Paragvajo

Paragvajo (gvaranlingvo Paraguái; hispanlingve Paraguay, en Esperanto ankaŭ malofte Paragŭajo) estas lando en Sudameriko. Geografio Ipoao Ĝeneralaj informoj Landkodo: PY. E-nomo: Paragvaja Respubliko. Nacia nomo: República del Paraguay. Areo: 406.752 kv.km. Politika sistemo: Prezidenta respubliko. Ŝtatestro: prezidento Santiago Peña ekde la 15-a de aŭgusto 2023 Ĉefurbo: Asunciono (729 mil). Adm. divido: 19 departementoj kaj federacia provinco. Loĝantaro: 6.996.245(2009), inter ili 89,2% paragvajanoj, 3,3% brazilanoj. Ŝtatlingvo: hispana lingvo kaj gvarania lingvo. Parollingvoj: nur gvarania 45%, dulingvaj (gvarania-hispana) 49%, nur hispana 6%. Kredantoj: katolikoj (89,6%), protestantoj (6,2%). Eksporto: kotono, sojo, oleoj, viandaĵo. Pokapa GNP: 4.555 $ (2005). Organizoj: UNO (1945), Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj. Historio Esperanto-movado Ankaŭ vidu: Jezuito Milito de la Trilanda Alianco Administra divido Paragvajo dividiĝas en 18 departementoj: Esperantigo de ĉefaj paragvajaj urboj kaj vilaĝoj Asunciono Enkarnasjo Filadelfio Koncepciono Koronel Ovjedo Petro Johano Kabalero Urbo de la Oriento Vilariko Demografio Politiko Prezidanto de Paragvajo Religio Katolikismo en Paragvajo Naturo La Rezervejo San Rafael estas unu el plej gravaj lokoj por la konservado de la naturo en Paragvajo kun 730 km². Tamen estas tro malsufiĉe zorgata fare de la ŝtato. Tiele okazas kontraŭleĝaj lignoprenado, ĉasado kaj oftaj incendioj. Faŭno Birdoj Paragvajo kun relative malgranda etendo enhavas grandan riĉon de birdospecioj pro la kuniĝo de diversaj ekoregionoj de granda biodiverseco kaj nombro de endemioj. Kelkaj el tiuj regionoj estas gravaj eĉ je tutmonda nivelo kiaj la Atlantika Arbaro kaj la Cerado, el kiuj la unua estas ege minacata ĉar restas malpli ol 10 % el la origina kovro. Estas registritaj 681 specioj kaj aliaj 35 nur hipoteze pro manko de dokumentado. Granda parto de la ornitologoj kiuj studis la birdaron paragvajan estis eksterlandanoj, unue hispanaj jezuitoj, poste usonaj, anglaj kaj germanaj esploristoj, kaj argentinaj aŭ nordamerikaj ornitologoj. Tiele la kolektoj estas ĉiuj eksterlande kaj tiuj enlandaj estas tro abandonitaj pro manko de zorgado. Kulturo Literaturo Augusto Roa Bastos Kuirarto Paragvaja supo (hispane Sopa paraguaya) estas tipa plado de la paragvaja kuirarto, produkto de gvarania kaj hispana sinkretismo. La Gvaranioj kutimis manĝi pastajn nutraĵojn faritajn el maizfaruno aŭ manioko envolvitajn en folioj de "güembé" (Philodendron bipinnatifidum - arba filodendro) aŭ banano kaj kuiritajn inter varma cindro. Chipa aŭ chipá (gvaranie chipa) estas malgranda pano farita el amelo, manioko, dur-fromaĝo, lakto, ovoj, butero kaj salo; oni povas ankaŭ aldoni iom da bakpulvoro kaj/aŭ iomete da oranĝsuko kaj/aŭ sunflora oleo. Referencoj Vidu ankaŭ Ekoregionoj en Paragvajo Eksteraj ligiloj Paragvajo Turismo Arkivigite je 2008-12-02 per la retarkivo Wayback Machine (hispana lingvo) Turismo en Paragvajo (hispana lingvo) lingvaj situacio kaj leĝaro en Paragvajo (france)