L-Isla

L-Isla hi waħda mit-Tlett Ibliet li jinsabu madwar il-Port il-Kbir u li jinsabu fuq in-naħa ta' ġewwa tas-swar tal-Kottonera. L-Isla tinsab fuq ilsien art li jinsab spalla ma' spalla mal-Birgu, u jħares lejn il-Belt Valletta. Din il-belt hi wkoll magħrufa bħala Senglea. Fl-antik dan l-ilsien art kien magħruf bħala l-Għolja ta' San Ġiljan minħabba l-kappella żgħira li kien hemm iddedikata lil dan il-qaddis. L-Isla għandha t-titlu ta' Città Invicta, minħabba l-episodju fl-Assedju l-Kbir tal-1565, meta id-difensuri ta' din il-peniżola rnexxielhom jirreżistu u jirribattu l-attakki tat-Torok minn fuq is-swar tagħha. L-isem ta' din il-belt hu x'aktarx ġej mit-Taljan, penisola, li fuq il-mapep antiki seta' tqassar għal 'isola' u wara sar Isla. Intant jista' jkun ukoll li l-isem ġej mix-xebħ tal-art ma' 'lsien' ħiereġ 'il barra. Fi żmien meta l-Ordni ta' San Ġwann kien il-Birgu, din l-art kienet tintuża għall-kaċċa. Fl-1555 il-Gran Mastru Claude De La Sengle ta l-bidu tal-urbanizzazzjoni fuq din l-art u tħejja anki pjan forma ta' skakkiera, l-istess bħal ma wara sar biex inbniet il-Belt Valletta. Hu għalhekk li l-Isla bdiet tissejjaħ Senglea. Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, l-Isla sofriet bumbardamenti kbar li qerdu ħafna mill-belt u qatlu ħafna abitanti. Fis-16 ta' Jannar 1941, blitz mil-Luftwaffe fuq l-HMS Illustrious, li kien irmiġġat ma' Parlatorio Wharf, taħt Kordin, ikkawża distruzzjoni kbira ta' din il-belt. Il-knisja parrokkjali ntlaqtet ukoll. Ir-Re Ġorġ VI żar l-Isla meta kien Malta, fl-20 ta' Ġunju 1943. Fl-24 ta' Awwissu 1957, ġiet ikkonsagrata l-Bażilika l-ġdida li nbniet flok dik li waqgħet fil-gwerra. Postijiet ta' interess Il-Bażilika u knisja parrokkjali ddedikata lit-Twelid tal-Madonna. Ix-xatt tal-Isla. Il-Ġnien tal-Gardjola bil-veduta tal-Port il-Kbir. Il-knisja tal-Portosalvu (San Filippu Neri). L-akkwati tal-Maċina li jagħtu għall-Baċir Nru 1 f'Bormla (illum ambjent ta' rilassament). Nies magħrufa li twieldu jew għexu fl-Isla Juan Bautista Azopardo (20 ta' Frar 1772 – 23 ta' Ottubru 1847), fundatur tal-Flotta Navali Arġentina (1810). Francesco Zahra (1710–1773), pittur. Fortunato Panzavecchia (1779–1850), qassis, storiku, edukatur u lingwista. Giorgio Mitrovich (1795–1885), politiku. Louis Shickluna (1808–1880), bennej tal-bastimenti fil-Kanada. Andrea De Bono (1821–1871), esploratur tax-xmara Nil u x-xmara Sobat fl-Afrika. Ignazio Panzavecchia (1855–1925), qassis u politiku. Mauro Inguanez (1887–1955), qassis u librar. John F. Marks (1894–1954), bniedem intellettwali u attivist fil-Partit Laburista. Erin Serracino Inglott (1904–1983), lessikografu, lingwista, traduttur, awtur. Gigi Gauci (1911–2003), politiku u wieħed mill-fundaturi tal-Partit Laburista. Charles Clews (27 ta' Settembru 1919 – 29 ta' Jannar 2009), attur komiku, kittieb u editur, imwieled l-Isla. Vitorin Galea (31 ta' Diċembru 1926 – 17 ta' Marzu 1996), attriċi. Anthony Perici (1920–2010), politiku u sindku ta' Twinsburg, Ohio. Charles Thake (21 ta' Diċembru 1927 – 12 ta' Mejju 2018), attur komiku. Michelangelo Vella (7 ta’ Novembru 1710 – 25 ta’ Diċembru 1792), kompożitur, organista u pedagogu. Maurits Cornelis Escher (17 ta' Ġunju 1898 – 27 ta' Marzu 1972), inċiżur u litografu.