งาตาโปละมนเทียร

งาตาโปละมนเทียร (เนปาลภาษา: 𑐒𑐵𑐟𑐵𑐥𑑀𑐮‎, "ṅātāpola", แปลตรงตัว 'ห้าชั้น'; อักษรโรมัน: Nyātāpola) เป็นวิหารความสูงห้าระดับในใจกลางภักตปุระ ประเทศเนปาล ถือเป็นสิ่งปลูกสร้างทางศาสนาที่สูงที่สุดในเมือง และเป็นวิหารที่สูงที่ในในประเทศเนปาล สร้างขึ้นโดยดำริของกษัตริย์ภุปินทระ มัลละ สร้างเสร็จในเวลา 6 เดือน ระหว่างวันที่ 31 ธันวาคม 1701 ถึง 15 กรกฎาคม 1702 วิหารยังคงไม่ถล่มลงมาแม้จะผ่านแผ่นดินไหวมาหลายครั้ง รวมถึงเมื่อเดือนเมษายน 2015 ซึ่งเมืองได้รับผลกระทบอย่างหนัก งาตาโปละเป็นที่รู้จักจากสถาปัตยกรรมที่ถือว่าเป็นหนึ่งในสองวิหารที่สูงห้าชั้นในหุบเขากาฐมาณฑุ ส่วนอีกที่คือกุมเภศวรในลลิตปุระ งาตาโปละ และวิหารพระไภรวะ รวมถึงอาคารโบราณอื่น ๆ รวมกันเป็นจัตุรัสตมารหี (Tamārhi square) ซึ่งเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมและสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของภักตปุระ ในปัจจุบันวิหารไม่ได้มีความสำคัญเชิงศาสนากับคนท้องถิ่นมากนัก แต่ยังคงสถานะความเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมของภักตปุระ ดังที่ปรากฏเป็นรูปในตราสัญลักษณ์ของหน่วยงานหรือองค์การรัฐบาลท้องถิ่นของภักตปุระ งาตาโปละมีความสูง 33 เมตร ถือเป็นศาสนสถานที่สูงที่สุดของเมือง นอกจากนี้จัตุรัสงาตาโปละยังเป็นจุดแบ่งเมืองภักตปุระออกเป็นสองส่วนหลัก คือ ฐาเน (Thané; แปลตรงตัว 'ตอนบน') กับ โกนเห (Konhé; แปลตรงตัว 'ตอนล่าง') ประตูทางเข้าวิหารจะเปิดแค่ปีละครั้งในเดือนกรกฎาคม เนื่องในโอกาสครบรอบการก่อตั้ง โดยชาว อวาลา ของคนเนวาร์ จะนำธงสามเหลี่ยมขึ้นปักบนยอดวิหาร และนักบวช กรรมาจารยะ จะประกอบพิธีบูชาเทพเจ้า เทวรูปองค์ประธานภายในวิหารไม่เปิดให้สาธารณชนเข้าชม และไม่เป็นที่ทราบกันว่าเทวรูปมีรูปลักษณะอย่างไร แต่เข้าใจกันว่าเป็นมาตาเทวีที่ทรงมีพลังตันตระแรงกล้า และแม้แต่ในเอกสารโบราณที่บันทึกการก่อสร้างวิหารยังไม่ปรากฏการเขียนถึงเทวรูปที่ประดิษฐานภายใน อ้างอิง บรรณานุกรม Vaidya, Janaka Lāla (2004). Siddhāgni koṭyāhuti devala pratishṭhā: pān̐catale mandira/Nyātapolala Devalako nirmāṇa pratishṭhā kārya sambandhī abhilekha granthako anusandhānātmaka viśleshṇātmaka adhyayana (ภาษาเนปาล). Nepāla Rājakīya Prajñā-Pratishṭhāna. ISBN 978-99933-50-99-6. Dhaubhadel, Om (2021). "Gaganachumbi sānskritika dharōhara ngātāpōlah". Ngātāpōlah jirnodvār (ภาษาเนปาล). Bhaktapur Municipality: 33–53. ISBN 9789937086639. Niels Gutschow and Bernhard Kolver (1975). Bhaktapur Ordered Space Concepts and Functions in A Town of Nepal by Niels Gutschow & Bernhard Kolver. Wiesbaden. ISBN 3515020772.