Larochette gaztelua

Larochette gazteluaren aurriak (luxenburgeraz, Buerg Fiels, alemanez, Burg Fels, frantsesez, Château de Larochette) hareharrizko harkaitz batean daude Elsebetheko goi-ordokian, eta 150 metroko altueran Ernz Zuria harana menderatzen dute, Sauer ibaiaren adar bat, Luxemburgoko Mersch kantonamenduko larochette hiritxoa zeharkatzen duena. Kokapena Eraikina aukeratzeko arrazoi nagusiak defentsarako izan ziren. Eraikuntzaren defentsa-helburua agerian geratzen da, goialdean kokatuta baitago, harkaitz maldatsuzko hegal malkartsuetan. Defentsarako alderdiaz gain, arrazoi ekonomiko eta lurraldeko-politikoek ere zeregin garrantzitsua izan zuten ziurrenik eraikuntza-lekuaren izendapenean. Ernzeko haranean, Erdi Aro goiztiarrean, ibaiertzeko errepide garrantzitsu bat zegoen (Luxenburgo-Diekirch), baita tokiko beste ibilbide baten bidegurutzea ere (Mersch-Echternach), eta ibai txikia arrantzarako eta erroten makineriaren bultzatzaile gisa erabiltzen zen. Sarbideak ukuilu handi bat gurutzatzen du, lur-mugimendu gotortuekin. Eraikin nagusia, harriz egina, horma batez inguratua dago, orain zati batean suntsitua. Jatorri naturaleko zanga sakon batek gaztelua bi zatitan banatzen du. Muinoaren ertzik urrunenean, jauretxe batzuen aztarnek arkitekturaren kalitate handia eta aristokrazi gustu fineko estiloa erakusten dute. Historia Gazteluari buruzko lehen aipamenak XI. mendearen amaierakoak eta XII. mendekoak dira, Larochetteko jaunak Luxenburgoko kondeen banderadunak zirenean. XIV. mendearen amaieran, familia ugaritu egin zen, eta, ondorioz, egitura nagusitik bereizita zeuden bost jauretxeak eraiki zituzten. Homburg etxea (1350) eta Créhange etxea (1385) barne hartzen dituzte, zaharberrituak izan direnak. Homburg etxearen eraikuntza 1350 inguruan amaitu zen, Frederic eta Conrad, Homburg dinastiako nobleak, Irmgard eta Mathilde Larochetterekin elkartzearen ondorioz. Créhange jauregia 1385 inguruan eraiki zen, . mendearen amaieran. Créhange etxeak garai hartako artelanak ditu orain, eta putzu bat dago barruan, bere kondaira ere baduena, gazteluko andereak putzura salto egin zuela kontatzen duena, gaztelua erasopean zegoen bitartean. Emakume ausarta erreskatatu ondoren, inbaditzaileek gazteluko administratzaileari traizioa leporatu eta putzura bota zuten. Ostiral Santu oro dragoi moduan berragertzen omen da. Verlorenkost (hitzez hitz “janari galdua”) zaintza-dorrea ere bakarrik dago hegoaldean. Kondairak dio sukaldariak eltze beteak zeramatzala berak estropezu egin zuenean, eta janari guztia hondatu zela. XVI. mendearen amaieran gazteluak sute bat jasan zuen, eta harrezkero aurria izan da. Luxenburgoko estatuak 1979an eskuratu zuen gaztelua eta berritze lanekin hasi zen. Créhange jauregia, estandar oso altuko artelana, 1983 eta 1987 artean zaharberritu zen eta Homburg jauregia 1987 eta 1988an sendotu eta zaharberritu da. 1990eko udazkenean, ekaitz indartsuek Dukerri Handia ekortu eta Elsebetheko ordekan ia zuhaitz guztiak jo zituzten, gaztelua dagoen tokian, eta hezurrak atera zituzten omenaldiko dorrearen indusketatik gertu. Horrela, leku horretan gotorleku zelta berantiar bat zegoela frogatu zen (K.a. 5000 inguru). Esplorazio-lan horiek egin ondoren, indusketa-lanak egin ziren gazteluaren eremu osoan. Ikerketa arkeologiko honen emaitzek gazteluaren historiari buruz dugun ezagutza osatzeko aukera emango digute. Egia esan, Homburg-eko etxaldearen azpiko sotoen indusketa, Créhange-ko eraikinaren ondoko bosgarren etxaldearen eta gazteluaren sarrerako dorrearen indusketa, egin gabe dago oraindik. Gaur egun, urtean 25.000 bat bisitarik bisitatzen dute zaharberritutako gunea, eta erakusketak egiten dira Chriechinger etxeko gela zabaletan, gaur egun erabat zaharberrituta dagoen bakarrean. Larochette gaztelua Luxenburgoko Larochette komunaren sinboloa izan zen eta oraindik ere bada. Bisita ordutegia Gaztelua Aste Santutik urriaren amaierara arte dago zabalik, egunero 10etatik 18etara. Erreferentziak Kanpo estekak