Мадагаскар (утрау)

Мадагаскар (франц. Madagascar, малаг. Madagasikara; ерле атама: Nosin Dambo — ҡабандар утрауы) — ҙурлығы буйынса Ерҙә дүртенсе утрау. Тасуирламаһы Һинд океанында урынлашҡан, Африканың көнсығыш ярынан Мозамбик боғаҙы менән айырылған. Утрауҙың оҙонлоғо яҡынса 1600 км, киңлеге 570 км, майҙаны 587 000 км². Утрау Мадагаскар дәүләтенең төп өлөшө булып тора, (баш ҡалаһы — Антананариву). Утрауҙағы йылғалар: Бетсибока, Манчака һ.б. Утрауҙың иң бейек нөктәһе һүнгән вулкан Марумукутру (2876 м), ул тау массивында урынлашҡан Царатанана[nl], ул утрауҙың төньяҡ өлөшөндә. Тауҙар минералдарға һәм металдарға бай: алтын, баҡыр, тимер; киң яр буйы тигеҙлектәре һаҙлы, йыш ҡына бик уңдырышлы. Мадагаскар Африканан алыҫ булмаһа ла, уның фаунаһы һәм флораһы уникаль: утрауға ер йөҙөндәге хайуандар һәм үҫемлектәр төрҙәренең 5 % — ы тура килә, шуларҙың 80 % Мадагаскарҙан башҡа ерҙә үҫмәй һәм йәшәмәй. Уларҙың иң күренеклеһе — лемурҙар. Иң ҙур Мадагаскар күле — Алаутра (майҙаны 200 км² тирәһе). Башҡа күлдәре — Итаси, Ихутри. Тропик климатлы, утрауҙың көньяғын йыш ҡына субтропик климатлы тип иҫәпләйҙәр. Координаттары Утрауҙың төньяҡ нөктәһе — Бубаумби мороно (Амбр, ), көньяҡ нөктәһе — Вухимена мороно (Сент-Мари, ), көнбайыш нөктәһе Мананунука мороно () һәм көнсығыш нөктәһе -Ангунци мороно (Көнсығыш, ). Шулай уҡ ҡарағыҙ Ҡара Африка Мадагаскар Иҫкәрмәләр Әҙәбиәт Корочанцев В. А. Остров загадок и открытий. — М.: Мысль, 1982. — 224 с. — 70 000 экз. Мадагаскар = Madagascar / Пер. с англ. М. А. Аршиновой; Отв. ред. серии акад. В. Е. Соколов; Науч. ред. и послесл. Б. Д. Васильева. — М.: Прогресс, 1990. — 296 с. — (Золотой фонд биосферы). — 45 000 экз. — ISBN 5-01-002049-1. (в пер.) Каландадзе&nbsp;Н.&nbsp;Н., Шаповалов А. В. Судьба мегафауны наземных экосистем мадагаскарской зоогеографической области в позднем антропогене 2018 йыл 21 июнь архивланған.. 2005. Мадагаскар // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. Мадагаскар // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006. Мадагаскар // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 4 томах. — СПб., 1907—1909. Һылтанмалар Мадагаскар // Энциклопедия «Кругосвет». YouTube сайтында Мадагаскар - отдельный мир. Документальный фильм. Madagascar (ингл.). — статья из Encyclopædia Britannica Online. Дата обращения: 11 август 2022. Madagascar 2011 йыл 17 август архивланған. — CIA — The World Factbook. Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.