Garaño

Garaño Nafarroa Garaiko herri hustu bat da, 1350 inguruan desagertua. Iruñeko merindadeko Ollaran udalerrian dauden Egillor eta Saldise kontzejuen artean zegoen. Gaztelu mendiaren gainaldean zegoen. Historia Erdi Aroan bertako herrixka eta monasterioak Garaño izeneko haranean zeuden, orain Olloko haranean daudenak. Bere kokapena zela eta, Iruñea defenditzeko eskualdea izan zen. Egun, Garaño Egillor-Beasoaingo elkarte kulturalaren izena da. Hango inauterietan, Garañoren setioa gogoratzen da. Gaztelua 600 metroko altuera duen Gaztelu mendiko haitz batean, Nafarroako Erresumako gaztelu nagusienetako bat zegoen. Jimeno Jurioren ustetan, baliteke islamdarrek aipatutako "Sajrat Qays" mitikoa izatea, beste teoria batek hurbileko Orarregin kokatzen du gaztelu hori. Egun, hondakinak baino ez dira geratzen: kanpoaldeko harresiaren zati bat, barnealdeko ertzaren beste zatia eta omenaldi-dorrearena ere bai. Erresumako gaztelu nagusienetako bat ez ezik zaharrenetariko bat ere bazen. Bere hondarren artean XI. mendeko txanpona aurkitu zuten. 1276an, Nabarreriako Gerra zela eta, gaztelua setiatu eta konkistatu zuten. Erreferentziak Bibliografia (Gaztelaniaz) Sagredo, Iñaki: "Navarra, castillos que defendieron el reino" 2006, Iruñea: Pamiela, ISBN 84-7681-477-1 Ikus gainera (Gaztelaniaz) Garañonako gazteluari buruzko artikulua Kanpo estekak