Vestre gravlund i Oslo

Vestre gravlund i Sørkedalsveien 66, nord for Frognerparken i Oslo, er den største gravlunden i Noreg, med eit areal på 243 dekar. Gravlunden vart innvigd 30. september 1902, etter at kommunen i 1887 hadde kjøpt 78 dekar av eigedomen Volvat under Store Frøen, eigedomen Møllerløkken under Tuengen på 74 dekar, og eigedomen Særtrangs løkke under Store Borgen på 57 dekar, for med det å skaffe grunn til ein gravplass for vestkanten i Oslo. Seinare har gravlunden vorte utvida fleire gongar, særleg i 1920- og 1930-åra, sist i 1980. Kyrkjelydar som er knytt til Vestre gravlund er Bygdøy, Domkyrkja, Fagerborg, Frogner, Gamle Aker, Majorstua, Markus m/Lovisenberg, Skøyen, Trefoldighet og Uranienborg. Bygningar Gravkapellet av granitt og kleberstein stod ferdig i 1902, teikna av arkitekt Alfred Christian Dahl. I det nordvestre hjørnet av gravlunden ligg Vestre krematorium, bygd i 1909 for Norsk Likbrændingsforening, og overteke av Oslo kommune i 1940. Det var i drift som krematorium fram til 2009. Opphavleg var namnet berre Krematoriet, endra til Gamle krematorium i 1930 og til Vestre krematorium i 1960. Det var stor motstand frå prestar, biskopen og stiftsdireksjonen i Kristiania (dåverande namn på Oslo) mot at det vart bygd eit krematorium på ein innvigd gravlund. Men striden endte med at Norsk Likbrændingsforening fekk løyve (med eit kommunalt bidrag) til å byggje krematoriet på eit eige areal attmed Sørkedalsveien, på vilkår av at det vart sett opp ei innhegning mellom krematorietomta og gravlunden. Ettersom talet på kremasjonar auka med tida, vart det i 1930 bygd ein ny bygning attmed den gamle, slik at Vestre krematorium fekk Gamle kapell og Nye kapell. Arkitekt for båe bygningane var Oscar Torp. Gamle kapell er ein sirkulær bygning i jugendstil, med karakteristisk skorstein, og med ein monumetal trapp framfor hovudinngangen mot gravlunden. Det vart dekorert innvendig i 1923 med freskomåleri av Emanuel Vigeland. Nye kapell er ein firkanta bygning med inngang frå sida som vender mot Sørkedalsveien, og det vart dekorert innvendig i 1937 med freskomåleri av Alf Rolfsen. Dei opphavlege bygningane har vorte utvida både i 1914, 1923 og 1994. Krigsminnesmerke Vestre gravlund har ein internasjonal krigsgravlund kor soldatar som fall i Noreg under andre verdskrigen frå Sovjet, Nederland, Polen, Danmark, Sverige og Noreg er gravlagt. I tillegg har USA, Frankrike, Jugoslavia og Storbritannia reist minnesteiner over sine falne landsmenn. Personar gravlagte på Vestre gravlund Gidske Anderson, journalist og forfattar Eyvind Alnæs, komponist Nini Roll Anker, forfattar Lars Backer, arkitekt Marius Cathrinus Backer, høgsterettsdommar Paal Berg, statsråd, høyesterettsjustitarius Carl Berner, stortingspresident André Bjerke, dikter og forfatter Magnus Blikstad, forretningsmann, ordførar i Bærum Trygve Bratteli, statsminister Bård Breivik, bilethoggar og skulptør Alex Brinchmann, barnelege og forfattar Erik Brofoss, politiker og sentralbanksjef Knud Ørn Bryn, ingeniør, grunnleggjar av A/S Hafslund Kristian Birkeland, professor og medgrunnleggjar av Norsk Hydro Andreas Baalsrud, vegdirektør Johan Castberg, sosialpolitiker Harald Damsleth, reklameteiknar og illustratør Lauritz Dorenfeldt, riksadvokat Samson Eitrem, klassisk filolog Georg Eliassen, arkitekt Thorleif Ellestad, høgsterettsadvokat Catharinus Elling, komponist og musikkinnsamlar Erling Falk, politikar Peder Farup, kjemikar, farmasøyt og industrimann Harry Fett, riksantikvar Paal Frisvold, generalløytnant Knut Frydenlund, utenriksminister Dag Frøland, revykunstnar Einar Gerhardsen, statsminister Rolf Gerhardsen, politikar og pressemann Claes Gill, lyrikar, skodespelar, teatersjef Ellen Gleditsch, professor Gregers Gram, offiser og motstandsmann Niels Winge Grimnes, arkitekt Pauline Hall, komponist Kjell Hallbing, forfattar Otto Bahr Halvorsen, statsminister Stein Grieg Halvorsen, skodespelar Sverre Hassel, polarfarar Haakon Hauan, industrileiar og statsråd Jens Christian Hauge, forsvarsminister Eivind Heiberg, generaldirektør i NSB Gunnar Heiberg, forfattar og teatermann Wilhelm Hansteen, forsvarssjef Richard Herrmann, kringkastingsmedarbeidar Hieronymus Heyerdahl, ordførar og initiativtakar til bygginga av Oslo rådhus Arnoldus Marius Hille (1829-1919), biskop Henrik Greve Hille, biskop Waldemar Hoff, generaldirektør i NSB Jan Inge Hovig, arkitekt Theodor Haagaas, privatskoleeigar Adolf Indrebø, ordførar i Oslo Carl Ludvig Jacobsen, bilethoggar Gunnar Jahn, politikar og embetsmann Leif Juster, skodespelar og revykunstner Jørgen Juve, fotballspelar og journalist Guthorm Kavli, arkitekt og slottsforvaltar Trond Kirkvaag, fjernsynsmann og komikar Gerhard Knoop, teaterinstruktør, teatersjef Halvard Lange, utenriksminister Bokken Lasson, songar og revykunstnar Michael Leegaard, ingeniør, stortingsrepresentant Aase Lionæs, politikar, leiar av Nobelkomiteen Martin Linge, skodespelar og offiser Fredrik Stang Lund, statsråd og ordførar i Christiania Arvid Nilssen, revyskodespelar Henrik Nissen, arkitekt Albert Nordengen, ordførar Arthur Nordlie, Høyre-leiar Anders Nummedal, konservator Andreas Wiel Nygaard, arkitekt Marius Nygaard, rektor og språkforskar Arne Næss, filosof Arne Thomas Olsen, skodespelar og instruktør Ole Tobias Olsen, sokneprest, kjent som Nordlandsbanens far Ørjan Olsen, zoolog og forskingsreisande Arne Ording, historiker Fredrik Orvin, ambassadør Edgar Otto, admiral Kristian Ottosen, motstandsmann, forfattar og leiar for Studentskipnaden i Oslo Augustin Paus, ingeniør og industrileiar Bernhard Paus, industrileiar Nicolay Nissen Paus, grosserar og fabrikkeigar Axel Paulsen, kunstløpar og skeiseløpar (gav namn til Axelhoppet) Olav Paus, grosserar Ole Paus, generalmajor Thorleif Paus, godseigar, fabrikkeigar og generalkonsul Thorleif Lintrup Paus, ambassadør Sigurd Pauss, industrileiar Magnus Poulsson, arkitekt Frithjof Prydz, høgsterettsdommar Carl Anthon Paaske, bergmeister ved Kongsberg sølvverk Lars Rasmussen, generaldirektør i Norges Statsbaner Georg Richter, skodespelar Barbra Ring, forfattar Kari Robak, biletkunstnar Einar Rose, revykunstnar og songar Otto Ruge, generalløytnant, forsvarssjef Arnold Ræstad, jurist, utanriksminister 1921-22 Karl Sanne, statsråd Aksel Sandemose, forfattar Mentz Schulerud, forfattar, teatersjef, kringkastingsmann Aud Schønemann, skodespelar Alexander Seippel, språkprofessor, bibelomsetjar Einar Sem-Jacobsen, offiser og flygar Fredrik Stang d.y., justisminister og Høyre-leiar Asgaut Steinnes, riksarkivar Arvid Storsveen, offiser og motstandsmann Gisle Straume, skodespelar og teatersjef Johan Nicolai Støren, biskop Otto Sverdrup, polarfarar Ole Sverre, arkitekt Ansgar Sørlie, motstandsmann Gunnar Sønsteby, motstandsmann Carsten Tank-Nielsen, offiser Jens Thiis, kunsthistorikar og direktør for Nasjonalgalleriet Karenus Kristofer Thinn, høgsterettsjustitiarius Hans Jacob Ustvedt, lege og kringkastingsmann Kåre Valebrokk Anne-Cath. Vestly, forfattar Johan Vigeland, programsekretær i NRK Ragna Wettergreen, skodespelar Sverre Wilberg, skodespelar Knut Wigert, skodespelar og formann for Riksmålsforbundet Borger With, ordførar og banksjef Knut Getz Wold, sentralbanksjef Bjarne Øen, flygar, offiser og forsvarssjef Hauk Aabel, skodespelar Per Aabel, skodespelar Kristian Birch-Reichenwald Aars, teolog, filosof og psykolog Ivar Aavatsmark, generalmajor og forsvarsminister Lola Karoli og ektemannen Polykarp Karoli (Pål Karlsen), «sigøynardronning» og «sigøynarkonge» Sjå òg Artiklar på Wikipedia om personar gravlagt på Vestre gravlund Liste over gravlundar i Oslo Kjelder Tvedt, Knut Are, red. (2010). Oslo byleksikon (5 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. s. 616-617. ISBN 978-82-573-1760-7. Bakgrunnsstoff Vestre gravlund Gravferdetaten. PDF-kart over gravlunden Lokalhistoriewiki Gravsøk i Oslo kommune