ. Κατά την περίοδο αυτή πραγματοποιήθηκε η πρώτη απογραφή των δέντρων του πάρκου, το οποίο εξακολουθούσε να θυμίζει περισσότερο δάσος παρά οργανωμένο χώρο πρασίνου. Κατασκευάστηκε επίσης εξέδρα στο κεντρικό τμήμα, όπου τις εορταστικές ημέρες εμφανιζόταν η εργοστασιακή ορχήστρα. Το 1892, διοργανώθηκε η πρώτη κηποτεχνική έκθεση, για τις ανάγκες της οποίας ανεγέρθηκαν 20 εκθεσιακά περίπτερα, διευρύνθηκαν οι διάδρομοι περιπάτου και απομακρύνθηκε μέρος της δενδρώδους και θαμνώδους βλάστησης. Το πάρκο παρέμεινε υπό τη διαχείριση του Σάιμπλερ έως το 1906, όταν έληξε η σύμβαση μίσθωσης. Στη συνέχεια, οι δημοτικές αρχές αποφάσισαν την εκ νέου περίφραξη του χώρου, την κατασκευή οικίας για το προσωπικό του πάρκου και την τακτοποίηση της περιοχής της πρώην σκοπευτικής εγκατάστασης. Όπως και κατά το παρελθόν, το πάρκο συνέχισε να αποτελεί τόπο αναψυχής και ψυχαγωγίας για τους εργάτες των γειτονικών εργοστασίων. Στις αρχές της δεκαετίας του 1920, το πάρκο μεταμορφώθηκε πλήρως, καθώς αναδιαμορφώθηκε σύμφωνα με τη σύλληψη του Έντβαρντ Τσισκιέβιτς. Από την περίοδο αυτή προέρχονται η διάταξη των διαδρόμων περιπάτου που διατηρείται έως σήμερα, η λιμνούλα, ο βοτανικός κήπος και η παιδική χαρά, ενώ κατασκευάστηκε και νέα διάτρητη περίφραξη. Περαιτέρω μεταβολές εισήγαγε τη δεκαετία του 1930 ο Στέφαν Ρογκόβιτς, στον οποίο αποδίδονται, μεταξύ άλλων, οι ανθόκηποι και η διαμόρφωσή τους στο βόρειο τμήμα του πάρκου. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η δενδρώδης βλάστηση υπέστη σημαντική μείωση και το πάρκο εγκαταλείφθηκε, ενώ οι γερμανικές αρχές κατήργησαν την περίφραξη. Το 1956 άνοιξε για το κοινό το θερμοκήπιο φοινικοειδών. Το Πάρκο Ζρουντλίσκα αναγνωρίστηκε ως μνημείο της φύσης και εντάχθηκε επίσης στο μητρώο μνημείων. Το 2015 ανακηρύχθηκε ιστορικό μνημείο της Πολωνίας. Βραβεία Τον Δεκέμβριο του 2007, σε διαγωνισμό που διοργανώθηκε από την εταιρεία κηποτεχνίας Briggs & Stratton, το Πάρκο Ζρουντλίσκα ανακηρύχθηκαν ως το ομορφότερο πάρκο στην Πολωνία και το 5ο ομορφότερο στην Ευρώπη. Εικονοθήκη Παραπομπές Βιβλιογραφία Anna Rynkowska (1970), Ulica Piotrkowska, Λοτζ: Wydawnictwo Łódzkie, ISBN 978-83-939822-4-0 «Park Źródliska I». Zarząd Zieleni Miejskiej w Łodzi. «Park Źródliska II». Zarząd Zieleni Miejskiej w Łodzi. Εξωτερικοί σύνδεσμοι Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Πάρκο Ζρουντλίσκα (Λοτζ) στο Wikimedia Commons Najstarsze łódzkie parki στον ιστότοπο του Archiwum Państwowe w Łodzi