రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లా

రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లా (ఉర్దూ: ضلع رحیم یار خان, పంజాబీ: ضلع رحیم یار خان) పాకిస్తాన్‌లోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్‌లో ఉన్న ఒక జిల్లా. దీని ప్రధాన కార్యాలయం రహీమ్ యార్ ఖాన్ నగరం. పరిపాలన రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లా నాలుగు తహసీల్‌లుగా విభజించబడింది: చరిత్ర విభజనకు ముందు మొత్తం జిల్లా బహావల్పూర్ రాష్ట్రంలో భాగంగా ఉండేది. రహీమ్ యార్ ఖాన్ 1943 నుండి ప్రత్యేక జిల్లాగా హోదా పొందింది. ఈ జిల్లాకు దాని ప్రధాన కేంద్రం అయిన రహీమ్ యార్ ఖాన్ నగర పేరు పెట్టబడింది. 1881 వరకు ఈ నగరాన్ని "నౌషెహ్రా" అని పిలిచేవారు. నౌషెహ్రా అనే సమాన పేరుగల మరో నగరంతో గందరగోళం రాకుండా ఉండేందుకు బహావల్పూర్ పాలకుడు నవాబ్ సాదిక్ ఖాన్ IV తన మొదటి కుమారుడు రహీమ్ యార్ ఖాన్ పేరుమీదుగా దీనికి పేరు మార్చాడు. భౌగోళికం ఈ జిల్లా 27°40' నుండి 29°16' ఉత్తర అక్షాంశాలు, 60°45' నుండి 70°01' తూర్పు రేఖాంశాల మధ్య ఉంది. జిల్లా నదీతీర ప్రాంతం సింధు నది, పంజ్‌నద్ తూర్పు ఒడ్డుకు సమీపంలో ఉంది. రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లా ఉత్తరాన ముజఫర్‌గఢ్ జిల్లా, తూర్పున బహావల్పూర్ జిల్లా, దక్షిణాన జైసల్మేర్ జిల్లా (భారతదేశం), సింధ్ ప్రావిన్స్‌లోని ఘోట్కీ జిల్లా, పశ్చిమాన రాజన్‌పూర్ జిల్లాలతో సరిహద్దులు కలిగి ఉంది. దీనికి సింధ్‌లోని ఖరోర్, మచ్కా అనే రెండు ఎన్‌క్లేవ్‌లు కూడా ఉన్నాయి. ఇవి ఘోట్కీ జిల్లా, కాశ్మోర్ జిల్లాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాయి. ఈ జిల్లా మూడు ప్రధాన భౌతిక ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది: నదీతీర ప్రాంతం కాలువల ద్వారా సాగునీరు అందే ప్రాంతం చోలిస్తాన్ అని పిలువబడే ఎడారి ప్రాంతం. జిల్లాలోని నదీతీర ప్రాంతం ప్రధానంగా సింధు నది దక్షిణ ఒడ్డున నదీ ప్రవాహ ప్రాంతంలో ఉంది. కాలువల సాగునీటి ప్రాంతం దక్షిణ భాగంలో ఉండి, మించన్ బండ్ ద్వారా వేరుచేయబడింది. ఈ సాగునీటి ప్రాంతం సముద్రమట్టానికి సుమారు 150 to 200 meters (490 to 655 ft) ఎత్తులో ఉంటుంది. మూడవ భాగమైన చోలిస్తాన్ ప్రాంతం సాగునీటి ప్రాంతానికి దక్షిణంగా ఇండో-పాక్ సరిహద్దు వరకు విస్తరించి ఉంది. ఎడారి ఉపరితలం ఇసుక గుట్టల సమాహారంగా ఉండి, కొన్ని ప్రాంతాల్లో అవి 150 meters (492 ft) ఎత్తు వరకు ఉంటాయి. ఈ ప్రాంతం ఇసుక ప్రాంతాలకు ప్రత్యేకమైన వృక్ష సంపదతో కప్పబడి ఉంటుంది. జనాభా గణాంకాలు 2023 జనగణన ప్రకారం, రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లాలో 826,942 కుటుంబాలు, 5,564,703 జనాభా ఉన్నాయి. ఈ జిల్లాలో ప్రతి 100 మహిళలకు 108.60 మంది పురుషులు ఉన్న లింగ నిష్పత్తి ఉంది. అక్షరాస్యత శాతం 47.94% కాగా, పురుషుల అక్షరాస్యత 55.14%, మహిళల అక్షరాస్యత 40.15%గా ఉంది. సర్వే చేయబడిన జనాభాలో 1,684,241 మంది (30.28%) 10 సంవత్సరాల లోపు వయస్సు కలవారు. 1,342,252 మంది (24.12%) పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. మతం ముస్లింలు ప్రధాన మత సముదాయంగా ఉండి జనాభాలో 96.11% ఉన్నారు. హిందువులు (షెడ్యూల్డ్ కులాలు సహా) జనాభాలో 3.17% ఉన్నారు. సాదిఖాబాద్‌లోని భగవాన్ శ్రీ కృష్ణ మందిర్ రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లాలోని ప్రధాన హిందూ దేవాలయాలలో ఒకటి. క్రైస్తవులు, అహ్మదీయులు తదితర ఇతర అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు చాలా తక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నాయి. పట్టణ ప్రాంతాల్లో ముస్లింల జనాభా నిష్పత్తి గ్రామీణ ప్రాంతాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. భాషలు 2023 జనగణన సమయానికి జనాభాలో 64.92% మంది సరాయికి, 23.92% మంది పంజాబీ, 2.93% మంది ఉర్దూ, 2.54% మంది సింధీ, 1.63% మంది బలోచీ,, 1.38% మంది హింద్కో భాషలను తమ మాతృభాషగా మాట్లాడుతున్నారు. 1.72% జనాభా తమ భాషను ‘ఇతరులు’ కింద నమోదు చేశారు. స్థానిక రియాస్తీ మాండలికం సరాయికి భాష యొక్క దక్షిణ మాండలిక సమూహానికి చెందుతుంది. ఇతరంగా మాట్లాడే భాషల్లో బాగ్రీ / చోలిస్తానీ, హర్యాన్వీ ఉన్నాయి. విద్య జిల్లాలో అక్షరాస్యత రేటు 1వ తరగతి స్థాయి పాఠశాలలలో మొత్తం 98%గా ఉంది, దీనిని స్థానికంగా 'ఎంఏ పూర్తి పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత'గా పిలుస్తారు. వైద్య విద్య పరంగా, షేఖ్ జైద్ ఆసుపత్రికి అనుబంధంగా ఉన్న షేఖ్ జైద్ మెడికల్ కళాశాల ఉంది. పంజాబ్‌లో అత్యున్నత స్థాయి విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒకటైన ఖ్వాజా ఫరీద్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ఇంజినీరింగ్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, ఇస్లామియా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ బహావల్పూర్ రహీమ్ యార్ ఖాన్ క్యాంపస్ కూడా ఈ జిల్లాలోనే ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ పైలట్ పాఠశాల, ఖ్వాజా ఫరీద్ గవర్నమెంట్ కాలేజ్ క్యాంపస్ కూడా ఇక్కడే ఉన్నాయి. ఆరోగ్యం రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లాలో క్రింది ఆసుపత్రులు పనిచేస్తున్నాయి: చెరకు రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లా ఇటీవలి కాలంలో చెరకు సాగును విస్తృతంగా స్వీకరించింది. 2014–15లో 3,10,000 ఎకరాలుగా ఉన్న చెరకు సాగు విస్తీర్ణం 2020 నాటికి 4,30,000 ఎకరాలకు పెరిగింది. జిల్లాలో ఆరు చక్కెర కర్మాగారాలు ఉన్నాయి. ప్రసిద్ధ వ్యక్తులు మఖ్దూమ్ అల్తాఫ్ అహ్మద్, పంజాబ్ మాజీ ఆర్థిక, ఎక్సైజ్ & పన్నుల శాఖ మంత్రి. బేగం ఇష్రత్ అష్రఫ్, ప్రసిద్ధ పాకిస్తానీ రాజకీయ నాయకురాలు ఐమా బేగ్, ప్రముఖ గాయని అసీం సలీం బజ్వా, పాకిస్తానీ త్రీ స్టార్ జనరల్, ఇంటర్-సర్వీసెస్ పబ్లిక్ రిలేషన్స్ మాజీ డైరెక్టర్ జనరల్ మఖ్దూమ్ హాశిమ్ జవాన్ బఖ్త్, ప్రస్తుతం పంజాబ్ ఆర్థిక మంత్రి ఖుస్రో బఖ్తియార్, పాకిస్తాన్ జాతీయ అసెంబ్లీ సభ్యుడు, జాతీయ ఆహార భద్రత, పరిశోధన ఫెడరల్ మంత్రి తల్హా చహౌర్, నటుడు రైస్ మహమ్మద్ ఇక్బాల్, పంజాబ్ మాజీ గనులు, ఖనిజ వ్యవహారాల మంత్రి AVM (Rtd) ముష్తాక్ లఘారి, యూఏఈ మాజీ రాయబారి మునీబా మజారి, ప్రేరణాత్మక వక్త మఖ్దూమ్ అహ్మద్ మెహ్మూద్, పంజాబ్, జాతీయ అసెంబ్లీలకు ఎన్నికైన సభ్యుడు అహ్మద్ రజా, ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెటర్ మఖ్దూమ్ షహాబుద్దీన్, పాకిస్తాన్ మాజీ వస్త్ర మంత్రివర్యులు పరిసర ప్రాంతాలు రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లాలో అనేక ప్రధాన పట్టణాలు, గ్రామాలు ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని ముఖ్యమైనవి క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి. అల్లాహ్ ఆబాద్, రహీమ్ యార్ ఖాన్ భోంగ్ మస్జిద్ ఫతేపూర్ శ్రీ కృష్ణ దేవాలయం (సాధికబాద్, పాకిస్తాన్) ఫిరోజా ఇక్బాలాబాద్ ఖాన్పూర్ కటోరా కోట్ సబ్జల్ లియాకత్‌పూర్ మియన్ వాలి ఖురేషియన్ పటాన్ మినారా రహీమ్ యార్ ఖాన్ సాదిఖాబాద్ జాహిర్ పీర్ ఇవి కూడా చూడండి షైఖ్ జాయెద్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం 2021 భోంగ్ దేవాలయంపై దాడి గమనికలు మూలాలు