Huys Dever

Huys Dever is in 14e iuwske donjon, in soarte stins yn it Nederlânske plak Lisse yn 'e provinsje Súd-Hollân. It kastiel De efterkant fan it kastiel is flak want dy wie op 'e sompe fan 'e Lisserpeol rjochte, dêr't gjin gefaar wei drige. De oare muorren binne yn 'e foarm afn in hoefizer, dy't krapoan 2 meter grou binne. De fûneminten lizze op mear as 3 meter yn 'e grûn dy't op in sânplaat rêste. Foar 1580 waard in lyts hûs tsjin 'e rûne foarkant boud, dat nei 1630 útboud waard ta in steatlik hearehûs, sels grutter as it kastiel sels. Troch fertutearzjen stoarte in part fan 'e fundearring yn 1848 yn, dêr't njonkelytsen nei de muorre sloopt waarden foar elkenien dy't stiennen nedich hie. Yn 1862 stoarte in part fan 'e wentoer yn. Doe't yn 1973 mei de restauraasje úteinset waard, wie alle it houtwurk ferdwûn enn wiene rút- en doariepening ferbroazele en woeks gers en strewielen boppe op 'e muorre, dêr't ek einen nestken. Dever is in D-foarming gebou mei fjouwer ferdjippings mei muorren fan twa meter tsjok yn 'e kelder oant 1,6 meter yn 'e kapelsal. It kastiel waard alhiel omkringe troch in grêft. Der wiene twa brêgen dy't tagong ta it kastiel joegen. Oan 'e ein fan 'e 16e iuw waard it earste foarhûs oanboud en de grêft tusken de donjon en it foarhôf waard tichtsmiten. Tusken 1630 en 1634 waard it grutte foarhûs op it plak fan 'e tichtsmiten tuskengrêft boud. Nei de Twadde Wrâldkriich wurdt Dever ûnteigene troch de Nederlânske steat en it lânguod en de ruïne, dy't al as ryksmonumint oanmurken binne, wurde yn 1949 ferkocht foar ƒ 1,00 oan de gemeente Lisse. Yn 1973 waard úteinset mei de restauraasje en yn 1978 wie it kastiel iepen foar it publyk en yn 1996 waard it plak privatisearre. Tusken 1988 en 2000 waard it foarhôf rekonstruearre en yn 2003 waard in ophelbrêge tafoege. Huys Dever is hjoed-de-dei in populêr trouplak en der wurde konserten en útstallings holden. It gebou bestiet út in ridderseal oan 'e efterkant, in kelder dy't noch folslein yntakt beleun wie troch de jierren hinne, in boppeseal en in souder, dêr't in museum yn húsmanne is. Skiednis Yn 1182 bestiet Lisse út mar fiif pleatsen. Durk fan Kleef boaske dat jiers mei Margaretha, dochter fan greve Floaris III, mooglik yn in houten wentoer op it plak dêr't Huys Dever stiet. Yn it tiidrek 1370 - 1375 waard Huys Dever troch Reinier Dever of d'Ever, hear fan Lisse en Dever, boud oan in útrinner fan 'e Lisserpoel. Syn foarâlden hiene lapen grûn om Lisse hinne krigen fan greve Floaris V. By it hûs hearde 5 morgen grûn dy't er opdroech oan syn lienhear Jan II fan Blois, hear fan Gouda en Schoonhoven. Nei it ferstjerren fan de hearen Fan Blois, krige Reinier it goed as "ûnstjerlik lien" fan greve Albrecht fan Beieren. Yn 1417 ferstoar Reinier en liet it goed nei oan syn pakesizzer fia syn dochter, Gijsbrecht van Haeften. Yn 1445 erve syn dochter Clara de ridderhôfstêd. Hja boaske earst Jan van Duivenvoorde en letter Walraven van Brederode. Clara ferstoar yn 1507 en doe kaam it kastiel oan har beppesizzer Jan van Matenesse. De lêste eigener-bewennner wie Willem van Wael van Vronesteyn, dy't der tegearre mei syn frou oant 1699 wenne. Dêrnei bleaune dêr oant 1750 hierders wenjen. Leechstân late ta it fertutearzjen en foar in part ynstoarten. Underwilens wiene de katolike eigeners, nei spul mei de tsjerkerie fan Lisse, om 1700 hinne nei Roermond ferhuze en dêrwei nei Dútslân, dêr't dy yn 1786 kastiel Surenberg by Riesenbeck bouwen giene. Om dy reden wie de Nederlânske steat fan betinken dat it hiel nei de Twadde Wrâldkriich as fijanlik Dútsk besit yn beslach nimme mocht en yn 1949 oer te dragen oan 'e gemeente Lisse. De Dútske eigener Max Freiherr Heereman van Zuydtwijck spande dêr om 'e nocht in proses tsjin oan. It bouwurk wie part fan 'e hearlikheid Lisse en Dever dêr't de folgjende hearen en frouwen eigener fan it besit fan wiene: Reinier Dever (1370-1417) Gijsbrecht van Haeften ( -1445), pakesizzer fan Reinier Clara van Haeften ( -1507) Johan van Matenesse ( -1522) Nicolaes van Matenesse ( -1564) Johan van Matenesse ( -1624) Maria van Matenesse ( -1628) Johan van Schagen ( -1639) Isabella Katharina van Camons ( -1673) Willem de Wael van Vronesteyn ( -1699) Keppeling om utens Hiemside fan it Huys Dever