Касьцёл Унебаўшэсьця Пана і кляштар місіянэраў (Вільня)

Касьцёл Унебаўшэсьця Пана і кляштар місіянэраў — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Вільні. Знаходзіцца ў Старым Месьце, на вуліцы Субачы. Касьцёлам часова карыстаецца Летувіскі нацыянальны музэй, кляштар існаваў да 1844 году. Твор архітэктуры віленскага барока. Аб’ект Рэгістру культурных каштоўнасьцяў Летувы. Комплекс Віленскага місіянэрскага кляштару складаецца з касьцёла, кляштарнага корпуса (яго ўсходняя частка — палац Сангушкаў, збудаваны ў 1640—1650 гадох) і флігеляў. Назву Місіянэрскага атрымаў кляштарны сад і разьмешчаны побач зь іх стаў. Гісторыя Вялікае Княства Літоўскае Кляштар місіянэраў у Вільні фундаваў у 1685 годзе біскуп Аляксандар Катовіч. У 1687 годзе жонка ваяводы віленскага Міхала Казімера Радзівіла збудавала капліцу. У 1695 годзе войскі інфлянцкі Я. Т. Плятэр з жонкай Аляксандрай заснавалі пры кляштары касьцёл, фундацыю якога падтрымаў кашталян наваградзкі Антоні Навасельскі. У 1730 годзе касьцёл асьвяцілі. У 1745 годзе біскуп смаленскі Багуслаў Гасеўскі фундаваў шпіталь з капліцай Сьвятой Альжбеты. У 1750—1754 гадох Ян Гляўбіц выканаў праект рэканструкцыі фасадаў у формах віленскага барока, рэалізаваны ў 1755—1756 гадох. У 1773 годзе ў прылеглым да кляштару палацы Сангушкаў пачала працаваць духоўная сэмінарыя Віленскай дыяцэзіі. Пад уладай Расейскай імпэрыі Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Вільня апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. У 1803 годзе ў палацы Сангушкаў пачала працаваць парафіяльная школа, з 1807 году частку будынка заняў вайсковы шпіталь. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1844 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар і зачынілі касьцёл, а яго парафію далучылі да касьцёла Сьвятых Янаў. Тады ж алтар і амбон перавезьлі ў касьцёл у Эйшышках. У кляштарным корпусе з 1848 году разьмясьцілася духоўная кансысторыя Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы), пазьней жаночная вучэльня. У 1859 годзе тут адкрыўся псыхіятрычны шпіталь, а ў 1874 годзе — таварыства дабрачыннасьці. У 1859 годзе (паводле іншых зьвестак, у 1860 годзе) касьцёл аднавілі коштам прыватных асобаў (рамонтнымі работамі кіраваў архітэктар Ян Вішнеўскі, у дэкараваньні касьцёла браў удзел кракаўскі мастак Канстантын Маераноўскі) і ў 1862 годзе ён зноў пачаў дзеяць як парафіяльны. Найноўшы час Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі касьцёл, а яго будынак перарабілі пад сховішча фондаў музэю. У кляштарным корпусе разьмясьціўся шпіталь. 19 траўня 1993 году касьцёл вярнулі каталікам. Архітэктура Касьцёл — помнік архітэктуры віленскага барока. Найбольш блізкім яго аналягам разглядаюць вежы і шчыты Полацкай саборнай царквы Сьвятой Соф’і. Мае адметную 5-нэфавую кампазыцыю — да традыцыйных трох нэфаў далучаецца дзьве пары капліцаў. Цэнтральны нэф мае аднолькавую вышыню і даўжыню (18,5 мэтра). Ніжэйшы за асноўны аб’ём прэзьбітэрыюм завяршаецца паўкруглай апсыдай. Роўніца галоўнага фасаду падзяляецца карнізамі, пілястрамі і аркавымі вокнамі і нішамі. Вежы маюць вышыню 48 і шырыню 4,75 мэтра, паміж ім разьмяшчаецца шырокі франтон з дынамічным сылюэтам прыступкавых і хвалістых формаў. У ніжнім ярусе фасаду вылучаюцца шырокія пілястры. Два верхнія ярусы вежаў аздабляюцца кутнімі пілястрамі, валютамі і вазамі на іх. У нішах другога ярусу галоўнага фасаду дзьве драўляныя скульптуры XVIII ст. — Давіда ва ўсходняй частцы і Майсея ў заходняй. Вышыня фігуры Давіда — 2,20 м, Майсея — 2,29 м; яны стаяць на невысокіх (0,71 м і 0,61 м) прафіляваных пастамэнтах. Унутраная прастора перакрываецца цыліндрычнымі і крыжовымі скляпеньнямі зь люнэтамі. У інтэр’еры 7 скульптурных алтароў сярэдзіны XVIII ст., мэмарыяльныя помнікі Міхала, Кацярыны і Рафала Яленскіх. Ансамбль кляштара складаецца з чатырох 3-павярховых будынкаў, якія далучаюцца да вуглоў і прэзьбітэрыюму касьцёла і ў асноўным сфармаваўся ў 1739—1751 (найбольш раньні — палац Сангушкаў сярэдзіны XVII ст.). Абапал галоўнага фасаду касьцёла стаяць два 1-павярховыя флігелі — афіцына і гаспадарчая пабудова. Галерэя Гістарычная графіка Гістарычныя здымкі Сучасныя здымкі Заўвагі Крыніцы Літаратура Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — 684 с. — ISBN 985-11-0314-4 Вонкавыя спасылкі Касьцёл Унебаўшэсьця Пана і кляштар місіянэраў у Вільні, Radzima.org