రబాత్

అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం వాయవ్య తీరాలలో ఉన్న మొరాకో రాజధాని నగరం రబాత్. రబాత్ దేశంలో ఏడవ అతిపెద్ద నగరం, దీని జనాభా 515,619 (2024), కాసాబ్లాంకా తర్వాత రెండవ అతిపెద్ద మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం, దీని జనాభా సుమారు 2.1 మిలియన్లు (2025). ఇది రబాత్-సలే-కేనిట్రా పరిపాలనా ప్రాంతానికి కూడా రాజధాని నగరం. రబాత్ అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంపై బౌ రెగ్రెగ్ నది ముఖద్వారం వద్ద, నగరం ప్రధాన ప్రయాణికుల పట్టణమైన సలేకు ఎదురుగా ఉంది. రబాత్ నగరాన్ని 12వ శతాబ్దంలో అల్మోహాద్‌లు స్థాపించారు . కొంతకాలం అభివృద్ధి చెందిన తర్వాత, ఈ నగరం క్షీణదశలోకి జారుకుంది. 17వ శతాబ్దంలో, రబాత్ బార్బరీ సముద్రపు దొంగలకు ఒక ఆశ్రయంగా మారింది . 1912లో ఫ్రెంచివారు మొరాకోపై సంరక్షక రాజ్యాన్ని స్థాపించినప్పుడు , రబాత్ దాని పరిపాలనా కేంద్రంగా మారింది. 1956లో మొరాకో స్వాతంత్ర్యం సాధించినప్పుడు, రబాత్ దాని రాజధానిగా అవతరించింది. రబాత్ మొరాకో నాలుగు సామ్రాజ్య నగరాలలో ఒకటి,, దాని మెదీనా ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా జాబితా చేయబడింది. ONCF వ్యవస్థ ద్వారా రైలులో, సమీపంలోని రబాత్-సలే విమానాశ్రయం ద్వారా విమానంలో దీనిని చేరుకోవచ్చు వ్యుత్పత్తి రబాత్ అనే పేరు الرباط ( అ-రిబాత్ ) అనే అరబిక్ పదం నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం రిబాత్ , అంటే ఇస్లామిక్ స్థావరం లేదా కోట. ఈ పేరు رباط الفتح ( రిబాతు అల్-ఫత్ ) అనే పదానికి సంక్షిప్త రూపం, దీని అర్థం జయఘోష రిబాత్ లేదా విజయపు కోట —1170లో అల్మోహాద్‌లు ఈ నగరాన్ని నావికా స్థావరంగా స్థాపించినప్పుడు వారు ఇచ్చిన బిరుదు. చరిత్ర ప్రాచీన శాల క్రీ.పూ. మొదటి సహస్రాబ్దంలో ఫోనీషియన్లు , ప్రస్తుతం మొరాకోగా పిలవబడే అట్లాంటిక్ తీరం వెంబడి అనేక వాణిజ్య కాలనీలను స్థాపించారు, కానీ ఆ ప్రాంతంలో సాలా లేదా షల్లాట్ అని పిలువబడే ఫోనీషియన్ స్థావరం ఉనికి గురించి పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు చర్చించారు. క్రీ.పూ. మొదటి శతాబ్దం నాటికి స్థానిక నివాసులు ఇంకా నియో-పునిక్ భాషలో వ్రాసేవారు, కానీ ఆ ప్రాంతం రోమ్ ప్రభావంలోకి వచ్చింది. క్రీ.పూ. మొదటి శతాబ్దంలో రోమ్ దీనిని అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకునే వరకు ఇది పురాతన బెర్బెర్ మౌరేటానియన్ రాజ్యం నియంత్రణలో ఉంది. ప్రస్తుతం చెల్లా అని పిలువబడే ప్రదేశంలో , నేటి ప్రాకార నగరానికి దక్షిణంగా, రోమన్లు ​​సాలా కొలోనియా అనే నగరాన్ని నిర్మించారు . రోమన్ నిర్మాణాలు వాటిపై నిర్మించబడటానికి ముందు ఆ ప్రదేశంలో పాత మౌరేటానియన్ నిర్మాణాలు ఉన్నాయని తవ్వకాలలో వెల్లడైంది. లిక్సస్‌తో పాటు, మౌరేటానియా టింగిటానా ప్రావిన్స్ అట్లాంటిక్ తీరంలో రోమన్లు ​​కలిగి ఉన్న రెండు ప్రధాన నావికా స్థావరాలలో సాలా కొలోనియా ఒకటి. సాలా ఓడరేవు (ఇప్పుడు కనుమరుగైంది) వాణిజ్య రోమన్ నౌకలు అన్ఫా, ఇన్సులా పర్పురారియా (మొగాడోర్ ద్వీపం) కు నైరుతి దిశగా ప్రయాణించే మార్గంలో ఒక విశ్రాంతి కేంద్రంగా ఉపయోగించుకున్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో లభించిన విసిగోతిక్, బైజాంటైన్ మూలానికి చెందిన పురావస్తు వస్తువులు 7వ శతాబ్దంలో ఉత్తర ఆఫ్రికాలో బైజాంటైన్ల ఉనికిని స్థాపించే వరకు సాలా, రోమన్ ఐరోపాల మధ్య వాణిజ్య లేదా రాజకీయ సంబంధాల నిలకడను ధృవీకరిస్తున్నాయి. ఏదేమైనా, 5 వ శతాబ్దంలో సాలా వదలివేయడం ప్రారంభమైంది, 7 వ శతాబ్దంలో ముస్లిం అరబ్బులు వచ్చి ఈ ప్రాంతంలో ఇస్లామిక్ ప్రభావాన్ని స్థాపించినప్పుడు చాలా వరకు శిథిలావస్థలో ఉంది. మధ్యయుగ ఇస్లామిక్ కాలం 10వ శతాబ్దంలో కార్డోబాకు చెందిన ఉమయ్యద్‌లు, లేదా ఆ ప్రాంతంలోని వారి జెనటా బెర్బెర్ మిత్రులు, దక్షిణాన ఖారిజైట్ రాజ్యాన్ని స్థాపించిన బర్ఘవాట బెర్బెర్‌ల నుండి రక్షించుకోవడానికి ఈ ప్రాంతంలో ఒక రిబాట్ లేదా కోటలాంటి మఠం/ముందు స్థావరాన్ని స్థాపించారు. ఈ రిబాట్ బహుశా ప్రస్తుత ఉదయాల కాస్బా ఉన్న ప్రదేశంలోనే ఉండేది , కానీ దాని స్థానాన్ని చరిత్రకారులు ధృవీకరించలేదు. సుమారు 1030లో, బను 'అషారా కుటుంబం నదికి అవతలి వైపున (ఉత్తర వైపున) సలా (ప్రస్తుత సలే ) అనే కొత్త పట్టణాన్ని స్థాపించింది. చివరి అల్మోరవిడ్ ఎమిర్లలో ఒకరైన తాష్ఫిన్ ఇబ్న్ అలీ (పాలన 1143–1145) , అల్మోహద్‌లను నిలువరించే ప్రయత్నాలలో భాగంగా ప్రస్తుత కాస్బా ఉన్న ప్రదేశంలో ఒక కొత్త రిబాత్‌ను నిర్మించాడు. అయినప్పటికీ, అల్మోహద్‌లు అల్మోరవిడ్‌లను ఓడించి, కొద్దికాలానికే ఆ రిబాత్‌ను నాశనం చేశారు. 1150 లేదా 1151లో అల్మోహద్ ఖలీఫా అబ్ద్ అల్-ము'మిన్, పాత రిబాత్ స్థానంలో ఒక కొత్త కాస్బా (దుర్గం)ను నిర్మించాడు , దానిలో అతను ఒక రాజభవనం, ఒక మసీదును చేర్చాడు. ఈ అల్మోహద్ కాస్బా ప్రస్తుత ఉదయాస్ కాస్బాకు అనుగుణంగా ఉంది (ఇది తరువాతి కాలంలో విస్తరించబడింది). అబ్ద్ అల్-ము'మిన్ ఈ ప్రదేశానికి నీటి వనరును మళ్లించడానికి ఒక భూగర్భ కాలువను కూడా తవ్వించాడు, ఇది ఆ ప్రాంతంలో భవిష్యత్ స్థిరనివాసం, పట్టణీకరణకు వీలు కల్పించింది. అల్-అండలూస్‌పై దండయాత్రలకు బయలుదేరే అల్మోహాద్ సైన్యాలకు ఈ ప్రదేశం ఒక సైనిక సన్నాహక స్థావరంగా మారింది. అల్మొహాద్ ఖలీఫా అబూ యూసుఫ్ యా'ఖూబ్ అల్-మన్సూర్ (పాలన 1184–1199) ఒక ప్రతిష్టాత్మకమైన ప్రాజెక్టును చేపట్టారు. ప్రస్తుతం రబాత్ మదీనా (పాత నగరం) ఉన్న ప్రదేశంలో , కాస్బాకు ఆవల విశాలమైన ప్రాంతంలో కొత్త గోడలను నిర్మిస్తూ , అల్-మహ్దియ్యా లేదా రిబాత్ అల్-ఫత్ అని పిలువబడే ఒక కొత్త కోటతో కూడిన సామ్రాజ్య రాజధానిని నిర్మించాలని ఆయన సంకల్పించారు. ఈ ప్రాజెక్టులో ఒక భారీ మసీదు (దీని అవశేషాలలో హసన్ టవర్ కూడా ఉంది), బాబ్ ఎర్-రౌహ్ , కాస్బా ప్రధాన ద్వారం (ప్రస్తుతం బాబ్ ఉదయ లేదా బాబ్ అల్-క్బిర్ అని పిలుస్తారు ) వంటి కొత్త, బ్రహ్మాండమైన ద్వారాల నిర్మాణం కూడా భాగంగా ఉన్నాయి. 1199లో అల్-మన్సూర్ మరణం తర్వాత మసీదు, రాజధాని అసంపూర్తిగా మిగిలిపోయాయి, అతని వారసులకు దానిని పూర్తి చేయడానికి వనరులు గానీ, సంకల్పం గానీ లేవు. కొత్త నగరం పూర్తిగా నివసించబడలేదు, ఈ కొత్త నగరం ఎప్పుడూ పూర్తిగా జనావాసంగా మారలేదు, ఆ ప్రదేశం దాదాపుగా నిర్జనమైపోయింది. మారినిడ్ రాజవంశ కాలంలో (13వ నుండి 15వ శతాబ్దాలు), నదికి అవతలి ఒడ్డున ఉన్న సలే పట్టణం దక్షిణ ఒడ్డున ఉన్న నివాస ప్రాంతాల కంటే ఎక్కువ ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. 1515లో లియో ఆఫ్రికానస్ , రబాత్ ఎంతగా క్షీణించిందంటే కేవలం 100 నివాస గృహాలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయని నివేదించాడు. మారినిడ్‌లు ఇప్పుడు రబాత్ మెదీనాగా ఉన్న ప్రదేశంలో ఒక గొప్ప మసీదును నిర్మించారు, సమీపంలోని చెల్లా (ప్రాచీన సాలా) ప్రదేశంలో వారు తమ రాజవంశం కోసం ఒక రాజ సమాధుల స్థావరాన్ని నిర్మించారు. మూలాలు