วิหารมายาเทวี

วิหารมายาเทวี (เนปาล: मायादेवी मन्दिर; มายาเทวี มนฺทิร, Maya Devi Temple) เป็นวัดพุทธโบราณในลุมพินี แหล่งมรดกโลกของยูเนสโก ในประเทศเนปาล ถือเป็นวิหารหลักที่ลุมพินี สถานที่ประสูติตามธรรมเนียมของพระโคตมพุทธเจ้า ตัววิหารตั้งอยู่ติดกับสระน้ำศักดิ์สิทธิ์ (ปุษฺกรณี) และอุทยาน ซากโบราณคดีสร้างจากอิฐที่พบในวิหารมีอายุประมาณ 300 ปีก่อนคริสต์กาล สร้างโดยพระเจ้าอโศก และในปี 2013 มีการค้นพบซากของศาลจาก 600 ปีก่อนคริสต์กาล ทำจากไม้ ภายในวิหารมีศิลาที่ระบุจุดที่พระโคตมพุทธเจ้าประสูติ และประติมากรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับประสูติกาลของพระองค์ วิหารหลังโบราณสร้างขึ้นโดยพระเจ้าอโศกขณะพระองค์เสด็จเยือนลุมพินีในราวปี 249 ปีก่อนคริสต์กาล โดยมีการก่อสร้างด้วยอิฐเผาล้อมรอบศิลาดังกล่าว การตรวจวัดอายุทางรังสีคาร์บอนจากหลุมเสาในดินโดยรอบบ่งบอกว่ามีโครงสร้างของเดิมที่อายุย้อนไปถึง 600 ปีก่อนคริสต์กาล นับตั้งแต่ปี 2010 คณะศึกษาโบราณคดีจากยูเนสโก, มหาวิทยาลัยเดอรัม, กรมโบราณคดีของเนปาล และทรัสต์พัฒนาลุมพินี (Lumbini Development Trust) ริเริ่มการขุดค้นทางโลราณคดีภายในวิหารมายาเทวี ภายใต้การสนับสนุนของรัฐบาลญี่ปุ่น ในการขุดค้นนี้พบสิ่งปลูกสร้างที่อายุร่วมสมัยกับพระโคตมพุทธเจ้า อายุ 600 ปีก่อนคริสต์กาล ซึ่งผ่านการก่อสร้างใหม่และบูรณะหลายครั้งตลอดประวัติศาสตร์ ศาลที่ขุดพบนี้ถือเป็นพุทธศาสนสถานที่เก่าแก่ที่สุดที่พบในเอเชียใต้ นอกจากนี้ยังมีการพบซากของหมู่บ้านเก่าที่อายุถึง 1300 ปีก่อนคริสตกาล ประมาณ 200-300 เมตรทางใต้ต่อวิหาร อ้างอิง