Spomen-kosturnica u Kavadarcima

Spomen-kosturnica u Kavadarcima nalazi se na jednom uzvišenju nadmorske visine 305 m, pored Kavadaracaa, Sjeverna Makedonija. Podignut je u spomen na žrtve fašističkog terora sa područja kavadaraca tokom Narodnooslobodilačkog rata od 1941. do 1945. godine. Otkrivena je 7. septembra 1976. godine. Spomen-kosturnica i nekoliko sličnih drugih memorijalnih obilježja su spomenici poštovanja i sjećanja na borce Makedonije u antifašističkom ratu. Podignute su i izgrađene širom zemlje kako bi vječno obilježavale 11. oktobar – Dan oslobodilačkog i državotvornog antifašističkog ustanka, kao i sve ostale datume i praznike iz ove epohe. Memorijalne kosturnice predstavljaju specifičan tip građevina, koje u svojoj strukturi objedinjuju formalna i dizajnerska iskustva iz crkvene gradnje, ali obogaćene u estetskom smislu slobodno interpretiranim elementima koji doprinose njihovom simboličkom sadržaju. Predstavljaju poseban tip kapela-crkava-grobnica, u koje se polažu kosti poginulih vojnika ili civila koji su bili žrtve određenih vojnih akcija. Arhitektura i opis Spomen-kosturnica je izgrađena prema projektu arhitekte Petra Muličkovskog, profesora na Arhitektonskom fakultetu u Skoplju, za koga su istoričari umjetnosti napisali: U djelima Muličkovskog posebno su karakteristični objekti koji posjeduju čist i jasan arhitektonski izraz konstruktivizma i brutalizma. Ovaj objekat je jednim dijelom napravljen od metala, betona i stakla, a drugim dijelom od betona - kao čisti predstavnik brutalizma. Monumentalni spomenik simbolizira staru makedonsku kuću od betona, okruženu betonskim zidovima debljine 3 m. Donji ograđeni prostor predstavlja unutrašnje dvorište kuće, koje se nastavlja u vanjsko dvorište u obliku amfiteatra. U donji dio se ulazi kroz dvoja željezna vrata (južna i sjeverna) na kojima je prikazano grožđe. Ona vode do otvorenog dijela kosturnice gdje se nalazi galerija heroja. Ranije su zidovi bili prazni i sadržavali su relikvije mrtvih, ali su u posljednjih nekoliko godina njihovi kovčezi premješteni u Gradski muzej radi zaštite. Ovdje se nalazi dvadesetak oblikovanih mramornih ploča na kojima je 328 imena boraca poginulih u NOV-u. Kroz stepenice u sredini zgrade, koje se spiralno penju prema gore, ulazi se u zatvoreni dio visine 12 metara, koji predstavlja stiliziranu makedonsku kuću inspirisanu ohridskom kućom. Ovaj zatvoreni dio je podijeljen na dva sprata, povezana sa verandama, u čijim zidovima se nalaze otvori koji simboliziraju prozore. Slike Izvori