Мәгариф, фән һәм мәдәният мәсьәләләре буенча Ислам оешмасы

Мәгариф, фән һәм мәдәният мәсьәләләре буенча Ислам оешмасы (ингл. IslamiC world Education, Science and Culture Organization, ICESCO; рус. Организация исламского мира образования, науки и культуры, ИСЕСКО) ― әгъза дәүләтләр арасында элемтәне ныгыту максатында мөселман илләрендә мәгариф, фән, мәдәният һәм коммуникация мәсьәләләре белән шөгыльләнүче махсуслаштырылган оешма. Гомуми мәгълүмат 1981 елның 25-28 гыйнварында Изге Мәккәдә узган өченче Ислам конференциясендә «Ислам мәгариф, фән һәм мәдәният оешмасы» (ИСЕСКО) исемле Ислам хезмәттәшлеге оешмасы каршында яңа халыкара ислам оешмасы булдыру турында Карар кабул ителгән. ИСЕСКО сүзе оешма исеменең инглиз телендәге (Islamic world Education, Science and Culture Organization) беренче хәрефләреннән тора, бу Ислам дөньясы мәгариф, фән һәм мәдәният оешмасы дигәнне аңлата. 2020 елның 30 гыйнварында ИСЕСКО Башкарма Советы 2020 елның 29-30 гыйнварында Әбу-Дабида (Берләшкән Гарәп Әмирлекләре) узган кырыгынчы сессиядә оешманың яңа исемен раслаган ― Мәгариф, фән һәм мәдәният мәсьәләләре буенча Ислам оешмасы. ИСЕСКО генераль директоры доктор Сәлим бин Мөхәммәд Әл Малик белдергәнчә, оешманың исемен үзгәртү бу оешманың дини пропаганда белән бәйле булмаган бурычлары характерына карата киң таралган икейөзлелекне бетерүгә һәм аның халыкара дәрәҗәдә булуы өчен киңрәк офыкларны ачуга юнәлдерелгән. ИСЕСКОның штаб-фатиры Рабатта[d] (Марокко) урнашкан. Аны генераль директор, доктор Сәлим бин Мөхәммәд Әл Малик җитәкли. ИСЕСКО каршында Ислам дөньясы мирасы комитеты эшли.. 2024 елның 26 мартында ИСЕСКО Кушылмау хәрәкәтенең[d] Парламент челтәре каршындагы күзәтүче статусын алган. Максатлары ИСЕСКОНЫҢ максатлары: а) әгъза дәүләтләр арасында мәгариф, фән, мәдәният һәм коммуникация өлкәләрендә хезмәттәшлекне ныгыту, хуплау һәм тирәнәйтү, шулай ук ислам дөньясының цивилизацияле ориентиры кысаларында һәм Ислам кешелек кыйммәтләре һәм идеаллары яктылыгында бу өлкәләргә ярдәм итү һәм үстерү; б) әгъза дәүләтләрдә һәм аннан читтә халыклар арасында үзара аңлашуны ныгыту, шулай ук төрле ысуллар белән, бигрәк тә мәгариф, фән, мәдәният һәм коммуникация ярдәмендә дөньяда тынычлык һәм иминлек урнаштыруга ярдәм итү; в) Исламның һәм Ислам мәдәниятенең дөрес образын тарату, цивилизацияләр, мәдәниятләр һәм диннәр арасында диалогны хуплау, шулай ук ислам цивилизацияле карашы нигезендә гаделлек һәм тынычлык мәдәнияте кыйммәтләрен, кеше иреге һәм хокуклары принципларын тарату буенча эш; г) әгъза дәүләтләрдә мәдәни үзара хезмәттәшлекне хуплау һәм аның төрлелеге чагылышларына ярдәм итү, мәдәни үзенчәлекләрен саклап калу һәм интеллектуаль бәйсезлекне яклау; д) Ислам хезмәттәшлеге оешмасының Мәгариф, фән, мәдәният һәм коммуникация өлкәсендәге махсуслаштырылган учреждениеләре арасында һәм ИСЕСКО әгъза-дәүләтләре арасында үзара тулыланышны һәм координацияне ныгыту, шулай ук әгъза-дәүләтләр эчендә дә, читтә дә уртак кызыксынуга ия булган охшаш хөкүмәт һәм хөкүмәтнеке булмаган учреждениеләр белән хезмәттәшлекне һәм партнерлыкны ныгыту; е) ислам мәдәниятенә игътибар бирү, аның характеристикаларын аерып чыгару һәм аның үзенчәлекләрен интеллектуаль, фәнни тикшеренүләрдә һәм укыту программаларында тарату; ж) әгъза дәүләтләрдә мәгариф системаларының үзара тулылануы һәм үзара бәйлелеге өстендә эшләү; з) ИСЕСКО әгъзалары булмаган ислам дәүләтләренең мәгариф, фәнни һәм мәдәни учреждениеләре тырышлыкларына ярдәм итү. ИСЕСКО әгъза дәүләтләре Һәр дәүләт – Ислам хезмәттәшлеге оешмасы әгъзасы хартиягә рәсми имза салганнан соң һәм керү турында Карар кабул итүгә кагылышлы юридик һәм закон чыгару процедуралары тәмамланганнан соң һәм бу хакта ИСЕСКО генераль администрациясенә хәбәр ителгәннән соң, ИСЕСКО әгъзасы була. Ислам Конференциясе оешмасында әгъза яки күзәтүче булмаган теләсә кайсы дәүләт ИСЕСКО әгъзасы була алмый. Ислам оешмасының әгъза-дәүләтләре саны Ислам хезмәттәшлеге оешмасының 57 әгъза дәүләтенең 53ен тәшкил итә. Төбәк бүлекләре Комор утрауларындагы вәкиллек (Délégation de l ' ISESCO aux Comores) ЧАДтагы ИСЕСКО мәгариф үзәге (Centre pédagogique de l’ISESCO au Tchad) Нигериядәге ИСЕСКО мәгариф үзәге (Centre régional de l’ISESCO pour la Formation des Cadres et de l’alphabétisation) ИСЕСКОның Шарджадагы төбәк бүлеге (БГӘ) ИСЕСКОның Тәһрандагы төбәк бүлеге (ISESCO Regional Office in Tehran) ИСЕСКОның ЮНЕСКОдагы вәкиллеге (Délégation de l’ISESCO auprès de l’UNESCO) Ислам дөньясы мирасы комитеты Комитет ИСЕСКО илләре территориясендә урнашкан матди һәм матди булмаган мирасны торгызу һәм саклау буенча халыкара хезмәттәшлекне ныгыту белән шөгыльләнә. Ислам дөньясы мирасы исемлеге алып барыла. 2024 елның июленә комитетның 11 сессиясе уздырылган. 12нче сессия 2024 елның октябрендә Шушада[d] узган. Кызыклы факт Россия Федерациясе Президентының «2036 елда Габдулла Тукайның 150 еллыгын бәйрәм итү турындагы» указга кул куюыннан соң, Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов ИСЕСКО (ICESCO) канаты астында, төрки һәм ислам дөньясында татар мәдәниятен таныту коралы буларак, Тукай исемендәге Халыкара премия (Тукай исемендәге аерым Халыкара ИСЕСКО премиясен) булдыру башлангычы белән чыккан. Искәрмәләр Сылтамалар Официальный сайт организации Member states Мирсаяпов, Марсель (2012-11-29). Исламская организация по вопросам образования, науки и культуры – ИСЕСКО. IslamRF.Ru. әлеге чыганактан 2014-04-24 архивланган. 2026-05-14 тикшерелгән. Интервью Саида Кямилева 2022 елның 7 декабрь көнендә архивланган ICESCO Culture & communication Publications (ингл.) Ряд образцов нематериального культурного наследия Азербайджана включен в Список наследия исламского мира 2025 елның 26 гыйнвар көнендә архивланган