ناظم آباد

ناظم آباد, Nazimabad: ڪراچي، پاڪستان جو هڪ وڏو ۽ تاريخي مضافاتي علائقو آهي، جيڪو 1952ع ۾ منصوبا بنديءَ سان آباد ڪيو ويو ۽ ان جو نالو پاڪستان جي ٻئي گورنر جنرل خواجه ناظم الدين جي نالي تي رکيو ويو. هي علائقو ڪراچي جي مرڪزي پٽيءَ ۾ واقع آهي ۽ وقت سان گڏ شهر جي وڌندڙ پکيڙ (urban sprawl) سبب اڳوڻن “اوٽن علائقن” مان تبديل ٿي شهر جي اهم رهائشي ۽ واپاري حصن مان هڪ بڻجي چڪو آهي. ناظم آباد ۾ صحت، تعليم ۽ ٽرانسپورٽ جون ڪيتريون اهم سهولتون موجود آهن؛ مثال طور عباسي شهيد اسپتال ۽ ڪراچي ميٽرڪ/ثانوي تعليم بورڊ جون ڪيتريون اهم آفيسون/مرڪزي سهولتون هن پاسي جڙيل رهيون آهن. تاريخ پاڪستان جي آزاديءَ کان اڳ، اڄوڪي ناظم آباد جو علائقو گهڻو ڪري نيم بنجر ميدانن ۽ ننڍن ڳوٺن/وسندين تي مشتمل هو، جيڪي شهر جي مرڪزي حصي کان فاصلي تي واقع هئا. 1950ع کان پوءِ حڪومت هن علائقي کي خريد ڪري، مرڪزي ڪراچي ۾ عارضي ڪئمپن (tent cities) ۾ رهندڙ لڏي آيل مسلمان مهاجرن جي منظم آبادڪاري لاءِ منصوبا بندي شروع ڪئي، جنهن تحت 1952ع کان رهائشي بلاڪن جي تعمير، گهٽ اگهن تي پلاٽن جي ورهاست ۽ بنيادي ڍانچن جي ترتيب ڏني وئي. نالو خواجه ناظم الدين جي اعزاز ۾ رکيو ويو. 1950ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ناظم آباد جي اتر حصي کي Karachi Improvement Trust (KIT) طرفان هڪ نئين رٿا هيٺ ترقي ڏيارڻ لاءِ “Timuria” طور ڏسڻ جي ڳالهه ٿي، پر عملي طور “اتر ناظم آباد” وارو نالو وڌيڪ مشهور ٿيو ۽ پوءِ اهوئي سڃاڻپ بڻجي ويو. وقت سان گڏ ناظم آباد 1960ع–1970ع واري عرصي ۾ ڪراچي جي “پوش” رهائشي علائقن مان سمجهيو ويو، جڏهن ته 1990ع کان پوءِ ان ۾ وچولي طبقي جي آبادي جو وزن وڌيو ۽ پراڻن گهرن جي جاءِ تي اپارٽمينٽ/فليٽس ۽ واپاري عمارتن جو رجحان وڌندو ويو. جاگرافي ۽ شهري جوڙجڪ ناظم آباد ڪراچي جي مرڪزي زون ۾ واقع آهي. منصوبا بنديءَ موجب علائقي کي رهائشي ۽ واپاري حصن ۾ ورهايو ويو: عام طور بلاڪ I کان V رهائشي علائقا تصور ڪيا وڃن ٿا، جڏهن ته ڪجهه حصا واپاري سرگرمين لاءِ مشهور آهن. بلاڪ IV ۾ پلاٽن جون ڪيٽيگريون وڏي پيماني تي ملن ٿيون (جهڙوڪ مختلف سائيز جا پلاٽ)، جنهن سبب هتي رهائشي انداز ۽ آبادي جي گھڻائيءَ ۾ فرق ڏسڻ ۾ اچي ٿو. بلدياتي حيثيت 2001ع واري مڪاني نظام (devolution) کان پوءِ ڪراچي ڊويزن کي ٽائونز ۾ ورهايو ويو، جنهن سان ناظم آباد کي انتظامي طور ليا قت آباد ٽائون جي حدن سان ڳنڍيو ويو، جڏهن ته “اتر ناظم آباد” الڳ ٽائون/شهرِي سڃاڻپ طور وڌيڪ نمايان ٿيو. بنيادي ڍانچو ۽ سهولتون صحت ناظم آباد ۾ ڪراچي جي وڏين سرڪاري اسپتالن مان هڪ عباسي شهيد اسپتال واقع آهي، جنهن کي شهر جي اهم ايمرجنسي/ٽراما سهولتن مان هڪ طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. تعليم علائقي ۽ ڀرپاسي ۾ ڪيترائي تعليمي ادارا، ڪاليج ۽ امتحاني/انتظامي آفيسون موجود آهن. ناظم آباد کي ڪراچي جي تعليمي سرگرمين ۾ هڪ اهم “رهائشي-تعليمي پٽي” طور به ڏٺو ويندو آهي. ٽرانسپورٽ ناظم آباد شهر جي وڏين سڙڪن ۽ رهائشي-واپاري رستن سان ڳنڍيل آهي. ڪراچي جي بس رستن/شهري ٽرانسپورٽ ۾ به هن علائقي جا اسٽاپ ۽ روٽس شامل آهن؛ خاص طور جديد بس رستن سان شهر جي ٻين حصن تائين رسائيءَ ۾ بهتري جو ذڪر ٿيندو رهيو آهي. (تفصيلي روٽ/اسٽاپ ڄاڻ لاءِ لاڳاپيل ٽرانسپورٽ ذريعن جا حوالا شامل ڪرڻ مناسب رهندو.) آبادي ۽ ٻوليون ناظم آباد ۾ ڪراچي جي ٻين ڪيترن ئي رهائشي علائقن وانگر گهڻ لساني ۽ گهڻ ثقافتي آبادي رهي ٿي، جنهن ۾ اردو ڳالهائيندڙن سان گڏ پٺاڻ/پشتون، پنجابي، سنڌي، سرائيڪي، هندڪو ۽ بلوچ ڳالهائيندڙ طبقا پڻ شامل آهن. (اتان جي جديد مردم شماري/يونين ڪائونسل سطح جي انگن لاءِ سرڪاري ٽيبل/سرچشما شامل ڪرڻ گهرجن.) ميڊيا ۾ ذڪر ناظم آباد جو ذڪر پاڪستاني ٽي وي ڊرامن ۽ شهري ثقافت بابت لکڻين ۾ به ملي ٿو، جتي ان کي ڪڏهن وچولي طبقي ۽ ڪڏهن اپر-مڊل ڪلاس بلاڪن جي تناظر ۾ پيش ڪيو ويندو آهي. به ڏسو اتر ناظم آباد ليا قت آباد ٽائون ڪراچي حوالا حوالا