Եվրոպական օդային նավիգացիայի անվտանգության կազմակերպություն

Օդային նավարկության անվտանգության եվրոպական կազմակերպությունը, առավել հայտնի որպես Եվրոկոնտրոլ կամ EUROCONTROL, միջազգային կազմակերպություն է, որի նպատակն է ապահովել անվտանգ և անխափան օդային երթևեկության կառավարում Եվրոպայում։ Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 1963 թվականին և ունի 42 անդամ պետություն։ Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Բրյուսելում, Բելգիա։ Եվրոկոնտրոլն ունի նաև մի քանի տեղական կենտրոններ, այդ թվում՝ Նորարարության հաբը Բրետինի-սյուր-Օրժում, Ֆրանսիա, Ավիացիոն ուսումնական կենտրոնը Լյուքսեմբուրգում և Մաաստրիխտի վերին տարածքի կառավարման կենտրոնը (MUAC) Մաաստրիխտում, Նիդերլանդներ։ Չնայած Եվրոկոնտրոլը Եվրոպական միության գործակալություն չէ, ԵՄ-ն իր «Միասնական եվրոպական երկինք» նախաձեռնության որոշ կարգավորումներ պատվիրակել է Եվրոկոնտրոլին՝ այն դարձնելով Եվրոպայի օդային երթևեկության կառավարման համակարգման և պլանավորման կենտրոնական կառույցներից մեկը։ Եվրամիությունը Եվրոկոնտրոլի ստորագրող կողմ է, իսկ ԵՄ բոլոր անդամ պետությունները նաև Եվրոկոնտրոլի անդամներ են։ Կազմակերպությունը համագործակցում է ազգային մարմինների, օդային նավիգացիայի ծառայություններ մատուցողների, քաղաքացիական և ռազմական օդային տարածքի օգտագործողների, օդանավակայանների և այլ կառույցների հետ։ Նրա գործունեությունը ներառում է օդային երթևեկության հոսքերի կառավարում, վերահսկիչների ուսուցում, տարածաշրջանային օդային տարածքի կառավարում, անվտանգության ապահովման տեխնոլոգիաներ և ընթացակարգեր, ինչպես նաև օդային նավարկության վճարների հավաքագրում։ Եվրոկոնտրոլը կարևոր դեր ունի ճգնաժամերի ժամանակ Եվրոպայի օդային երթևեկության շարունակականության ապահովման գործում։ 2010 թվականի Էյաֆյաթլայոքուլ հրաբխի ժայթքման ժամանակ կազմակերպությունը տվյալներ էր տրամադրում ազգային մարմիններին և օդային երթևեկության կառավարման ծառայություններին՝ օդային տարածքի փակումը նվազագույնի հասցնելու համար։ COVID-19 համավարակի ընթացքում Եվրոկոնտրոլը վերահսկել է օդային երթևեկության կտրուկ անկումը և աջակցել թռիչքային պլանների հարմարեցմանը։ Այս աշխատանքների մեծ մասը իրականացվում է Ցանցի կառավարիչ գործառույթի միջոցով, որը թույլ է տալիս իրական ժամանակում հետևել օդային երթևեկությանը և արտակարգ իրավիճակներում գործարկել պահուստային ընթացակարգեր։ Պատմություն Եվրոկոնտրոլի կոնվենցիան ստորագրվել է 1960 թվականին և վավերացվել 1963 թվականին։ Սկզբնական նպատակը Եվրոպայում միասնական օդային երթևեկության կառավարման համակարգ ստեղծելն էր, սակայն ազգային ինքնիշխանության և ռազմական օդային տարածքի վերահսկման հարցերը դժվարացրին դրա ամբողջական իրականացումը։ Ֆրանսիան և Միացյալ Թագավորությունը չմիացան 1962 թվականին առաջարկված համաեվրոպական օդային երթևեկության վերահսկման ծրագրին, իսկ մյուս չորս սկզբնական անդամները՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունը, Բելգիան, Նիդերլանդները և Լյուքսեմբուրգը, 1964 թվականին համաձայնեցին ստեղծել վերին օդային տարածքի կառավարման միջազգային կենտրոն Մաաստրիխտում։ 1979 թվականին Եվրոկոնտրոլը համագործակցության համաձայնագիր ստորագրեց Եվրոպական հանձնաժողովի հետ՝ համադրելու Եվրոկոնտրոլի տեխնիկական փորձը և ԵՄ կարգավորող կարողությունները։ 1980-ականներին եվրոպական օդային երթևեկության աճող ծանրաբեռնվածությունը հանգեցրեց կազմակերպության ավելի լայն մանդատի քննարկմանը, իսկ ՔԱԵԿ-ը կոչ արեց իր անդամներին միանալ Եվրոկոնտրոլին։ 1997 թվականին ստորագրվեց վերանայված Եվրոկոնտրոլ կոնվենցիան։ 1998 թվականին Եվրոկոնտրոլը, Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը և Եվրոպական հանձնաժողովը համաձայնագիր ստորագրեցին արբանյակային նավիգացիոն համակարգերի և ծառայությունների ոլորտում համագործակցության վերաբերյալ։ 1999 թվականին Եվրոպական հանձնաժողովը ներկայացրեց Միասնական եվրոպական երկինք նախաձեռնությունը, որը հետագայում ամրապնդեց Եվրոկոնտրոլի տեխնիկական դերը եվրոպական օդային երթևեկության կառավարման համակարգում։ 2000-ականների սկզբին Եվրոպայում տեղի ունեցած մի շարք վթարներ, այդ թվում՝ Լինատեի օդանավակայանի բախումը և Իբերլինգենի օդային բախումը, ընդգծեցին համաեվրոպական համակարգման անհրաժեշտությունը։ 2003 թվականին Եվրոկոնտրոլը համագործակցության հուշագրեր ստորագրեց ՆԱՏՕ-ի և Եվրոպական հանձնաժողովի հետ, իսկ 2004 թվականին սկսեց կատարել Եվրոպական հանձնաժողովի մանդատները՝ կապված Միասնական եվրոպական երկնքի կանոնակարգերի հետ։ Գործառույթներ և կենտրոններ Եվրոկոնտրոլը տրամադրում է մի շարք ծառայություններ․ Մաաստրիխտի վերին տարածքի կառավարման կենտրոն (MUAC), Ցանցի կառավարչի գործառնությունների կենտրոն (NMOC), որը համակարգում է թռիչքային պլանները և իրական օդային երթևեկությունը, Եվրոպական աերոնավտիկական տեղեկատվական ծառայությունների տվյալների բազա (EAD), որը կենտրոնացված մուտք է ապահովում ավիացիոն տեղեկատվությանը, Կենտրոնական երթուղու վճարների գրասենյակ (CRCO), որը հավաքագրում է օդային նավարկության վճարները օդային նավարկության ծառայություններ մատուցողների անունից, Եվրոկոնտրոլի Նորարարության հաբ, որը զբաղվում է հետազոտություններով, մոդելավորումներով, անօդաչու թռչող սարքերով և քաղաքային օդային շարժունակությամբ, Եվրոկոնտրոլի Ավիացիոն ուսումնական կենտրոն (ALC), որը տրամադրում է ուսուցում և էլեկտրոնային ուսուցման ծառայություններ։ Մաաստրիխտի վերին տարածքի կառավարման կենտրոն Եվրոկոնտրոլի Մաաստրիխտի վերին տարածքի կառավարման կենտրոնը (MUAC), որի ՔԱՄԿ նշիչն է EDYY, գտնվում է Մաաստրիխտի Աախեն օդանավակայանի մոտ և ապահովում է օդային երթևեկության կառավարում 24,500 ֆուտից բարձր թռիչքների համար Բելգիայի, Լյուքսեմբուրգի, Նիդերլանդների և հյուսիսարևմտյան Գերմանիայի օդային տարածքներում։ 2017 թվականին MUAC-ը դարձավ առաջին բազմազգ, սահմանանց, քաղաքացիական-ռազմական օդային նավարկության ծառայություններ մատուցողը՝ գերմանական և նիդերլանդական վերին օդային տարածքի ռազմական երթևեկության կառավարումը ինտեգրելուց հետո։ Այն Եվրոպայի ամենածանրաբեռնված վերին տարածքի կառավարման կենտրոններից է և հայտնի է իր բարդ օդային տարածքի կառուցվածքով, որտեղ օրական կարող են անցնել հազարավոր օդանավեր։ Անդամակցության չափանիշներ Եվրոկոնտրոլի անդամ դիտարկվելու համար երկիրը պետք է բավարարի հետևյալ չափանիշներին․ լինի եվրոպական երկիր, լինի Եվրոպայի խորհրդի անդամ, ունենա հավատարմագրում ինչպես ՔԱՄԿ-ում, այնպես էլ ՔԱԵԿ-ում։ Անդամներ Եվրոկոնտրոլի անդամ պետությունների թվում են Բելգիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Լյուքսեմբուրգը, Նիդերլանդները, Միացյալ Թագավորությունը, Իռլանդիան, Պորտուգալիան, Հունաստանը, Մալթան, Թուրքիան, Կիպրոսը, Հունգարիան, Շվեյցարիան, Ավստրիան, Դանիան, Նորվեգիան, Սլովենիան, Շվեդիան, Չեխիան, Ռումինիան, Իտալիան, Սլովակիան, Իսպանիան, Մոնակոն, Բուլղարիան, Խորվաթիան, Հյուսիսային Մակեդոնիան, Մոլդովան, Ֆինլանդիան, Եվրոպական միությունը, Ալբանիան, Ուկրաինան, Լեհաստանը, Բոսնիա և Հերցեգովինան, Սերբիան, Լիտվան, Հայաստանը, Մոնտենեգրոն, Լատվիան, Վրաստանը, Էստոնիան և Իսլանդիան։ Համապարփակ համաձայնագրի պետություններ Անդամակցությունից բացի՝ Եվրոկոնտրոլը կնքում է նաև համապարփակ համաձայնագրեր ոչ եվրոպական երկրների հետ, որոնք սերտորեն կապված են Եվրոպայի ավիացիոն ցանցին։ Նման պետություններ են Մարոկկոն՝ 2016 թվականի ապրիլի 29-ից, և Իսրայելը՝ 2016 թվականի հունիսի 2-ից։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Պաշտոնական կայք