මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපද

මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපද (/ˌmaɪkroʊˈniːʒə/, කෙටියෙන් FSM) හෝ කෙටියෙන් මයික්‍රොනීසියාව යනු ඕෂනියා කලාපයේ මයික්‍රොනීසියාවේ පිහිටි දූපත් රටකි. මෙම සම්මේලනයට කැරොලයින් දූපත් බොහොමයක් (පලාවු හැර) ඇතුළත් වන අතර, එය බටහිට සිට නැගෙනහිරට යාප්, චූක්, පොන්පෙයි සහ කොස්රායි යන රාජ්‍ය හතරකින් සමන්විත වන අතර, ඒවා සමකය ආසන්නයේ බටහිර පැසිෆික් සාගරය හරහා කිලෝමීටර 2,700 (සැතපුම් 1,700) ක තිරස් දුරක් විහිදේ. මෙම රාජ්‍යයන් එක්ව දූපත් 607ක් පමණ සහ වර්ග කිලෝමීටර 702ක (වර්ග සැතපුම් 271) පමණ ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රදේශයකින් සමන්විත වේ. මෙම සමස්ත දූපත් ජාතියම උතුරු පැසිෆික් සාගරය හරහා පිහිටා ඇත: ඉන්දුනීසියාවට සහ පැපුවා නවගිනියාවට ඊසාන දෙසින්, ගුවාම් සහ මරියානා දූපත් වලට දකුණින්, නාවුරු සහ මාෂල් දූපත් වලට බටහිරින්, පලාවු සහ පිලිපීනයට නැගෙනහිරින්, නැගෙනහිර ඕස්ට්‍රේලියාවට උතුරින් කිලෝමීටර 2,900ක් (සැතපුම් 1,800) පමණ, ජපානයට ගිනිකොන දෙසින් කිලෝමීටර 3,400ක් (සැතපුම් 2,100) පමණ සහ හවායි දූපත් වල හොනොලුලු වලට නිරිත දෙසින් කිලෝමීටර 4,000ක් (සැතපුම් 2,485) පමණ දුරිනි. මෙම රටෙහි මුළු භූමි ප්‍රමාණය සාපේක්ෂව කුඩා නමුත් එහි ජල ප්‍රදේශය පැසිෆික් සාගරයේ වර්ග කිලෝමීටර මිලියන 3ක් (වර්ග සැතපුම් මිලියන 1.2ක්) පමණ ආවරණය කරයි, එමගින් ලෝකයේ 14 වැනි විශාලතම සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපය මෙම රටට හිමි වේ. මෙම ජාතියේ අගනුවර පොන්පෙයි දූපතේ පිහිටි පලිකීර් වන අතර, එහි විශාලතම නගරය චූක් කලපුවේ පිහිටි දූපත් නගර සභාවක් වන වෙනෝ ය. එහි රාජ්‍ය හතරෙන් එකක් හෝ වැඩි ගණනක් ප්‍රධාන ගිනිකඳු දූපත් මත කේන්ද්‍රගත වී ඇති අතර, කොස්රායි හැර අනෙක් සියල්ලටම පිටතින් පිහිටි ගණන් කළ නොහැකි දූපත් ගණනාවක් ඇතුළත් වේ. FSM පුළුල් මයික්‍රොනීසියා කලාපයේ කැරොලයින් දූපත් කොටසක් හරහා පැතිරී ඇති අතර, එම කලාපය රටවල් කිහිපයකට බෙදී ඇති කුඩා දූපත් දහස් ගණනකින් සමන්විත වේ. මයික්‍රොනීසියාව යන පදය මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය හෝ සමස්ත කලාපය යන දෙකම හැඳින්වීමට භාවිතා කළ හැකිය. FSM යනු 1947 සිට 1994 දක්වා එක්සත් ජනපදය විසින් පාලනය කරන ලද එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාර ප්‍රදේශයක් වන පැසිෆික් දූපත් වල හිටපු භාරකාර ප්‍රදේශයේ (TTPI) කොටසකි. 1979 මැයි 10 වන දින, මෙම දූපත් ව්‍යවස්ථාපිත ආණ්ඩුවක් අනුමත කළ අතර, පසුව 1986 නොවැම්බර් 3 වන දින එක්සත් ජනපදය සමඟ නිදහස් සංගමයක සංයුක්තයක් යටතේ ස්වාධීනත්වය ලබා ගැනීමෙන් පසු ස්වෛරී රාජ්‍යයක් බවට පත් විය. අනෙකුත් අසල්වැසි දූපත් ආයතන (TTPI හි හිටපු සාමාජිකයින් ද) ව්‍යවස්ථාපිත ආණ්ඩු පිහිටුවා ගනිමින් මාෂල් දූපත් ජනරජය සහ පලාවු ජනරජය බවට පත් විය. FSM හට එක්සත් ජාතීන්ගේ ආසනයක් ඇති අතර, 1983 වසරේ සිට පැසිෆික් ප්‍රජාවේ සාමාජිකයෙකු ද වේ. ඉතිහාසය මුල් ජනාවාස සහ නන් මැඩොල් මයික්‍රොනීසියානුවන්ගේ මුතුන් මිත්තන් මීට වසර හාරදහසකට පෙර පදිංචි වූහ. විමධ්‍යගත ප්‍රධානී-පාදක පද්ධතියක් අවසානයේ යාප් දූපත කේන්ද්‍ර කරගත් වඩාත් කේන්ද්‍රගත ආර්ථික හා ආගමික සංස්කෘතියක් බවට පරිණාමය විය. කෘතිම දූපත් මාලාවකින් සමන්විත, ඇළ මාර්ග ජාලයකින් සම්බන්ධ වූ යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන නැන් මඩෝල්, බොහෝ විට "පැසිෆික් සාගරයේ වැනීසිය" ලෙස හැඳින්වේ. එය පොන්පෙයි දූපතේ නැගෙනහිර පරිධියේ පිහිටා ඇති අතර, ක්‍රි.ව. 500 සිට 1500 දක්වා පොන්පෙයි හි 25,000 ක ජනතාව එක් කළ සෞඩෙලූර් රාජවංශයේ චාරිත්‍රානුකූල සහ දේශපාලන ආසනය ලෙස පැවතුණි. පසුව කේන්ද්‍රගත පද්ධතිය බිඳ වැටුණි. යුරෝපීය සම්බන්ධතා සහ යටත් විජිත පාලනය යුරෝපීය ගවේෂකයින්—පළමුව කුළුබඩු දූපත් (ඉන්දුනීසියාව) සොයා ගිය පෘතුගීසීහු, පසුව ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයෝ—දසවෙනි සියවසේ දී කැරොලිනා දූපත් වලට ළඟා වූ හ. ටෝර්ඩෙසිලාස් ගිවිසුම මෙම ඉඩම් ස්පාඤ්ඤයට ලබා දුන් අතර, අගනුවර වන මැනිලා හරහා මෙම දූපත් සමූහය ස්පාඤ්ඤ නැගෙනහිර ඉන්දීය කොදෙව් වලට ඇතුළත් කර ගත් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයෝ 19 වැනි සියවසේ දී මුරපොලවල් සහ මිෂනාරි මධ්‍යස්ථාන කිහිපයක් පිහිටුවාගත් හ. 1887 දී ඔවුහු පොන්පෙයි දූපතේ අද කොලෝනියා නමින් හැඳින්වෙන නගරය තුළ සැන්ටියාගෝ ද ලා අසෙන්සියන් නගරය ඇරැඹූ හ. 1870 ගණන්වල දී, ජර්මනිය කැරොලයින් දූපත් වල සිය බලපෑම් ක්ෂේත්‍රය පුළුල් කිරීමට පටන් ගත් අතර, එය 1885 කැරොලින්ස් ප්‍රශ්නයට තුඩු දුන් අතර, එහි දී ජර්මනියට හෝ ස්පාඤ්ඤයට දූපත් කෙරෙහි අධිකාරියක් තිබේ ද යන්න තීරණය කිරීමට XIII ලියෝ පාප්තුමා ගෙන් ඉල්ලා සිටින ලදී. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ දූපත් කෙරෙහි ස්පාඤ්ඤ අධිකාරිය තහවුරු කිරීමයි, නමුත් ජර්මනියට දූපත් වෙත නිදහස් ප්‍රවේශය ලැබෙනු ඇත. ස්පාඤ්ඤ-ඇමරිකානු යුද්ධයේ පරාජයෙන් පසුව, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයෝ 1899 ජර්මානු-ස්පාඤ්ඤ ගිවිසුම යටතේ 1899 දී මෙම දූපත් සමූහය ජර්මනියට විකිණි. ජර්මනිය එය ජර්මානු නව ගිනියාවට ඇතුළත් කර ගත්තේය. (ඈත පිහිටි දූපත් කිහිපයක්, විශේෂයෙන් කපින්ගමරංගි, ගිවිසුමේ විශේෂයෙන් නම් කර නොතිබිණි. නමුත් මෙය 1940 ගණන්වල අගභාගය වන තෙක් නොසලකා හැරුණු අතර, 1949 දී ඓතිහාසික කුතුහලය පිළිගත් ස්පාඤ්ඤය, දූපත් සඳහා නවීන හිමිකම් පෑමක් කර නොමැත.) පළමු ලෝක යුද්ධය අතරතුර, එය ජපානය විසින් අල්ලා ගැනිණි. යුද්ධයෙන් පසු, ජාතීන්ගේ සංගමය දකුණු මුහුදේ පාලනය කොටසක් ලෙස දූපත් පරිපාලනය කිරීම සඳහා ජපානයට වරමක් ප්‍රදානය කළේය. දෙවන ලෝක යුද්ධය සහ ඉන් පසු කාලය හේල්ස්ටෝන් මෙහෙයුම ට්‍රක් කලපුව දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී අධිරාජ්‍ය ජපන් නාවික හමුදාව සඳහා වැදගත් කඳවුරක් ලෙස සේවය කළේය. 1944 පෙබරවාරියේදී, එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව ට්‍රක් කලපුවට දැවැන්ත ගුවන් සහ මතුපිට ප්‍රහාරයක් වන හේල්ස්ටෝන් මෙහෙයුම දියත් කළේය. දින දෙකක් පුරා, එක්සත් ජනපද ගුවන් යානා සහ මතුපිට යාත්‍රා ජපන් යුද නැව්, වෙළඳ නෞකා සහ වෙරළබඩ ස්ථාන ඉලක්ක කර ගත් අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නෞකා රැසක් ගිලී ගොස් ගුවන් යානා සිය ගණනක් විනාශ විය. මෙම මෙහෙයුම පැසිෆික් සාගරයේ ජපානයේ නාවික හැකියාවන් බරපතල ලෙස අඩු කළේය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය යටතේ එක්සත් ජනපද පරිපාලනය දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව, මයික්‍රොනීසියාවේ දූපත් පැසිෆික් දූපත් වල භාරකාර ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස එක්සත් ජනපදයේ පරිපාලනය යටතේ තබා ඇත. මෙම විධිවිධානය 1947 අප්‍රේල් 2 වන දින එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ යෝජනාව 21 සම්මත කිරීමත් සමඟ විධිමත් කරන ලදී, එමඟින් කලින් ජපන් පාලනය යටතේ පැවති පැසිෆික් දූපත් සඳහා භාරකාරත්වයේ කොන්දේසි අනුමත කරන ලදී. නිදහස කරා යන මාවත 1979 මැයි 10 වන දින, භාරකාර ප්‍රදේශයේ දිස්ත්‍රික්ක හතරක් මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය බවට පත් කිරීම සඳහා නව ව්‍යවස්ථාවක් අනුමත කළහ. පලාවු, මාෂල් දූපත් සහ උතුරු මරියානා දූපත් සහභාගී නොවීමට තීරණය කළේය. FSM එක්සත් ජනපදය සමඟ නිදහස් සංගමයක සංයුක්තයකට අත්සන් තැබූ අතර, එය 1986 නොවැම්බර් 3 වන දින බලාත්මක විය, එමඟින් මයික්‍රොනීසියාව භාරකාරත්වයෙන් නිදහස කරා ගමන් කිරීම සනිටුහන් විය. ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාව 683 ට අනුව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය භාරකාරත්ව තත්ත්වය නිල වශයෙන් අවසන් කළ විට 1990 දී ජාත්‍යන්තර නීතිය යටතේ නිදහස විධිමත් ලෙස අවසන් විය. සංයුක්තය 2004 දී අලුත් කරන ලදී. 2021 පෙබරවාරියේදී, කටුක නායකත්ව ආරවුලක් හේතුවෙන්, මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය නිල වශයෙන් ඉවත් වීමේ ක්‍රියාවලියක කොටසක් ලෙස පැසිෆික් දූපත් සංසදයෙන් ඉවත් වන බව නිවේදනය කළේය. කෙසේ වෙතත්, 2022 ජුනි මාසයේදී සුවා ගිවිසුම ඇති කර ගත් අතර, මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය සංසදයේ රැඳී සිටීමට එකඟ විය. දේශපාලනය මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය පාලනය වන්නේ 1979 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් වන අතර, එය මූලික මානව අයිතිවාසිකම් සහතික කරන අතර රාජ්‍ය බලතල බෙදීමක් ස්ථාපිත කරයි. මෙම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් ජාතික රජය එක්සත් ජනපදයේ රජයට සමාන වන පරිදි සකස් කර ඇතත්, එය හරියටම එක සමාන නොවේ. එහි ඒකමණ්ඩල කොන්ග්‍රසයට ජනප්‍රිය ඡන්දයෙන් තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් දාහතරක් ඇත. රාජ්‍යයකින් එක් අයෙකු බැගින් සෙනෙට් සභිකයන් හතර දෙනෙකු වසර හතරක ධූර කාලයක් සඳහා සේවය කරන අතර, ඉතිරි සෙනෙට් සභිකයන් දස දෙනා ජනගහනය මත පදනම් වූ තනි-මන්ත්‍රී දිස්ත්‍රික්ක නියෝජනය කරන අතර වසර දෙකක ධූර කාලයක් සඳහා සේවය කරති. කොන්ග්‍රසය විසින් රාජ්‍ය-පාදක සෙනෙට් සභිකයන් හතර දෙනා අතරින් ජනාධිපති සහ උප ජනාධිපති වසර හතරක ධූර කාලයක් සඳහා විධායක ශාඛාවේ සේවය කිරීමට තෝරා පත් කර ගනී. ඔවුන්ගේ කොන්ග්‍රස් ආසන පසුව විශේෂ මැතිවරණ මගින් පුරවනු ලැබේ. ජනාධිපතිට සහ උප ජනාධිපතිට පත් කරන ලද කැබිනට් මණ්ඩලයක් සහාය වේ. රට තුළ විධිමත් දේශපාලන පක්ෂ නොමැත. ආරක්ෂක සහ විදේශ කටයුතු මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය පාලනය වන්නේ 1979 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් වන අතර, එය මූලික මානව අයිතිවාසිකම් සහතික කරන අතර රාජ්‍ය බලතල බෙදීමක් ස්ථාපිත කරයි. මෙම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් ජාතික රජය එක්සත් ජනපදයේ රජයට සමාන වන පරිදි සකස් කර ඇතත්, එය හරියටම එක සමාන නොවේ. එහි ඒකමණ්ඩල කොන්ග්‍රසයට ජනප්‍රිය ඡන්දයෙන් තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් දාහතරක් ඇත. රාජ්‍යයකින් එක් අයෙකු බැගින් සෙනෙට් සභිකයන් හතර දෙනෙකු වසර හතරක ධූර කාලයක් සඳහා සේවය කරන අතර, ඉතිරි සෙනෙට් සභිකයන් දස දෙනා ජනගහනය මත පදනම් වූ තනි-මන්ත්‍රී දිස්ත්‍රික්ක නියෝජනය කරන අතර වසර දෙකක ධූර කාලයක් සඳහා සේවය කරති. කොන්ග්‍රසය විසින් රාජ්‍ය-පාදක සෙනෙට් සභිකයන් හතර දෙනා අතරින් ජනාධිපති සහ උප ජනාධිපති වසර හතරක ධූර කාලයක් සඳහා විධායක ශාඛාවේ සේවය කිරීමට තෝරා පත් කර ගනී. ඔවුන්ගේ කොන්ග්‍රස් ආසන පසුව විශේෂ මැතිවරණ මගින් පුරවනු ලැබේ. ජනාධිපතිට සහ උප ජනාධිපතිට පත් කරන ලද කැබිනට් මණ්ඩලයක් සහාය වේ. රට තුළ විධිමත් දේශපාලන පක්ෂ නොමැත. රාජ්‍යයන් මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදය පාලනය වන්නේ 1979 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් වන අතර, එය මූලික මානව අයිතිවාසිකම් සහතික කරන අතර රාජ්‍ය බලතල බෙදීමක් ස්ථාපිත කරයි. මෙම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් ජාතික රජය එක්සත් ජනපදයේ රජයට සමාන වන පරිදි සකස් කර ඇතත්, එය හරියටම එක සමාන නොවේ. එහි ඒකමණ්ඩල කොන්ග්‍රසයට ජනප්‍රිය ඡන්දයෙන් තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් දාහතරක් ඇත. රාජ්‍යයකින් එක් අයෙකු බැගින් සෙනෙට් සභිකයන් හතර දෙනෙකු වසර හතරක ධූර කාලයක් සඳහා සේවය කරන අතර, ඉතිරි සෙනෙට් සභිකයන් දස දෙනා ජනගහනය මත පදනම් වූ තනි-මන්ත්‍රී දිස්ත්‍රික්ක නියෝජනය කරන අතර වසර දෙකක ධූර කාලයක් සඳහා සේවය කරති. කොන්ග්‍රසය විසින් රාජ්‍ය-පාදක සෙනෙට් සභිකයන් හතර දෙනා අතරින් ජනාධිපති සහ උප ජනාධිපති වසර හතරක ධූර කාලයක් සඳහා විධායක ශාඛාවේ සේවය කිරීමට තෝරා පත් කර ගනී. ඔවුන්ගේ කොන්ග්‍රස් ආසන පසුව විශේෂ මැතිවරණ මගින් පුරවනු ලැබේ. ජනාධිපතිට සහ උප ජනාධිපතිට පත් කරන ලද කැබිනට් මණ්ඩලයක් සහාය වේ. රට තුළ විධිමත් දේශපාලන පක්ෂ නොමැත. භූගෝලය මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදය පිලිපීනයට නැගෙනහිරින් කැරොලයින් දූපත් සමූහය හරහා කිලෝමීටර 2,900 (සැතපුම් 1,802) ක් දුරට විහිදෙන දූපත් 607 කින් සමන්විත වේ. මෙම දූපත් වල ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 702 (වර්ග සැතපුම් 271) කි. මෙම දූපත් රාජ්‍ය හතරකට කාණ්ඩ කර ඇත: යාප්, චූක් (1990 ජනවාරි දක්වා ට්‍රක් ලෙස හැඳින්විණි), පොන්පෙයි (1984 නොවැම්බර් දක්වා "පොනාපේ" ලෙස හැඳින්විණි) සහ කොස්රායි (කලින් කුසායි). මෙම රාජ්‍ය හතරම ජාතික ධජයේ සුදු තරුවකින් නිරූපණය වේ. අගනුවර පොන්පෙයි හි පිහිටි පලිකීර් ය. රටේ සීමාවන් තුළ භෞමික පරිසර කලාප දෙකක් පිහිටා ඇත: කැරොලයින් නිවර්තන තෙත් වනාන්තර සහ යාප් නිවර්තන වියළි වනාන්තර. 2019 වන විට, එය වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකයේ සාමාන්‍ය ලකුණු 7.55/10 ක් ලබා ගනිමින්, රටවල් 172 ක් අතරින් 37 වැනි ස්ථානයට පත් විය. ජෛව විවිධත්වය මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදය (FSM) ජෛව විවිධත්ව උණුසුම් ස්ථානයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර, එහි දළ වශයෙන් සත්ත්ව විශේෂ 3,025 ක් සහ ශාක විශේෂ 1,553 ක් වාසය කරයි. දේශගුණය, භූ විද්‍යාව, භූ විෂමතාව සහ භූගෝලීය හුදකලාව හේතුවෙන් FSM තුළ භෞමික ශාක හා සතුන්ගේ විවිධත්වය බටහිර සිට නැගෙනහිරට වෙනස් වේ. මුල් මයික්‍රොනීසියානුවන් සහ පසුව පදිංචිකරුවන් විසින් FSM දූපත් වලට ශාක විශේෂ 457 කට වඩා හඳුන්වා දී ඇත. FSM කැරොලයින් දූපත් හරහා කිලෝමීටර 2,900 ක් පුරා විහිදෙන දූපත් 607 කින් සමන්විත වන අතර එහි ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 702 කි. FSM හි ප්‍රධාන ජෛව විවිධත්ව ප්‍රදේශ 58 ක් ඇත. මෙම කලාපය හුදකලා කුඩා කොරල් දූපත් දහස් ගණනකින් සහ උස් ගිනිකඳු දූපත් වලින් සමන්විත වන අතර, එය එහි ඉහළ ජෛව විවිධත්වයට හේතු වේ. FSM හි ජාතික ජෛව විවිධත්ව උපාය මාර්ග සහ ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම මඟින් එහි පොහොසත් ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීමට සහ සංරක්ෂණය කිරීමට දරන උත්සාහයන් විස්තර කරයි. වර්ධනය වන ජනගහන ඉල්ලීම් හේතුවෙන් FSM හි සමුද්‍ර ජෛව විවිධත්වයට පීඩනයක් එල්ල වී ඇති අතර, එය සමුද්‍ර සම්පත් පිරිහීමට තුඩු දී ඇත. දේශගුණය මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ නිවර්තන වැසි වනාන්තර දේශගුණයක් (Köppen: Af) ඇත. කාලගුණය වසර පුරා උණුසුම්, තෙත් සහ වැසි සහිත ය. දූපත් සමකයට උතුරින් පිහිටා ඇති අතර, දේශගුණය සමනය කරන නිරන්තර වෙළඳ සුළං මගින් බලපෑමට ලක් වේ. අවම උෂ්ණත්වය වසර පුරා සෙල්සියස් අංශක 22 ත් 25 ත් අතර වන අතර උපරිම උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 30 ත් 32 ත් අතර වේ. වසරකට මිලිමීටර 2500 ත් 5000 ත් අතර ප්‍රමාණයක් ලැබෙන අධික වර්ෂාපතනය, සුළඟට මුහුණලා ඇති ප්‍රදේශ වලදී මිලිමීටර 6000 ඉක්මවිය හැක. පොන්පෙයි දූපතේ, මීටර් 750 ක් පමණක් උස නහ්නලවුඩ් කන්දට සාමාන්‍යයෙන් මිලිමීටර 10,160 ක වර්ෂාපතනයක් ලැබේ, එය පොළොවේ ඇති තෙත් ම ස්ථානයක් වන අතර, එහි අහස සෑම විටම පාහේ වලාකුලෙන් වැසී ඇත. සාමාන්‍යයෙන්, වැසි ඇතිවන්නේ කෙටි කාලීන නමුත් ඉතා තද වැසි සහ කුණාටු මගිනි. වියළිම ස්ථාන වන්නේ පැතලි දූපත් වන අතර එහිදී වර්ෂාපතනය මිලිමීටර 3,000 ට වඩා අඩු විය හැක. වියළිම මාස වන්නේ ජනවාරි සහ පෙබරවාරි වන අතර, එහිදී මිලිමීටර 250 කට නොඅඩු වර්ෂාවක් දින 20 කට වඩා වැඩි කාලයක් පවතී. FSM හි දේශගුණික රටා එල් නිනෝ-දක්ෂිණ දෝලනය මගින් ද බලපෑමට ලක් වන අතර, එය වසරින් වසර කාලගුණික තත්ත්වයන්හි සැලකිය යුතු විචල්‍යතාවයකට තුඩු දෙයි. එල් නිනෝ අවස්ථා වලදී, කලාපය වැඩි වර්ෂාපතනයක් සහ කුණාටු ක්‍රියාකාරකම් අත්විඳිය හැකි අතර, ලා නිනෝ අවස්ථා වලදී වියළි තත්ත්වයන් සහ නියඟ ඇති විය හැක. ප්‍රවාහනය මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදයට ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ හතරක් සේවය සපයයි: පොන්පෙයි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ: පොන්පෙයි ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන දූපතේ පිහිටා ඇත. චූක් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ: චූක් ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන දූපතේ පිහිටා ඇත. කොස්රායි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ: කොස්රායි ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන දූපතේ පිහිටා ඇත. යාප් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ: යැප් ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන දූපතේ පිහිටා ඇත. ආර්ථිකය මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රධාන වශයෙන් සමන්විත වන්නේ ස්වයංපෝෂිත ගොවිතැන සහ මසුන් ඇල්ලීම වෙතිනි. ඉහළ ශ්‍රේණියේ පොස්පේට් හැර, දූපත් වල සූරාකෑමට වටිනා ඛනිජ නිධි ස්වල්පයක් ඇත. 1990 ගණන්වලදී ක්‍රියාත්මක වූ චීනයේ විදේශීය යාත්‍රා සමඟ ටූනා මාළු ඇල්ලීමද සිදු විය. සංචාරක කර්මාන්තයක් සඳහා විභවයක් පවතී, නමුත් ස්ථානයේ දුරස්ථභාවය සහ ප්‍රමාණවත් පහසුකම් නොමැතිකම සංවර්ධනයට බාධා කරයි. එක්සත් ජනපදයෙන් ලැබෙන මූල්‍ය ආධාර ප්‍රාථමික ආදායම් මාර්ගය වේ. එක්සත් ජනපදය 1986-2001 කාලය තුළ දූපත් සඳහා ඩොලර් බිලියන 1.3ක් වියදම් කිරීමට පොරොන්දු විය; 2004 දී සංයුක්තය සංශෝධනය කරන විට, එක්සත් ජනපදය 2023 දක්වා සංවර්ධන ආධාර ලෙස ඩොලර් මිලියන 110ක් ලබා දීමට ප්‍රතිඥා දුන්නේය. CIA World Factbook, එක්සත් ජනපද ආධාර මත ඉහළින් යැපීම FSM හි ප්‍රධාන කරුණක් ලෙස ලැයිස්තුගත කරයි. භූගෝලීය වශයෙන් හුදකලා වීම සහ දුර්වල ලෙස සංවර්ධිත යටිතල පහසුකම් දිගුකාලීන වර්ධනයට ප්‍රධාන බාධාවන් වේ. සමාජය ජන විකාශනය ප්‍රධාන වශයෙන් මයික්‍රොනීසියානු ජාතිකයන් වන දේශීය ජනගහනය, විවිධ වාර්ගික භාෂාමය කණ්ඩායම් වලින් සමන්විත වේ. ජනගහනයෙන් 100% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පැසිෆික් දූපත් වැසියන් සහ ආසියානුවන් වේ. ඔවුන්ගේ ජනවාර්ගිකත්වය මෙලෙස බෙදේ: චූක් ජාතිකයන් 48.8%, පොන්පෙයි ජාතිකයන් 24.2%, කොස්රායි ජාතිකයන් 6.2%, යාප් ජාතිකයන් 5.2%, යාප් පිටත දූපත් වැසියන් 4.5%, ආසියානුවන් 1.8%, පොලිනීසියානුවන් 1.5%, වෙනත් 6.4%, නොදන්නා 1.4%. ජපන් යටත් විජිත සමයේදී ජපන් පදිංචිකරුවන් සහ මයික්‍රොනීසියානුවන් අතර සිදු වූ විවාහ හේතුවෙන් සැලකිය යුතු සුළුතරයකට යම් ජපන් සම්භවයක් ද ඇත. 1990 ගණන්වල සිට ඇමරිකානුවන්, ඕස්ට්‍රේලියානුවන්, යුරෝපීයයන්, චීනයෙන් සහ පිලිපීනයෙන් පැමිණි පදිංචිකරුවන්ගේ සංඛ්‍යාව ද වැඩි වී ඇත. ඉංග්‍රීසි භාෂාව රජයේ සහ ද්විතීයික හා තෘතීයික අධ්‍යාපනය සඳහා පොදු භාෂාව බවට පත්ව ඇත. FSM හි ප්‍රධාන අගනගරවලින් පිටත, ප්‍රධාන වශයෙන් දේශීය භාෂා කතා කෙරේ. රටේ ආයතනයක් ලෙස සැලකෙන පොන්පෙයි හි කතෝලික මිෂනාරිවරුන් අතර ස්පාඤ්ඤ භාෂාව ද කතා කරයි. ශුද්ධ සංක්‍රමණයක් හේතුවෙන් වාර්ෂිකව 3% ට වඩා වැඩි ජනගහන වර්ධනයක් දක්නට ලැබේ. භාෂා ඉංග්‍රීසි රාජ්‍ය සහ පොදු භාෂාව වේ. ඉංග්‍රීසි හැරුණු විට, පහත දැක්වෙන ඕස්ට්‍රෝනීසියානු භාෂා කතා කරනු ලැබේ: ආගම මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදයේ ජනතාවගෙන් 97% ක් ක්‍රිස්තියානි වේ. ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා (55%) කතෝලික පල්ලිය අදහන අතර 42% ක් පමණ විවිධ ප්‍රොතෙස්තන්ත ක්‍රිස්තියානි කණ්ඩායම් අදහති. මෙය පොදුවේ ස්පාඤ්ඤ සහ ජර්මානු යටත් විජිත ඉතිහාසය නිසා ඇති වූවකි. ස්පාඤ්ඤ පාලනය නිසා ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් කතෝලිකව පැවතුණි. 1914 දක්වා ජර්මානු යටත් විජිත සමයේදී, ජර්මානු අධිරාජ්‍යයේ කතෝලික සහ ප්‍රොතෙස්තන්ත මිෂනාරිවරුන් යොදවන ලදී. මයික්‍රොනීසියානු රාජ්‍යයන්හි ප්‍රොතෙස්තන්ත නිකායන් කිහිපයක් මෙන්ම රෝමානු කතෝලික පල්ලිය ද පවතී. බොහෝ ප්‍රොතෙස්තන්ත කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ මූලයන් ඇමරිකානු කොන්ග්‍රිගේෂනලිස්ට් මිෂනාරිවරුන්ගෙන් සොයා ගනී. කොස්රායි දූපතේ, ජනගහනය 7,800 ක් පමණ වන අතර, 95% ක් ප්‍රොතෙස්තන්තවරුන් වේ. පොන්පෙයි හි, 35,000 ක ජනගහනය ප්‍රොතෙස්තන්ත සහ කතෝලිකයන් අතර සමසේ බෙදී ඇත. බොහෝ සංක්‍රමණිකයන් දේශීය කතෝලික පල්ලිවලට සම්බන්ධ වූ පිලිපීන කතෝලිකයන් වේ, උදා: පොන්පෙයි හි අප ස්වාමි දේවමාතාවගේ දයාව කතෝලික දේවස්ථානය (Our Lady of Mercy Catholic Church). චූක් සහ යාප් හි, 60% ක් කතෝලික සහ 40% ක් ප්‍රොතෙස්තන්ත බවට ගණන් බලා ඇත. බැප්ටිස්ට්, අසෙම්බ්ලි ඔෆ් ගෝඩ්, සැල්වේෂන් ආමි, සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්, යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන්, යේසුස් ක්‍රිස්තුස්ගේ පසු දින සාන්තුවරයන්ගේ පල්ලිය (මෝමන්වරු), සහ බහායි ආගම ඇතුළු කුඩා කණ්ඩායම් ද එහි ඇත. පොන්පෙයි හි බෞද්ධයන්ගේ කුඩා කණ්ඩායමක් සහ පොන්පෙයි සහ කොස්රායි යන දෙකෙහිම කුඩා අහමදියියා මුස්ලිම් කණ්ඩායමක් ද සිටිති. ආගමික සේවාවන් සඳහා සහභාගී වීම සාමාන්‍යයෙන් ඉහළ මට්ටමක පවතී; පල්ලි ඔවුන්ගේ සභාවන් විසින් හොඳින් නඩත්තු කරනු ලබන අතර සිවිල් සමාජයේ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. 1890 ගණන්වලදී, පොන්පෙයි දූපතේ මිෂනාරි ගැටුම් සහ වංශ නායකයින් ආගමට හැරවීම හේතුවෙන් අදටත් පවතින වංශ රේඛා ඔස්සේ ආගමික බෙදීම් ඇති විය. දිවයිනේ බටහිර පැත්තේ ප්‍රොතෙස්තන්තවරුන් වැඩිපුර ජීවත් වන අතර, නැගෙනහිර පැත්තේ කතෝලිකයන් වැඩිපුර ජීවත් වෙති. බොහෝ ආගමික සම්ප්‍රදායන්හි මිෂනාරිවරුන් සිටින අතර ඔවුන් නිදහසේ ක්‍රියාත්මක වේ. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ආගමික නිදහස සඳහා විධිවිධාන සලසන අතර, රජය සාමාන්‍යයෙන් මෙම අයිතියට ගරු කරයි. 2007 දී එක්සත් ජනපද රජයට ආගමික විශ්වාසය හෝ පිළිවෙත මත පදනම් වූ සමාජ අපචාර හෝ වෙනස්කම් කිරීම් පිළිබඳ වාර්තා නොලැබුණි. සෞඛ්‍යය 2018 දී පිරිමින්ගේ ආයු අපේක්ෂාව 66 ක් සහ කාන්තාවන්ගේ ආයු අපේක්ෂාව 69 ක් විය. පොන්පෙයි ප්‍රාන්තයේ පින්ගෙලප් හි, අච්‍රෝමැටොප්සියා නම් අන්ධ වර්ණ අන්ධතාවයේ අතිශය දරුණු ස්වරූපයක් බහුලව දක්නට ලැබේ, එය දේශීයව මාස්කුන් ලෙස හැඳින්වේ. මෙම රෝගයෙන් දූපතේ වැසියන් 3,000 න් 5% ක් පමණ පීඩා විඳිති. ක්‍රීඩා බේස්බෝල් බේස්බෝල් FSM හි ඉතා ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාවකි. සංගම් පාපන්දු ෆෙඩරේටඩ් ස්ටේට්ස් ඔෆ් මයික්‍රොනීසියා පාපන්දු සංගමය මගින් FSM හි පාපන්දු ක්‍රීඩාව පාලනය කරයි. ඔවුන් මයික්‍රොනීසියානු ක්‍රීඩා, ජාතික පාපන්දු ශූරතාවය සහ මයික්‍රොනීසියානු ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම පාලනය කරයි. FSMAA ෆෙඩරේටඩ් ස්ටේට්ස් ඔෆ් මයික්‍රොනීසියා මලල ක්‍රීඩා සංගමය යනු රටේ ක්‍රීඩා සහ මලල ක්‍රීඩා සඳහා වන පාලන ආයතනයයි. සංස්කෘතිය මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදයේ ප්‍රාන්ත හතරටම ඒවාටම ආවේණික වූ සංස්කෘතීන් හා සම්ප්‍රදායන් ඇතත්, සියවස් ගණනාවක් පැරණි පොදු සංස්කෘතික හා ආර්ථික බැඳීම් ද පවතී. සංස්කෘතික සමානකම් අතර, සාම්ප්‍රදායික පුළුල් පවුල සහ වංශ පද්ධතිවල වැදගත්කම ඇතුළත් වන අතර, ඒවා සියලු දූපත් වල දක්නට ලැබේ. යාප් දූපත එහි "ගල් මුදල්" (රයි ගල්) සඳහා ප්‍රසිද්ධය. මේවා සාමාන්‍යයෙන් කැල්සයිට් වලින් සෑදූ විශාල තැටි වන අතර, ඒවා මීටර් 4ක් (අඩි 13ක්) දක්වා විෂ්කම්භයකින් යුක්ත වන අතර මැදින් සිදුරක් ඇත. අයිතිය වෙනස් වූ විට, දූපත්වාසීන් එහි නව අයිතිකරු ගැන දන්නා බැවින් ඒවා අනිවාර්යයෙන්ම එහා මෙහා ගෙන නොයයි. මෙහි ප්‍රධාන වර්ග පහක් ඇත: ම්බුල්, ගාව්, රේ, යාර්, සහ රෙන් ය. රෙන් වර්ගය සෙන්ටිමීටර 30 (අඟල් 12) ක විෂ්කම්භයකින් පමණක් යුක්ත වේ. ඒවායේ වටිනාකම ප්‍රමාණය සහ ඉතිහාසය මත පදනම් වේ. ඒවායින් බොහොමයක් ඈත පිහිටි නව ගිනියාව වැනි දූපත්වලින් ගෙන ආ ඒවා වන අතර, බොහෝමයක් පැරණි කාලයේ පලාවු වලින් පැමිණ ඇත. ඒවායින් 6,500ක් පමණ දූපත පුරා විසිරී ඇත. පොන්පෙයි යනු යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන "නැන් මඩෝල්: නැගෙනහිර මයික්‍රොනීසියාවේ චාරිත්‍රානුකූල මධ්‍යස්ථානය" ට නිවහන වේ. කෙසේ වෙතත්, ස්වභාවික හේතූන් නිසා මෙම ස්ථානය දැනට අන්තරාදායක තත්ත්වයට පත්ව ඇත. රජය මෙම ස්ථානය සංරක්ෂණය කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටී. සංගීතය ප්‍රධාන දූපත් වල සාම්ප්‍රදායික නැටුම් අතරට පොන්පෙයි, චූක් සහ යාප් හි "කෝටු නැටුම්", චූක් හි හිටගෙන නටන නැටුම් සහ යාප් හා චූක් හි ඉඳගෙන නටන නැටුම් ඇතුළත් වේ. යාප් ජාතිකයන් ඔවුන්ගේ නැටුම් හැකියාවන් සඳහා විශේෂයෙන් ප්‍රසිද්ධය. යාප් කෝටු නැටුම පිරිමින්, කාන්තාවන් සහ ළමුන් එකට එක්ව සිදු කරන අතර, හිටගෙන නටන නැටුම් කාන්තාවන් හෝ පිරිමින් හා පිරිමි ළමයින් විසින් පමණක් සිදු කරනු ලබයි, කිසි විටෙකත් දෙගොල්ලන්ම එකට නටන්නේ නැත. පිරිමින් විවිධ නැටුම් තරඟ සඳහා සහභාගී වන අතර, ඒවා කුල අනුව වෙන් කර ඇත; පහත් කුලවලට කාන්තාවන්ගේ හිටගෙන නටන නැටුමක් වැනි සුවිශේෂී නැටුම් කිහිපයක් ඇත, නමුත් උසස් කුලයක පුද්ගලයෙකු විසින් අවසර දුන් විට පමණක් ඔවුන්ට නැටිය හැක. පුවත්පත් FSM හි පහත සඳහන් පුවත්පත් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත: පොන්පෙයි ද කසෙලෙහිලි ප්‍රෙස් (The Kaselehlie Press) — 2001 සිට. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන්. දෙසතියකට වරක් ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. සෙන්යාවින් ටයිම්ස් (Senyavin Times) — 1967 සිට 1970 දශකය දක්වා. ද්විභාෂාමය (පොන්පෙයි සහ ඉංග්‍රීසි). චූක් ට්‍රක් ක්‍රොනිකල් (Truk Chronicle) — 1979 සිට 1980 දශකය දක්වා. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් දෙසතියකට වරක් ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ, සමහර ලිපි කැරොලීනියානු භාෂාවෙන් ද ඇත. කොස්රායි කොස්රායි ස්ටේට් නිව්ස්ලෙටර් (Kosrae State Newsletter) — 1983 සිට 2004 දක්වා. කොස්රායි භාෂාවෙන් මාසිකව ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. යාප් ද යාප් නෙට්වර්කර් (The Yap Networker) — 1999 සිට 2005 දක්වා. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් සතිපතා ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. සාහිත්‍යය මයික්‍රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයෙන් ප්‍රකාශිත සාහිත්‍ය ලේඛකයින් ඉතා ස්වල්ප දෙනෙක් සිටිති. 2008 දී, එමෙලිහ්ටර් කිහ්ලෙන්ග් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් කාව්‍ය එකතුවක් ප්‍රකාශයට පත් කළ පළමු මයික්‍රොනීසියානුවා බවට පත් විය. යොමු කිරීම්