Bered La Bouteillerie

Bered La Bouteillerie zo ur vered e Naoned, e karter Malakoff-Sant-Donasian. Digor eo abaoe 1774. E 700 metr er Reter d'an Iliz-veur emañ. Daou vont tre a zo, an hini pennañ er Gwalarn, plasenn ar Vedalhenn-Vilourel, egile er Biz, straed Gambetta. Hirgarrezek eo ar vered, tro 400 metr a hirder ha 170 metr a ledander dezhi. C'hwec'h hektar zo dezhi. Ar gorre-douar Hervez ur studiadenn douarouriel renet kent prenañ tachennoù e 1929 eo graet ar gorre-douar gant dichaladurioù al Liger graet gant pri traezh ha gweleadoù traezhioù, grouan ha kailh ruilhet. Istor Orinoù Anv al lec'h a ra dave d'ar pezh a veze graet eno pa oa perc'henn esbibien Naoned. Gwini ha gwinlec'hioù en doa ar prelad, ha boutailhet e veze ar gwin eno, alese an anv « La Bouteillerie ». Gwerzhet e voe an dachenn gant an eskob Daniel Vigier e 1320, perc'hennet e voe gant famillh ar varkizez Sevigneg e 1523, gant Christophe Vavasseur e 1554, ha diwezatoc'h gant ar familh de Coutances. Akuizitet e voe gant ar Chartouzed en XVIIvet kantved. Reolennet e voe an douaridigezhioù e diabarzh an ilizoù gant un disklêriadur ar roue eus an 10 a viz Meurzh 1776, miret adalek bremañ evit ar vrienteged hepken. Daou vloaz a-raok avat e oa bet prenet La Bouteillerie gant kêr Naoned evit ober o bered boutin da barrezioù Sant-Klemañs, Santez-Kroaz, Sant-Denez, Sant-Laorañs, Sant-Leonard, Santez-Radegunde, Sant-Visant hag iliz-chabistr Itron-Varia. Benniget e voe d'ar 25 viz Here 1774 hag an douaridigezh gentañ a voe hini René Jannequin, tro trizek bloaz anezhañ, hag an eil hon eus miret roudoù anezhi eo hini Guillaume Grou, parlamantour naonedat. Hervez e lavaroù diwezhañ e felle dezhañ bezañ douaret en iliz Sant-Klemañs, met ar reolennoù nevez a gontrolias e vennozh. E-tal iliz Sant-Klemañs e oa ur vered hag a save d'ar XVvet kantved da nebeutañ, evit familhoù katolik ar barrez. Aze e oa bet savet un orator (chapel ar Champ-Fleuri). Dilezet e voe ar vered hag ar chapel pa voe krouet bered La Bouteillerie, lec'h ma voe treuzkaset porrastell bered Champ-Fleuri. Toget e oa gant un delwenn e maen eus ul lestr : ur vrigantinenn. Tennañ a ra ar vered he anv orin ar Grand brigandin diouti. Aet eo ar porrastell da get, hag amsavet eo bet an anv gant « La Bouteillerie ». Brasadurioù P'eo diogelet gant ur studiadenn e 1809 eo bras awalac'h an 10 500 m2 goloet gant ar vered evit ezhommoù an teir parrez a implij anezhi, n'eo ket mui an traoù evel se e 1832 peogwir eo stadet gant at ti-kêr e vank plas ingal ha ret eo treiñ logelloù douar ma 'z eus korfoù n'o deus ket bet amzer da beurvreinañ c'hoazh. En ur eskemm tachennoù e kresk an ti-kêr gorread ar Bouteillerie eus 65 ar. E 1890 eo brasaet c'hoazh eus 15 000 m2 gant ar maer Ernest Guibourd de Luzinais, ar brasaat diwezhañ hervezañ rak trawalc'h « evit al lodenn-mañ eus ar gêr ». Koulskoude eo ouzhpennet 6 700 m2 e 1898 evit bezañ gouest « en amzer dazont da vrasaat ar vered ». An Istor a ra cheñch framm ar vered : digoret eo ur rann nevez d'an 30 Here 1914 gant ar melestradurezh evit douarañ ar soudarded marv abalamour d'ar Brezel-bed kentañ. Evit gwir eo ret douarañ an holl a varv en ospitalioù milourel staliet e Naoned etre ar bloaz-se ha 1919. E 1918 eo gouestlet 2 500 m2 eus ar Bouteillerie da grouidigezh ur vered vilourel, lec'h m'eo lakaet 1 533 bez. Nemet 560 a zo skrivet warno « Marv evit Frañs », hag un digoll zo roet gant ar Stad evit 620 bez. Er garrez-mañ emañ douaret 1 781 soudard breizhat, saoz, belgiat, rusian, polonat, alaman ha gall e deroù an XXIvet kantved, hag ivez soudarded deuet eus trevadennoù Bro-C'hall (Aljerianed, Senegaliz, pe re all gant anvioù a son aziat). Evit kempouezañ an egor implijet eo prenet gant an ti-kêr 7 739 m2 a dachennoù amezek, ul lodenn anezho gouestlet d'ar vered hag he deus bremañ ur gorread tro 6 hektar. E 2008, e-keñver 90 bloaz arsav-brezel 1918 eo kempennet ar c'harrez milourel gant dek den e framm ur chanter kenemprañ. Ar vag-dre-dan ar Saint-Philibert, o vont eus enez Nervouster d'an douar bras, a ra peñse e 1931, ha tost 500 den a zo beuzet. O welout n'en deus ket 54 c'horf kavet o familh pe kerent eo divizet gant kêr Naoned reiñ obidoù dezho ha douarañ anezho e bered La Bouteillerie. Treuzkaset int e Bered Sant-Jakez en nebeut bloavezhioù goude. Tud douaret Armel de Wismes, istorour ha skrivagner Émile Dezaunay, livour hag engraver René Guy Cadou, barzh Mathurine Fourchon, kantinerez Camille Mellinet, mouller, kazetenner hag istorour César Jules Decré, marc'hadour Théodore Auguste Dubigeon, paramantour Jules Grandjouan, skritellour Familh Cassegrain, greantourien Charles Brunellière, politikour Un hentad gweladenniñ a zo kinniget er mont tre evit dizoleiñ an dud vrudet douaret er vered. Delwennouriezh E 1839 e roas Charles-Mathurin d'Haveloose, marc'hadour naonedat ganet e Añje, ur sammad bras a arc'hant da gêr Naoned. Evit enoriñ e vemor e voe savet ur monumant gant savour ar gêr Henri-Théodore Driollet, ar stelenn Haveloose, skrivet warni : À Haveloose, le bienfaiteur des pauvres, la bienfaisance et la charité rendent hommage. E-kichen ar porzhierezh emañ an oberenn-se. A-gleiz d'ar mont tre istorel emañ un izelvos anvet War-zu an didermen, oberenn gant Blanche Moria staliet eno abaoe 1928. Notennoù ha daveoù Pennad kar Bered Trugarez Liamm diavaez Lec'hienn kêr Naoned