Հազարամյակի խաչ

Հազարամյակի խաչ (մակեդոներեն՝ Милениумски крст), 66 մետր բարձրությամբ խաչ, որը գտնվում է Հյուսիսային Մակեդոնիայի Վոդնո լեռան գագաթին՝ մայրաքաղաք Սկոպիեից քիչ հեռու։ Կառուցումն ավարտվել է 2002 թվականին։ Սա աշխարհի ամենաբարձր խաչերից մեկն է։ Խաչը կանգնեցվել է Մակեդոնիայում քրիստոնեության 2000-ամյակի առթիվ և ի պատիվ տարածաշրջանում Սուրբ Պողոսի ավետարանչական գործունեությանը վերաբերող աստվածաշնչյան հատվածների։ Հուշարձանը դարձել է Սկոպիեի խորհրդանիշը և զբոսաշրջային տեսարժան վայր՝ քաղաքին նայող դիտահարթակով։ Կառուցվածքային առանձնահատկություններ Հուշարձանի կառուցվածքը հիմնված է Էյֆելյան աշտարակի նման ցանցային դիզայնի վրա և ունի քրիստոնեական խաչի ավանդական ձև՝ առանց այլ լրացումների կամ տարրերի: Այն կանգնած է տասներկու սյուներին հենված հարթակի վրա, որոնք խորհրդանշում են տասներկու առաքյալներին: Խաչի ներսում կա վերելակ, որը տանում է դեպի վերին հարկ, որտեղից բացվում է Սկոպիեի տեսարանը: Քաղաքի հարավային կողմից Վոդնո լեռան գագաթին գտնվող Հազարամյակի խաչը գերիշխում է Սկոպիեի համայնապատկերի վրա: Հուշարձանը տեսանելի է մայրաքաղաքի գրեթե բոլոր շրջաններից: Գիշերվա ժամերին խաչը լուսավորվում է: Պատմություն Հարավսլավիայի փլուզումից և Մակեդոնիայի անկախացումից հետո երկրի տարբեր ազգային-կրոնական խմբեր մրցակցում էին միմյանց հետ՝ Սկոպիեի քաղաքային լանդշաֆտում իրենց հետքը թողնելու համար, հատկապես 2001 թվականի Սկոպիեի ազգամիջյան հակամարտությունից հետո։ Ընտրությունների մոտենալուն պես, վարչապետ Լյուբչո Գեորգիևսկին և նրա «Ներքին մակեդոնական հեղափոխական կազմակերպության - Մակեդոնիայի ազգային միասնության դեմոկրատական կ​ուսակցության» կառավարությունը առաջ են քաշել Հազարամյակի խաչ տեղադրելու գաղափարը՝ փորձելով ստանալ ընտրողների աջակցությունը։ Մակեդոնիայի ուղղափառ եկեղեցին (ՄՈՒԵ) հավանություն է տվել առաջարկին և նախաձեռնել նախագիծը։ Խաչի կառուցումը 2002 թվականին ՄՈՒԵ-ի ուղղափառամետ քաղաքականության արդյունքն էր, որին աջակցում էր վարչապետ Գեորգիևսկին։ Հազարամյակի խաչի նախագիծը կառավարության պաշտոնյաներն անվանել են քրիստոնեության խորհրդանիշ։ Վոդնո լեռան բլրի վերին մասը պետական սեփականություն էր և ընտրվել էր որպես հուշարձանի վայր, քանի որ այն գտնվում էր հիմնականում էթնիկ մակեդոնացիներով բնակեցված տարածքում և գտնվում էր նաև ռազմական բազայից կես մղոն հեռավորության վրա։ 2002 թվականի օգոստոսին Հազարամյակի խաչը բացվել է 70․000 մարդու մասնակցությամբ արարողության ժամանակ։ Հուշարձանի կառուցումն ավարտվել է 2019 թվականին։ Հազարամյակի խաչի կառուցումը ֆինանսավորել են Մակեդոնիայի ուղղափառ եկեղեցին, Մակեդոնիայի կառավարությունը և ամբողջ աշխարհի մակեդոնացիները՝ նվիրատվությունների միջոցով։ Խաչը կանգնեցվել է Վոդոն լեռան ամենաբարձր կետում, Օսմանյան կայսրության ժամանակներից հայտնի «Կրստովար» տեղում, որը նշանակում է «Խաչի վայր», քանի որ այնտեղ գտնվել է ավելի փոքր խաչ: 2018 թվականի սեպտեմբերի 8-ին, Հյուսիսային Մակեդոնիայի անկախության օրը, խաչի ներսում տեղադրվել է վերելակ: 2019 թվականին խաչի կողքին բացվել են ռեստորան և հուշանվերների խանութ։ 2011 թվականին բացվել է երեք ու կես կիլոմետր երկարությամբ «Միլենիում Քրոս» ճոպանուղին։ Պատկերասրահ Ծանոթագրություններ Գրականություն Kosiński, Wojciech (2014). «Miasto-świadek historii: dobro i zło, piękno i brzydota» (PDF). Przestrzeń I Forma. 2: 48, 78–79. Vangeli, Anastas (2010). «Religion, Nationalism and Counter-secularization: The Case of the Macedonian Orthodox Church». Identity Studies in the Caucasus and the Black Sea Region. 2: 91.