Kors kyrkje

Kors kyrkje ligg på Monge, ved Marstein i Romsdalen i Rauma kommune. Kyrkja vart bygd i 1797 på Flatmark i Romsdalen, og seinare, i 1902, flytt til Monge. Ho er kyrkje i Medalen sokn. Kyrkja har eit ytre omriss som ei krosskyrkje og er bygd i lafta tømmer. Ho ligg idylisk til mellom stupbratte fjell i Romsdalen. Hovedvegen går rett på utsida av kyrkjegardsmuren. Den tidlegaste kyrkja i Romsdalen var nemnt første gong i 1498, på garden Foss, og vart i 1670 flytt til Flatmark. Denne kyrkja stod fram til 1797, då ei ny korskyrkje vart bygd på Flatmark. Kyrkja på Flatmark vart og kalla «Flata kirkja» og soknet «Flata sokn» i følgje Helland. Dette var kyrkjestaden heilt fram til kyrkja i 1902 vart flytt til der ho står i dag, på Monge. Kyrkjegarden på Flatmark med steingjerde rundt og enkelte gravminner står framleis. Hovudvegen gjennom Romsdalen, som også var Nord-Gudbrandsdalens veg til havet og marknaden på Devold, gjekk langs kyrkjemuren til 1869 då vegen vart flytta til dagens trase ved elva. Den store ura og fossen tett ved den gamle kyrkjestaden på Flatmark heiter fortsatt Kjerkjeura og Kjerkjefossen. Etter omlegging av vegen nedanfor Flatmark vart kyrkja skjult av den store steinura. Dessuten var bygget for lite og var i dårleg stand, den nye, større kyrkja på Monge vart oppført i same fasong som den gamle på Flatmark, i følgje Helland. Grunnen til at kyrkja vart flytt frå Flatmark var at ein Kongeleg resolusjon av 23. mars 1901 delte Kors sokn i to, til Medalen og Øverdalen. Øverdalen er øvst i dalen (Romsdalen), medan medalen, er midt i dalen. Øverdalen kapell vart oppført samtidig som Kors kyrkje vart flytta til Monge. Namnet kjem i følgje Helland av at kyrkja var via den heilage krossen. Interiøret Altertavla er frå 1769, skåre i tre av Jakob Klukstad. Kjelder Thaule, John Ove; Ubostad, Ingar; Pedersen, Bjørn. 1990. Kyrkjene våre i Ei bok om Rauma, Rauma Kommune. s 207-210 Bakgrunnsstoff Kors kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren