Բենդեր

Բենդեր (ռուս.՝ Бендеры; ռումիներեն՝ Bender, հայտնի է նաև Տիգինա անվանումով), քաղաք և համայնք Մոլդովայում՝ չճանաչված Մերձդնեստրի Հանրապետությունում, Դնեստրի վտակ Բիկի գետաբերանի մերձակայքում։ Զբաղեցնում է 97,29 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2018 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է շուրջ 83 հազար (այդ ցուցանիշով 4-րդ տեղն է զբաղեցնում Մոլդովայում և 2-րդ տեղը՝ Մերձդնեստրում)։ Պատմություն Բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է 1408 թվականին։ 16-րդ դարում այն գրավել են օսմանյան թուրքերը։ 1713 թվականին Պոլտավայի ճակատամարտում ռուսներից կրած պարտությունից հետո Շվեդիայի թագավոր Կարլ XII-ը թաքնվել է Բենդերի ամրոցում։ 1709 թվականին այստեղ է մահացել ուկրաինացի հետման Իվան Մազեպան (1639 – 1709): 18–19-րդ դարերի ռուս–թուրքական պատերազմների ժամանակ ռուսական բանակը 3 անգամ գրավել է Բենդերը (1770, 1789, 1806)։ Բուխարեստի հաշտության պայմանագրի համաձայն՝ Բենդերը ամբողջ Բեսարաբիայի կազմում 1812 թվականից միացվել է Ռուսական կայսրությանը։ 1818 թվականին ստացել է շրջկենտրոնի կարգավիճակ։ 1918-1940 թվականներին գտնվել է Ռումինիայի կազմում, իսկ 1940 թվականի հունիսի 28- ից միացվել է ԽՍՀՄ- ին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1941 – 1944) ռումինական և գերմանական զորքերը լուրջ վնասներ են հասցրել քաղաքին։ 1944 թվականի օգոստոսի 23- ին քաղաքը գրավվել է Կարմիր բանակի կողմից։ 1991 թվականից Մերձդնեստրի չճանաչված Հանրապետության կազմում է։ 1992 թվականի ամռանը մեծապես ավերվել է ռուս-մոլդովական հակամարտության արդյունքում։ Կլիմա Ժողովրդագրություն 1920 թվականին Բենդերն ունեցել է շուրջ 26 հազար բնակիչ, որոնց մեկ երրորդ մասը հրեաներ էին, մոտավորապես այդքան էլ՝ ռումինացիներ։ Մնացած բնակչության մեջ համեմատաբար մեծ էր ռուսների ու բուլղարացիների թիվը։ 2004 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով Բենդերի համայնքի բնակիչների թիվը եղել է 100.169, բուն քաղաքինը՝ 97.027, որից՝ 43.431 (43,35%) – ռուսներ 25.069 (25,03%) – մոլդովացիներ 18.006 (17,98%) – ուկրաինացիներ 3.164 (3,16%) – բուլղարացիներ 1.091 (1,09 %) – գագաուզներ։ Note: 1 Since the independence of Moldova, there has been ongoing controversy over whether Romanians and Moldovans should be counted officially as the same ethnic group or not. At the census, every citizen could only declare one nationality. Consequently, one could not declare oneself both Moldovan and Romanian. Note: 2 The Ukrainian population of Bessarabia was counted in the past as "Ruthenians" Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները: Պատկերասրահ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Պաշտոնական կայքը (ռուսերեն) լուսանկար Բենդերից Արխիվացված 2020-12-03 Wayback Machine (ռուսերեն)