Debodeko tenplua

Debodeko tenplua Espainiako Madril hiriburuan dagoen Antzinako Egiptoko monumentu bat da. 1968an Egiptok Espainiari eman zion. Beste hiru estatuek ere jaso zituzten antzeko opariak: Estatu Batuek, Italiak eta Herbehereek. Kokalekua Moncloa-Aravaca barrutiko Espainia plazan dago, Rosales Margolariaren pasealekuaren alboan, eta Pio Printzea Mendia izeneko gain batean. Historia 2.200 urte inguruko antzinakotasuna du, bere erdialdeko zatia Ptolomeo IV.a faraioaren garaian eraiki zen, eta ondoren, K.a 200-180 urte inguruan Meroeko Adikhalaman numibiar erregeak apainduarazia, eta Amon Debodekoa (Kush hizkuntzaz Amani) eta Isis jainko-jainkosei sagaratua. 1968an Egiptok Espainiari egindako oparia da, Unescok Aswango urtegiaren eraikuntzaren ondoriozko Nubiako monumentuak salbatzeko nazioarteko kanpaina tarteko. Nagusiki Abu Simbel berreraikitzen lagundu zion Espainiako Estatuakk Egiptori eta emandako laguntzaren trukean eraldatu zen tenplu hau Madrilera. Tenplu honetaz gain, Egiptok beste hiru tenplu oparitu zituen: AEBei Dendurko tenplua (gaur egun Metropolitar Arte Museoa, New York), Herbehereei Ellesiyako tenplua (gaur egun Leidengo Antzinaroko Museoa, Leiden) eta Italiari Taffako tenplua. Egoera txarrean Egiptok, monumentu horiek Europari ematen zizkionean, gutxienez sabai batek babes zitzala eskatu zuen. Espainiaren kasuan ez zen horrela egin eta ondorioak nabarmenak dira dagoeneko. Bandalismoa, kutsadura eta klimatologia dira tenplua hondatzeko arrazoi nagusiak. Zahi Hawass egiptologoak, munduko aditu handienetako batek, 2020an adierazi zuen Espainiak zaintzen zuela tenplua, edo Egiptora itzuli behar zuela. Iruditegia Erreferentziak Kanpo estekak (Gaztelaniaz): Debodeko (Gaztelaniaz): (Gaztelaniaz): Tenpluaren egoerari buruzko artikulua.