Gaztelu (Gipuzkoa)

Gaztelu Gipuzkoako ekialdean, Tolosaldean dagoen landa-udalerri txiki eta euskalduna da. Nafarroako mugan egonda, historian zehar hainbat liskar eduki izan ditu, izan ere herriaren izenak iraganaldi militar hori iradokitzen du. Mugakideak Iparraldean Belauntza eta Elduain, hegoaldean Orexa eta Lizartza, ekialdean Berastegi eta mendebaldean Leaburu mugakide ditu. Bestela, bi barrendegi txiki ditu Leitzaldeko (Nafarroa) mugan. Historia 1374 urtean Tolosa herriari lotu zitzaion, erasoetatik nolabaiteko babesa lortzearren. Arriskua igarota, 1845 urtean banandu eta alkatea lortu zuen. 1966 urtean Leabururekin batu eta Leaburu-Gaztelu udalerria osatu zuen. Biztanleen eskaerei erantzunez, 1995 urtean berriro banandu eta udalerria osatu zuen. Demografia 2019an zituen 166 biztanleetatik %21,08k 65 urte edo gehiago zituen, eta atzerrian jaiotakoak %4,22 ziren. Ekonomia 2017an honela banatzen ziren sektoreak: lehen sektorea %18,2. Bigarren sektorea %1,5. Hirugarren sektorea %68,7. Eraikuntza %11,6. Politika 2015eko udal hauteskundeetan EH Bilduk 57 boto lortu zituen (4 zinegotzi) eta independenteek (Udaberri Taldea) 38 boto (zinegotzi 1). Gari Aranzabal izendatu zuten alkate. 2019ko udal hauteskundeetan EH Bilduk 42 boto lortu zituen. Edurne Gartzia izendatu zuten alkate. 2023ko udal hauteskundeetan EH Bilduk 55 boto lortu zituen. Euskara Gazteluko euskara gipuzkeraren aldaera da, eta Tolosaldeko euskara hain zuzen. Beterriko hizkerekin batera, Erdiguneko azpieuskalkia osatzen du. 2016an herritarren %90,57 euskalduna zen. Ondasun nabariak Otsabio-Zarateko Estazio Megalitikoa Erregiñenea baserria kultura ondare publikotzat hartu du Eusko Jaurlaritzak. Gazteluar ezagunak Juan Ignazio Goikoetxea Olaondo (1908-1983), euskal idazlea. Joxe Mari Aranalde (1933-2005), idazle, bertsozale eta euskaltzaina. Andoni Goikoetxea Gabirondo (1971-), segalaria. Eider Olazar (1982-), kazetari eta politikaria. Izaro Zubiria (1989-), albaitaria. Joxe Gabirondo. Segalaria. Euskal Herriko txapeldun izana. Mikel Aranalde. Segalaria. Euskal Herriko txapeldun izana. Andoni Zabala. Palista. Jon Goikoetxea. Arkaitz Gabirondo. Pilotaria. Erreferentziak Ikus, gainera Gaztelu (Arteaga) Gaztelu (Gasteiz) Gaztelu (Larrabetzu) Kanpo estekak Gazteluko albisteak Atarian Gazteluko albisteak "Tolosaldeko Hitza"n (Gaztelaniaz)Gaztelu herriari buruzko informazio xumea