دۆیچە ڤێڵ

دەنگی ئەڵمانیا یان دۆیچە ڤێڵ (بە ئەڵمانی: Deutsche Welle، کورت دەکرێتەوە بۆ DW) دەنگی نێودەوڵەتی ئەڵمانیایە بۆ جیھانی دەرەوە، و یەکێکە لە دەنگە گەورەکانی جیھان کە ئاراستەی دەرەوە دەکات، کار بۆ ناساندنی ئەڵمانیا و بڵاوکردنەوەی وێنەی ڕەسەنی ئەو وڵاتە و پشتگیریکردنی ئاڵوگۆڕی ڕۆشنبیری لە ڕێگەی تەلەڤیزیۆن و ڕادیۆ و ئینتەرنێتەوە. پیتەر لیمبۆرگ لە ساڵی ٢٠١٣ەوە بەڕێوەبەری کۆمپانیای میدیایی ئەڵمانی DW بووە. سەرەتایی پەخش ڕادیۆی دەنگی ئەڵمانیا لە ٣ی ئایاری ١٩٥٣ بە بەردەوامی دەستی بە پەخشکردنی بەرنامەکانی کرد، تا ھاوینی ٢٠٠٣ لە شاری کۆڵنەوە پەخشی دەکرد کاتێک گواسترایەوە بۆ بینای شورمان لە شاری بۆن کە پایتەختی پێشووی ئەڵمانیای ڕۆژاوا بوو، ھۆکاری گواستنەوەی ئەو ڕادیۆیە لە کۆڵنەوە بوونی مادەی ئەسبێستۆس بووە لە ژوورەکانیدا کە زیانی بۆ مرۆڤ ھەیە، بەرنامەی ڕادیۆیی لە شاری بۆن بەرھەم دەھێنرێت و بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی پەخشکراو لە بەرلین بەرھەم دەھێنرێت، لە ناوەڕاستی مانگی ئازاری ٢٠٠٥ ەوە دۆیچە ڤێڵ ماڵپەڕێکی سەربەخۆی لە بەرنامەکانی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن دەستپێکرد، کە کۆمەڵێک سەرنوسەر کاتژمێر کە کاتژمێر ڕووداوەکانی جیھان ڕووماڵ دەکەن بەتایبەت لەو پێگەیەدا تێڕوانینی ئەڵمانیا بۆ پرسە عەرەبییەکان دەخاتەڕوو، ھەروەھا زانیاریی گشتگیر لەبارەی خوێندن و توێژینەوەی زانستی لە ئەڵمانیادا، جگە لە خستنەڕووی یاساکانی کار و نشینگە لە ئەڵمانیا. وەشانی فارسی جەمشید بەرزگر نووسەر و پەیامنێر و ھونەری ئێرانی وەک بەرپرسی بەشی فارسی دۆیچە ڤێڵ دەستنیشان کرا، جەمشید بەرزگر پێشتر سەرۆکی شیکارکەری بی بی سی بووە. تەلەڤیزیۆنی دەنگی ئەڵمانیا دەنگی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٩٢ ەوە بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی خۆی لە ڕێگەی مانگی دەستکردەوە بە درێژایی کاتژمێر بە زمانەکانی ئەڵمانی و ئینگلیزی و ئیسپانی و عەرەبی پەخش دەکات و سەدان کەناڵی تەلەڤیزیۆنی لە ئەورووپا و ئاسیا و ئەفریقا و ھەردوو ئەمریکاکە ھەیە، تەواوی بەرنامەی تەلەڤیزیۆن یان بەشێکی پەخش دەکات بە پشتبەستن بە ڕێککەوتن لەگەڵ ڕادیۆکە. قەدەغەکردن لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١، ماڵپەڕی دۆیچە ڤێڵ لە بێلاڕووس قەدەغە کرا، لە سەرەتای مانگی شوباتی ٢٠٢٢، وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا بڕیارێکی دەرکرد کە پەخشی دۆیچە ڤێلی لە ڕووسیا قەدەغە کرد، جگە لە وەرگرتنی مۆڵەتی ڕۆژنامەنووسانی دۆیچە ڤێڵ بۆ کارکردن لەو وڵاتە، بڕیاردرا نووسینگەی پەیامنێرانی کەناڵەکە لە مۆسکۆ دابخرێت، ئەم ھەنگاوەی ڕووسیا دوای بڕیاری قەدەغەکردنی «پەخشی ڕوسیا تودەی» لە ئەڵمانیا ھات. سەرچاوەکان بەستەرە دەرەکییەکان دەروازەی ئەڵمانیا دەروازەی تەلەڤیزیۆن دەروازەی ڕۆژنامەوانی دەروازەی ڕادیۆ دەروازەی دەیەی ١٩٩٠