Barrima masjidi

Barrima masjidi (shuningdek, Berrima masjidi tarzida ham yoziladi; arabcha: مسجد بريمة‎‎) Marokashning Marokash shahrida joylashgan masjid boʻlib, shaharning qasabasi (qal’a) va qirollik saroyi (shahar Dar al-Maxzan) bilan tutashgan. U Alaviy sultoni Muhammad ibn Abdulloh tomonidan XVIII asr oxirida qurilgan. Tarixi Sulton Muhammad ibn Abdulloh (h. 1757–1790) oʻz hukmronligi uchun rasmiy poytaxt tanlamagan, biroq amalda boshqa shaharlarga qaraganda Marokashda koʻproq istiqomat qilgan. Natijada u shahardagi qirollik qal’asi (qasaba va Dar al-Maxzan) doirasida bir qator taʼmirlash va qurilish ishlarini amalga oshirgan, jumladan asosiy Qasaba masjidini qayta taʼmirlashni ham buyurgan. Uning topshirigʻi bilan yana bir masjid — Barrima masjidi qurilgan boʻlib, rivoyatga koʻra, bunga uning oʻgʻli Maymun saroyga yaqinroq masjid boʻlishini istagani sabab boʻlgan. Masjid qirollik saroyi hududining sharqiy chekkasida va eski Mellaxning (yahudiy mahallasi) gʻarbiy chekkasida, shu nomdagi shahar darvozasi — Bab Berrima yaqinida joylashgan. U, Meknesdagi Mulay Ismoil qasaba va saroyi uchun xizmat qilgan Lalla Aouda masjidi kabi, rasmiy qirollik masjidi vazifasini bajargan. Meʼmorchiligi Marokash masjidlarining boshqa namunalariga nisbatan Barrima masjidining shakli va rejalashtirishi noodatiy. Anʼanaviy sahn (ichki hovli) oʻrniga, masjidning katta kvadrat hovlisi — 35 by 35 metr (115 by 115 ft) oʻlchamli rasmiy qirollik maydoni maʼnosidagi mashvar deb atalgan. Shu hovli bilan ibodat zali orasida vestibyul va sulton hamda davlat amaldorlari uchun ikki kutish xonasi joylashgan. 15 by 25 metr (49 by 82 ft) oʻlchamli ibodat zali hovliga qaraganda kichikroq boʻlib, Marokash masjidlaridagi ibodat zallarining odatiy shakliga mos kelmaydi: ustunli va ravoqli keng makon oʻrniga, u 12 ustunga tayangan gumbaz bilan yopilgan katta kvadrat xona hamda mehrob (qiblani ifodalovchi qism) oldidagi yana bir toʻgʻri toʻrtburchak boʻshliqdan iborat. Ibodat zalining yogʻoch shiftlari masjidning eng chiroyli bezatilgan qismidir. Masjid uchta kirish eshigiga ega boʻlib, ularning faqat shimoliy tomondagi eshigidan saroy tashqarisidagi oddiy aholi foydalana olgan. Sultonning oʻziga xos shaxsiy kirish eshigi boʻlgan boʻlib, u saroy tomondan kiriladigan va masjid ichida mehrob yonida ochilgan. Uning minorasi oddiygina kichik bir burj boʻlib, balandligi yaqin atrofdagi saroy devorlari balandligidan oshmaydi (bu, ehtimol, saroyning yopiq hududlariga nazar tashlash imkonini beradigan baland nuqta hosil boʻlishining oldini olish uchun ataylab shunday loyihalashtirilgan boʻlishi mumkin). Masjid dastlab unga tutash madrasa va tahorat xonasi (midha) bilan taʼminlangan boʻlib, ammo XX asr oʻrtalariga kelib ular xarobaga aylangan edi. Yana qarang Marokashda Islom Marokashdagi masjidlar roʻyxati Manbalar Havolalar Vikiomborda „Barrima masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.