Лейден университеты

Лейден университеты (нидерл. Universiteit Leiden), йәки Лейден академияһы — Нидерландтың иң боронғо университеты. Лейден ҡалаһында урынлашҡан. Коимбра төркөмө, Europaeum (Европа университеттары берекмәһе) һәм Европа тикшеренеү университеттары лигаһына инә. Тарихы Лейден университеты 1575 йылда принц Вильгельм I Оранский тарафынан нигеҙләнә. Вильгельм I Оранский Һикһән йыллыҡ һуғыш барышындағы Нидерланд революцияһы етәксеһе була. Испания ғәскәрҙәре Лейденды ҡамауға алғанда, ҡала халҡы батырлыҡ һәм сыҙамлыҡ күрһәтә. Ҡаһарманлыҡтарына рәхмәт белдереп, Вильгельм I Оранский ҡала кешеләренә университет төҙөлөшөндә ҡатнашҡанда һалымдан азат иткән. XVII быуатта университет Европала кальвинистик белем биреүҙең иң ҙур үҙәге була. Гуго Гроций, Якоб Арминий, Иосиф Юстус Скалигер, Герман Бургаве, Бернхард Варениус һәм Эльзевирҙарҙың исемдәре университет менән айырылғыһыҙ бәйле була. Оранж (Оранский) династияһы һәм Лейден университеты бөгөнгө көндә лә үҙ-ара тығыҙ бәйләнеште һаҡлайҙар. Королевалар Вильгельмина, Юлиана һәм Беатрикс һәм король Виллем-Александр ошо университеттың студенттары булған. 2005 йылда королева Беатрикс Лейден университетының почётлы дәрәжәһен алған. Әлеге ваҡытта Лейден университеты туғыҙ факультетты, илленән ашыу департаментты һәм 150-ән ашыу белем биреү программаларын берләштерә, лайыҡлы рәүештә халыҡ-ара танылыуға эйә булған. Университет составына 40 фәнни-тикшеренеү институт инә. Лейден университеты донъяның төрлө нөктәләренән студенттарҙы үҙенә йәлеп итә. Хәҙерге ваҡытта университетта 25 меңдән ашыу студент белем ала. Уҡытыусылар составы 5500 кеше (2015—2016 уҡыу йылында) иҫәпләнә. Билдәле студенттары һәм уҡытыусылары Профессорҙар Студенттары Ректорҙары 1579—1581, 1587—1589 Юст Липсий 1597—1599 Францискус Гомарус 1605—1606 Якоб Арминий 1629—1631, 1634—1635 Франко Петри Бургерсдейк 1642—1643, 1651—1652, 1665—1666 Якобус Голиус 1659—1660, 1668—1669 Иоанн Кокцеюс 1661—1662 Иоганн Фридрих Гроновий 1669—1670, 1670—1671 Франциск Сильвий 1673—1674, 1680—1681, 1687—1688, 1692—1693 Фридрих Кесе Спангейм 1690—1691 Пауль Герман 1714—1715, 1730—1731 Герман Бургаве 1723—1724 Вильгельм Якоб Гравезанд 1726—1727, 1738—1739 Бернард Зигфрид Альбинус 1739—1740 Алберт Схюлтенс 1742—1743, 1758—1759, 1770—1771 Адриан ван Ройен 1743—1744 Питер ван Мушенбрук 1747—1748 Тибериус Гемстергейс 1760—1761 Ян Якоб Схюлтенс 1763—1764 Давид ван Ройен 1767—1768 Давид Рункен 1782—1783, 1802—1803 Эдуард Сандифорт 1787—1788 Хендрик Алберт Схюлтенс 1796—1797, 1811—1812 Себальд Юстинус Брюгманс 1809—1810, 1823—1824 Маттейс Сигенбек 1824—1825, 1844—1845 Жерард Сандифорт 1832—1833 Каспар Георг Карл Рейнвардт 1840—1841 Йохан Рудольф Торбеке 1850—1851, 1860—1861 Ян де Валь 1853—1854 Теодор Виллем Йейнболл 1857—1858 Фредерик Кайзер 1861—1862 Авраам Кюнен 1863—1864 Карел Габриель Кобет 1867—1868 Виллем Фредерик Райнир Сурингер 1868—1869 Рейнхарт Дози 1877—1878 Роберт Якобус Фрёйн 1879—1880 Йохан Хендрик Каспар Керн 1881—1882 Михаэл Ян де Гуе 1892—1893 Корнелис Петер Тиле 1899—1900 Хендрик Антон Лоренц 1903—1904 Хейке Камерлинг-Оннес 1905—1906 Виллем Эйнтховен 1917—1918 Геррит Кальф 1921—1922 Христиан Снук-Хюргронье 1923—1924 Гуго Краббе 1925—1926 Виллем де Ситтер 1929—1930 Николас ван Вейк 1932—1933 Йохан Хёйзинга 1936—1937 Ян ван дер Хуве 1949—1950 Бернар Абрахам Гронинген 1953—1954 Ян Юлиус Лодевейк Дёйвендак 1958—1959 Герман Йоханнес Лам 1963—1964 Виллем ден Бур Иҫкәрмәләр Әҙәбиәт Лейденский университет // Лас-Тунас — Ломонос [Электронный ресурс]. — 2010. — С. 176. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.]; vol. 2004—2017, вып. 17). — ISBN 978-5-85270-350-7. Һылтанмалар Лейденский университет Universiteit Leiden 2021 йыл 21 апрель архивланған. (рус.) «The Academic Advisor»