Méssich

Vos an lenga piemontèisa Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. Ël Méssich (an spagneul: México, nòm ofissial: Stat Unì dël Méssich, Estados Unidos Mexicanos) a l'é un pais dl'América Setentrional. A l'é 'l ters pì gròss dl'América Latin-a për surfassa (dòp Brasil e Argentin-a) e 'l pì popolà dël mond ëd lenga spagneula. A confin-a a nòrd con jë Stat Unì, a òvest e a sud con l'Océan Passìfich, a est con l'Océan Atlàntich (Gòlf dël Méssich e Mar dij Caràib), e a sud-est con Guatemala e Belize. La capital a l'é Sità dël Méssich (Ciudad de México), un-a dle pì grande metròpoli dël mond. A l'ha na surfassa d'1.972.550 km² e na popolassion d'apopré 130 milion d'abitant (2024). Anté ch'as treuva Ël Méssich a l'é caraterisà da 'n teritòri motobin varià: a nòrd a predomino ij desert e le stëppe, ant ël sénter a-i son ij volcan e l'altipian dël Méssich, a sud est le foreste pluviaj dël Chiapas e la penìsola dël Yucatán. Stòria Ël Méssich a l'é stàit la cun-a dle grande siviltà precolombian-e (Olmech, Maya, Toltech, Astech). Dël 1521 a l'é stàit conquistà da la Spagna e a l'é dventà la Neuva Spagna. Dël 1810 a l'é ancaminà la guèra d'indipendensa: dël 1821 (ai 24 fërvé) a l'ha diciarà l'indipendensa, peui riconossùa da la Spagna dël 1836. Dël sécol ch'a fa XIX a l'ha përdù la metà dël teritòri an favor djë Stat Unì (guèra méssican-american-a, 1846-1848). Dël 1910 a l'ha vivù la Rivolussion méssican-a. Dël 1968 a l'ha ospità ij gieugh olìmpich. Organisassion polìtica e aministrassion Ël Méssich a l'é në stat federal (Estados Unidos Mexicanos) formà da 31 stat (estados) e da la Sità dël Méssich (ciamà fin al 2016 "Distret Federal"). Ël president dël Méssich a l'é lë Andrés Manuel López Obrador (dal 1m dë dzèmber 2018), ch'a l'é 'l 66° president. Ël Méssich a l'ha na economìa an dësvlup, ch'a dipend motobin daj tratà 'd lìber comersi con jë Stat Unì e 'l Canadà (USMCA). Division polìtica dël Méssich Nòm dlë stat Popolassion (2005) Surfassa (km²) Capital Méssich (Stat Unì Messican) 103.088.000 1.959.248 Sità dël Méssich 1. Aguascalientes 1.065.416 5.625 Aguascalientes 2. Bassa Califòrnia 2.842.000 71.546 Mexicali 3. Bassa Califòrnia dël Sud 517.000 73.943 La Paz 4. Campeche 751.000 57.727 Campeche 5. Chiapas 4.256.000 73.681 Tuxtla Gutiérrez 6. Chihuahua 3.238.000 247.487 Chihuahua 7. Coahuila 2.475.000 151.445 Saltillo 8. Colima 562.000 5.627 Colima 9. Durango 1.489.000 123.367 Victoria de Durango 10. Guanajuato 4.893.000 30.621 Guanajuato 11. Guerrero 3.116 000 63.618 Chilpancingo 12. Hidalgo 2.334.000 20.856 Pachuca 13. Jalisco 6.652.000 78.630 Guadalajara 14. Méssich 14.161.000 22.333 Toluca de Lerdo 15. Michoacán de Ocampo 3.988.000 58.667 Morelia 16. Morelos 1.605.000 4.892 Cuernavaca 17. Nayarit 943.000 27.862 Tepic 18. Nuevo León 4.164.000 64.203 Monterrey 19. Oaxaca 3.522.000 93.343 Oaxaca de Juárez 20. Puebla 5.391.000 34.251 Puebla 21. Querétaro de Arteaga 1.593.000 11.658 Santiago de Querétaro 22. Quintana Roo 1.134.000 42.535 Chetumal 23. San Luis Potosí 2.412.000 61.165 San Luis Potosí 24. Sinaloa 2.610.000 57.331 Culiacán Rosales 25. Sonora 2.384.000 179.516 Hermosillo 26. Tabasco 2.013.000 24.747 Villahermosa 27. Tamaulipas 3.020.000 80.148 Ciudad Victoria 28. Tlaxcala 1.061.000 3.997 Tlaxcala 29. Veracruz 7.081.000 71.856 Xalapa 30. Yucatán 1.803.000 39.671 Mérida 31. Zacatecas 1.357.000 75.416 Zacatecas Distret Federal dël Méssich 8.670.000 1.484 Anliure esterne Altri progetti Wikimedia Commons Wikimedia Commons a conten figure o àutri archivi su Méssich Aiuto per la lettura Ayuda para la lectura Help for Reading Rintré ant la Piòla Contaté j'Aministrator Lìber për Amprende Coression ortogràfica Tastadura piemontèisa Portaj e Proget Agiut pr'ij Contributor Travajòt sempi