Saksayuaman

Saksayuaman (isp. Sacsayhuaman) — Perunun Kusko şəhərinə yaxın yerləşən və İnk imperiyası dövrünə aid tarixi abidə. Hazırda abidə arxeoloji kompleksdir. Bu qədim qala, həm memarlıq həm də mühəndislik baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. İnk mədəniyyətinin zəkasını və gücünü təcəssüm etdirən Saksayuaman yalnız Cənubi Amerikada deyil, dünya tarixində də mühüm bir yerə malikdir. Şəhər İnk imperiyasının mərkəzi olan Kusko şəhərinin müdafiəsi üçün inşa edilmişdir və bu kompleksin inşasında istifadə olunan böyük daşlar və tikinti üsulları bu günə qədər tədqiqatçılar üçün maraq mövzusudur. Ərazi dəniz səviyyəsindən 3701 metr yüksəklikdə yerləşir. 1983-cü ildə Kusko Saksayuamanla birlikdə beynəlxalq səviyyədə tanınması və qorunması üçün UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Arxeoloji ərazi hazırda turist məkanıdır. Tarixi Saksayuamanın tikintisi təxminən XV əsrin sonlarına, İnk imparatoru Paçaçutinin dövrünə gedib çıxır. İnk imperiyası dövründə Saksayuaman yalnız hərbi qala olmaqla yanaşı, eyni zamanda dini və mədəni bir əhəmiyyətdə daşıyırdı. Şəhər kompleksinin inşasında İnk mühəndisləri və işçiləri böyük daşları çox yüksək dəqiqliklə yerləşdirmişlər. Bu daşlar 100 tondan çox çəkiyə malik olan və heç bir yapışqan maddə istifadə edilmədən, sadəcə daşların forma və ağırlığı ilə yerində sıx yerləşdirilən strukturlardır. Saksayuaman daşları təbii ki, çox möhkəm və böyük ölçülərdədir. Onların yerli ərazilərdə tapılmadığı və başqa yerlərdən gətirildiyi güman edilir. Bu tikilinin inşasında istifadə edilən texnologiya, İnk mədəniyyətinin mühəndislik sahəsindəki inkişafını göstərir. Daşların bir-birinə necə sıx yerləşdirildiyi və heç bir boşluq qalmadığı, bu abidənin inşasının nə qədər əhəmiyyətli olduğunu ortaya qoyur. Kompleks daşların həndəsi düzülüşü və forması ilə diqqət çəkir. Kompleksin əsas elementlərindən biri, üçqat böyük daş divarlardan ibarət olan qala duvarlarıdır. Hər bir divar, çox böyük və ağır daş bloklardan düzəldilmişdir və bunlar, təbii ki, heç bir kipləşdirici materialla birləşdirilməmişdir. Bu daşlar, zamanla baş verən yeraltı hərəkətlərə və təbii şəraitə qarşı olduqca davamlıdır. Ən məşhur xüsusiyyətlərdən biri, daşların incə və mürəkkəb şəkildə birləşdirilməsidir. Hər bir daş o qədər dəqiqliklə kəsilmiş və yerləşdirilmişdir ki, onların arasında heç bir boşluq yaranmamışdır. Bu daşların bu qədər düzgün və sabit olmasının səbəbi, İnka mühəndislərinin qeyri-adi incə işçilik və texniki bacarıqlarına əsaslanır. Saksayuaman sadəcə hərbi kompleks deyil, həm də İnk mədəniyyəti üçün dini və mədəni bir mərkəz idi. Burada müxtəlif dini mərasimlər və festivallar keçirilirdi. Saksayuaman İnk imperiyasının gücünün və birliyinin simvolu idi və hökmdarlar burada toplanaraq ölkəni idarə edirdilər. İspan işğalçılarının Kusko şəhərini 1533-cü ildə fəth etməsindən sonra bu əhəmiyyətli kompleksin çox hissəsi dağıdıldı. Lakin onun qalıqları dövrümüzə qədər gəlib çıxıb. Qalereya İstinadlar Ədəbiyyat Инка Гарсиласо де ла Вега. История государства инков / Пер. со староисп. — Л.: «Наука», Ленинградское отделение, 1974. — 747 с. — С. 445, 489—498. — (Серия «Литературные памятники»). Хаген В. фон. Ацтеки, майя, инки. Великие царства древней Америки / Пер. с англ. — М.: Центрполиграф, 2008. — 539 с. — С. 461—463. — ISBN 978-5-9524-3839-2. Хемминг Д. Завоевание империи инков. Проклятие исчезнувшей цивилизации / Пер. с англ. — М.: Центрполиграф, 2003. — 558 с. — С. 123, 200—207. — ISBN 5-9524-0200-3. Hildebrando Fuentes. El Cusco y sus Ruinas. Tanahuantinsuyoc kapacllacta. — Lima, 1905. Xarici keçidlər BBC Article New Discoveries at Sacsayhuamán World's Greatest Riddles Mystery of Sacsayhuamán