มัณฑะเลย์

มัณฑะเลย์ หรือ มานดะเล (พม่า: မန္တလေးမြို့, เอ็มแอลซีทีเอส: manta.le: [máɰ̃dəlé]) เป็นเมืองใหญ่อันดับสองของประเทศพม่า รองจากย่างกุ้ง ตั้งอยู่บนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำอิรวดี ห่างจากย่างกุ้งไปทางเหนือ 631 กิโลเมตร (392 ไมล์) ในปี ค.ศ. 2014 เมืองนี้มีประชากร 1,225,553 คน มัณฑะเลย์ถูกสถาปนาขึ้นในปี ค.ศ. 1857 โดยพระเจ้ามินดง โดยได้ตั้งเป็นราชธานีแห่งใหม่ของราชวงศ์โก้นบอง แทนที่กรุงอมรปุระ มัณฑะเลย์เป็นราชธานีแห่งสุดท้ายของพม่าในยุคระบอบกษัตริย์ก่อนที่อาณาจักรจะถูกผนวกเข้ากับจักรวรรดิบริติชในปี ค.ศ. 1885 โดยภายใต้การปกครองของอังกฤษ มัณฑะเลย์ยังคงมีความสำคัญทั้งในด้านการค้าและวัฒนธรรม แม้ว่าย่างกุ้ง เมืองหลวงใหม่ของพม่าภายใต้การปกครองของอังกฤษจะผงาดขึ้นก็ตาม มัณฑะเลย์ได้รับความเสียหายอย่างหนักในช่วงที่ญี่ปุ่นเข้ายึดครองพม่าในสงครามโลกครั้งที่สอง ในปี ค.ศ. 1948 มัณฑะเลย์ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพพม่าที่เพิ่งได้รับเอกราช ปัจจุบัน มัณฑะเลย์เป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจของพม่าตอนบน และถือเป็นศูนย์กลางวัฒนธรรมพม่า การหลั่งไหลเข้ามาอย่างต่อเนื่องของผู้อพยพชาวจีนอย่างผิดปกติ ซึ่งส่วนใหญ่มาจากยูนนาน นับตั้งแต่ปลายคริสตศตวรรษที่ 20 ได้เปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางชาติพันธุ์ของเมือง และเพิ่มการค้ากับจีน แม้ว่าเนปยีดอจะเพิ่งเกิดขึ้นมาไม่นานมานี้ แต่เมืองมัณฑะเลย์ก็ยังคงเป็นศูนย์กลางหลักทางการค้า การศึกษา และสุขภาพของพม่าตอนบน ศัพทมูลวิทยา เมืองนี้ได้ชื่อมาจากเขามัณฑะเลย์ที่อยู่ใกล้เคียง แม้จะยังไม่ชัดเจนแต่เชื่อกันว่ามีที่มาจากคำในภาษาบาลีคือ มณฺฑล (မဏ္ဍလ), อันหมายถึงที่ราบทรงกลม หรืออาจจะหมายถึงเขามันทระซึ่งมีอยู่ในตำนานการกวนเกษียรสมุทร เมื่อมีการสถาปนาเมืองขึ้นในปี ค.ศ. 1857 เมืองนี้ได้รับนามอย่างเป็นทางการว่า ยะดะนาโบน (ရတနာပုံ, [jədənàbòʊɰ̃]) ซึ่งมาจากนามเมืองในภาษาบาลีว่า รัตนปุระ (ရတနပူရ) "เมืองแห่งรัตนะ" เมืองนี้ยังเคยมีชื่อว่า เลโจ่นอองมเย (လေးကျွန်းအောင်မြေ, [lé dʑʊ́ɰ̃ àʊɰ̃ mjè], "ดินแดนแห่งชัยชนะเหนือเกาะทั้งสี่") และ เมียนน่านซานจอ (မြနန်းစံကျော်, [mja̰ náɰ̃ sàɰ̃ tɕɔ̀], "พระราชวังมรกตลือเลื่อง") ด้านสาธารณูปโภค ถนนที่ใช้รองรับการขนส่งอยู่ในสภาพค่อนข้างดี สาธารณูปโภคพื้นฐานอื่น ๆ เช่น น้ำประปา ไฟฟ้า โรงพยาบาล สถานีอนามัย มีคุณภาพและการให้บริการที่ดี ส่วนระบบโทรคมนาคมมีความสะดวกสบายพอสมควร สามารถใช้อินเทอร์เน็ตได้ อีกทั้งยังสามารถรับสัญญาณโทรทัศน์จากประเทศไทยได้บางช่องสัญญาณ ระเบียงภาพ อ้างอิง แหล่งข้อมูลอื่น