Ամերիկայի առաջին տպարանի տուն

Ամերիկայի առաջին տպարանի տուն (իսպ.՝ Casa de la Primera Imprenta de América), գտնվում է Մոնեդա և Լիսենսիադո Պրիմո Վերդադ փողոցների խաչմերուկում՝ Մեխիկոյի պատմական կենտրոնում։ Այստեղ է տեղադրվել առաջին տպագրական մեքենան կամ տպարանը Նոր աշխարհում։ Տպագրիչ Խուան Պաբլոսը 1539 թվականից՝ առաջին գրքի լույս ընծայվելու մինչև իր մահը՝ 1560 թվականը, այս տպարանում տպել է առնվազն 35 գիրք։ Ի սկզբանե տունը կառուցվել է Հերմոնիմո դե Ագիլարի նախաձեռնությամբ 1524 թվականին և գտնվում էր նախքան իսպանացիների Մեքսիկան նվաճելը ացտեկական Տեմպլո Մայորա սրբազան տարածք համարվող հողամասի եզրին։ Իսպանիայի թագավոր Կառլոս V-ի և Մեխիկոյի արքեպիսկոպոսի՝ Խուան դե Սումարագի թույլատրությամբ 1539 թվականին Եվրոպայից Մեխիկո է բերվել առաջին տպագրական սարքը։ Տպարանը հիմնադրվել է ավելի ուշ Զանգակների տուն (իսպ.՝ Casa de las Campanas) անունը ստացած տանը, սեվիլիացի հրատարակիչ Խուան Կրոմբերհերի և իտալացի տպագրիչ Խուան Պաբլոսի (որն այդ տպարանում աշխատել է տաս տարի՝ վաստակելով միայն ընթացիկ ծախսերի համար) համատեղ ջանքերով։ Նրանք սկսել են եկեղեցու և փոխնախագահի հետ կապված փաստաթղթերի տպագրությունից։ Նմանատիպ փաստաթղթերից էր «Քրիստոնեական վարդապետության համառոտ և հակիրճ շարադրանքը մեքսիկերենով» կոչվող կատեխիզիսը, որը գրել էր հենց արքեպիսկոպոսը։ Տպարանի փակվելուց հետո տունը բազմիցս ձեռքից ձեռք է անցել և օգտագործվել է տարբեր նպատակներով։ 17-րդ դարում այն պատկանում էր Սանտա Տորեսա դե լա Օրդեն դե լաս Կարմելաս Ռեֆորմադաս մենաստանին, ավելի ուշ՝ 18-րդ դարում, այն պատկանել է Տիրամայր Թագավորական ռազմական շքանշանին, որն օրհնում է գերությունից Մեխիկոյի բնակիչների փրկագնումը։ 1847 թվականին ամերիկյան զորքերը զբաղեցրել են տունը՝ ոչնչացնելով այնտեղ եղած արխիվները։ Տունն այդ ժամանակ պատկանում էր մի քանի քաղաքական դեմքերի, այդ թվում մեկին, ով օգտագործել է այն կահույք պահելու համար։ 20-րդ դարում այն օգտագործվել է որպես գրասենյակ, այստեղ է գտնվել նաև տպագրական ծառայություն մատուցող «Imprenta y Papelería Militar „Marte“» ընկերությունը։ Տունը ձեռքից ձեռք է փոխանցվել մինչև 1989 թվականը, երբ Մայրաքաղաքի ինքնավար համալսարանը ձեռք է բերել այն՝ նպատակ ունենալով վերականգնելու։ Մայրաքաղաքի ինքնավար համալսարանը աշխատել է Պատմական կենտրոնի վերականգնման նախագծի հետ՝ համագործակցելով Մարդաբանության ազգային ինստիտուտի հետ։ Առաջին հարկի մակերևույթի մոտ 82 սմ խորությունում հայտնաբերվել է ացտեկների ժամանակաշրջանի քարե օձի գլուխ։ Հնարավոր է՝ 16-րդ և 17-րդ դարերում այդ գլուխը տեսանելի է եղել շենքի բնակիչներին։ Այժմ տունը ծառայում է որպես Մայրաքաղաքի ինքնավար համալսարանին կից շարունակական կրթության կենտրոն։ Այստեղ կան տարբեր ցուցադրական դահլիճներ, գրախանութ, կոնֆերանսների և ուսումնական պարապմունքների տարածքներ։ 2008 թվականին տանը բացվել է գրքի թանգարան, որտեղ ցուցադրված են Մեքսիկայի որոշ հին գրքեր։ Ծանոթագրություններ