Erregeen Andre Mariaren eliza

Erregeen Andre Mariaren eliza (gaztelaniaz: Iglesia de Santa María de los Reyes) Guardiako (Araba) eliza bat da. Herriaren iparraldean kokaturik dago eta hegoaldean dagoen San Joan elizarekin batera hiribildua osatzen du. 1931n Espainiako Gobernuak kultura ondasun izendatu zuen. Historia Eliza XII. mendean eraikitzen hasi zen estilo erromanikoan, baina gaur egun ikusten diren egitura gehienak XIII eta XV mendeen artekoak dira, gotikoak beraz. XIV. mendean eliza hain famatu bihurtu duen ataria eraiki zen. XVI. mendean hiru absidek osatzen zuten atzealdea eraitsi zen eta pizkundeko itxurako sakristia eraiki zen. Erretaula nagusia, XVII. mendekoa, Juan Baskardoren lana da. Arkitektura Hiru habearte dituen eliza da eta atzealde poligonala du, barrutik zirkulo erdia osatzen duena. Kontrahorma handiak ditu ertzetan. Elizaren egitura zaharrenak iparraldeko eta mendebaldeko aurpegietan agertzen diren hainbat elementu dira, hala nola XIII. mendeko ate gotikoa, gaur egun hormatua dagoena, eta erromaniko eta gotikoaren trantsizioan kokatzen diren hainbat leiho. Aurpegi honetan dagoen sarrera neorromaikoa 1954 urteko berriztatze lanetan egindakoa da. Elizaren aurrean abadearen dorrea dago, gotiko estilokoa. Barruan garai eta jatorri desberdinetako kapitel erromaniko eta gotikoak ikus daitezke. Hegoaldeko ataria Eraikinaren barruan nabarmentzen XIV. mendearen amaieran eginiko harriz osatutako eliz atari gotiko berezia, zeinak XVII. mendeko polikromia duen. Eliz atari hau kanpotik barrura sartzeko sarbidea izan zen, baina XVI. mendeko elizaren zabalkundeak espazio itxi baten barruan utzi, tenpluaren barruan kapera batean balego bezala. Itxitura horrek klimatik babestu du ataria eta oso egoera onean kontserbatu dira polikromiak eta irudiak. Iruditegia Erreferentziak Ikus, gainera Erromanikoa Euskal Herrian Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda Kanpo estekak