Amsterdam

Amsterdam bilêvkirina holendî: [ˌɑmstərˈdɑm], bi kurdî wek Amisterdam an jî Emisterdam jî tê nasîn, paytext û bajarê herî qerebalix ê Holendayê ye. Her çiqas Amsterdam paytexta welêt be jî berevajiyê paytextên cihanê navenda rêveberiya holendî li Amsterdamê nîne, li bajarê Den Haagê ye. Nifûsa navenda bajêr 921.402 kes, li devera bajarî 1.457.018 kes û li devera matropolî ya bajêr 2.480.394 kes e. Amsterdam bajarek parêzgeha Holenda Bakur e ku ji ber hejmareke mezin ê qenalên bajêr Amsterdam niha wekî Kelepora Cîhanê ya UNESCO hatiye destnîşan kirin û ji ber van qenalan bajêr wekî "Venediyaya Bakur" hatiye binav kirin. Amsterdam li ser peravê Çemê Amstelê ku ji bo kontrolkirina lehiyê bendav lê hatibû girtin hatiye avakirin ku navê bajêr ji guhertoya zimanî ya herêmî ya peyva bendavê tê. Amsterdam di dawiya sedsala 12an de gundekî piçûk ê masîvanan bû ku bajêr di serdema Zêrîn a Holendayê ya sedsala 17an de dema ku Holenda hêzek aborî bidest dixe bajêr dibe benderek mezin ê cîhanê. Amsterdam her çiqas navenda sereke ya darayî û bazirganiyê be jî di heman demê de navenda hilberîna hunera sekuler a welêt e. Bajêr di sedsalên 19an û 20an de berfireh bûye û gelek tax û taxên nû hatine sêwirandin û hatine avakirin. Qenalên Amsterdam û Xeta Parastinê ya sedsala 19an û 20an a Amsterdamê di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCO de ne. Bajar xwedan kevneşopiyek dirêj ê lîberalîzm û toleransê ye. Duçerxe ji bo karaktera nûjen a bajêr re girîng e ku li bajêr gelek rêyên duçerxeyan heye ku li seranserê bajêr belav bûye. Cihên balkêşên sereke yên Amsterdamê qenalên bajêr ên dîrokî; Rijksmuseum ku muzexaneya dewletê ya bi berhevokek mezin a hunera Serdema Zêrîn a Holendî ye; Muzeya Van Gogh; Qada Dam ku Qesra Qraliyetê ya Amsterdamê û şaredariya berê ya bajêr (stadhuis) lê ne; Muzeya Amsterdamê; Muzexaneya Stedelijk ku bi hunera nûjen tê zanîn; Hermitage Amsterdam, salona konserê ya Concertgebouw; Mala Anne Frank; Het Scheepvaartmuseum, Ezmûna Heineken, Natura Artis Magistra; Hortus Botanicus, NEMO, navçeya ronahiya sor û gelek dikanên (kanabis) qehweyan e. Wêne Nifûs Çavkanî Girêdanên derve