José Rizal

Cenedlaetholwr a merthyr o'r Philipinau oedd José Protacio Mercado Rizal de Alejandro, Lam-co Alonso de la Rosa, y Realonda de Quintos (19 Mehefin 1861 – 30 Rhagfyr 1896). Roedd yn bolymath: bardd a llenor toreithiog, arlunydd, ac offthalmolegydd, ac roedd yn medru nifer o ieithoedd. Ymhlith ei nofelau mae Noli me Tangere a'r dilyniant, El Filibusterismo. Roedd yn genedlaetholwr brwdfrydig a galwodd am annibyniaeth i'r Philipinau oddi ar Ymerodraeth Sbaen. Yn ôl nifer o ysgolheigion, sbardunwyd Chwyldro'r Philipinau gan ddienyddiad Rizal. Heddiw dethlir Diwrnod Rizal yn y Philipinau pob blwyddyn er cof amdano. Mae tua 300,000 o bobl yng nghefn gwlad y Philipinau yn dilyn cwlt sy'n addoli Rizal fel duw neu Grist. Cyfeiriadau