Göttingen Elmlər Akademiyası

Göttingen Elmlər Akademiyası (alm. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen‎) — Almaniyanın Aşağı Saksoniya federal torpağının əsas elmi-tədqiqat mərkəzi hesab olunan, Göttingen şəhərində yerləşən ictimai, qeyri-kommersiya təşkilatı. Akademiya Almaniya Elmlər Akademiyaları İttifaqının həqiqi üzvüdür. Tarixi Göttingen Elmlər Akademiyası 1751-ci ildə kürfürst II Georqun sərəncamı ilə Hannover kurfürstlüyünün elmi məclisi kimi təsis edilmişdir. Bu baxımdan o, Berlin Elmlər Akademiyasından sonra Almaniyanın yaşına görə ikinci ən qədim dövlət elmi müəssisəsi hesab olunur. XVIII əsrin digər elmlər akademiyalarından fərqli olaraq, bu yeni institutun əsas xüsusiyyəti onun universitetlə çox sıx bağlılığında idi. Faktiki olaraq, hər iki təşkilat ilkin mərhələdə bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə olan vahid bir sistem kimi layihələndirilmişdi: Universitetin vəzifəsi "gənclərə təhsil vermək", akademiyanın öhdəliyi isə "tədqiqatlar aparmaq və elmlərin tərəqqisinə töhfə vermək" olaraq müəyyən edilmişdi. Bu prinsiplərdən çıxış edərək, "Georgia Augusta" (Göttingen Universiteti) daxilində özünü pedaqoji fəaliyyətdən daha çox elmi-tədqiqat işlərinə həsr etmək istəyən hər bir professor akademiyanın üzvü ola bilərdi. Təsadüfi deyil ki, Elmlər Akademiyasının ilk prezidenti Göttingen Universitetinin rəhbərlərindən biri, görkəmli anatom Albrext fon Haller (1708–1777) olmuşdur. Hazırda Akademiya mahiyyət etibarilə universitet nəzdində fəaliyyət göstərən mühüm elmi-tədqiqat və ekspertiza mərkəzi rolunu oynayır. Strukturu Göttingen Elmlər Akademiyası Almaniyanın digər elmi cəmiyyətləri üçün klassik sayılan siniflərə (bölmələrə) ayrılma sisteminə malikdir. Yarandığı gündən bəri burada iki əsas sinif fəaliyyət göstərir: fizika-riyaziyyat sinfi və tarix-filologiya sinfi. Bununla belə, akademiyanın rəsmi prinsipi fənlərarasılıq (multidissiplinarlıq) elan edildiyindən, üzvlərin bu siniflərdən hər hansı birinə daxil edilməsi sadəcə formal xarakter daşıyır. Akademiyanın ümumi idarəçiliyini plenum — təşkilatın bütün həqiqi üzvlərinin assambleyası həyata keçirir. Plenumun iclasları arasındakı dövrdə cari inzibati idarəetmə rəyasət heyətinə (prezidiuma) həvalə olunur. Rəyasət heyətinin tərkibinə prezident, vitse-prezident, hər iki sinfin sədrləri və plenumun qərarı ilə bura təyin edilmiş akademiya üzvləri daxildir. Elmlər Akademiyasının rəhbəri prezidentdir. Akademiyanın məşhur üzvləri Layihələri Göttingen Universiteti ilə mövcud olan sıx qarşılıqlı əlaqə akademiyanın alman dili və ədəbiyyatı tarixinə xüsusi maraq göstərməsini şərtləndirmişdir. Təşkilatın elmi-tədqiqat fəaliyyətinin ənənəvi istiqamətləri arasında İohann Volfqanq fon Götenin və Qrimm qardaşlarının yaradıcılığının öyrənilməsi mühüm yer tutur. Hazırda akademiyada "Göte lüğəti" (alm. Goethe-Wörterbuch‎) və "Nağıllar ensiklopediyası"nın (alm. Enzyklopädie des Märchens‎) tərtib edilməsi üzrə daimi işçi qrupları fəaliyyət göstərir. Mükafatları Göttingen Elmlər Akademiyası elm dünyasındakı xidmətlərə görə müxtəlif mükafatlar təqdim edir; bura Denni Hayneman mükafatı, Lixtenberq medalı (alm. Lichtenberg-Medaille‎) və digər təltiflər daxildir. Qeydlər İstinadlar Həmçinin bax Almaniya Elmlər Akademiyaları İttifaqı Göttingen Aşağı Saksoniya Yohann Volfqanq Göte Qrimm qardaşları Göttingen Universiteti Ədəbiyyat siyahısı Karl Arndt: Göttinger Gelehrte. Die Akademie der Wissenschaften zu Göttingen in Bildnissen und Würdigungen 1751–2000. 2 Bände. Wallstein, Göttingen 2001, ISBN 3-89244-485-4. Holger Krahnke: Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1 (Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse, 3. Folge, Bd. 246/Mathematisch-Physikalische Klasse, 3. Folge, Bd. 50). Achim Link: Die Veröffentlichungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001. Bibliographie mit Schlagwort-Katalog. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82518-8 (Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse, 3. Folge, Bd. 245/Mathematisch-Physikalische Klasse, 3. Folge, Bd. 49). Rudolf Smend, Hans-Heinrich Voigt (Hrsg.): Die Wissenschaften in der Akademie. Vorträge beim Jubiläumskolloquium der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen im Juni 2000. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2002, ISBN 3-525-82519-6 (Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse, 3. Folge, Bd. 247/Mathematisch-Physikalische Klasse, 3. Folge, Bd. 51). Rudolf Smend (Hrsg.): Wissenschaft entsteht im Gespräch. 250 Jahre Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. Wallstein, Göttingen 2002, ISBN 3-89244-624-5. Xarici keçidlər Vikianbarda Göttingen Elmlər Akademiyası ilə əlaqəli mediafayllar var. uni-goettingen.de/de/sh/10150.html — rəsmi saytı The complete series (48 volumes) of Abhandlungen der königlichen Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen, 1843–92, Göttingen, in der dieterichschen Buchhandlung.