Indo

'U jume Indo (hindi e sanscrite: सिन्धु Sindhu; urdu: سندھ Sindh; Sindhi: سنڌو Sindhu; Punjabi (Shahmukhi: سندھ, Gurmukhi: ਸਿੰਧੂ) Sindhu; persiane: indù حندو; Pashto: Abasin آباسن "Attàne de le Jume"; tibetane: Sengge Chu; cenise:印度Yìndù; greche: Ινδός Indos) jè 'u cchiù longhe e 'mbortande jume, e spesse conziderate 'a linee d'a vite, d'u Pakistan. Jè 'u cchiù longhe jume d'u subcontinènde indiane e 'u terze cciù granne parlanne 'ndermine de purtate annue. Le 'nglese ausàrene 'u termine "Indie" pe' referirse a lle 'ndere subcontinènde basannose sus 'a nnumenazione de quiste jume. Nàsce jndr'â lle ìrtechiane d'u Tibet 'nzign'u Laghe Mansarovar, e scìe attraversanne le valle de le Monde Ladakh jndr'â lle destritte de Jammu e Kashmir, e da nord a sud longhe totte 'a longhezze d'u Pakistan apprìme de scettarse ind'ô Mar Arabiche attraverse 'nu granne delte 'nzeccate ad 'a cetata de Karachi. 'A longhezze totale d'u jume jè 3180 km. 'U bacine idrografeche suve supere le 1.165.000 chilometre quadrate.'A purtate annue d'u jume jè stimate a cchiù o mène 207 chilometre cube. Accumenzanne 'u corse suve sus a cime addò se iacchijene 'nu munne de ghiacciaje, 'u jume alimènde assaje ecosisteme: quidde de le vosche temberate, de le chianure aride e de le cambagne coltivate. 'Nzime cu lle jume Chenab, Ravi, Sutlej, Jhelum, Beas e 'u jume estinde Sarasvati, l'Indo ccrèje 'nu delte chiamate Sapta Sindhu ("Sètte Jume") ind'à provinge d'u Pakistan d'u Sindh. 'U jume tène 20 granne affluènde. L'Indo rappresènde 'na 'mbortande resorse idreche pe' l'economije d'u Pakistan, 'mbarticolare mode pe' le provinge d'u Punjab (cchiù granna reggione agrichele d'u paìse) e d'u Sindh. 'A parole "Punjab" jè 'na mesckulanze de le pparole persiane 'panj' (پنج) “cinghe”, e 'āb' (آب) “acque”, ca cu 'nu segnefecate letterale corresponne a Terre de le Cinghe Jume. Le cinghe jume da cui pigghie 'u nome 'u Punjab sonde le jume Beas, Jhelum, Chenab, Ravi e Sutlej. 'U jume supporte longhe le rive sove pure assaje de le 'ndustrie pesànde d'u Pakistan, e rappresènde 'a prengepále fonde de acque potabbele d'u paìse. 'A sorgènde de l'Indo se iacchije ind'ô Tibet sus a lle monde Kailâs o Gangri. 'U jume pigghie 'u nome suve accumenzanne da 'u puèste addò se aunìcene le jumarìdde Sengge e Gar, ca scènnene da l'Himalaya ccogghienne le acque de le catene d'u Nganglong Kangri e d'u Gangdise Shan. L'Indo scìe cchiù nnande verse nord-ovest attraverse 'u Kashmir, a sud d'a catene d'u Karakoram, nnande chiane chiane scìre verse sud, lassanne le colline 'mbrà Peshawar e Rawalpindi. Jndre quèste vanne 'na dighe ccrèje 'u laghe artificiale de Tarbela. Accumenzanne d'a confluenze sove c'u jume Kaboul, l'Indo addevènde navigabbele. 'A vanne rumanènde d'u tragitte suve verse 'u mare se svolge accussì jndr'â lle chianure d'u Panjab e d'u Sind, e 'u jume pigghie accussì 'nu corse assaje lènde. Attraverse Hyderabad, cchiù nnande se scètte ind'ô mare d'Oman cu 'nu granne delte aride de 7770 km² ca se spànne sus a 200 km de coste, a sud-est de Karachi, ôsce conziderate cumme une de le reggione ecologgeche cchiù 'mbortande d'u munne. Studie genetece honne demostrate ca 'u delfine de l'Indo e quidde d'u Gange (Platanista gangetica), ca jèvene conziderate 'na vôte cumme distinde, ind'à realtate formane 'na sule e uneche specie. 'U guverne indiane organizze ogne anne 'u festival de Sindhu Darshan ind'ô Ladakh sus a lle rive d'u jume pe' ajutà 'u turisme ind'ô Kashmir. Affluènde Gilgit Gizar Hunza Gumal Zhob Kabul Kunar Sutlej Beas Chenab Jhelum Ravi 'Ndruche pure Civeltata d'a valle de l'Indo Scretture de l'Indo Sarasvati Otre pruggette Uicchimedie Commons tène files multimediale sus Indo