Malé

Ang Malé ( /ˈmɑːleɪ/, IPA: [ˈmaːle]; Dhivehi: މާލެ) ay kabisera at ang pinakamataong lungsod ng Maldives. Mayroon itong populasyon na 252,768 kabilang ang ibang mga distrito at may sukat na 8.30 km2 (3.20 mi kuw), ito ang isa sa mga lungsod na may pinakamakapal ang densidad sa mundo. Sa heograpiya, matatagpuan ang lungsod sa katimugang dulo ng Hilangang Karang ng Malé (Karang ng Kaafu). Sa pamamahala, pinapamahalaan ng Konsheho ng Lungsod ng Malé ang lungsod na binubuo ng pulo sa gitna, isang pulong paliparan, at iba pang apat na mga pulo. Sa tradisyon, sa pulong King kung saan namuno ang mga sinaunang dinastiyang may dugong bughaw at kung saan matatagpuan ang palasyo. Tinatawag noon ang lungsod bilang Mahal. Dati ito de-pader na lungsod na pinapalibutan ng mga portipikasyon at tarangkahan (doroshi). Nawasak ang Palasyong Panghari (Gan'duvaru) kasama ang mga piktorikong puwerto (koshi) at balwarte (buruzu) nang muling minodelo ang lungsod sa ilalim ng pamamahala ni Pangulong Ibrahim Nasir noong resulta ng pagbuwas sa monarkiya noong 1968. Bagaman, may ilang gusali ang nanatili, ang Moskeng Biyernes ng Malé. Sa mga huling mga dekada, malaki ang pagpapalawak sa pulo sa pamamagitan ng reklamasyon ng lupa. Sa paglipas ng panahon, ang Malé ay naging sentro ng mga protestang pampolitika at kaganapang milyahe. Pangkalahatang ideya Bagaman sa heograpiya, matatagpuan ang Malé sa Karang ng Kaafu, hindi ito tinuturing kasama sa pamamahala. Ang gitnang bahagi ng lungsod ay binuo sa pamamagitan ng pulo ng Malé. Lima pang mga pulo ang binubuo na bahagi ng lungsod na kinabibilangan ng Hulhulé, Hulhumalé, Vilimalé, Gulhifalhu at Thilafushi. Matatagpuan ang pangkomersyong puwerto sa gitnang pulo at nagsisilbing bilang puso ng lahat ng mga aktibidad pangkomersyo sa bansa. Matatagpuan ang Pandaigdigang Paliparan ng Velana sa Pulo ng Hulhulé. Lubhang urbanisado ang gitnang pulo, na ang tinayong lugar ay pangunahing kinukuha ang buong lupain. Bahagyang mas mababa sa isang-katlo ng populasyon ng bansa ang nakatira sa kabiserang lungsod, at tumaas ang populasyon mula 20,000 katao noong 1987 hanggang 100,000 katao noong 2006. Maraming taga-Maldives at banyagang manggagawa na nakatira sa ibang lugar ng bansa ang nakikita ang sarili na paminsan-minsang nagiging residente ng pulo sa maikling panahon yayamang ito ang sentro ng pamamahala at burukrasya. Nakatira ang karamihan ng populasyon ng Malé sa maliliit na bahay o mga kompleks paupahan, na kadalasang binabahagi sa panlabas na pamilya o kakuwarto. Nagdulot ito ng pag-unlad ng Hulhumalé at ang ekstensyon sa Yugto 2. Tumatayo ang taga-ibang bansang Indiyanong pamayanan bilang ikalawang pinakamalaki, na binubuo ng 27,000 indibiduwal. Kabilang sa kanila ang isang mahalagang porsyon na binubuo ng mga manggagawa sa konstruksyon, doktor, nars, propesyunal sa kalusugan, at guro, na gumaganap ng mahalagang gampanin sa imprastraktura, pangangalaga ng kalusugan, at sektor ng edukasyon ng mga taga-Maldives. Karagdagan pa dito, mahalagang nag-aambag ang mga mamamayang Indiyano at Bangladeshi bilang mga manggagawang sanay, kasama ang malaki-laki presensya ng manggagawang di-sanay, gayon din ang ibang propesyunal at kasapi ng pamayanang pangnegosyo. Heograpiya Mga subdibisyon Nahahati ang lungsod sa anim na dibisyon, apat dito ang nasa Pulo ng Malé: ang Henveiru, Galolhu, Maafannu at Macchangolhi. Ikalimang dibisyon ang katabing pulo ng Vilimalé, dati isang bakasyunang panturista. Isang artipisyal na pulo ang ikaanim na dibisyon, ang Hulhumalé, na pinanirahan simula pa noong 2004. Karagdagan pa dito, bahagi ng lungsod ang paliparang Pulo ng Hulhulé. Nagawa ang mga balakin upang paunlarin ang bahurang Gulhifalhu, na nagsimula ang pagpapatupad noong 2008. Ang pulo ng Malé ay ang ikawalong pulo na may pinakamakapal na densidad ng populasyon sa mundo, at ito ang ika-160 pinakamataong pulo sa mundo. Yayamang walang nakapalibot na kabukiran, matatagpuan lahat ng imprastraktura sa lungsod mismo. Binibigay ang tubig mula sa tinanggalan ng asin na tubig mula sa lupa; binobomba ng patubig ang maalat-alat na tubig mula sa malalim na balon na nasa 50–60 m (160–200 tal) sa lungsod at tinatanggalan ng asin gamit ang binaligtad na pagatagas. Nagkakaroon ng kuryente gamit ang mga henarador na diesel. Binobomba ang dumi sa alkantarilya na hindi pinoproseso tungo sa dagat. Nilalakbay ang basurang solido sa katabing mga pulo, kung saan ginagamit upang punuan ang lawa. Itinayo ang paliparan ng ganitong paraan, at sa kasalukuyan pinupunan ang lawang Thilafushi. Matatagpuan ang maraming gusaling pamahalaan at ahensiya sa aplaya. Ang Pandaigdigang Paliparan ng Velena ay nasa katabing Pulo ng Hulhulé na kabilang ang base ng eruplanong pantubig para panloob na transportasyon. Ilan mga proyektong reklamasyon ang pinalawak ang puwerto. Mga sanggunian