మినార్-ఎ-పాకిస్తాన్

మినార్-ఎ-పాకిస్తాన్ పాకిస్తాన్ లోని పంజాబ్ రాష్ట్రం, లాహోర్ నగరంలో ఉన్న ఒక జాతీయ స్మారకం. గ్రేటర్ ఇక్బాల్ పార్క్ లో నిలిచివున్న ఈ గోపురం, పాకిస్తాన్ స్థాపనను ఒక స్వతంత్ర ముస్లిం మాతృభూమిగా కోరుతూ ముస్లిం లీగ్ 1940 మార్చి 23న ఆమోదించిన లాహోర్ తీర్మానం ఆమోదించబడిన ప్రదేశంలో 1960లలో నిర్మించబడింది. మినార్-ఎ-పాకిస్తాన్‌ను రష్యా-పాకిస్తానీ వాస్తుశిల్పి నస్రెద్దిన్ మురాత్-ఖాన్ రూపకల్పన చేశాడు. నిర్మాణం 1960 మార్చి 23న అప్పటి పశ్చిమ పాకిస్తాన్ గవర్నర్ అఖ్తర్ హుసైన్ ఈ గోపురానికి శంకుస్థాపన చేశాడు. ఈ గోపుర నిర్మాణానికి ఎనిమిది సంవత్సరాలు పట్టి, 1968 మార్చి 22న సుమారు ఏడు మిలియన్ పాకిస్తానీ రూపాయల వ్యయంతో పూర్తయ్యింది. ఈ నిర్మాణానికి అవసరమైన నిధులు సినిమా, గుర్రపు పందేల టిక్కెట్లపై అదనపు పన్ను విధించడం ద్వారా సమకూర్చబడ్డాయి. ఈ ప్రాజెక్టుకు ప్రధాన కాంట్రాక్టర్‌గా మియాన్ అబ్దుల్ ఖాలిక్ నియమించబడ్డాడు. ప్రముఖ రచయిత, అప్పటి లాహోర్ డిప్యూటీ కమిషనర్ ముఖ్తార్ మసూద్ కూడా ఈ నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించిన సభ్యుల్లో ఒకరు. మినార్-ఎ-పాకిస్తాన్ నిర్మాణ సమయంలో మియాన్ అబ్దుల్ ఘనీ ముఘల్ సూపర్వైజర్ (సర్వీసెస్ ఇంజనీర్)గా పనిచేశాడు. ఈ బాధ్యతకు సంబంధించిన అధికారిక గుర్తింపు కూడా పొందాడు. ప్రాజెక్టు ప్రారంభ దశల నుండి పూర్తి అయ్యే వరకు ఆయన ఇందులో కొనసాగి తన సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించాడు. తరువాత ఆయన పాకిస్తాన్‌లోని గుజ్రాన్‌వాలాలో సిటీ హాస్పిటల్ గుజ్రాన్‌వాలా, చంద్ దా కిల్లా బైపాస్, లార్డ్స్ హోటల్, పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం గుజ్రాన్‌వాలా క్యాంపస్ వంటి అనేక ప్రముఖ అభివృద్ధి కార్యక్రమాల్లో కూడా సహకరించాడు. రూపకల్పన ఈ గోపురం మొఘల్, ఇస్లామిక్, ఆధునిక వాస్తుశిల్ప శైలుల సమ్మేళనాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ గోపురాన్ని రష్యాలో జన్మించిన పాకిస్తానీ వాస్తుశిల్పి, సివిల్ ఇంజనీర్ నస్రెద్దిన్ మురాత్-ఖాన్ రూపకల్పన చేసి పర్యవేక్షించాడు. ఈ గోపురం ఐదు కోణాల నక్షత్రాకార వేదికపై నిర్మించబడింది. ఆ వేదిక చుట్టూ ఒకదానికొకటి ఎదురెదురుగా ఉన్న రెండు చంద్రవంక ఆకారపు జలాశయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి ఎర్రని మార్బుల్‌తో, మరొకటి ఆకుపచ్చ మార్బుల్‌తో అలంకరించబడింది. గోపురం దిగువ భాగం ఒక పుష్పాకార నిర్మాణంగా రూపొందించబడింది. స్మారకం చుట్టుపక్కల ప్రాంతం పూలతో అలంకరించబడింది. నిర్మాణం ఈ గోపుర నిర్మాణంలో ప్రధానంగా రీన్‌ఫోర్స్‌డ్ కాంక్రీట్ ఉపయోగించబడింది. అంతస్తులు, గోడలు, మెట్ల భాగాల్లో మార్బుల్, రాళ్ల పనితనం చేయబడింది. పైభాగంలో ఉన్న చిన్న గుమ్మటం ఉక్కుతో తయారు చేయబడి, దాని పైభాగంలో శిఖరం అమర్చబడింది. గోపురపు పునాది భూమి నుండి 8 మీటర్ల ఎత్తులో ఉండగా, దాని పై నిర్మించబడిన గోపురం 62 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంటుంది. అందువల్ల మొత్తం గోపుర ఎత్తు భూమి మట్టానికి పైగా సుమారు 70 మీటర్లు ఉంటుంది. పుష్పాకార పునాది యొక్క పది విప్పబడిన రేకులు 9 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంటాయి. గోపురం వృత్తాకార వ్యాసం సుమారు 97.5 మీటర్లు ఉంటుంది. వేదిక భాగం ఆకృతులతో కూడిన పలకలతో నిర్మించబడి, మొఘల్ యుగానికి చెందిన బాద్షాహీ మసీదు వైపు ఎదురుగా ఉంటుంది. పునాది నాలుగు వేదికలతో రూపొందించబడింది. వీటిలో వివిధ రకాల మార్బుల్, రాళ్లు ఉపయోగించబడ్డాయి. స్వాతంత్ర్య పోరాటం వినయపూర్వక ఆరంభాన్ని సూచించడానికి మొదటి వేదికను టాక్సిలా నుండి తెచ్చిన చెక్కని రాళ్లతో నిర్మించారు. రెండో వేదికను సుత్తితో సమతలపరిచిన రాళ్లతో, మూడో వేదికను చెక్కిన రాళ్లతో నిర్మించారు. నాలుగో, చివరి వేదికలో ఉపయోగించిన మెరుగుపరచిన తెల్ల మార్బుల్ పాకిస్తాన్ ఉద్యమం విజయాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ నిర్మాణంలో చంద్రవంకలు, నక్షత్రాలు, పాకిస్తాన్ సంస్కృతిని సూచించే చిహ్నాలు ఉపయోగించబడ్డాయి. ఇవే చిహ్నాలు దేశ జాతీయ పతాకంలో కూడా కనిపిస్తాయి. శాసనాలు పునాది వద్ద ఒకదానికొకటి కలిసే విధంగా అమర్చిన పది తెల్ల మార్బుల్ స్మారక పలకలపై పుష్పాకార శాసనాలు చెక్కబడ్డాయి. ఈ శాసనాల్లో ఉర్దూ, బెంగాలీ, ఆంగ్ల భాషల్లో లాహోర్ తీర్మాన పాఠ్యం, అలాగే 1946 ఏప్రిల్ 9న ఆమోదించబడిన ఢిల్లీ తీర్మానం పాఠ్యం ఉన్నాయి. వివిధ పలకలపై ఖురాన్ వచనాలు, అలాగే అల్లాహ్ యొక్క 99 పేర్లు అరబిక్ కాలిగ్రఫీలో చెక్కబడ్డాయి. ఇతర ముఖ్యమైన శాసనాలలో దేశ జాతీయ గీతం ఉర్దూ, బెంగాలీ భాషల్లో, ముహమ్మద్ అలీ జిన్నా ప్రసంగాల నుండి ఉర్దూ, బెంగాలీ, ఆంగ్ల భాషల్లో తీసుకున్న భాగాలు, అలాగే ముహమ్మద్ ఇక్బాల్ రచించిన కొన్ని ద్విపదలు ఉన్నాయి. ప్రాముఖ్యత మినార్-ఎ-పాకిస్తాన్‌ను పాకిస్తాన్ జాతీయ చిహ్నంగా పరిగణిస్తారు. ఇది వలసానంతర జాతీయ గుర్తింపుకు ఒక ప్రతీకగా కూడా భావించబడుతుంది. ప్రముఖ సందర్శనలు, కార్యక్రమాలు 1999 ఫిబ్రవరి 21న అప్పటి భారత ప్రధానమంత్రి అటల్ బిహారీ వాజపేయి మినార్-ఎ-పాకిస్తాన్‌ను సందర్శించిన తొలి భారత నాయకుడయ్యాడు (ఇంతకుముందు భారత నాయకుల పాకిస్తాన్ పర్యటనల్లో లాహోర్ సందర్శన లేదు). వాజపేయి ఈ సందర్శన ప్రాముఖ్యత పరంగా రిచర్డ్ నిక్సన్ చైనా పర్యటనతో పోల్చబడింది. 2012 సెప్టెంబర్ 9న భారత మాజీ విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. ఎం. కృష్ణ భారత హై కమిషనర్ శరత్ సభర్వాల్తో కలిసి ఈ స్మారకాన్ని సందర్శించాడు. కృష్ణ ఈ స్మారక సందర్శకుల పుస్తకంలో తన వ్యాఖ్యలు రాశాడు. ఈ ప్రదేశం రాజకీయ, మత సంబంధిత కార్యక్రమాల కోసం తరచుగా ఉపయోగించబడుతుంది. దీనిని "పాకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్య గోపురం" అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ స్మారకం అనేక సభలు, ర్యాలీలకు వేదికగా నిలిచింది. అయితే ఈ ర్యాలీల కారణంగా చుట్టుపక్కల వృక్ష సంపదకు నష్టం కలుగుతోందని పార్క్స్ అండ్ హార్టికల్చర్ అథారిటీ పేర్కొంది. 2014లో పంజాబ్ ప్రభుత్వం పెద్ద రాజకీయ, అపరాజకీయ సభలను నిషేధించే అంశాన్ని పరిశీలించింది. గతంలో సందర్శకులు ఈ గోపురం పైభాగానికి సర్పిలాకార మెట్లు లేదా ఎలివేటర్ ద్వారా చేరుకుని చుట్టుపక్కల ప్రాంతాన్ని వీక్షించగలిగేవారు. అయితే కొన్ని ఆత్మహత్య సంఘటనల కారణంగా ఈ సౌకర్యాన్ని తరువాత నిలిపివేశారు. చిత్రమాలిక ఇవి కూడా చూడండి పాకిస్తాన్ స్మారకం లాహోర్‌లోని పార్కులు, ఉద్యానవనాల జాబితా పాకిస్తాన్‌లోని పార్కులు, ఉద్యానవనాల జాబితా గ్రంథసూచి State of Human Rights in Pakistan. Pakistan, Human Rights Commission of Pakistan, 2004. Chaudhry, Nazir A. (1998). Lahore: Glimpses of a Glorious Heritage. Lahore: Sang-e-Meel Publications. ISBN 978-96-93-50944-1. Nadiem, Ihsan H. (1996). Lahore: a Glorious Heritage. Lahore: Sang-e-Meel Publications. ISBN 978-96-93-50718-8. మూలాలు బాహ్య లింకులు "Minar-e Pakistan". ArchNet. the original నుండి 2025-06-16 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-05-23. "Minar-e-Pakistan". archnet.org. the original నుండి 11 March 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. "Minar-e-Pakistan". the original నుండి 9 January 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.