Lurda

Lurda (okzitanieraz Lorda, frantsesez Lourdes) Frantziako Okzitania eskualdean dagoen udalerria da. Katolizismoaren erromesaldi-gunea, urtero 5 milioi bisitari ikusia da. Historia Erdi Aroan, Lurda herri gotortua izan zen, eta bere kokapen geografikoaren ondorioz, Bigorre konderriko gotorleku garrantzitsua. Bere gaztelua XIV. mendekoa da, XVI. mendean berreraikia. Plaza hau ingelesei eman zitzaien Bretignyko itunaren bidez, eta 1360an eta 1406 arte ez zen berreskuratu. 1789ko Frantziako Iraultzaren ondoren, Bigorre konderria Pirinio Garaietako departamendu berrian sartzen du gobernuak; Lurda kantonamendu barruti buru egiten da 1790ean, baina ez suprefetura, Argeles-Gazost udalerriari emango zaiona, haranaren barrualderago kokatua. Gaur egun, bere santutegiari esker, turismo erlijiosoko gune gorenetako bat da Europan. Euskara Piriniotako beste hainbat lekutan bezala, Lurdan, erromatar garaiko eusko-akitanierazko inskripzioak daude. Berez, dokumentazioa oso ugaria da erdialdeko Pirinioetan (Tarbes edo Lurdatik Saint-Gironseraino, Aturri, Neste, Aure, Luchon eta Garonako haranetatik pasatuz, historikoki garrantzitsuak izan diren Bagnères de Bigorre, Bagnères de Luchon edo Saint-Bertrand-de-Comminges bezalako herriekin), mendebaldera eta iparraldera goazen heinean jaisten doana latindar inskripzio gutxiago daudelako. Okzitaniera Bernadette Soubirousen ama hizkuntza Pirinioetako okzitanieraren gaskoina zenez, Ama Birjinak hizkuntza horretan hitz egin zitzaion (fededunen arabera). Horregatik, iturburu miragarria okzitanieraz markatua dago orain, esaldi honekin: «Que sòi era immaculada concepciou» (jatorrizko ortografian «Que soy immaculada councepciou», -Sortzez Garbia Amabirjina naiz-). XXI. mendearen hasieratik, hizkuntza askotara itzulitako kartel batek Ama Birjinaren beste hitz batzuk aipatzen ditu: «Zoaz iturrira edatera eta garbitu zaitez han» («Anat béouè en a hount et vi laoüa» idatzia). Ondarea Lurdako santutegia Lurdako gaztelua Alkateak Galeria Hiri eta herri senidetuak Częstochowa (Polonia) Bitxikeriak Donostian bada Lourdes Txiki izeneko santutegia, Ama Birjina agertu zeneko jatorrizko leizea eskala txikiagoan agertzen dena. Lurdak Biscaye deitutako auzo bat du, Euskal Herrian eta inguruan oso zabaldutako lekuizena. Erreferentziak Kanpo estekak (Ingelesez) Santutegiaren webgune ofiziala