Andre Maria Erregina eliza (Zangoza)

Andre Maria Erregina eliza tenplu kristaua da, Zangozako Alde Zaharrean dagoena, Nafarroa Garaian. Itxura dotoreko eta neurri ertaineko eliza da, erromanikotik gotikorako iragate garaian eraiki zena, XII-XIV. mendeen artean. Bere atari ikusgarriak ospe handia du, Azken Epaia modu harrigarrian irudikatuta baitago. 1997an, Interes Kulturaleko Ondasun izendatu zuen Nafarroako Gobernuak. Kokapena Zangozako mendebaldeko sarreran dago, Karrika Nagusiaren 1. zenbakian, Santa Maria zubiak Aragoi ibaia zeharkatzen duen lekutik gertu. Historia Elizari buruzko lehenbiziko aipamena 1131koa da. Urte hartan, Alfontso I.a Nafarroakoak bere errege-jauregi eta kapera eman zizkien Ospitaleko Zaldunei, orubean burgu berriko parrokia egin zezaten. XII. mendeaan eraikitzen hasi zen. 1889an Espainiako Monumentu Nazional izendatua izan zen. Kanpoaldea Zangozako eliza honetako eliz atari ikusgarria benetako harrizko erretaula bat da, eta Euskal Herriko eta are Iberiako Erromanikoaren adibide harrigarrienetako bat da. Bere iruditeria berezian, saga nordikoetako atalak ikusten ahal dira. Esku batek baino gehiagok landua da zalan­tzarik gabe, gu­txienez bi maisuren zuzendari­tzapean; argi dago, bata XII. mendeko az­ken laurdenekoa eta bestea XIII. mendearen hasierakoa. Elizako dorrea oktogonala da, eta arkitektura gotikoaren adibide bat da. XII. eta XIV. mendeen artean egin zen. Barrualdea Gurutzaduradun hiru nabez eta dorre oktogonal batez osatua dago, bere barnean beste hainbat gauza erakargarri ere badituelarik: esate baterako, plateresko estiloko erretaula nagusia eta prozesio irudi gotiko aberats ugari ere bai. Erretaula eta eskulturak Erreferentziak Ikus, gainera Erromanikoa Euskal Herrian Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda Kanpo estekak