Erriberagoitia

Erriberagoitia (ofizialki Erriberagoitia / Ribera Alta) Arabako erdi-mendebaldeko udalerri bat da, Añanako kuadrillakoa. Herriburua Pobes da, Gasteiztik 21 bat kilometro mendebaldera. Nekazaritza da jarduera ekonomiko nagusia. Izena Erriberagoitia izenaren amaierako –a artikulua da eta deklinatzean honela egin behar da: Erriberagoitia, Erriberagoitiarekin, Erriberagoitian...; baina Erriberagoitiko, Erriberagoititik, Erriberagoitira... Era berean, izen honek bere azken –a galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean; adibidez: Erriberagoiti maitea, Erriberagoiti osoan, Gure Erriberagoiti hau... Geografia Ingurune naturala Baia ibaiak udalerria iparretik hegora zeharkatzen du. Eremu garaiena iparraldean dago, Arkamu mendilerroan. Arkamuk 1.003-1.122 metro bitarteko altuerak ditu. Udalerri mugakideak Iparraldean: Kuartango, Gaubea eta Badaiako Mendilerroko Erkidegoa. Hegoaldean: Erriberabeitia eta Trebiñu. Ekialdean: Iruña Oka eta Argantzon. Mendebaldean: Gaubea eta Añana. Historia Subilla Morillas inguruan Gobaederra leizea dago, hainbat giza aztarna zaharren eta bestelako aurkikuntzen leku. X. mendean badira jada udalerriko herrien berri idatziak; zaharrenak Hereña eta Tuyoko izenenak dira. Banaketa administratiboa 26 herrik osatzen dute udalerria: Antezana Anuntzeta Arbigano Arreo Artatza-Axkoeta: bi herrik osatutako kontzejua; 1927 arte Lacozmonte udalerrian. Barron: 1927 arte Lacozmonte udalerrian. Basquiñuelas Biloria Caicedo Sopeña Castillo Sopeña Hereña Lasierra Leziñana Oka Mimbredo Morillas Nuvilla Ormijana Padul Pobes (udalerriko herriburua) San Migel Subilla (1920ko hamarkada arte berezko udalerria zen). Tuyo Villabezana edo Bezenauri Villaluenga Villambrosa Castillo Sopeña, Mimbredo, Nuvilla, San Migel eta Villaluenga herriek ez dute berezko kontzejua; gainerako herriek, berriz, bai. Demografia Ia erabat nekazaritzari lotutako eskualdea izanik, Erriberagoitiko udalerriak etengabe galdu zituen biztanleak XX. mende osoan, baina batez ere 1950eko hamarkadatik aurrera azkartu zen galera hori. XX. mendearen azkenetan eta XXI. mendearen hasieran, berriz, biztanle kopurua igotzen hasi zen, gehienbat Gasteizekin lotzen zituen bideak hobetzearen ondorioz. Politika 2023-2027 legegintzaldia Alkateak Hauek izan dira Erriberagoitiko azken alkateak: a 2021ean Jesus Berganza Gonzalez alkateak erretiroa hartu zuen 65 urte bete ostean. Garraioa Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi: Kultura Euskara XVI. mendea baino lehen galdu zen euskara, baina eremu zabal batean erdara izan da tokiko hizkuntza, latinaren ondoren. Hizkuntza-banaketa, 1996an, hau izan zen: 23 euskaldun, 63 ia euskaldun eta 422 erdaldun. 2016an Erriberagoitiko biztanleen artean %34,9 euskalduna zen. Jaiak Abuztuko azken asteburuan, Pobesko Zaindariarenak. Urriko bigarren igandean Babarrun Nabarraren Festa ospatzen da Pobesen. Ondasun nabarmenak Villabezanako Done Joane Bataiatzailearen tenpluko arkeologiagunea, Eusko Jaurlaritzak monumentu sailkapenarekin kultura ondasun izendatua. Villambrosako San Andres eliza, monumentu izendatua. Erriberagoitiar ospetsuak Fray Juan Ramírez (Morillas, ?-1609) Guatemalako apezpikua Julian Zulueta (Anuntzeta, 1814-Habana, 1878), indianoa, merkataria, esklabo-trafikatzailea eta Habanako alkatea. Mauro Otxaran Alonso (Pobes, 1918 - Panama, 2005), apaiz eta misiolaria. Erreferentziak Ikus, gainera Araba Arabako udalerrien zerrenda Añanako kuadrilla Badaiako Mendilerroko Erkidegoa Kanpo estekak (Gaztelaniaz) Erriberagoitiko Udalaren webgunea (Gaztelaniaz) «Ribera Alta», Auñamendi Eusko Entziklopedia.