တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁၢႆးဝူဝ်း

တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁၢႆးဝူဝ်း ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ [[ဝဵင်းႁၢႆးဝူဝ်း][၊ ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းပၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ထုင်ႉ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ တီႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၵႆႉမႃးဢႅဝ်ႇလႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိုၼ်း တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁၢႆးဝူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇဢဝ် ၸႂ်ႉပဵၼ် တီႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ ၼႂ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်သေ ဢမ်ႇၵႃး လႆႈပဵၼ်ပႃး တီႈပၵ်းတပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် ၶွင် ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ထုၵ်ႇ ၸုမ်းဢူၺ်းလီၶဝ်ဢဝ် မၢၵ်ႇပွႆႇသႂ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၶိူင်ႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵွႆ လႄႈ ၶွၵ်ႇမၢၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ် တီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ တၢင်းသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 2858 ထတ်း (1176 မီႇတႃႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လႅၼ်ႈၼႆႉ သိူဝ်ႇယၢင်ဝႆႉသေ တၢင်းယၢဝ်းမၼ်းမီး 8500 ထတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵူၺ်းမီး 5500 ထတ်းၵူၺ်းသေ ၼင်ႇႁိုဝ် ႁိူဝ်းမိၼ်ၵျႅတ်ႉပေႃႉတေလူင်းလႆႈၼႆသေ လႆႈၶႂၢၵ်ႈတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လႅၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် လႄႈ ဝဵင်းၸိူဝ်းၽႅဝ်ႁွတ်ႈ လွင်ႈပဵၼ် ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ ပီ 2012 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ဢႄးပၵၢၼ်ႇ မၢႆၶၢဝ်းတၢင်း 11 ၼႆႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉလူင်း တီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁၢႆးဝူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း (1)ၵေႃႉ ဢၼ်ပႃးမႃး ၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉၶိူင်ႈ တီႈၼိူဝ်လိၼ် လႆႈတၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1987 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 21 ဝၼ်း ႁိူဝ်းမိၼ် မဵဝ်း Fokker F-27 Friendship 200 ၶွင် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉယၢၼ်းဢွၵ်ႇ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁၢႆးဝူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၽႃႇသႂ်ႇ လွႆသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႃးၼိူဝ် ႁိူဝ်းမိၼ် လႆႈတၢႆၵႂႃႇ တင်း 45 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ပီ 1987 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 11 ဝၼ်း ႁိူဝ်းမိၼ် မဵဝ်း Fokker F-27 Friendship 500 ၶွင် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် မၢၼ်ႈ ၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇၽႃႇဝႃး လွႆလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး တၢင်းသုင် 1500 ထတ်းသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႃးၼိူဝ် ႁိူဝ်းမိၼ် လႆႈတၢႆၵႂႃႇ တင်း 49 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈပဵၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ပိုၼ်းသၢႆၵၢၼ်မိၼ်မျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈတၢႆၼမ်သေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈသွင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ တႃႇ 36 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 14 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းသဝိတ်ႈၸႃႇလႅၼ်ႇ 7 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ 5 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး 4 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ 2 ၵေႃႉ လႄႈ ၶဝ်ႈပႃး ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်ဢိင်