Рабат

Рабат (ба арабӣ: الرباط, ar-Ribāṭ; ба берберӣ: ⴰⵕⴱⴰⵟ, Aṛbaṭ) — пойтахти Марокаш ва дуюм бузургтарин шаҳри кишвар пас аз Касабланка, дар канори Уқёнуси Атлантика, дар маҳалли рехтани дарёи Бу-Регрег воқеъ аст. Шаҳр маркази асосии маъмурӣ, дипломатӣ ва фарҳангии кишвар буда, бо агломератсияи Рабат-Сале-Темара аҳолии он аз 1,9 миллион нафар мегузарад. Соли 2012 маркази таърихии Рабат ҳамчун «пойтахти муосир ва шаҳри таърихӣ: мероси муштараки» ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шуд. Таърих Маҳалли Рабати имрӯза қадим аз тарафи финикиён ва карфагениён ҳамчун Sala Colonia маскун буд; дар асрҳои миёна харобаҳои Шеллаҳ (некрополи Маринидӣ) дар наздикии шаҳр воқеъанд. Шаҳри замонавӣ тахминан соли 1150 аз тарафи халифаи Алмуваҳҳидон Абдулмуъминӣ ҳамчун рибот — пойгоҳи ҳарбии муҷоҳидин — бунёд шуд; аз ҳамин ҷо номи 'Рабат' меояд. Дар асри XII халифа Яъқуб ал-Мансур Рабатро ба пойтахти муваққатии империяи Алмуваҳҳидӣ табдил дод ва ба сохтмони Манораи Ҳасан (минораи бузурги масҷиди ҷомеа, ки дар сохтмонаш баъд аз вафоти ӯ соли 1199 бо иртифои 44 метр нотамом монд) шурӯъ кард. Дар асри XVII Рабат маркази Ҷумҳурии корсорӣ Бу-Регрег (1627–1668) — давлати корсории мустақили муҳоҷирони мавр аз Андалусия — гардид, ки бо Англия, Голландия ва Фаронса муноқишаҳои тиҷоратӣ дошт. Соли 1912 пас аз эълони протекторати Фаронса бар Марокко Рабат пойтахти кишвар таъсис ёфт (пеш аз он пойтахт Маракеш/Фес/Мекнес гузаранда буданд). Дар соли 1956 бо истиқлоли Марокко Рабат пойтахти Подшоҳии Марокаш гардид. Ҷуғрофия ва иқлим Рабат дар канори Уқёнуси Атлантика, дар канори ҷанубии дарёи Бу-Регрег, дар баландии 0–60 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он муътадили баҳримиёназаминӣ — тобистон гарм ва хушк, зимистон муътадил-намӣ. Аҳолӣ Аҳолии шаҳри Рабат тахминан 580 ҳазор ва бо агломератсияи Рабат-Сале-Темара аз 1,9 миллион нафар мегузарад. Аксарият арабҳои марокашӣ ва берберҳои Регрога ҳастанд; забонҳои расмӣ арабӣ ва берберӣ (тамозигт). Иқтисод Иқтисоди Рабат бар маъмурияти давлатӣ (ҳамчун пойтахт), сафоратхонаҳои хориҷӣ, бонкҳо, тиҷорат ва сайёҳӣ асос меёбад; саноати истеҳсолӣ дар маҳаллаҳои нав ҷой гирифтааст. Нақлиёт Дар Рабат Фурудгоҳи Рабат-Сале, истгоҳҳои Рабат-Вил ва Рабат-Огдал (хатти роҳи оҳан Ал-Бурок — нахустин роҳи оҳани суръатноки Африқо, ки соли 2018 Танҷер–Рабат–Касабланкаро мепайвандад), трамвайи Рабат-Сале ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд. Фарҳанг ва маориф Маркази таърихии Рабат бо Манораи Ҳасан, Мавзолейи Муҳаммади V (пойдор аз 1971), Касбаи Удоиёҳо (қалъаи асри XII бо боғи андалусӣ), маҳаллаи Меллаҳ (ҷамоаи яҳудиёни таърихӣ) ва бозорҳои анъанавӣ машҳур аст. Дар наздикии шаҳр харобаҳои римии Сала Колониа ва некрополи Маринидӣ Шеллаҳ (асрҳои XIV) воқеъанд. Нигаред низ Марокаш Касабланка Сале Алмуваҳҳид Эзоҳ Пайвандҳо Рабат дар Encyclopædia Britannica Rabat, Modern Capital and Historic City — UNESCO