Mga Yungib ng Batu

Ang Mga Yungib ng Batu ay isang mogoteng may serye ng kuwebang batong-apog sa Gombak, Selangor, Malasya. Matatagpuan ito sa mga 13 km (8.1 mi) pahilaga ng kabiserang lungsod ng Kuala Lumpur. Naglalaman ang pangkat ng mga yungib ng maraming templong Hindu, pinakasikat dito ang isang dambanang nakatuon kay Murugan, isang Hindung diyos. Ito ang pinakasentro ng pistang Tamil na Thaipusam sa Malasya. Ang kompleks ay mayroon ding 43 m (141 tal) estatwa ni Murugan, isa sa pinakamalaking estatwa ni Murugan sa mundo. Etimolohiya Hinango ang pangalan ng mga yungib sa kalapit na Ilog Batu Pahat. Nagmula ang salitang batu sa Malay na nangangahulugang "bato". Ang burol ay tinawag na "Kapal Tanggang" (barko ni Si Tanggang) ayon sa alamat Malay na Malin Kundang. Sa Tamil, Pathu malai (பத்து மலை) ang tawag sa templo. Kasaysayan Pinagkanlungan ang mga yungib ng mga katutubong Temuan, isang tribo ng Orang Asli. Noong d. 1860, nagsimulang maghukay ang mga naninirahang Tsino ng guwano mula sa mga yungib, na ipinampataba. Noong 1878, nadiskubre ang mga yungib ng Amerikanong naturalista na si William Hornaday. Itinaguyod ang mga yungib ni K. Thamboosamy, isang Indiyanong Tamil na mangangalakal, bilang sambahang Hindu. Natapos noong 1891 ang templong Hindu na nakatuon sa panginoong Murugan, at nag-umpisa noong 1892 ang taunang pagdiriwang ng Thaipusam. Mula noon, nagkaroon ng mga karagdagang pagsulong ng mga sambahan sa rehiyon. Nagsimula ang pagpapabahay sa rehiyon noong huling bahagi ng ika-20 siglo. Nagpahayag ang di-pampamahalaang organisasyon ng mga alalahanin tungkol sa labis na pagpapaunlad ng lugar. Heolohiya Ang kompleks ay isang mogoteng may serye ng mga kuwebang apog, na nabuo mahigit 400 milyong taon na ang nakalilipas. Binubuo ito ng komplikadong sistema ng 20 kilalang yungib kabilang dito ang apat na mas malaking sistema ng yungib na may maraming magkakaugnay na pitak. Binuo ang mga espeleotema sa pagpatak-patak ng tubig sa rabaw. Tumatagos ito sa rabaw at umaabot sa ilalim ng rabaw, na nagreresulta sa pagtutunaw ng mga batong-apog. Bunga nito, nabubuo ang mga estalaktita at estalagmita. Bumubuo ang mga estalaktikang nakausli mula sa kisame at estalagmitang umaangat mula sa sahig ng mga elaboradong pormasyon ng mga kurtinang-yungib, batong-dinaloy, perlas-yungib, at gatla-gatla. Marahil mahalumigmig at basa ang loob noong nabuo ang mga yungib. Saribuhay Ang mga yungib ng Batu ay kaniguan ng saribuhay na binubuo ng maraming espesye ng halaman at hayop. Akmang-akma ang marami sa mga ito sa mga ganitong kapaligiran ng batong-apog. Halos 269 espesye ng halamang baskular kabilang ang 56 espesye (21%) ng kalsipilo ang naitala sa lugar. Sari-sari ang sanghayupan nito, kabilang dito ang mga endemikong espesye tulad ng Liphistius batuensis, isang uri ng gagamba. May 21 espesye ng paniki, kabilang dito ang ilang espesye ng mga paniking prutasin. Tahanan ang mga madidilim na yungib ng maraming espesye ng mga haplotaksid, gagamba, mita, garapata, alakdan, springtail, salagubang, langaw, langgam, putakti, bubuyog, paruparo, gamugamo, palaka, butiki, ahas at kuhol. Tinatahanan ang lugar ng iba't ibang uri ng matsing. Kadalasang umaasa ang mga matsing sa mga tao para sa pagkain kaya maaaring manggulo o mang-istorbo sa mga tao. Upang mapreserba ang ekolohiya ng yungib, limitado ang akses sa panloob na kompleks ng yungib na maaakses lamang sa pagsali sa mga trip na inorganisa ng Malaysian Nature Society. Kabilang sa mga banta sa saribuhay sa rehiyon ang pag-uunlad sa paglipas ng panahon, mga pang-industriyang aktibidad, at pagdaan ng marami dahil sa sambahan sa lugar. Sambahan Ang pagkakahawig ng pasukan ng mga yungib sa vel (sibat) na hinawak ng deidad na si Murugan ay sinasabing inspirasyon ni Thamboosamy na magtayo ng templo. Nakatagpo itong templo sa pinakamalaking yungib sa kompleks. Noong una, kailangang akyatin ang burol upang makarating sa dambana. Noong 1920, ikinabit ang mga kahoy na hagdan upang maabot ng mga peregrino ang templo. Noong d. 1930, nag-umpisang magpakita ng pagkaupod ang hagdanan at pinagpasiyahang magtayo ng kongkretong hagdanan sa timugang bahagi ng mga yungib. Noong 1940, 272 kongkretong hagdan ang naitayo, na umiiral pa rin hanggang ngayon. Noong Agosto 2018, muling pininturahan ang mga hagdan, at may ibang kulay ang bawat pangkat ng mga hagdan. Noong 2024, inihayag ang mga plano upang magtayo ng bulwagang panlahatan sa paanan ng burol at isang eskalador patungo sa templo. Sa paanan ng burol, may dalawang yungib, ang Galeriya ng Sining at Museo, na nagbubuo sa Cave Villa na kompleks. Naglalaman ang mga ito ng mga estatwa at larawan mula sa mitolohiyang Hindu, karamihan may kaugnayan sa buhay at kuwento tungkol kay Murugan. Nasa kaliwa ang Yungib ng Ramayana, na nilalaman ng mga larawan mula sa epikong Hindu na Ramayana. May 15 m (49 tal) na estatwa ni Hanuman sa pasukan at templong inialay kay Hanuman, na binuksan noong Nobyembre 2001. Mga sanggunian