Gelduba

Gelduba (Theodisce Gellep) fuit castra Romana cum vico Ubiorum ad Limitem Germanicum inferiorem in hodierno agro urbano Crefeldiae sita. Gelduba in Itinerario Antonini Augusti memorata est inter Novaesium et Calonem(de) et 9 leugae ab ambobus. Gelduba in Historiis Taciti: Seditio Batavorum Cornelius Tacitus in Historiis suis iterum de Gelduba in seditione Batavorum narrat: 4.26: Ingressis Novaesium sexta decima legio coniungitur. additus Voculae(en) in partem curarum Herennius Gallus(ca) legatus; nec ausi ad hostem pergere . . . (loco Gelduba nomen est) castra fecere. ibi struenda acie, muniendo vallandoque et ceteris belli meditamentis militem firmabant. utque praeda ad virtutem accenderetur, in proximos Cugernorum(en) pagos, qui societatem Civilis(en) acceperant, ductus a Vocula exercitus; pars cum Herennio Gallo permansit. 4.32: Lectae deinde pro contione epistulae Antonii ad Civilem suspiciones militum inritavere, tamquam ad socium partium scriptae et de Germanico exercitu hostiliter. mox adlatis Geldubam in castra nuntiis eadem dicta factaque, et missus cum mandatis Montanus(en) ad Civilem ut absisteret bello neve externa armis falsis velaret: ..." 4.35+36: ... primum agmen securum incessit, nondum satis firmo Civile. qui ubi rursum missos Novaesium frumentatores datasque in praesidium cohortis velut multa pace ingredi accepit, rarum apud signa militem, arma in vehiculis, cunctos licentia vagos, compositus invadit, praemissis qui pontis et viarum angusta insiderent. pugnatum longo agmine et incerto Marte, donec proelium nox dirimeret. cohortes Geldubam perrexere, manentibus, ut fuerant, castris, quae relictorum illic militum praesidio tenebantur. ... duplex hinc seditio, aliis revocantibus Voculam, aliis redire in castra abnuentibus. ... Interim Civilis Vetera circumsedit: Vocula Geldubam atque inde Novaesium concessit, ... 4.58: [Vocula disseruit:]... tot bellorum victores, apud Geldubam, apud Vetera, fuso totiens hoste, si pavetis aciem, indignum id quidem, sed est vallum murique et trahendi artes, donec e proximis provinciis auxilia exercitusque concurrant. Gelduba post seditionem Batavorum Castra confirmata Geldubae demum post seditionem Batavorum anno 71 aedificata sunt. Anno 274, Franci regionem circum Geldubam invaserunt et castra everterunt. Circa annos 294 et 295, castra nova aedificata sunt. Quamquam castra amplia erant, nomen Gelduba in annis sequentibus non inveniebat. Fieri potest sed incertum est nomen Trepitia(de) in eo tempore nomen Geldubae esse. Circa annum 353 Gelduba iterum a Francis eversa est. Circa annum 370 ultima castra Romana Geldubae aedificatae sunt. Anno 459 Franci Geldubam ceperunt. Gelduba post Romanos Probabiliter duces Francorum Geldubae sedem habebant. Ibi sepulcrum ducis Franci inventum est cum vase quod inscriptionem fert: "ARPVAR ERAT (F)ELEX UNDIQUE PRE" (scilicet: praecelsus). Inde putatur nomen ducis Arpvar(de) esse. Ruina Geldubae usque ad saeculum 13 aspectabilis erat. E Medio aevo, Gelduba modo vicus parvulus est. Initio saeculi 19 una cum vicis vicinis Langst, Kierst et Stratum dictis erat pars municipii (Bürgermeisterei, mairie) Langst. Anno 1845 Gelduba et vicus vicinus maior Stratum in commune Gelduba-Stratum coniuncti sunt. ; anno 1929 commune Gelduba-Stratum denique ad urbem Crefeldiam (tum Crefeldia-Castra Ordeonii ad Rhenum dictam) adiunctum est. Hodie vicus parvulus remanet, sed magna pars superficiei pristinorum castrorum Romanorum a portu fluviali Crefeldiae operta est. Nexus externi Notae