Campeche (steat)

Campeche (Spaansk: Estado de Campeche) is in dielsteat yn it súdeasten fan Meksiko. De steat leit op it westlike diel fan it skiereilân Yucatán en grinzget yn it noardeasten oan Yucatán, yn it easten oan Quintana Roo, yn it súdwesten oan Tabasco, yn it suden oan Gûatemala en yn it westen oan 'e Golf fan Meksiko. De haadstêd is de festingstêd San Francisco de Campeche. Skiednis Foar de Spaanske oermastering wie it gebiet fan Campeche in wichtich ûnderdiel fan 'e Maya-beskaving. Stêden lykas Calakmul en Edzná wienen yn harren bloeitiid machtige politike en religieuze sintra. De namme 'Campeche' komt nei alle gedachten fan it Maya-wurd Ah Kim Pech, hoewol't de krekte betsjutting net hielendal wis is. Yn 'e 16e iuw kamen de Spanjerts yn it gebiet. De haadstêd waard om 1540–1541 hinne stifte. Fanwegen syn lizzing oan 'e Golf fan Meksiko waard de stêd yn 'e 17e en 18e iuw geregeld oanfallen troch piraten. Om de befolking te beskermjen, waarden der mânske muorren en fêstings boud, dy't hjoed-de-dei noch jimmeroan it stedsbyld bepale. Yn 'e 20e iuw feroare de ekonomy fan 'e steat troch de fynst fan oalje yn 'e see. Benammen de stêd Ciudad del Carmen groeide út ta in wichtich sintrum fan 'e Meksikaanske oalje-yndustry, wat Campeche ta in wichtige ekonomyske pylder fan it lân makke hat. Geografy en natuer It lânskip fan Campeche bestiet foar it grutste part út flakke kalkstienplaten. In grut part fan 'e steat is bedutsen mei tichte tropyske reinwâlden en mangrovebosken. De steat is ferneamd om syn omfangrike biosfearreservaten, lykas dy fan Calakmul en de Laguna de Términos. Dy gebieten binne tige wichtich foar it behâld fan 'e biodiversiteit yn Meksiko en biede in thús oan 'e jagûar, de tapir en hûnderten fûgelsoarten. It klimaat is tropysk en fochtich, mei in dúdlik reinseizoen tusken juny en oktober. Befolking Campeche hat likernôch 950.000 ynwenners en is dêrmei ien fan de tinbefolke steaten fan Meksiko. De befolking is in mjuks fan mestizen en minsken fan Maya-komôf. Yn tsjinstelling ta in protte oare dielen fan Meksiko wurdt de Maya-taal yn Campeche noch troch in grut part fan de befolking sprutsen, benammen yn 'e plattelânsgemeenten. De measte ynwenners binne roomsk-katolyk, al binne der ek mienskippen fan minnisten yn it easten fan 'e steat. Kultuer en toerisme De haadstêd, San Francisco de Campeche, stiet sûnt 1999 op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO fanwegen syn goed bewarre koloniale festingwurken en kleurrike gevels. Ien fan 'e grutste toeristyske lokaasjes is de Maya-stêd Calakmul, dy't midden yn it biosfearreservaat leit. It is ien fan 'e grutste archeologyske fynplakken fan 'e Maya's en is as mingd wrâlderfgoed (kultuer en natuer) troch UNESCO erkend. Oare trekpleisters binne de archeologyske sônes fan Edzná en de koloniale hacienda's dy't ferspraat oer de steat lizze.