Մեծ Ատլաս արևելյան ազգային պարկ

Մեծ Ատլաս Արևելյան ազգային պարկ (արաբ․՝ المنتزه الوطني الأطلس الكبير الشرقي‎‎), բնության պահպանվող տարածք Մարոկկոյում: Գտնվում է Ատլասի լեռնահամակարգում՝ Բարձր Ատլասի լեռնաշղթայում, զբաղեցնում է 49,000 հեկտար տարածք։ Պարկի որոշ հատվածներ 2005 թվականից ի վեր ճանաչվել են որպես Ռամսարի պահպանվող տարածք։ Պարկը ստեղծվել է բնական արժեքների հետ մեկտեղ մշակութային արժեքները պահպանելու համար։ Աշխարհագրություն Այս տարածքը զբաղեցնում է Բարձր Ատլասի 55,252 հա տարածքը Միդալթի և ալ-Ռաշիդիայի միջև։ Հիմքային ապարը բաղկացած է կրաքարից՝ որոշ մագմատիկ ներխուժումներով։ Տարածքի բարձրությունը տատանվում է 1,645 մ-ից Ուեդ Արհեդդուի հունում մինչև 3,102 մ՝ լեռան գագաթ։ Արևմտյան ծայրում այն ​​ներառում է Իսլի և Թիսլիթ երկվորյակ լճերը՝ Իմիլչիլի մոտ։ Հյուսիսային լանջերին տարեկան տեղումները կազմում են 400-600 մմ, ուստի դրանք լավ անտառապատ են, մինչդեռ հարավային լանջերն ավելի չոր են՝ ստանալով ընդամենը 200-300 մմ, և ավելի բաց են։ Ձմեռային ձյունը առատ է և երկարատև բարձրադիր վայրերում։ Բուսական և կենդանական աշխարհ Հյուսիսային կողմում անտառային բուսականությունը բաղկացած է մայրիի (Cedrus atlantica), սոճու (Pinus pinaster maghrebiana), կաղնու (Quercus rotundifolia) անտառներից և, ցածր բարձրություններում, Pinus halepensis-ի որոշ տեսակներից։ Լեռնագագաթները և բարձր սարահարթերը նպաստում են քսերոֆիտ տափաստանային բուսականությանը, իսկ ավելի խոնավ տարածքներում կան որոշ խոտածածկույթներ։ Հարավային լանջերին մայրիի անտառը անհետանում է, բայց կաղնու և սոճու նոսր անտառները պահպանվում են։ Տափաստանային բուսականությունը գերակշռում է, ցածր բարձրություններում գերակշռում է Stipa tenacissima-ն։ Այգին BirdLife International-ի կողմից ճանաչվել է որպես Կարևոր Թռչունների Տարածք (ԿԹՏ), քանի որ այն ապահովում է կաքավների, Լևայանտի փայտփորիկների և այլ թռչունների զգալի պոպուլյացիաներ: Հայտնի կաթնասուններից են ոչխարները, գազելները և մակակները: Ընձառյուծները մի ժամանակ առկա էին, բայց 1993 թվականից ի վեր հաստատված գրառումների բացակայության պատճառով, հնարավոր է, որ տեղական մակարդակով անհետացած լինեն։ Մշակութային նշանակություն Մեծ Ատլաս Արևելյան Ազգային Պարկը կարևոր է ոչ միայն իր կենսաբազմազանության, այլև մշակութային արժեքի համար: Այգին գտնվում է բերբեր ժողովրդի կողմից ավանդաբար բնակեցված տարածաշրջանում, որոնց համայնքները հողից կախված են գյուղատնտեսության, արածեցման և այլ կենսապահովման համար: Տարածքը հատկապես հայտնի է մոտակա Իմիլչիլ գյուղում անցկացվող բերբերական ամուսնության փառատոնով, որը տարեկան հազարավոր այցելուներ է գրավում։ Զբոսաշրջություն և էկոտուրիզմ Էկոտուրիզմը այգու գրավչության աճող մասն է կազմում, այցելուները գրավվում են դրա արշավային արահետներով, գեղատեսիլ բնապատկերներով և վայրի բնությանը դիտելու հնարավորություններով: Այգու հեռավոր գտնվելու վայրը նաև ավելի մեկուսացված փորձառություն է առաջարկում՝ համեմատած Մարոկկոյի ավելի հաճախակի այցելվող տարածքների հետ: Տեղական բերբեր ուղեցույցները հաճախ արշավային տուրեր են անցկացնում այգում՝ այցելուներին ծանոթացնելով տարածաշրջանի բնական և մշակութային ժառանգությանը։ Վեճեր և բողոքներ Չնայած իր էկոլոգիական և մշակութային նշանակությանը, Մեծ Ատլաս Արևելյան ազգային պարկը վիճաբանության առարկա է դարձել։ 2024 թվականի օգոստոսի 17-ին տեղական բերբեր համայնքները բողոքի ակցիա անցկացրեցին այգու պահպանության քաղաքականության կողմից սահմանված սահմանափակումների դեմ։ Այս համայնքներից շատերը հիմնվում են ավանդական գյուղատնտեսության, անասնապահության և ռեսուրսների օգտագործման վրա, որոնք խիստ սահմանափակված են այգու կանոնակարգերով: Այս բողոքի ակցիաները ընդգծում են պահպանության ջանքերի ավելի լայն խնդիրը, որը հակասում է այս տարածքներում սերունդներ շարունակ ապրած բնիկ բնակչության իրավունքներին: Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Parc National du Haut Atlas Oriental. Birdlife International. Accessed 2011-11-15.