శ్రీ మహామారియమ్మన్ ఆలయం, పెనాంగ్

అరుళ్మిగు శ్రీ మహామారియమ్మన్ ఆలయం పెనాంగ్ రాష్ట్రంలోని జార్జ్ టౌన్ లో ఉన్న ఒక ప్రముఖ హిందూ దేవాలయం. ఇది ఆ రాష్ట్రంలోనే అత్యంత పురాతన హిందూ దేవాలయంగా గుర్తించబడుతుంది. ఈ ఆలయం 1833లో నిర్మించబడింది. ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం, ముఖభాగం పై దేవతలు, దేవతామూర్తుల శిల్పాలతో ఈ ఆలయం విశేష ఆకర్షణను పొందింది. ఈ ఆలయాన్ని మారియమ్మన్ ఆలయం లేదా క్వీన్ స్ట్రీట్ భారతీయ దేవాలయం అని కూడా పిలుస్తారు. కాలక్రమేణా ఈ శ్రీ మహామారియమ్మన్ ఆలయం అనేక పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందింది: శ్రీ ముత్తు మారియమ్మన్ ఆలయం, శ్రీ అరుళ్మిగు మహామారియమ్మన్ ఆలయం, శ్రీ మారియమ్మన్ ఆలయం మొదలైనవి. ఈ పేర్లన్నీ ఒకే దేవాలయాన్ని సూచిస్తాయి. ఈ ఆలయం ప్రతిరోజూ ఉదయం 6:30 నుంచి మధ్యాహ్నం 12:00 వరకు, సాయంత్రం 4:30 నుంచి రాత్రి 9:00 వరకు తెరిచి ఉంటుంది. 1801 నాటికే ఇది ప్రార్థనా స్థలంగా ప్రారంభమై, 1833లో అధికారిక ఆలయంగా రూపుదిద్దుకుంది. ఈ ఆలయం 200 సంవత్సరాలకు పైగా అదే స్థలంలో నిలిచివుంది. ఆలయ ప్రాంగణం ఈ ఆలయం జార్జ్‌టౌన్ నగర కేంద్రంలో లేబుహ్ క్వీన్ (క్వీన్ స్ట్రీట్) లో ఉంది. వెనుక ప్రవేశ ద్వారం జాలాన్ మస్జిద్ కపితాన్ కెలింగ్ వీధిలో ఉంది, ఇది పిట్ స్ట్రీట్గా కూడా పిలుస్తారు. ఇది లేబుహ్ పసార్, లేబుహ్ చూలియా మధ్యలో ఉంది. ఈ ఆలయం పెనాంగ్ నగరంలోని “లిటిల్ ఇండియా” ప్రాంతంలో ఉంది. ఈ ఆలయం నగరంలోని సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని, సంపన్న వారసత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ ఆలయ దర్శనం ఉదయం, సాయంత్రం సమయాల్లో మాత్రమే పరిమితమై ఉంటుంది. ఆలయం ఉదయం 6:00 నుండి మధ్యాహ్నం 12:00 వరకు, అలాగే సాయంత్రం 5:00 నుండి రాత్రి 9:00 వరకు తెరిచి ఉంటుంది. ప్రార్థనలు ముగిసిన తరువాత మధ్యాహ్నం 12:00కి, రాత్రి 9:00కి ఆలయాన్ని మూసివేస్తారు. ప్రతిరోజూ ఉదయం 7:30కి, సాయంత్రం 6:30కి పూజలు నిర్వహించబడతాయి. ఈ పూజలను ఆలయ పూజారులు నిర్వహిస్తారు, భక్తులు వీటిని ప్రత్యక్షంగా వీక్షించవచ్చు. ఆలయంలో ప్రవేశించాలనుకుంటే ముందుగా పూజారుల అనుమతి తీసుకోవడం మర్యాదగా భావించబడుతుంది. అలాగే ఆలయ ప్రాంగణంలోకి ప్రవేశించే ముందు పాదరక్షలు తీసివేయాలి. దైనందిన పూజలు దర్శన సమయాలు (ప్రజలకు తెరిచి ఉండే సమయం) ఉదయం 6 గంటల నుండి రాత్రి 9 గంటల వరకు ఉంటాయి. ఆలయం మధ్యాహ్నం 12:15కి మూసివేసి, తిరిగి సాయంత్రం 4:30కి తెరవబడుతుంది. రాత్రి 9:15కి పూర్తిగా మూసివేయబడుతుంది. ఆలయ పూజారులు పండుగల సమయంలోనూ, ప్రతిరోజూ కూడా పూజా కర్మకాండలను నిర్వహిస్తారు. అభిషేకం లేదా తిరుమంజనం అనేది విగ్రహానికి నూనెలు, గంధపు లేపనం, పాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు మొదలైనవితో అభ్యంగనం చేసి తరువాత పవిత్రంగా నీటితో స్నానం చేయించే శుద్ధి క్రియ. ప్రతిరోజూ సమయానుసారంగా నిర్వహించే ముఖ్యమైన అభిషేకాలు నాలుగు. అవి: కాల సంధి – ఉదయం తొలిసమయంలో ఉచ్చికాలం – మధ్యాహ్నం సాయరక్షై – సాయంత్రం అర్ధజామం – రాత్రి ఆలయం మూసే ముందు ప్రతి పూజా క్రియ నాలుగు దశలుగా ఉంటుంది: అభిషేకం (పవిత్ర స్నానం), అలంకారం (అలంకరణ), నైవేదనం (ఆహార సమర్పణ), దీపారాధన (దీపాలు ఊపడం). అభిషేకం తరువాత దేవతా విగ్రహాలను వివిధ రూపాలలో అలంకరించడం అలంకారంగా పిలవబడుతుంది. పూజలు వేదాలు (పవిత్ర సంస్కృత గ్రంథాలు), తిరుమురై (పవిత్ర తమిళ గ్రంథాలు)లోని మంత్రోచ్ఛారణలతో నిర్వహించబడతాయి. ఈ సమయాలలో ఆలయ గంటలు మోగుతుండగా, నాదస్వరము (వాయిద్యం), తవిల్ (మృదంగ వాయిద్యం) వంటి సంగీత వాయిద్యాలు వినిపిస్తుంటాయి. ఈ పూజల అనంతరం భక్తులు పూజారి ద్వారా అర్చన చేయించుకోవచ్చు. దైనందిన పూజల సమయాలు ఇవి: అభిషేకం (ఉదయం 6 గం.) కాల సంధి (ఉదయం 7:30 గం.) అభిషేకం (ఉదయం 11:45 గం.) ఉచ్చికాల పూజ (మధ్యాహ్నం 12 గం.) అభిషేకం (సాయంత్రం 5:30 గం.) సాయరక్షై (సాయంత్రం 6:30 గం.) అభిషేకం (రాత్రి 8:45 గం.) అర్ధజామం (రాత్రి 9 గం.) పండుగలు, ప్రత్యేక సందర్భాలలో అభిషేకాలు, పూజలు నిర్ణీత సమయానికి ముందే ప్రారంభమవుతాయని గమనించాలి. చరిత్ర ఉష్ణమండల ద్వీపమైన పెనాంగ్ భారత మహాసముద్రంలో, మలయా ద్వీపకల్పం వాయవ్య తీరానికి సమీపంలో ఉంది. 19వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో ముఖ్యంగా జాజికాయలు, లవంగాలు, మిరియాలు వంటి వాణిజ్య వస్తువుల కారణంగా పెనాంగ్ వ్యాపార కేంద్రంగా వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. దీనివల్ల యూరప్, అమెరికా, అరేబియా, భారతదేశం, చైనా వంటి ప్రాంతాల నుండి వ్యాపారులు ఇక్కడకు వచ్చారు. వారు తమ స్వదేశ జీవనశైలికి సమానమైన సముదాయాలను ఏర్పరచుకున్నారు. అదే సమయంలో తమిళ భారతీయులు ఈ ద్వీపంలోని చురుకైన నౌకాశ్రయానికి వచ్చి, నగరంలో తమ స్వంత లిటిల్ ఇండియా ప్రాంతాన్ని స్థాపించారు. ప్రారంభ భారతీయ వలసదారులు కష్టపడి జీవనం సాగించేందుకు, వ్యాపారం చేసేందుకు ఈ ద్వీపానికి వచ్చారు. పరీక్షలు, కష్టకాలంలో తమకు రక్షక దేవతగా ఉండేందుకు, తల్లిదేవి నివాసాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 1801 నాటికే ప్రారంభమైన శ్రీ మహామరియమ్మన్ ఆలయం ఒక విశేషమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రార్థనా స్థలంగా గుర్తింపు పొందింది. పెనాంగ్‌లోని అనేక భారతీయ దేవాలయాల మాదిరిగానే, ఈ ఆలయం తొలుత చిన్న, సరళమైన గుడిగా ప్రారంభమైంది. ఆలయ ప్రారంభ దశల గురించి లేదా దీనిని స్థాపించిన వ్యక్తుల గురించి ఎక్కువ సమాచారం అందుబాటులో లేదు. 1801లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఈ భూమిని తమిళులు, దక్షిణ భారతీయుల నాయకుడిగా ఉన్న బెట్టి లింగం చెట్టి అనే వ్యక్తికి మంజూరు చేసింది. దీనిని 1831లో రాసిన మరో భూమి మంజూరు పత్రం కూడా ధృవీకరిస్తుంది. అయితే ఈ భూమిపై ఆలయం ఎలా నిర్మించబడింది లేదా ఎవరు స్థాపించారు అనే విషయమై స్పష్టమైన సమాచారం లేదు. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ అధికారి జేమ్స్ లో 1835లో జార్జ్‌టౌన్‌లో ఒక ఆలయం ఉన్నదని నిర్ధారించారు. ఈ ఆలయం 1833లో స్థాపించబడిందని మొదటిసారిగా 1933లో జరిగిన ‘కుంభాభిషేకం’ (ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం) నోటీసులో పేర్కొనబడింది. అయితే ఆ పత్రంలో తేదీ తప్ప స్థాపన వివరాలు ఎక్కువగా లేవు. మొదటి కుంభాభిషేకం (1933) 1933లో ఆలయం ప్రస్తుత రూపం, నిర్మాణాన్ని పొందింది. ఆ సంవత్సరంలో ఆలయాన్ని విస్తృతంగా పునరుద్ధరించారు. కుంభాభిషేక మహోత్సవ ప్రకటన ప్రకారం, కొత్త నిర్మాణానికి పునాది రాయి శ్రీ వి. నటేశం పిళ్ళై, జేపీ. చేతుల మీదుగా వేశారు. శ్రీ ముత్తు మారియమ్మన్ ఆలయం చాలా చిన్నదిగా మారి, శిథిలావస్థకు చేరడంతో, పెనాంగ్‌లోని హిందూ పెద్దలు తమ ప్రయత్నంతో, పట్టుదలతో ఆలయానికి ఉత్తరంగా ఉన్న రెండు భవనాలను కొనుగోలు చేసి, ఆలయ ప్రాంగణాన్ని విస్తరించారు. అనంతరం శైవ ఆగమాల ప్రకారం గర్భగుడి, అర్థమండపం (ముందు మండపం), మహామండపం (ప్రధాన హాలు), ప్రాకారం (ప్రదక్షిణ మార్గం), విమానం (గోపుర గుమ్మటం), చుట్టూ ప్రాకార గోడలు, రాజగోపురం (ప్రవేశ గోపురం)తో కూడిన ఆలయ నిర్మాణాన్ని చేపట్టారు. ఈ పునరుద్ధరణలను ఎస్. ఏకంపరం పిళ్ళై, సి. సుబ్బరాయ పిళ్ళై, ఎస్. పి. నటేశం పిళ్ళై, పి. కలిముత్తు వందాయర్, కె. వి. కరుప్పయ్య తండల్, ఎం. ఆర్. రాజు సభ్యులుగా ఉన్న నిర్వహణ కమిటీ పర్యవేక్షించింది. ఈ కుంభాభిషేక మహోత్సవం ఆదివారం, 12 జూన్ 1933న నిర్వహించబడింది. రెండవ కుంభాభిషేకం (1958) 1958లో కూడా మరికొన్ని మరమ్మతులు చేపట్టినట్లు తెలుస్తోంది. ఆలయ నిర్వహణ కమిటీ అధ్యక్షుడిగా ఉన్న శ్రీ దొరైసామి తేవర్ జేపీ. పీజేకే నేతృత్వంలో చిన్న స్థాయిలో కుంభాభిషేక మహోత్సవం నిర్వహించబడింది. మూడవ కుంభాభిషేకం (1980) 1958 తరువాత ఆలయానికి ఎటువంటి మరమ్మతులు లేదా పునరుద్ధరణలు చేయలేదు. దాంతో ఆలయ నిర్మాణాలు, శిల్పాలు తీవ్రమైన క్షీణతకు గురయ్యాయి. 1978 నుండి 1980 వరకు విస్తృతమైన పునరుద్ధరణ పనులు చేపట్టారు. చెన్నైలోని మహాబలిపురంలోని శిల్పకార అకాడమీ నుంచి ఒక ప్రధాన శిల్పి, ఇద్దరు సహాయక శిల్పులను భారతదేశం నుంచి తీసుకువచ్చి ఆలయ నిర్మాణాన్ని పునరుద్ధరించారు. 1933 నిర్మాణపు ప్రాథమిక రూపాన్ని కొనసాగించినప్పటికీ, అనేక కొత్త భాగాలు కూడా జోడించబడ్డాయి. చిన్న మత కార్యక్రమాలకు అనుకూలంగా 31 అడుగులు × 27 అడుగుల పరిమాణంలో కొత్త హాలును నిర్మించారు. దానిపై మరో అంతస్తు నిర్మించి పరిపాలనా కార్యాలయాలకు ఉపయోగించారు. చాలా శిల్పాలను కాపాడినప్పటికీ, కొన్ని కొత్త శిల్పాలను కూడా చేర్చారు. ఇప్పుడు శక్తి దేవి తొమ్మిది రూపాల విగ్రహాలు గర్భగుడి బయటి గోడలను చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి. గర్భగుడి లోపలి గోడలు, ముందుమండపం, అలాగే ఆలయ మొత్తం నేల భాగాన్ని మార్చారు. ఆలయం మొత్తం తిరిగి రంగులు వేశారు. విశ్వనాథర్, విశాలాక్షి, చండికేశ్వరర్, బైరవర్‌కు చెందిన చిన్న ఆలయాలకు ప్రత్యేక గుమ్మటాలు నిర్మించి వాటిపై బంగారు పూత పూశారు. గర్భగుడి లోపల ప్రధాన దేవతకు పైగా ఎత్తుగా కనిపించేలా మహామారియమ్మన్ దేవి యొక్క కొత్త విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ప్రధాన దేవత పాదాల వద్ద శ్రీచక్రాన్ని కూడా ప్రతిష్ఠించారు. అలాగే విష్ణు దుర్గ విగ్రహాన్ని కొత్తగా ప్రతిష్ఠించారు. అంతవరకు శ్రీ ముత్తు మారియమ్మన్ ఆలయంగా పిలవబడిన ఈ ఆలయ పేరు అరుళ్మిగు శ్రీ మహామారియమ్మన్ ఆలయంగా మార్చబడింది. ఈ మూడవ కుంభాభిషేక మహోత్సవం ఆదివారం, 14 డిసెంబర్ 1980న నిర్వహించబడింది. నాల్గవ కుంభాభిషేకం (1998) ప్రస్తుత పునరుద్ధరణ పనులు 1997 మధ్యభాగంలో ప్రారంభమయ్యాయి. ఆలయ ప్రస్తుత నిర్మాణాన్ని ప్రధానంగా కాపాడుతూ, కొన్ని చిన్న మార్పులు చేపట్టారు. అందులో గర్భగృహంలోని పలకలను, మొత్తం ఆలయ నేలను మార్చడం, గర్భగృహంలోని పీఠాన్ని పునఃస్థాపించడం, కొముగి మార్పు, కొత్త గణేశుడు, విశ్వేశ్వరుడు, రాహు, కేతు విగ్రహాలు, కొత్త నవగ్రహ పీఠం, కాంక్రీట్ బేస్‌తో కొత్త ధ్వజస్తంభం, బాల గణేశుడు, బాల మురుగన్ విగ్రహాలు, అష్టలక్ష్మి 8 విగ్రహాలు, ఆలయ ప్రధాన ద్వారానికి ఎడమ, కుడి వైపులా రెండు సింహ విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేయడం ఉన్నాయి. భైరవరుడి ఆలయాన్ని ఉత్తర–తూర్పు మూలకు మార్చి, దక్షిణ దిశగా ఎదురుగా ఉంచారు. కుంభాభిషేక ప్రతిష్ఠా వేడుక గురువారం, 3 సెప్టెంబర్ 1998న నిర్వహించబడింది. ఐదవ కుంభాభిషేకం (2016) ప్రస్తుత పునరుద్ధరణ పనులు 2013 చివరలో ప్రారంభమయ్యాయి. 2013 నవంబర్ 14 నుండి 15 వరకు కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడ్డాయి. ఇందులో ప్రధాన గర్భగృహాల నుంచి దేవతా విగ్రహాలను ఆలయంలోనే తాత్కాలిక స్థలమైన బాలాలయం వద్దకు తరలించడం జరిగింది. ఇది కుంభాభిషేక వేడుక కోసం నిర్వహించే అనేక పూజా కార్యక్రమాలకు ఆరంభ సూచకంగా నిలిచింది. ఈ ప్రక్రియను ఐదు దశలుగా విభజించారు. అవసరమైన సేవలను (విద్యుత్, నీటి సరఫరా మొదలైనవి) కలిపిన తరువాత, మొదటి దశలో గోడలు, నేల పలకలను తొలగించే పనులు ప్రారంభమయ్యాయి. తరువాత పునాదులు, స్లాబులు, స్తంభాలు మొదలైన వాటికి బలపరిచిన కాంక్రీట్ పనులు చేపట్టారు. పైకప్పు స్టీల్ ఫ్రేమ్‌ల నిర్మాణంతో పనులు కొనసాగాయి. విద్యుత్, ప్లంబింగ్ ఏర్పాట్లు నిర్వహించబడ్డాయి. భారతదేశం నుండి శిల్పకారుల బృందం వచ్చి ఆలయ విగ్రహాలపై పనులు ప్రారంభించింది. కుంభాభిషేక గడువు నాటికి పనులు పూర్తిచేయడానికి మరొక బృందం శిల్పకారులు కూడా భారతదేశం నుండి వచ్చారు. ఆలయ ప్రస్తుత నిర్మాణాన్ని ప్రధానంగా కాపాడుతూ, గర్భగృహంలోని అంతర్గత గోడలు, ముందువరకు ఉన్న అంతర్మండపం, మొత్తం ఆలయ నేలను మార్చారు. ఆలయాన్ని పూర్తిగా కొత్తగా రంగులు వేశారు. పాత విగ్రహాల స్థానంలో తచ్చినమూర్తి, విశాలాక్షి, చండికేశ్వరుడు, భైరవుడు, నవగ్రహ విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. నంది, బలి పీఠ విగ్రహాలను తూర్పుదిశగా విశ్వేశ్వర గర్భగృహం వైపు ఎదురుగా ఏర్పాటు చేశారు. బంగారు పూతపూసిన కొత్త ధ్వజస్తంభాన్ని గ్రానైట్ కాంక్రీట్ బేస్‌తో ఏర్పాటు చేశారు. అలాగే తూర్పుదిశగా ఎదురుగా ఉండే కొడిమర పిల్లయ్యార్ విగ్రహాన్ని కూడా ప్రతిష్ఠించారు. ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారానికి ఎడమ, కుడి వైపులా గణేశుడు, మురుగన్ విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేశారు. శతాబ్దాల పాత పైకప్పులోని చెక్క పనితనం "రాశి కట్టం" (12 రాశుల గ్రహాలను చెక్కిన చెక్కచట్రం) కూడా పునరుద్ధరించబడింది. భైరవరుడి ఆలయాన్ని తిరిగి ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం ఎడమ వైపున ఉన్న అసలు స్థలానికి మార్చి, పడమర దిశగా ఎదురుగా ఉంచారు. కుంభాభిషేక ప్రతిష్ఠా వేడుక ఆదివారం, 10 జూలై 2016న నిర్వహించబడింది. వాస్తుశిల్పం ఈ ఆలయం దక్షిణ భారతదేశంకు చెందిన ద్రావిడ శైలిలో నిర్మించబడింది. ఆలయ ప్రధాన ఆకర్షణ అద్భుతమైన గోపురం (టవర్). ఇది ప్రవేశ ద్వారం మీద ఎత్తుగా నిలిచి, హిందూ దేవతలు, యోధులు, పుష్ప అలంకరణలతో ముస్తాబు చేయబడింది. పెనాంగ్ శ్రీ మరియమ్మన్ ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం వద్ద 23.5 అడుగుల ఎత్తైన శిల్పాలతో చెక్కబడిన గోపురం కనిపిస్తుంది. ఇందులో 38 దేవతా విగ్రహాలు, 4 హంసల ప్రతిమలు ఉన్నాయి. ఇవి మహామరియమ్మన్ దేవిని ఆమె అనేక అవతారాలలో అయిన మీనాక్షి, కామాక్షి, విశాలాక్షి, భువనేశ్వరి రూపాలలో చూపిస్తాయి. ఈ రంగుల ముస్తాబైన నాలుగు అంతస్తుల కిరీటం పైభాగంలో ఐదు చిన్న కలశాలు ఉన్నాయి. సంవత్సరాల పాటు భారతదేశం, స్థానిక శిల్పకారులు చేసిన పునరుద్ధరణలతో, మొదట చిన్న గుడిసెల నుంచి ప్రారంభమైన ఈ ఆలయం ఇప్పుడు వజ్రాలు, విలువైన రత్నాలతో ప్రకాశించే అద్భుతమైన శిల్పాల ఆలయంగా మారింది. ఆలయ అంతర్భాగాలు కూడా శిల్పకళతో సమృద్ధిగా అలంకరించబడ్డాయి. ఎడమ స్తంభంపై గణేశుడు విగ్రహం, కుడి స్తంభంపై ఆయన సోదరుడు మురుగన్ విగ్రహం ఉంది. ఆలయ లోపలి స్తంభాలపై ఉన్న ఎనిమిది మహిళా ప్రతిమలు అష్టలక్ష్మి (సంపద దేవతలు)గా భావిస్తారు. ఎడమ గోడపై నటరాజ, శివకామి విశ్వనృత్య భంగిమలో ఉన్న శిల్పాలు కనిపిస్తాయి. అలాగే ఆలయ అంతర్గర్భగృహాన్ని చుట్టుముట్టిన గోడలపై తొమ్మిది దేవతా విగ్రహాలు (9 రకాల శక్తి రూపాలు) దర్శనమిస్తాయి. ప్రధాన దేవత అయిన మహామరియమ్మన్ దేవిని మూలస్థానం (గర్భగృహం)లోని కరువరై (గర్భగృహం)లో ప్రతిష్ఠించారు. ఈ ఆలయంలో అర్థ మండపం (అంతర్మండపం), ముఖ మండపం, మహామండపం (మండపం/ముఖ్య సభా మందిరం), ప్రాకారం (చుట్టూ ప్రదక్షిణ మార్గం), వసంత మండపం (ఉత్సవ మందిరం),, కోడి మరం (ధ్వజస్తంభం) ఉన్నాయి. ఆలయ మేడపై రాశిచక్ర సూచకాలను చెక్కతో చెక్కి అలంకరించారు. ఆలయ గోపురంలోని గుమ్మటం లేదా విమానము 12.5 అడుగుల చతురస్ర పునాదిపై నిర్మించబడి, దాని ఎత్తు 27.25 అడుగులు ఉంటుంది. ఇది మూడు భాగాలుగా విభజించబడింది. ఇందులో దేవతలు, దేవతామూర్తుల 20 విగ్రహాలు, 12 సింహాలు ఉన్నాయి. దీని కలశం 3.5 అడుగుల ఎత్తు కలిగి ఉండి బంగారంతో పూతపోసి ఉంటుంది. వెనుక ప్రవేశ ద్వార గోపురం 10.5 అడుగుల ఎత్తులో ఉండి, ఇందులో దేవతల 13 విగ్రహాలు, 4 సింహాలు,, కొంత మానవరూపంతో కూడిన హంస శిల్పం ఉంటుంది. ప్రతి 12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం ఆలయంలో పునఃప్రతిష్ఠ నిర్వహించబడుతుంది. గత ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమాలు 1933, 1958, 1980, 1998, 2016లో జరిగాయి. దేవత మరియమ్మన్ ను విదేశాల్లో నివసించే భారతీయులు, ముఖ్యంగా తమిళులు ఎంతో భక్తితో పూజిస్తారు. ఆమెను తమ రక్షక దేవతగా భావిస్తారు. మరియమ్మన్ వ్యాధులు, వర్షం, రక్షణ దేవతగా పరిగణింపబడుతుంది. ఆమెకు భౌతిక లోకంలో అపార శక్తులు ఉన్నాయని, ముఖ్యంగా విధ్వంసశక్తిని నియంత్రించి భక్తులను అపశకునాలు లేదా దెయ్య సంబంధిత సంఘటనల నుండి కాపాడుతుందని విశ్వసిస్తారు. చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం మరియమ్మన్ లేదా కొర్రవై/కొట్రవై పూజ ద్రావిడుల గిరిజన మత ఆచారంగా ప్రారంభమైంది. మరియమ్మన్ దేవి పార్వతి దేవి యొక్క ఒక రూపంగా, భూమాత యొక్క భయంకర శక్తిని ప్రతిబింబించే అవతారంగా భావిస్తారు. హిందూ దేవతా వ్యవస్థలో మహాశక్తి అనేది సమస్త శక్తుల ప్రాథమిక మూలంగా భావించబడుతుంది. సమస్త పదార్థం, శక్తి అక్కడి నుండే ఉద్భవిస్తాయని విశ్వాసం. ఈ శక్తి బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు అనే సృష్టి, పోషణ, సంహార దేవతల సృష్టికి కారణమని చెబుతారు. మరియమ్మన్ అనే పదం రెండు పదాల నుండి వచ్చింది: మరి అంటే శక్తి, అమ్మన్ అంటే తల్లి. మహా అంటే గొప్ప. కాబట్టి ఈ మహామరియమ్మన్ ఆలయం గొప్ప శక్తివంతమైన తల్లిదేవికి నివాసంగా నిలుస్తుంది. కొంతమంది భారతీయులు శ్రీ మరియమ్మన్‌ను గణేశుడు, మురుగ స్వామికి తల్లిగా కూడా భావిస్తారు. అందువల్ల స్థానికులు ఈ ఆలయాన్ని సరళంగా "అమ్మన్ ఆలయం" అని కూడా పిలుస్తారు. ప్రధాన దేవత మహామరియమ్మన్ తూర్పు దిశగా ముఖముగా మూలస్థానంలో ప్రతిష్ఠించబడి ఉంది. అర్థ మండపంలో గణేశుడు, సుబ్రహ్మణ్యస్వామి తూర్పు ముఖంగా ప్రతిష్ఠించబడ్డారు. చుట్టూ ప్రదక్షిణ మార్గం ఉంది. ముఖ మండపంలో దేవి యొక్క వాహనం అయిన సింహం, బలి పీఠం, కోడి మరం కూడా ఉన్నాయి. వసంత మండపం దక్షిణ గోడపై భగవాన్ నటరాజు యొక్క విశ్వనృత్య రూపం, ఆయన సహచరి శివకామి దేవి శిల్పాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. తూర్పు ముఖంగా ఉన్న ఉపదేవతల ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి. గర్భగృహం ఎడమ, కుడి వైపులలో విశ్వేశ్వరుడు, దేవి విశాలాఛి ప్రతిష్ఠించబడ్డారు. చండికేశ్వరుడి ఆలయం దక్షిణ దిశగా ఉంది. బైరవరుడు ఆలయం ఈశాన్య మూలలో పశ్చిమ ముఖంగా ఉంది. దక్షిణామూర్తి దక్షిణ ముఖంగా,, దుర్గ (విష్ణు దుర్గా) ఉత్తర ముఖంగా గర్భగృహ బాహ్య గోడపై ప్రతిష్ఠించబడ్డారు. ఆలయంలో ఈశాన్య మూలలో నవగ్రహాలు కూడా ఉన్నాయి. ఆలయ అంతర్భాగంలో అద్భుత అలంకరణతో కూడిన విలువైన పంచలోహం విగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఇవి బంగారం, వెండి, తామ్రం, జింకు, తగరం వంటి ఐదు లోహాల మిశ్రమంతో తయారయ్యాయి. గణేశుడు, సుబ్రహ్మణ్యస్వామి, మహామరియమ్మన్ విగ్రహాలను బంగారం, వెండి, వజ్రాలు, పచ్చలతో అలంకరించారు. విజయదశమి రోజున, నవరాత్రి ఉత్సవం చివరలో దేవి మహామరియమ్మన్ విగ్రహాన్ని చెక్క రథంపై ఊరేగిస్తారు. ప్రతి సంవత్సరం జరిగే చిత్ర పౌర్ణమి ఉత్సవంలో, సుబ్రహ్మణ్యస్వామి విగ్రహాన్ని చెక్క రథంపై నగర వీధుల గుండా ఊరేగించి, వాటర్‌ఫాల్ (హిల్‌టాప్)లోని శ్రీ బాలతండాయుతపాణి ఆలయానికి తీసుకెళ్తారు. పండుగలు ఈ ఆలయం నవరాత్రి, చిత్ర పౌర్ణమి, దీపావళి, థైపూసం వంటి పవిత్ర దినాల్లో ప్రత్యేకంగా భక్తులతో కిటకిటలాడుతుంది. వేలాది మంది భక్తులు ఈ పర్వదినాలలో ప్రార్థనలు సమర్పించేందుకు ఆలయానికి చేరుకుంటారు. 2008 సంవత్సరంలో ఆలయ 175వ వార్షికోత్సవాన్ని ఘనంగా జరుపుకున్నారు. నవరాత్రి ఈ ఆలయంలో అత్యంత పవిత్రమైన, ముఖ్యమైన ఉత్సవం నవరాత్రి పండుగ. ఈ ఉత్సవం సింహ ధ్వజారోహణ కార్యక్రమంతో ప్రారంభమై, మహామారియమ్మన్ దేవి యొక్క పంచలోహ (Tamil: ஐம்பொன்) విగ్రహాన్ని అలంకరించిన చెక్క రథంపై ప్రతిష్ఠించి లిటిల్ ఇండియా వీధుల గుండా ఊరేగింపుగా తీసుకువెళ్లడం ద్వారా ముగుస్తుంది. నవరాత్రి తొమ్మిది రాత్రులు కొనసాగే శాకాహార పండుగ. హిందూ పురాణాల ప్రకారం, ఈ ఉత్సవం దేవి ఆది పరాశక్తి దైత్యరాజు మహిషాసురుడు పై సాధించిన విజయాన్ని స్మరించుకునేందుకు నిర్వహించబడుతుంది. ప్రజలను బాధించిన ఆ దుష్ట రాజు నుండి రక్షించమని ప్రజలు శివుని భార్య అయిన దేవిని ప్రార్థించారు. దేవి తొమ్మిది రోజుల పాటు యుద్ధం చేసి, పదవ రోజున అతడిని సంహరించింది. ఈ రోజు విజయదశమిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఉత్సవ సమయంలో ప్రతి రాత్రి పూజల కోసం వివిధ భారతీయ సంస్థలు, సమాజాలు సహకరిస్తాయి. ఉత్సవం చివరి పదవ రోజున విజయదశమిని హిందూ మహాజన సంఘం నిర్వహిస్తుంది. ఈ సంఘం అనేక సంవత్సరాల పాటు క్వీన్ స్ట్రీట్‌లోని శ్రీ మహామారియమ్మన్ ఆలయం నుండి ధోబీ ఘాట్ వరకు రథయాత్రను నిర్వహించింది. ధోబీ ఘాట్ వద్ద సాయంత్రం రథం నుండి బాణాలను వదలడం ద్వారా ఉత్సవం ముగుస్తుంది. ఆ తరువాత రథం అర్ధరాత్రి సమయానికి ఆలయానికి తిరిగి వస్తుంది. 1970ల చివరి నుండీ రథయాత్ర నిర్వహణ బాధ్యతను సంఘం నుండి ఆలయ కమిటీ, హిందూ ఎండౌమెంట్స్ బోర్డు చేపట్టాయి. ఇప్పుడు రథయాత్రను ఫోర్ట్ కార్న్‌వాలిస్ ప్రాంతానికి మాత్రమే పరిమితం చేశారు. ఇది ఎస్ప్లానేడ్‌లోని కేదా పియర్ మునీశ్వరర్ ఆలయ సమీపంలో ఉంటుంది. అయితే హిందూ మహాజన సంఘం ప్రతి సంవత్సరం తప్పకుండా నవరాత్రి ఉత్సవం చివరి రోజైన విజయదశమి ఉబయాన్ని నిర్వహిస్తూ కొనసాగుతోంది. చిత్ర పౌర్ణమి (చిత్రపరువం) ఈ ఆలయంలోని ముఖ్యమైన పండుగలలో వార్షికంగా జరుపుకునే చిత్రపరువం ఉత్సవం ఒకటి. ఇది ప్రతి సంవత్సరం తమిళ నెల చిత్రై (ఏప్రిల్/మే)లో నిర్వహించబడుతుంది. ఈ సందర్భంలో హిందూ మహాజన సంఘం, క్వీన్ స్ట్రీట్‌లోని శ్రీ మహామారియమ్మన్ ఆలయం నుండి సుబ్రహ్మణ్యస్వామి యొక్క పంచలోహ విగ్రహాన్ని రథంలో ఊరేగింపుగా తీసుకువెళ్లే కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తుంది. ఇది తమిళ సంవత్సరంలోని మొదటి నెలలో వచ్చే తొలి పౌర్ణమి రోజు. ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో ఈ ఉత్సవం ప్రత్యేక పూజలు, హిందూ మహాజన సంఘం "కూట కడై" ఉబయంతో ప్రారంభమయ్యేది. రథయాత్ర ఉదయం 7:00 గంటలకు ప్రారంభమై మధ్యాహ్నం వాటర్‌ఫాల్ దేవాన్ మహాత్మా గాంధీ (గాంధీజీ ఆశ్రమం)కు చేరేది. అక్కడ విగ్రహాన్ని ఆశ్రమంలో ఉంచి, సాయంత్రం తిరిగి రథం క్వీన్ స్ట్రీట్ ఆలయానికి చేరుకునే వరకు కొనసాగించేవారు. 1970ల ప్రారంభం నుండి ఈ ఉత్సవాన్ని మూడు రోజుల పాటు జరుపుకుంటున్నారు. స్వామి సుబ్రహ్మణ్యస్వామి దేవతా విగ్రహాన్ని క్వీన్ స్ట్రీట్‌లోని శ్రీ మహామరియమ్మన్ ఆలయం నుండి ఊరేగింపుగా తీసుకువచ్చి, అనేక వీధులు, రహదారుల గుండా ప్రయాణింపజేసి వాటర్‌ఫాల్ అరుల్మిగు శ్రీ గణేశ ఆలయానికి చేర్చుతారు. అనంతరం ఆ దేవతను కొండపై ఉన్న అరుల్మిగు శ్రీ బాలథండాయుతపాణి ఆలయానికి తీసుకెళ్తారు. రెండవ రోజున చిత్రపరువం ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. ఈ రోజున సాయంత్రం దేవతను కొండపైన ఉన్న ఆలయ ప్రాంగణం చుట్టూ ఊరేగింపుగా తీసుకువెళ్తారు. మూడవ రోజు సాయంత్రం దేవతను కొండ దిగువకు తీసుకువచ్చి, రథోత్సవంలో ఉంచి తిరిగి క్వీన్ స్ట్రీట్ శ్రీ మహామరియమ్మన్ ఆలయానికి తీసుకెళ్తారు. 1992లో, హిందూ మహాజన సంగం వార్షిక చిత్రపరువం ఉత్సవానికి పాత రథం శిథిలావస్థకు చేరడంతో దాని స్థానంలో భారతదేశం నుండి ఒక కొత్త రథాన్ని దిగుమతి చేసుకుంది. మొదటి రోజున రథం క్వీన్ స్ట్రీట్, చులియా స్ట్రీట్, విక్టోరియా స్ట్రీట్, ప్రాంగిన్ రోడ్ ఘాట్, సి. వై. చోయ్ రోడ్, మాగజిన్ రోడ్, దతో కేరమట్ రోడ్, వెస్ట్రన్ రోడ్, వాటర్‌ఫాల్ రోడ్ గుండా ప్రయాణించి గణేశ ఆలయానికి చేరుతుంది. మార్గమధ్యంలో కామాక్షి అమ్మన్ ఆలయం, శివన్ ఆలయం, మునీశ్వరర్ ఆలయం వద్ద ఆగుతుంది. అనంతరం స్వామి సుబ్రహ్మణ్యస్వామిని కొండపై ఉన్న శ్రీ బాలథండాయుతపాణి ఆలయానికి తీసుకువెళ్తారు. తిరుగు ప్రయాణంలో స్వామిని కొండ దిగువకు తీసుకువచ్చి రథం వాటర్‌ఫాల్ రోడ్, గొట్లిబ్ రోడ్, తుంకు అబ్దుల్ రహ్మాన్ రోడ్, మెకాలిస్టర్ రోడ్, అన్సన్ రోడ్, బర్మా రోడ్, ట్రాన్స్‌ఫర్ రోడ్, పెనాంగ్ రోడ్, కింబర్లీ స్ట్రీట్, కార్నార్వాన్ స్ట్రీట్, చులియా స్ట్రీట్, పిట్ స్ట్రీట్, చర్చ్ స్ట్రీట్, క్వీన్ స్ట్రీట్, చైనా స్ట్రీట్, కింగ్ స్ట్రీట్, లైట్ స్ట్రీట్, బీచ్ స్ట్రీట్, మార్కెట్ స్ట్రీట్ తదితర వీధుల గుండా శ్రీ మహామరియమ్మన్ ఆలయానికి చేరుతుంది. మార్గమధ్యంలో బాలథండాయుతపాణి ఆలయం, పెనాంగ్, మీనాక్షి సుందరేశ్వరర్ ఆలయం, ISKCON కేంద్రం, మునీశ్వరర్ ఆలయం, కుంజ్ బిహారి ఆలయం వద్ద రథం ఆగుతుంది. తైపూసం తమిళ నెల తై (జనవరి/ఫిబ్రవరి)లో తైపూసం ఉత్సవం జరుపుకుంటారు. ఇది ప్రధానంగా వాటర్‌ఫాల్ అరుల్మిగు బాలథండాయుతపాణి ఆలయంలో జరుపుకున్నప్పటికీ, శ్రీ మహామరియమ్మన్ ఆలయానికి కూడా ఈ ఉత్సవంతో సంబంధిత అనేక ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడతాయి. అట్ట కవడి హిందూ మహాజన సంగం సభ్యులు 1927 నుండి సాంప్రదాయ కవడి అయిన సుమారు 80 కిలోల బరువున్న అట్ట కవడిని క్వీన్ స్ట్రీట్ శ్రీ మహామరియమ్మన్ ఆలయం నుండి సాయంత్రం తీసుకువెళ్లి, అరుల్మిగు బాలథండాయుతపాణి ఆలయ ప్రాంగణంలోని మహాత్మా గాంధీ మందిరానికి చేర్చుతారు. ఈ ఊరేగింపులో సాంప్రదాయ నాదస్వరము వాయిద్యం వినిపిస్తుంది. అట్ట కవడి చేరిన తరువాత మహాత్మా గాంధీ మందిరంలో రాత్రి భోజన ఏర్పాట్లు ఉంటాయి. ప్రారంభ కాలంలో అట్ట కవడి ఆలయానికి చేరడంతో ఆ రోజు తైపూసం ఉత్సవం ముగిసినట్లుగా భావించి, ఆ తరువాత భక్తులు మరే కవడిని మోసుకెళ్లకూడదని అనేవారు. కుతిరై వాహనం పెనాంగ్‌లోని నాటుకోట్టై చెట్టియార్ సముదాయం తైపూసం ఉత్సవానికి ముందు ఈ ఆలయంలో ప్రత్యేక ప్రార్థనలు నిర్వహిస్తారు. ఈ కార్యక్రమాన్ని కుతిరై వాహనం (గుర్రపు రథం) అని పిలుస్తారు. ఇది తమిళ నెల మార్గళి (డిసెంబర్/జనవరి)లో నిర్వహించబడుతుంది. ఈ ప్రార్థనలు ఉత్సవానికి 10 రోజుల ముందుగానే ప్రారంభమవుతాయి. పదవ రోజున మహామరియమ్మన్ యొక్క అలంకరించిన పంచలోహ విగ్రహాన్ని వేల్ తో కలిసి గుర్రపు వాహనంపై ఉంచుతారు. ఈ ఊరేగింపు సాయంత్రం క్వీన్ స్ట్రీట్ నుండి ప్రారంభమై, అనేక వీధుల గుండా ప్రయాణించి అర్ధరాత్రి సమయంలో తిరిగి క్వీన్ స్ట్రీట్ శ్రీ మహామరియమ్మన్ ఆలయానికి చేరుతుంది. బంగారు రథం RM3 మిలియన్ విలువైన బంగారు రథం 8 ఫిబ్రవరి 2017న థాయిపూసం పర్వదినానికి ముందు రోజు వీధుల్లోకి వచ్చింది. 1.6 టన్నుల బరువు కలిగిన ఈ బంగారు రథం ఎత్తు 4.3 మీటర్లు, వెడల్పు 4 మీటర్లు ఉంటుంది. ముందు భాగంలో రెండు బంగారు గుర్రాలు ఉండగా, కలశం (గోపుర భాగం)పై అనేక దేవతా విగ్రహాలను అలంకరించారు. ఈ రథంలో శ్రీ మురుగ స్వామి యొక్క వేల్ (శూలం/భాలం) ఉంచబడుతుంది. భక్తులు లాగుతూ తీసుకెళ్లేందుకు ఇది రబ్బరు చక్రాలపై సాగుతుంది. రథానికి అంతర్గత ఫ్రేమ్ కరైకుడిలో తయారు చేసి పెనాంగ్‌కు తరలించగా, అక్కడ అమర్పు చేశారు. ఈ బంగారు రథ యాత్ర క్వీన్ స్ట్రీట్‌లోని అరுள్మిగు శ్రీ మహా మరియమ్మన్ ఆలయం నుంచి, జాలాన్ కెబున్ బుంగా లోని అరுள్మిగు శ్రీ గణేశ ఆలయం వరకు సాగుతుంది. థాయిపూసం పర్వదినానికి ముందు రోజు, థాయిపూసం రోజున రెండు రోజుల పాటు ఈ రథాన్ని శ్రీ గణేశ ఆలయంలో ఉంచుతారు. క్వీన్ స్ట్రీట్ మహా మరియమ్మన్ ఆలయంలో 0.9 మీటర్ల ఎత్తు కలిగిన బంగారు వేల్ కోసం 18 రోజుల ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. పురాణ కథనం ప్రకారం, ఈ వేల్‌ను శివుని సహచరి పరాశక్తి సృష్టించిందని చెబుతారు. ఆమె మురుగ స్వామి తల్లి కూడా. పరాశక్తి 18 రూపాలలో దర్శనమిచ్చి, చివరగా ఒక అజేయమైన వేల్‌గా మారి, థాయ్ నెల (జనవరి–ఫిబ్రవరి) పౌర్ణమి రోజున పూస నక్షత్రంలో మురుగ స్వామికి అందించిందని విశ్వాసం. తల్లి ఆశీర్వాదం పొందిన అనంతరం, ఆ వేల్‌ను థాయిపూసం పర్వదినానికి ముందు రోజు బంగారు రథంపై మురుగ స్వామికి పంపిస్తారు. ఈ బంగారు రథం తన తొలి ట్రయల్ రన్‌ను 2 ఫిబ్రవరి 2017న విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది. జార్జ్‌టౌన్‌లో పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు తొలిసారి ఈ రథాన్ని దర్శించేందుకు చేరారు. సుమారు రెండు గంటల పాటు రథం 3 కి.మీ దూరం ప్రయాణించి తిరిగి ఆలయానికి చేరుకుంది. ఈ రథం జాలాన్ కెబున్ బుంగా, లోరోంగ్ ఎయిర్ తెరుజున్, జాలాన్ టుంకు అబ్దుల్ రెహ్మాన్, జాలాన్ మెకాలిస్టర్, జాలాన్ రెసిడెన్సీ, జాలాన్ ఉతామా మార్గాల్లో ప్రయాణించింది. మహా శివరాత్రి మహా శివరాత్రి ఉత్సవం విశ్వేశ్వరుడికి అంకితం చేయబడింది. ఈ రోజున భక్తులు పూజలు, ఉపవాసం,, రాత్రి పొడవునా జాగరణ చేస్తారు. ఈ పండుగ ప్రతి సంవత్సరం తమిళ నెల మాసి (ఫిబ్రవరి/మార్చి)లో కృష్ణ పక్షం (క్షీణ చంద్ర దశ)లో 13వ రాత్రి/14వ రోజున, అంటే అమావాస్యకు ముందు రోజు, అమావాస్య రోజున జరుపుకుంటారు. అభిషేకం (పవిత్ర స్నానం) రాత్రి 10 గంటలకు, అర్ధరాత్రి 12 గంటలకు, ఉదయం 2 గంటలకు, 4 గంటలకు నిర్వహించబడుతుంది. పూజలు 11 గంటలకు, 1 గంటకు, 3 గంటకు, 5 గంటలకు ప్రారంభమవుతాయి. రాత్రి అంతా భక్తులు భజనలు, స్తోత్రాలు, భక్తిగీతాలు ఆలపిస్తారు. పౌర్ణమి ప్రతి నెల వచ్చే పౌర్ణమి రోజున విశ్వనాథర్ స్వామికి ప్రత్యేక ప్రార్థనలు నిర్వహించబడతాయి. మధ్యాహ్నం 12 గంటలకు ప్రత్యేక అభిషేకం, పూజలు నిర్వహించి, అనంతరం శాకాహార భోజనాన్ని ప్రసాదంగా అందజేస్తారు. దుర్గ పూజ విష్ణు దుర్గ అమ్మవారికి ప్రతి మంగళవారం సాయంత్రం 3:30 నుండి 4:30 వరకు వారాంతపు రాహుకాలం పూజ నిర్వహించబడుతుంది. ఆలయ పూజారి దేవికి అభిషేకం (క్రతుస్నానం) చేస్తారు. ప్రధానంగా మహిళా భక్తులు స్తోత్రాలు పాడుతూ దేవిని స్తుతిస్తారు. దేవిని పుష్పాలతో, ముఖ్యంగా నిమ్మకాయల మాలలతో అలంకరిస్తారు. నిమ్మకాయలతో తయారుచేసిన దీపాలను వెలిగించడం ఈ ప్రార్థనలలో ముఖ్యమైన ఆచారం. ఈ ప్రత్యేక దినాలలో భక్తులు ఆ రోజు శాకాహారమే తీసుకుంటారు. వివాహం కావాలనుకునే యువతులు మంచి వరుడు లభించాలంటూ “అమ్మ”ను ప్రార్థిస్తారు. వివాహిత మహిళలు తమ దాంపత్య జీవితం సుఖసంతోషాలతో సాగాలని కోరుకుంటారు. ప్రదోషం ప్రదోషం అనేది హిందూ క్యాలెండర్ ప్రకారం ప్రతి పక్షంలో వచ్చే పదమూడవ రోజున (త్రయోదశి) నెలలో రెండుసార్లు జరిగే పవిత్ర సందర్భం. సూర్యాస్తమయం ముందు, తరువాత ఒక్కొక్కటిన్నర గంటల సమయం కలిపి మూడు గంటల కాలం శివపూజకు అత్యంత శ్రేష్ఠమైనదిగా భావించబడుతుంది. ఈ సమయంలో పాటించే ఉపవాసాన్ని లేదా వ్రతాన్ని ప్రదోష వ్రతం అంటారు. ఇది సాయంత్ర సంధ్యా సమయంలో, రెండు పక్షాల త్రయోదశి రోజున (శుక్ల పక్షం, కృష్ణ పక్షం) నిర్వహించబడుతుంది. ఇవి అమావాస్య, పౌర్ణమి తరువాత వచ్చే పదమూడవ చంద్రదినాలు. ఈ రోజున విశ్వేశ్వరర్ స్వామి, విశాలాక్షి దేవి, నందికి ప్రత్యేక అభిషేకం నిర్వహించి, తరువాత రుద్రాక్ష, విభూతి, విల్వ ఆకులతో అలంకరిస్తారు. ఆడి పూజ తమిళ నెల ఆడి (జూలై/ఆగస్టు) అమ్మవారికి ప్రార్థనలకు అత్యంత పవిత్రమైన నెలగా భావిస్తారు. ప్రతి శుక్రవారం సాయంత్రం మహామారియమ్మన్ దేవికి, ప్రతి మంగళవారం విష్ణు దుర్గ దేవికి శంఖాభిషేకం (శంఖంతో చేసే అభిషేకం) నిర్వహిస్తారు. ఆడి పూరం ఉత్సవం కూడా జరుపుకుంటారు. ఈ సందర్భంలో మహిళలు పసుపు నీటితో నింపిన పాత్రలను తీసుకొని మహామారియమ్మన్ అభిషేకానికి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. భైరవ పూజ ప్రతి తేయ్ పిరై అష్టమి (క్షీణిస్తున్న చంద్రుని ఎనిమిదవ రోజు) నాడు భైరవర్ స్వామికి ప్రత్యేక పూజలు, హోమం నిర్వహించబడతాయి. ఈ కర్మకాండలు సాయంత్రం మహా కాల భైరవ హోమంతో ప్రారంభమవుతాయి. ఈ హోమంలో పాల్గొనడం వల్ల దుష్టశక్తుల నుండి, చెడు కార్యాల నుండి రక్షణ లభిస్తుందని విశ్వసిస్తారు. హోమం అనంతరం భైరవ స్వామికి ప్రత్యేక అభిషేకం నిర్వహిస్తారు. పునుకు లేదా Civetone అనే సహజ సువాసనను దేవతకు సమర్పిస్తారు. అలాగే భైరవర్‌కు పవిత్రంగా భావించే నువ్వుల దీపాలు అయిన పదకొండు ఎల్లూ దీపం లను సమర్పిస్తారు. చివరగా, కాకరకాయ అన్నం, వడైలను ప్రసాదంగా అందజేస్తారు. మరిన్ని చూడండి Hindu Mahajana Sangam List of Hindu temples in Malaysia మూలాలు బాహ్య లింకులు Media related to Mahamariamman Temple, Penang at Wikimedia Commons