Melillako Batzarraren Jauregia

Batzarraren jauregia, lehen Udal Jauregia zena, batzuetan Udaletxea deitzen dena, Melillako Batzarraren egoitza den Melillako hiri espainiarreko Zabalgune Modernistaren art decó eraikina da. Espainia plazan dago, Zabalgune Modernistan, eta Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte da, Interes Kulturaleko Ondasuna. Historia Melillako orube nabarmenean kokatua, Komandantzia Nagusia eraikitzea pentsatu zen tokian, Mariano Campos Tomás ingeniari militarraren lehen proiektuaren arabera, La Construcción Moderna aldizkarian 1922an argitaratua, Ofizialen Egoitza edo Melillako Komandantzia Orokorraren Eraikinaren balkoia inspiratuko zuena, edo Juan García San Miguel ingeniari militarraren aurreproiektua. Udal Batzarra eratu zenean, 1929ko azaroan udal jauregia eraikitzeko lehiaketa deitu zen, oinarriak Mauricio Jalvo Millan udal arkitektoak eman zituen otsailaren 23an eta azaroaren 20an Sanbarrek azken erredakzioan eraberritu zituen, arkitektoen estudio ugariri interesatuz, zeinek aurkezpen epearen luzapena eskatu zuten, 1930eko apirilaren amaieran amaitzen zena, baina ez zen onartu. Mauricio Jalvok 1930eko abuztuaren 28an egin zuen lehen txostena, eta irailaren 23an De las Cuevas, Azcárae eta Riusek, batzordeak, Tomás Mur, Manuel Cárdenas, Ignacio Zulueta eta Gonzalo Cárdenasen aurreproiektua lehiaketaz kanpo ebatzi zuen, eta Manuel Muñoz Barriadoren akzesar bat eman zen, Luis López eta María Cardenasen ordez. Erabaki hori Batzorde Iraunkorrak berretsi zuen eta Lóberak 1930eko urriaren 13an dekretatu zuen. 1932ko urtarrilera arte dena bertan behera geratu zen, obra egitea pentsatu zen arte, batzordeak Ferrero eta Fernández Cabellori proiektua aldatzeko Melillara joatea proposatu zielako, berrikuspena apirilean entregatuz, Udalari gehiegizkoak iruditu zitzaizkion ordainsari eta gastuekin, baina Enrique Nieto eta Nietori egokitzea erabaki zuen, eta horren aurrean, Ferrerok eta Fernandezek Batzar Santuari eman zizkioten. Inpasse-a amaitzeko eta Melillako langileen langabezia arintzen lagunduko zuen obra hasteko, Sustapen Batzordeak gomendatu zuen proiektua ezin bazen egokitu, 1932ko ekaina eta uztaila bitartean azkenduta egon behar baitzuen, beste bat egitea, unean uneko aukera ekonomikoen arabera; Enrique Nietok egin zuen, Ferrero eta Fernandezen proiektuan oinarrituta, eta 1934ko urtarrilaren 12an onartu zen. Eraikuntzarako lehiaketak hutsik geratu zirenez, 1935eko maiatzaren 17an Administrazioak eraikina egitea erabaki zuen, urteko aurrekontuekin etapaka, batzorde exekutibo batek. 1935eko uztailaren 8an, orubea inguratzen duten hesi eta hormak eraitsi ziren, 1935eko irailean Nieto zimenduak kalkulatuz, 1936ko hasieran obretarako beste lehiaketa bat iragartzea erabaki zen, baina hilabete lehenago Espainiako Gerra Zibila hasi zen, eraikuntza geldiarazi zuena. Lehen harria 1938ko abenduaren 16an jarri zen Marokoko Espainiako Goi Komisarioaren aurrerapen bati esker, 1940ko irailean mailegu bat adostu zen, urrian egina, azaroan zimendatze lauzen proiektua aurkeztu zen, eta abenduan gainerakoen dokumentazio grafikoa, 1942ko amaieraren eta 1943ko martxoaren 27aren artean zimendatu zen, arazoak zituelarik zementu horniduran, baita burdinazko arkitekturan ere. Nieto 1948ko urrian erretiratu zen eta lanekin jarraitzea eskatu zuen. Urte horretako azaroaren 15ean, bere lanarekin jarraitzeko aukera eman zitzaion 1949ko maiatzaren 31ra arte, nahiz eta lanak, azken erremateak, ez ziren 1949ko amaierara arte amaitzen, urriaren 13an bisitatu zelarik. 1948ko hasieran, Nietok beirate bat diseinatu zuen, Urrezko Aretoko soleria eta Halleko balaustradak, urte horretako azaroan eraberritu zena. Ramosek freskoen zirriborroak egiten ditu Urrezko Aretoko sabairako, eta altzariak Palmer Etxeari esleitzen zaizkio. Eraikina 1950eko martxoaren 29an inauguratu zuten, arratsaldeko 7etan, Galera Paniagua Melillako komandante nagusiak eta Rafael Alvarez Claro hiriko alkateak. Gainera, Antonio Segovia artzapezpiku-bikarioak bedeinkatu zuen, eta "Tinbre de Gloria para Melilla" izena jarri zioten. 1967ko urtarrilaren 6an, 11:45ean, Francisco Mir Berlanga alkateak bere erlojua inauguratu zuen, karilloiarekin, Indapel, eta Monclús Etxeko beste erloju digital batek ordezkatzen du 1992ko urriaren 28an, Espainiako Ereserkiarekin, La Legionen Ereserkiarekin eta Banderitarekin, 2008an mekanismoa ordezkatu zen bitartean. 1975ean, Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionaleko gelak eraiki ziren hegoaldeko zabaltzan, 1986an Fernando Moreno udal-arkitektoak bulegoetarako berritua gelak Kontseilu Onaren Ikastetxe zaharrera eraman ondoren, eta 1995ean Antonio Moreno enpresak kanpoaldeko argiztapen berria instalatu zuen, fatxadak zaharberritu ziren aldi berean, 1995eko apirilaren 10ean amaituak, eta koloreak aldatu ziren. 2014ko urriaren 22an Felipe VI.aren erretratua jarri zen, Juan Carlos I.a errege emerituaren ordez, Udalbatza Aretoan. 2016ko urtarrilaren 25eko lurrikarak nahiko kaltetua utzi zuen, dorreak larriki kaltetuz, bereziki eraitsia izango zela uste izan zen hegoaldea, eta horrekin behin-behinean sendotu zen bere leihoak estaliz eta gero kanpoko egitura batekin ziurtatuz, behin betiko birgaitu ziren arte. Barnealdean, berriz, planoen saloiak kalte arinak jasan zituen, garrantzitsuena hegoaldeko horman arrakala bat izan zen, eta horrek gutxi eragin zuen marmolezko estalkia. Hala ere, zatirik kaltetuena, iparraldeko hegaleko bigarren solairua ez zen berreraiki 2017ko abuztutik 2018ko apirilera bitartean, atezainaren eskailera eraitsi zen, iparraldeko eskailera sendotu zen, patioaren iparraldeko zatia berrezarri zen, denborak, mantentze-lan faltak eta lurrikarak kaltetua, bainu berriak eraiki ziren eta presidentearena eraitsi zen, oso kaltetua izan zena. Deskribapena Hormigoizko pilareak, adreilu trinkozko hormak eta adreilu bereko gangatilak burdinazko habeen gainean dituen egitura batez eraikita dago. Beheko solairua, solairu nagusia eta bigarrena ditu, eta oinplano pentagonala du. Kanpoaldea Art decó estilokoa da, sezesionismorako joerarekin, dorreak Stoclet Jauregitik eta Eduard Ferrés i Puig-en eta Bartzelonako Ferran Guardiola Etxearen obrako moldurak, oso antolaketa klasiko eta kanonikoan, ia udal-jauregi eklektikoen ereduari jarraituz, Luis Joaquín Ferrero-ren proiektuan oinarritzen baitzen. Fatxada nagusian dago, eraikinaren alde nagusian, Espainia plazara, eta bere kurbadurari egokituta. Fatxadek beheko solairua dute, harrizko basamentu altua, pertsiana marroiez babestutako leihoak, beren arkitrabearen gainean moldura konplikatuak dituztenak, fatxada nagusikoei urratsak ematen dizkietenak, hain konplikatuak ez diren moldurekin, eta handik azkenekoaren diforetara, hiru zirkulu bertikaleko koroatze bitxiak dituzten pilastrekin. Herrizaingoa Art Decó da, atari nagusi ikusgarri batekin, alboetan bi eskailera bikirekin, zutabeek eutsitako galerietara eramaten dutenak, sabaian beirate bat duen sabai-leiho batekin, Saio-Areto bitxi batekin, Areto Berdearekin, Bisita-Gelarekin eta Urrezko Areto neobarroko handi batekin. Antzinako Justizia Jauregia Eduardo Caballero Monrós arkitektoaren proiektuaren arabera eraikia 70eko hamarkadan, Udal Jauregiaren atzealdean zeuden lorategi batzuen gainean, epaitegiak hartzeko, V. Mendeurreneko Dorreetara lekualdatu ondoren, hauek hiri autonomora pasatu ziren, beheko solairuak aforoek okupatu zituztelarik, eta 2013ko maiatzaren eta azaroaren 22aren artean lehen solairuaren erdia birmoldatu zen Herritarren Segurtasunerako Kontseilaritzaren bulegoetarako. Erreferentziak Kanpo estekak