Q

Q, minuskle q, prononcata nomo kuo, estas la 17-a litero de la latina alfabeto. Ĝi ne estas parto de la esperanta alfabeto. Historio de Q La origino de Q estas la ŝemida signo qôp/kop, kies prononco estis [q] (senvoĉa uvulara plozivo, t. e. k-eca sono pli malantaŭa en la buŝo ol k). En la helena alfabeto ĉi tiu signo adaptiĝis kiel qoppa [K(Ŭ)Op:a], kaj ĝi ekuziĝis por lipaj velarplozivoj, kiaj [kŭ] kaj [khŭ] (spira kŭ-). Poste ĉi tiuj sonoj evoluis al [p] kaj [ph] (spira P, kiel en la germana Polizei). Tial la helenoj evoluigis el qoppa, kiu nur tenis sian numeran valoron, la literon fi, ekreprezentantan la sonon [ph]. En la helenida la prononco evoluis al [f]. La etruskoj uzis Q nur antaŭ V, tiele simbolante sonkombinon [kŭ]. De la etruska alfabeto la kombino <QV> eniris la latinan alfabeton. (Notu: Kelkaj lingvosciencistoj negas ajnan konekton inter Q kaj Fi.) Prononco de Q En la lingvoj azera, uzbeka, tatara, ajmara, keĉua, kaj gronlanda (Kalaallisut) Q estas prononcata kiel senvoĉa uvulara plozivo. En la Internacia Fonetika Alfabeto la minusklo q havas la saman signifon. Ankaŭ en oftaj latinigoj de la lingvoj ĉina (pinjino) kaj araba uziĝas tiu signo. En multaj aliaj lingvoj, kie ĝi regule aperas (angla, franca, germana, hispana, itala), ĝi aperas nur antaŭ litero "u" por kune esprimi sonojn [kŭ], [kv] aŭ [k], depende de lingvo. Nur en fremdaj vortoj "q" aperas en aliaj pozicioj, ekzemple en pruntitaj Arabaj vortoj: Qatar (Kataro), al-Qaida (alkaido). En aliaj lingvoj la sonoj [kŭ] kaj [kv] skribiĝas sen "q", ekzemple en la Nederlanda <kw> (kwaliteit), en Esperanto <kv> (kvalito), en la Hispana <cu> (cualidad).