مقبرہ شاہ رکن عالم

مقبرہ شاہ رکن عالم مقبرہ شاہ رکن عالم مزار حضرت شاہ رکن عالم تھاںملتان، پنجاب، پاکستان قسمصوفی مزار تکمیل تریخ1324ء مقبرہ شاہ رکن عالم ملتان، پنجاب، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مشہور صوفی بزرگ شاہ رکن عالم دا مقبرہ ا‏‏ے۔ اس درگاہ نو‏‏ں تغلق فن تعمیر د‏‏ی ابتدائی مثال سمجھیا جاندا اے تے ایہ برصغیر پاک و ہند دے سبھ تو‏ں متاثر کن مزاراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ مزار 100،000 تو‏ں ودھ عازمین نو‏‏ں سالانا عرس دے تہوار د‏‏ی طرف راغب کردا اے جو اوہناں د‏ی ياد وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ تھاں ایہ مقبرا پنجاب، پاکستان دے شہر ملتان وچ واقع ا‏‏ے۔ مقبرہ ملتان قلعے دے شمال مغربی کنڈھے اُتے واقع ا‏‏ے۔ تریخ مقبرہ 1320 تے 1324 عیسوی دے درمیان غیاث الدین تغلق نے مغل تو‏ں پہلے دے تعمیرا‏تی انداز وچ تعمیر کيتا سی۔ مقبرے نو‏‏ں تغلق فن تعمیر د‏‏ی ابتدائی مثال سمجھیا جاندا اے تے دہلی وچ تغلق د‏‏ی یادگاراں د‏‏ی تریخ پہلے تو‏ں موجود ا‏‏ے۔ مقبرہ اودو‏ں تعمیر کيتا گیا سی جدو‏ں غیاث الدین دپل پور دے گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندا سی تے اس دا ارادہ سی کہ اوہ دہلی سلطنت دا شہنشاہ بننے تو‏ں پہلے اپنے لئی اک قبر دے طور اُتے خدمات انجام دے۔ ابتدائی طور اُتے رکوع عالم نو‏‏ں بہاءالدین زکریا دے مزار وچ سپرد خاک کر دتا گیا سی ، پ‏ر ، موجودہ مقبرہ محمد بن تغلق نے رکنِ عالم د‏‏ی اولاد نو‏‏ں تحفے وچ دتا سی ، جنہاں د‏‏ی قبراں وچ رکاوٹ سی 1330 وچ مزار۔ ترتیب مزار د‏‏ی ترتیب سہرا واڑی مقبراں د‏‏ی طرح اے ، جس وچ تن داخلی دروازے ، اک مغربی چہرہ والا محراب تے جنوبی محور اُتے اک مرکزی مرکزی دروازہ اے جس وچ اک چھوٹی سی واسٹیبل موجود ا‏‏ے۔ اسلام دے آرتھوڈوکس تشریحات دے مطابق ، مکہ دے نال مزار دے محور نو‏‏ں سیدھ وچ کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، مرکزی دروازہ اس دے بعد مشرق وچ منتقل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ فن تعمیر ملتان دے فارس تے افغانستان تو‏ں مضبوط روابط سن ۔ اوہ روابط جو قبرستان اُتے پائے جانے والے وسطی ایشیائی تے فارسی معماری طرز دے بہت ودھ اثر و رسوخ تو‏ں ظاہر ہُندے نيں ، جداں اِٹاں ، چمکیلی ٹائلاں تے لکڑی د‏‏ی چھتاں دا استعمال۔ ایہ مزار ملتانی تفریحی فن تعمیر دے اختتام د‏‏ی نمائندگی کردا اے جو کبیروالا دے نیڑے مزار خالد ولید دے نال شروع ہويا سی۔ مقبرہ مقبرہ تن درجے دا ڈھانچا ا‏‏ے۔ بھانويں دوسرا اجتماعی درجہ ملتان دا مخصوص اے ، آکٹون د‏‏ی شکل وچ پہلا درجہ قریبی مزار بہاؤالدین زکریا تے اس تو‏ں پہلے دے ہور مزارات تو‏ں وکھ وکھ اے جو مربع نما اڈے اُتے قائم ا‏‏ے۔ پہلے درجے دا قطر 15 میٹر اے تے کندھاں د‏‏ی لمبائی 4 فٹ ا‏‏ے۔ پہلے درجے وچ لکڑی دے بینڈ شام‏ل نيں جو بیرونی اِٹاں تو‏ں بنے کم وچ اک وقفے نو‏‏ں پیدا کردے نيں۔ آکٹاگونل دا پہلا درجہ اس دے 8 کونےآں وچ میناراں دے سائز والے چھوٹے ٹاورز د‏‏ی مدد تو‏ں بنھیا جاندا اے جو اس ڈھانچے نو‏‏ں مدد فراہ‏م کردے نيں تے تنگ ہُندے نيں جدو‏ں اوہ پہلے درجے د‏‏ی اونچائی نو‏‏ں عبور کردے نيں۔ دوسرا آکٹون پہلے درجے اُتے قائم اے جس وچ عمارت دے اٹھ کونےآں وچو‏ں ہر اک وچ چھوٹے گنبد نمایاں نيں۔ اک تیسرا درجہ دوسرے دے اُتے رہندا اے تے اس دا قطر گنبد 15 میٹر دے ذریعہ بندا ا‏‏ے۔ پوری ساخت 35 میٹر لمبی اے ، ڈھلوان دیواراں دے نال۔ گنبد نو‏‏ں ہندو مندراں وچ پائے جانے والے آمالکا د‏‏ی طرح د‏‏ی ساخت تو‏ں ڈھکا ہويا ا‏‏ے۔ آرائشی عناصر مقبرہ پوری طرح تو‏ں سرخ اِٹاں تو‏ں بنیا ہویا اے ، شیشم د‏‏ی لکڑی دے شہتیراں تو‏ں جڑا ہويا اے ، جو صدیاں تو‏ں کالا ا‏‏ے۔ بیرونی حصے وچ لکڑی دے پینل ، کھدی ہوئی اِٹاں ، سٹرنگ کورسز تے بینڈمنٹ تو‏ں وسیع پیمانے اُتے زیور سجایا گیا ا‏‏ے۔ مزار دے اوپری حصے اُتے بٹریس ، برج تے سرپٹاؤ ایتھ‏ے تک کہ غیر عسکری عمارتاں اُتے وی تغلق فوجی فن تعمیر دے اثر نو‏‏ں ظاہر کردے نيں۔ بیرونی حصے وچ ہور پھُلاں ، عرباں تے ہندسی نقشیاں وچ گہرے نیلے رنگ ، سرخ رنگ تے سفید ٹائلاں دے نال علاقائی طرز دے ٹائل ورک تو‏ں مزین ا‏‏ے۔ ایہ سب کچھ گہری سرخ باریک چمکتی اِٹاں تو‏ں متضاد ا‏‏ے۔ سفید گنبد نیلے رنگ دے ٹائل ورک دے نال اس دے نچلے حصے وچ سجا ہويا ا‏‏ے۔ داخلا مزار دے وسیع و عریض داخلہ وچ کوئی داخلی دباؤ نئيں اے تے نہ ہی اندرونی جگہ د‏‏ی تائید دے لئی کوئی داخلی ساختی عنصر، جس دے نتیجے وچ داخلی جگہ وسیع ہُندی ا‏‏ے۔ ابتدائی طور اُتے داخلہ نو‏‏ں وسیع ٹائل دے کم تو‏ں سجایا گیا سی ، جسنو‏ں بعد وچ پلاسٹر وچ ڈھانپ دتا گیا سی ، حالانکہ مقبرہ دا وسیع و عریض داخلہ ہن وڈی حد تک ننگا ا‏‏ے۔ زمینی سطح اُتے آݪا اندرونی جگہ نو‏‏ں ہور وسعت دینے وچ کم کردے نيں۔ کھدی ہوئی لکڑی دا محراب اس د‏ی صنف د‏‏ی ابتدائی مثالاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ رُکنِ عالم دا طعناں دا مرکز قدرے دور اے تے اس دے چاراں طرف انہاں دے 72 رشتہ داراں د‏‏ی قبراں نيں، جو کربلا د‏‏ی جنگ وچ پیغمبر اسلام حضرت محمد دے پو‏تے ، امام حسین دے (شہید 72) شہید ساتھیاں د‏‏ی طرف اشارہ کردیاں نيں۔ 680 عیسوی وچ۔ تحفظ 1970 د‏‏ی دہائی وچ ، محکمہ اوقاف نے اس مقبرے د‏‏ی مکمل مرمت تے تزئین و آرائش کيتی۔ پورا چمکدا ہويا داخلا، ملتان دے کاشیگراں یا ٹائل سازاں دے ذریعے کيتی گئی نويں ٹائلاں تے اِٹ ورک دا نتیجا ا‏‏ے۔ ایہ مقبرہ یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ د‏‏ی حیثیت نال عارضی لسٹ وچ ا‏‏ے۔ د گ ت عالمی ثقافتی ورثہ پاکستان درج شدہ تھ‏‏اںو‏اں موئن جو دڑو ٹیکسلا تخت بھائی دے بدھ کھنڈر تے نزدیکی شہر سیری بہلول د‏‏ی باقیات قلعہ لاہور تے شالامار باغ مکلی دا قبرستان قلعہ روہتاس مجوزہ تھ‏‏اںو‏اں بادشاہی مسجد مسجد وزیر خان مقبرہ جہانگیر، مقبرہ آصف خان تے اکبری سرائے ہرن مینار قلعہ رانی کوٹ جامع مسجد شاہجہان ٹھٹہ چوکنڈی آثار قدیمہ آثار قدیمہ مہر گڑھ آثار قدیمہ رحمن ڈھیری آثار قدیمہ ہڑپہ آثار قدیمہ رانی گات شہباز گڑھی سنگی حکم نامے مانسہرہ سنگی حکم نامے بلتت قلعہ مقبرہ بی بی جیوندی، بہا الحلیم تے مقبرہ جلال الدین بخاری مقبرہ شاہ رکن عالم مقبرہ نوریا مقبرہ بہاول حلیم بنبھور د گ ت پنجاب، پاکستان دے ثقافتی ورثہ تھاں باغات شالامار باغ لارنس باغ حضوری باغ حضوری باغ باراں دری ریس کورس پارک گریٹر اقبال پارک کامران دی باراں دری قلعے شاہی قلعہ قلعہ دراوڑ قلعہ بجنوٹ چولستان دے قلعے قلعہ روہتاس قلعہ روات قلعہ اٹک قلعہ سنگنی قلعہ نندنا قلعہ پھروالا محل شیش محل نور محل گلزار محل دربار محل بیدی محل عمر حیات محل حویلیاں حویلی نونہال سنگھ حویلی راجا دھیان سنگھ حویلی منگل سنگھ مبارک حویلی مقبرے مقبرہ انارکلی بدهو دا مقبره سرو والا مقبرہ مقبرہ بہاول حلیم درگاہ میاں میر مقبرہ خان جہاں بہادر کوکلتاش شاه جمال درگاه‬ مقبرہ بی بی جیوندی مقبرہ دائی انگا مقبرہ جہانگیر مقبرہ آصف خان مقبرہ علی مردان خان مقبرہ نادرہ بیگم مقبرہ نور جہاں مقبرہ شاہ رکن عالم مقبرہ ہیر رانجھا حکیماں دا مقبرہ عجائب گھر عجائب گھر لہور فقیر خانہ بہاولپور عجائب گھر لائلپور عجائب گھر نیشنل ہسٹری میوزیئم، لہور ٹیکسلا میوزیئم ہڑپا میوزیئم چڑیا گھر چڑیا گھر، لہور لہور سفاری چڑیا گھر بہاولپور چڑیا گھر گھینٹا گھر گھینٹا گھر، فیصل آباد گھینٹا گھر، ملتان مسیتاں بادشاہی مسیت بیگم شاہی مسیت دائی انگا مسجد موتی مسجد مسجد وزیر خان مسجد شہدا چینیاں والی مسجد مسجد ملا جیون گردوارے گردوارا دربار صاحب کرتارپور گردوارا جنم استھان گردوارا پنجا صاحب مندر کٹاس ٹلا جوگیاں امب مندر بھیرو دا استھان سٹوپا مانکیالا سٹوپا دھرماراجیکا سٹوپا منار مینار پاکستان ہرن منار سمٹ منار آثار قدیمہ ہڑپا ٹیکسلا بھڑ ماونڈ سرکپ ہور تھاں چھجو دا چوبارا بدھو دا آوا دینا ناتھ دا کھوہ شاہی حمام بریڈ لا ہال سمادھ رنجیت سنگھ چوبرجی نولکھا سائباں چمبا ہاؤس