Касцёл Святога Арханёла Міхаіла (Рукойні)

Касцёл Святога Арханёла Міхаіла — касцёл, размешчаны ў вёсцы Рукойні, за 17 км на паўднёвы ўсход ад Вільні. Мае рысы барока. Месца хросту Францішка Багушэвіча. Гісторыя Вёска Рукойні ў 1435 годзе была перададзена віленскаму капітулу вялікім князем Жыгімонтам Кейстутавічам пры заснаванні архідыяканства (прывілей быў пацверджаны Казімірам Ягелончыкам у 1444 годзе). Віленскі біскуп Павел Гальшанскі пабудаваў у Рукойнях драўляны храм у 1538 годзе і заснаваў парафію. Першы касцёл быў спалены ў 1655 годзе расійскімі вайскамі падчас наступа на Вільню. У канцы XVIII стагоддзя тут дзейнічала парафіяльная школа. У 1812 годзе, падчас французскай акупацыі, напалеонаўскія войскі спалілі царкву і плябанію. Уладзіслаў Сыракомля (які жыў непадалёк у Барэйкаўшчыне) так апісваў гэтыя падзеі:У чэрвені 1812 года французы, якія праязджалі міма, знайшлі ў касцёле порах і гарматы, якія выкарыстоўваліся для стральбы падчас службаў. Яны выстралілі адну з іх у галоўны алтар: касцёл загарэўся і згарэў разам з усёй рэктарскай кватэрай і яе будынкамі. Усе касцёльныя запісы таксама былі знішчаны.У 1815 годзе архідыякан Міхал Длускі ініцыяваў аднаўленне храма. У сваіх успамінах Станіслаў Мараўскі згадвае:Апроч уласнага фундушу, які трымаў як капітал, ксёндз Длускі з’яўляўся яшчэ пробашчам у катэдры і меў дзве значныя бенефіцыі: Рукойні і Міхнішкі. Рукойні, хоць і ляжаць блізка ад Вільні, аднак да пэўнага часу іх ўважалі мёртвым, журботным і нудным мястэчкам, але гэтую сваю летнюю рэзідэнцыю ён перарабіў на маленькі рай. Купамі маляўніча пасаджаных дрэў стварыў прыгожыя краявіды. Пабудаваў жылы дом, мураваны касцёл і іншыя гмахі. Батанік і аматар кветак, ён стварыў цудоўны сад з каналамі, напоўненымі рыбай, дамкамі для самых прыгожых птушак, швейцарскімі хаткамі, пусташ з высвечаным пустэльнікам-старцам — адным словам, узбагаціў усімі вясковымі аздобамі.Пасля смерці Длускага ў 1821 годзе Рукойнямі і працягам будаўніцтва касцёла стаў апекавацца наступны віленскі архідыякан ксёндз Ян Цывінскі. У 1824 годзе ў Рукойні перабраўся віленскі канонік Павел Ксаверы Бжастоўскі, стваральнік славутай Паўлаўскай рэспублікі. Ён давёў будаўніцтва храма да канца і асвяціў яго ў 1827 годзе. Неўзабаве пасля гэтага памёр, быў пахаваны на могілках каля касцёла. Тут ён заснаваў школу, упрыгожыў маёнтак цудоўным садам, прывіў людзям любоў да садоўніцтва, і калі б жыў даўжэй, зрабіў бы ў Рукойнях тое ж самае, што калісьці ў Паўлаве. Сёння яго імя і памяць пра яго грамадзянскія справы засталіся толькі ў народнай традыцыі. Некалькі пісьменных людзей у вёсцы і сады з грушамі і вішнямі перад кожнай хатай — адзіныя ўспаміны пра Бжастоўскага тут. Каміла Юрэвіч з Нарбутаў пісала ў сярэдзіне XIX ст.: Першае, што мяне зацікавіла пасля ад'езду з Вільні, была вёска Рукойні, якая належала рыма-каталіцкай Капітуле. Усе хаты мелі каменныя падмуркі, вялікія вокны і коміны над дахам. О, як блаславіла я высакародных капланаў, якія сваёй праўдзівай бацькоўскай апекай вызвалілі ад сырасці і дыму хоць гэтую малую частку літоўскага народу.Пасля Бжастоўскага парафію Рукойні атрымаў у спадчыну архідыякан-прэлат і доктар тэалогіі, айцец Вінцэнт Мікуцкі. Ён быў апошнім мясцовым парафіяльным святаром з капітулы, а таксама ўладальнікам мястэчка: Рукойні разам з касцёлам перайшлі ў дзяржаўную казну. У 1840 годзе ў касцёле ў Рукойнях быў ахрышчаны Францішак Багушэвіч, класік беларускай літаратуры. У 1866 храм быў ператвораны расійскімі ўладамі праваслаўную царкву. Магіла Бжастоўскага была знішчана. Царква была рэканструявана ў 1889 годзе. У 1907 годзе міністр унутраных спраў дазволіў будаўніцтва цаглянага касцёла , але спачатку ў 1909 годзе быў пабудаваны часовы драўляны касцёл, у якім дазволілі праводзіць службы ў 1910 годзе. У 1912 годзе быў пабудаваны новы драўляны. У 1918 годзе службы былі перанесены ў вернуты цагляны будынак. Адміністратар, ксёндз Альфонсас Тамулайціс (1928–1990; у Рукойнях з 1961 года), адрамантаваў і пафарбаваў касцёл у 1968 годзе. У 2014 годзе на сцяне касцёла была адкрыта мемарыяльная дошка ў гонар Паўла Ксаверыя Бжастоўскога. Архітэктура Царква мае барочныя рысы, прамавугольны план, дзве вежы. Інтэр'ер — базіліканскі, з 3 нефамі, падзеленымі калонамі. Агароджа царкоўнага двара зроблена з каменнай муроўкі. Галерэя Крыніцы