როსტოკის უნივერსიტეტი

როსტოკის უნივერსიტეტი (გერმ. Universität Rostock) — ყველაზე ძველი უნივერსიტეტი ბალტიის ზღვის რეგიონში, მდებარეობს მეკლენბურგ-წინა პომერანიის მიწაზე და გერმანიის უძველესი უნივერსიტეტების სიაში მესამეა. დაარსდა 1419 წლის 13 თებერვალს ჰერცოგების იოჰან IV მეკლენბურგელის, ალბრეხტ V მეკლენბურგელისა და როსტოკის საქალაქო საბჭოს მიერ. 1976-1990 წლებში როსტოკის უნივერსიტეტი ატარებდა გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტის, ვილჰელმ პიკის სახელს. ეს იყო მეხუთე უნივერსიტეტი, რომელიც დაარსდა წმინდა რომის იმპერიაში. უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულებს შორისაა ხუთი ნობელის პრემიის ლაურეატი. ისტორია უნივერსიტეტი დაარსდა 1419 წელს პაპ მარტინ V-ის კურთხევით და ამგვარად ჩრდილოეთ ევროპის ერთ-ერთ უძველეს უნივერსიტეტს წარმოადგენს. გერმანიაში სულ ხუთი უნივერსიტეტია, რომლებიც ადრე დაარსდა, თუმცა მათგან უწყვეტად მხოლოდ ჰაიდელბერგისა და ლაიპციგის უნივერსიტეტები ფუნქციონირებდა: ჰაიდელბერგი (1386), კიოლნი (1388), ერფურტი (1392-1994), ვიურცბურგი (1402-1582) და ლაიპციგი (1409). როსტოკის უნივერსიტეტი გერმანიაში რიგით მესამე უძველესი მუდმივად მოქმედი უნივერსიტეტია. XV და XVI საუკუნეებში როსტოკის უნივერსიტეტში ყოველწლიურად 400-დან 500-მდე სტუდენტი სწავლობდა და ის იმ დროის გერმანიის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან უნივერსიტეტად ითვლებოდა. მისი ბევრი სტუდენტი ნიდერლანდებიდან, სკანდინავიიდან ან ბალტიის ზღვის სანაპიროს სხვა ქვეყნებიდან იყო წამოსული. პოლიტიკური ბრძოლისა და ეკლესიის ზეწოლის გამო, 1437 წელს უნივერსიტეტმა გადაინაცვლა გრაიფსვალდში და იქ დარჩა 1443 წლამდე. 1487-1488 წლებში სწავლება ლიუბეკში მიმდინარეობდა. 1542 წელს, რამდენიმე წლის შემდეგ, რაც ქალაქმა როსტოკმა პროტესტანტიზმი მიიღო, უნივერსიტეტიც პროტესტანტული გახდა. ამ დროიდან ჰუმანიზმი და ლუთერანობა უნივერსიტეტის განმსაზღვრელი მახასიათებლები გახდა. თუმცა, ოცდაათწლიანი ომის (1618-1648) შემდეგ, დაახლოებით ორი საუკუნის განმავლობაში, როსტოკის უნივერსიტეტი მხოლოდ რეგიონალურ როლს ასრულებდა. 1827 წელს, როდესაც ქალაქმა უნივერსიტეტი სახელმწიფოს — მეკლენბურგ-შვერინის დიდ საჰერცოგოს — გადასცა, ვითარება მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში როსტოკის ალმა-მატერში აქტიური მშენებლობა მიმდინარეობდა, და მალე უნივერსიტეტმა აღიდგინა თავისი ძველი რეპუტაცია გერმანიის უნივერსიტეტებს შორის. როსტოკის უნივერსიტეტი გერმანიაში უკანასკნელი უნივერსიტეტი იყო, რომელმაც გასათხოვარ ქალებს სწავლების უფლება მისცა 1909-1910 სასწავლო წლის ზამთრის სემესტრში. 1919 წლიდან სწავლების უფლება უკვე დაქორწინებულ ქალებსაც მიენიჭათ. პირველი ქალი-პედაგოგი უნივერსიტეტში იყო მატილდა ფურმანი (შრომითი სამართალი, 1943 წელი). 1919-1945 როსტოკის უნივერსიტეტის დაარსებიდან 500 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, 1919 წლის 12 ნოემბერს, ალბერტ აინშტაინსა და მაქს პლანკს საპატიო დოქტორის ხარისხი მიენიჭათ. როსტოკის უნივერსიტეტი გახდა პირველი უმაღლესი სასწავლებელი მსოფლიოში, რომელმაც აინშტაინი ამ პატივით დააჯილდოვა. დოქტორანტურა არ გაუქმებულა ნაცისტური მმართველობის დროს (1933-1945), მიუხედავად ნაცისტების ბრძანებისა. ამ ფაქტის მიზეზი დღემდე უცნობია. 1933 წელს, ე.წ. არასასურველი პირებისა და ებრაელების სამსახურისგან გათავისუფლების შესახებ კანონის საფუძველზე, უნივერსიტეტიდან გაათავისუფლეს ფსიქოლოგი დავით კაცი და სტომატოლოგიის პროფესორი და სამედიცინო ფაკულტეტის დეკანი ჰანს მორალი. 1945-1989 მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, 1945 წელს, როსტოკის უნივერსიტეტში მრავალი ცვლილება მოხდა. უნივერსიტეტი, რომელიც გერმანიის საბჭოთა ზონაში (მოგვიანებით — გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა) მდებარეობდა, ხელახლა გაიხსნა 1946 წლის 24 თებერვალს. 1951 წელს იურიდიული ფაკულტეტი დაიხურა, 1950 წელს გაიხსნა აგრარული ფაკულტეტი, ხოლო 1951 წელს დაარსდა გემთმშენებლობის კათედრა (რომელიც 1963 წელს ტექნოლოგიურ ფაკულტეტად გადაკეთდა). როსტოკის უნივერსიტეტი გახდა პირველი ტრადიციული გერმანული უნივერსიტეტი, რომელმაც ტექნიკური ფაკულტეტი დააარსა. 1952 წელს გაიხსნა ავიაციის ფაკულტეტი, თუმცა მოგვიანებით ის დრეზდენში გადაიტანეს. 1976 წელს უნივერსიტეტს ვილჰელმ პიკის — გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტის — სახელი დაერქვა. გერმანიის გაერთიანების შემდეგ ეს სახელწოდება გაუქმდა. 1989-დღემდე რეგიონის ეკონომიკური მდგომარეობა გაუმჯობესდა. 2005-დან 2010 წლამდე პერიოდში უნივერსიტეტის კვლევითი პროექტებისთვის გარე დაფინანსება 83%-ით გაიზარდა და ამჟამად წელიწადში 47 მილიონ ევროს აჭარბებს. 1991 წლიდან უნივერსიტეტის ინფრასტრუქტურაში 500 მილიონ ევროზე მეტი იქნა ინვესტირებული, ხოლო 2015 წლისთვის ამ მაჩვენებელმა 750 მილიონ ევროს მიაღწია. ყოველწლიურად იზრდება იმ ახალგაზრდების რიცხვი, რომლებიც დასავლეთ გერმანიიდან და უცხო ქვეყნებიდან როსტოკის უნივერსიტეტს ირჩევენ სასწავლებლად. უნივერსიტეტში უკვე ისწავლეს და პროფესია შეიძინეს უცხოელებმა 99 სხვადასხვა ქვეყნიდან. 2007 წელს როსტოკის უნივერსიტეტმა თავისი კვლევითი საქმიანობა სამ ძირითად მიმართულებაზე კონცენტრირება: ცხოვრება, სინათლე და მატერია (LLM), ზღვის სისტემები და ადამიანის და საზოგადოების დაბერება. 2010 წელს დაემატა მეოთხე მიმართულება — ცოდნა–კულტურა–ტრანსფორმაცია. ცხოვრება, სინათლე და მატერია ავითარებს მომავლის ტექნოლოგიების ახალ კონცეპტებს ატომურ და მოლეკულურ პროცესებზე დაყრდნობით, რაც დაკავშირებულია ლაზერულ ოპტიკასა და სიცოცხლის მეცნიერებებთან. ზღვის სისტემები აერთიანებს ოკეანოგრაფებს, ინჟინრებს, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა მკვლევრებს, აგრარულ მეცნიერებათა სპეციალისტებს, სოციალურ მეცნიერებათა მკვლევრებს, ეკონომისტებსა და იურისტებს. ცნობილი პიროვნებები როსტოკის უნივერსიტეტის გამორჩეულ კურსდამთავრებულთა შორის არიან ნობელის პრემიის ლაურეატები: ალბრეხტ კოსელი, კარლ ფონ ფრიში და ოტო შტერნი. აგრეთვე თეორიული ფიზიკის წარმომადგენლები — პასკუალ იორდანი (რომელიც ნაცისტების პერიოდში მუშაობდა რაკეტულ ცენტრში პენემიუნდეში) და ვალტერ ჰ. შოტკი. უნივერსიტეტი ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაციის წევრია. ლიტერატურა Ростокский университет : [арх. 21 июля 2022] // Пустырник — Румчерод [Электронный ресурс]. — 2015. — С. 705. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 28). — ISBN 978-5-85270-365-1. რესურსები ინტერნეტში Сайт университета Сайт университетской библиотекиდაარქივებული 2010-03-30 საიტზე Wayback Machine. University of Rostock University of Rostock Albrecht-Kossel-Insitut für Neuroregeneration Catalogus Professorum Rostochiensium Rostocker Matrikelportal (1419—1945) სქოლიო