Harada Ifni

Harada Ifni (Carabi: Dayet Ifni) waa haro cagaaran oo ku taal dhulka Toubkal National Park, ee ku dhex taal Toubkal (commune) ee Morocco, gudaheeda fog ee silsiladda buuraha High Atlas, lehna cimilo qaaradeed, waxaana si toos ah u soo eegaya meesha ugu sarreysa Woqooyiga Afrika, oo ah madaxa Buurta Toubkal. Harada waxaa lagu gartaa jiirar dhaadheer, booska ay kaga taal dhammaadka dooxada, hoos u dhaceeda weyn, iyo dhererka ay ka sarreyso heerka badda, oo ah qiyaastii 2,500 mitir. Sidaa darteed waxay ka mid tahay harooyinka ugu sarreeya adduunka. Baaxaddeedu waa qiyaastii 26 hektar, dhererkeeda waxaa lagu qiyaasaa 870 mitir, ballarkeeduna waa qiyaastii 490 mitir, iyadoo leh heerka biyaha ka baxa oo ah 300 mitir sekan kasta, iyo mool dheereyn dhaafaysa 30 mitir. Qaab-dhismeedka Taariikhda juqraafiyeed ee gobolka waxay dib u dhacaysaa xilligii koowaad ee juqraafiyeed, in ka badan 245 milyan oo sano ka hor. Goobta Harada Ifni waxay ku dhex taal Toubkal National Park, ee qaybta galbeed ee Muuqaalka Wayn, gaar ahaan dhulka bulshada Toubkal, gobolka Taroudant, qaybta Souss-Massa, agagaarka isgoyska Amsousart. Harada Ifni waxay ku taal dhammaadka dooxada xiran, ee aag buuraley ah oo qallafsan oo dhismaheedu dib u dhacayo in ka badan 245 milyan oo sano. Waxaa ku hareereysan jiirar dhaadheer dhinac kasta, marka laga reebo galbeedka, halkaas oo ay uga furanto dooxada iyada oo loo marayo dhul ballaran oo ka samaysan quruurux iyo dhagaxaan, waxaana si toos ah u soo eegaya meesha ugu sarreysa Waqooyiga Afrika, oo ah madaxa Buurta Toubkal, 4167 mitir, marka lagu daro madaxa Ouanokarim iyo kuwo kale. Cimilo Haradu waxay leedahay cimilo qaaradeed, iyadoo heerkulka ugu sarreeya uu gaaro 45 digrii xilliga xagaaga, iyo ka hooseeya eber xilliga qaboobaha, taas oo keenta in biyaha haradu ay fariistaan (barafobaan). Dadka Harada Ifni waxaa loo tixgeliyaa biyo-xireen dabiici ah oo dadka deegaanku u isticmaalaan waxqabadyada beeraha. In ka badan toban tuulo oo gobolka ah ayaa ka faa'iidaysta biyaha Harada Ifni, Maadaama dhulka gobolku uu yahay mid adag, dalagyada waxaa lagu beeraa jiirarka qaabka jaranjarada beeraha ah. Dadka deegaanadan deggan waxaa loo tixgeliyaa inay yihiin kuwa ka yimid qabaa'ilka Berberka ee Atlaantikada. Luuqada ugu weyn ee gobolka waa Amazigh. Beeraha sokooda, dadka deegaanku waxay ku tiirsan yihiin daaqsinta oo ah isha koowaad ee dakhliga ee nolol maalmeedkooda, gaar ahaan riyaha. Dalxiiska Haradu waa meel ay jecelyihiin dadka xiiseeya ciyaaraha buuraha heer qaran iyo heer caalami kaba. In kasta oo uu dhulkeedu adag yahay, dhammaantiis loo ma isticmaalo daaqsinta xoolaha. Dhinaca galbeed ee harada wuxuu leeyahay aag furan wuxuuna ku yaal dhismooyin yaryar oo loogu talagalay isticmaalka dalxiisayaasha. Dad badan ayaa sidoo kale jecel xersiga (kaambaynta) iyo madaddaalada. Sannad gudihiis waxaa laga dhisay waddo dhexmarta tuulada Imsuzart taas oo u oggolaanaysa dalxiisayaasha inay xeebta ku gaaraan baabuur. Haradan waxaa kale oo loo tixgeliyaa meel laga nasto oo loogu talagalay fuulista Madaxa Toubkal ee dhinaca bari, joogitaankeeduna wuxuu firfircooni u yeelaa dhaqaalaha maxaliga ah ee dadka deegaanka, gaar ahaan xilliga barafka uu da'ayo. Dabaasha laga dabaasho Harada Ifni waa mid adag oo khatar ah. Aaggan wuxuu markhaati ka noqday kiisas badan oo maanshood (gariir) ah, gaar ahaan dadka dalxiisayaasha ah dhexdiisa. Sannadihii ugu dambeeyay, buuraha High Atlas waxay soo jiiteen tiro fiican oo dalxiisayaal ah kuwaas oo marar badan sameeya fuulista Buurta Tubqal oo booqda harada. Intaa waxaa dheer, waxaa jira shirkado kale oo bixiya kaliya booqashada harada, iyadoo ah hawl qaadata labo maalmood, Dhaqanka Filimka dukumentiga ah ee reer Morocco ee Amouddou wuxuu duubay qaybtiisii toddobaad isagoo ku sugan Atlas-ka weyn iyo gaar ahaan Harada Ifni. Sawiro Tixraacyo