Царква Сьвятога Мікалая (Вільня)

Царква́ Сьвято́га Мікала́я або Сьвято́га Міко́лы — помнік архітэктуры XIV—XIX стагодзьдзяў у Вільні. Знаходзіцца ў Старым Месьце, на Вялікай вуліцы каля Ратушнага пляцу. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Канстантынопальскага патрыярхату, пазьней Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Дзее. Твор гатычнай архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага і віленскага барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ад маскоўскай перабудовы. Аб’ект Рэгістру культурных каштоўнасьцяў Летувы. Мікольская царква — адна з найстарэйшых цэркваў Вільні, архітэктурная дамінанта Рускага Гораду. Традыцыйна лічыцца, што тут спачылі віленскія мучанікі (цяпер знаходзяцца ў царкве Сьвятога Духа). Гісторыя Вялікае Княства Літоўскае Паводле паданьня, першую драўляную Мікольскую царкву ў Вільні заснавалі ў 1340 годзе (або ў 1347 годзе). А ўжо ў 1350 годзе Юліянія Цьвярская, другая жонка вялікага князя Альгерда, загадала збудаваць новую, мураваную царкву, пра што сьцьвярджае шыльда ў адной з царкоўных капліцаў. Да 1514 году царква прыйшла ў заняпад, калі яе адбудавалі з ініцыятывы гетмана найвышэйшага Канстантына Астроскага ў гатычным стылі. У 1747 і 1748 гадох гадоў царква моцна пацярпела ад пажару (напэўна, тады абваліліся скляпеньні асноўнага аб’ёму), па чым яе адбудавалі ў стылі віленскага барока. Пад уладай Расейскай імпэрыі Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Вільня апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі царкву ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1845 годзе зруйнавалі дом, які часткова захіляў царкву з боку вуліцы. Пры здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) з ініцыятывы Мураўёва-вешальніка ў 1864—1866 гадох будынак царквы перабудавалі ў стылістыцы расейска-бізантыйскай эклектыкі паводле праекту расейскіх архітэктараў Аляксандра Разанава і Мікалая Чагіна. Налева ад уваходу прыбудавалі капліцу ў гонар Сьвятога Міхаіла Арханёла, нябеснага заступніка Мураўёва. У лістападзе 1866 годзе царкву наноў асьвяцілі. Удзел Мураўёва-вешальніка ў перабудове царквы засьведчылі на мармуровай шыльдзе з заходняга боку царквы. Найноўшы час У 1949—1956 гадох праводзілася рэстаўрацыя царквы, з 1961 году дзее як прыходзкая. Архітэктура Твор гатычнай архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага і віленскага барока, які ў выніку маскоўскай перабудовы атрымаў рысы расейска-бізантыйскай эклектыкі. Ад пачатку гэта была невялікая пабудова пад 2-схільным дахам, трыкутным франтонам і асымэтрычнай адносна галоўнага фасаду вежай. Памеры і канфігурацыя пляну каталікона сьведчаць, што гэта была крыжова-купальная пабудова. Усярэдзіне разьмяшчаліся чатыры слупы, якія меркавана падтрымлівалі канструкцыю купала. У алтарнай частцы захаваліся арыгінальныя сотавыя скляпеньні. Па рэканструкцыі сярэдзіны XVIII ст. асноўны аб’ём перакрылі цыліндрычнымі скляпеньнямі, перабудавалі вежу-званіцу, фасадам надалі рысы барокавай архітэктуры. Па перабудове 1864—1866 гадоў складаецца з 1-нэфавага асноўнага аб’ёму, 3-апсыднай алтарнай часткі і шмат’яруснай вежы і капліцы з боку галоўнага фасаду. Пафарбаваныя ў белы колер і розныя адценьні ружовага ды чырвонага вонкавыя сьцены багата дэкаруюцца фрызамі і барэльефамі. Сьцены праразаюцца паўкруглымі або сьпічастымі вонкамі. Вылучаюцца таксама дэкараваныя падобным чынам бленды (некаторыя з намаляванымі выявамі сьвятых). Галоўны ўваход адзначаецца сьціплым парталам паўкруглых дзьвярэй, калідор знаходзіцца пад вежай, а апсыда завяршаецца купалам. Купал атачае шэраг сыгнатурак у форме купалоў-цыбулінаў. Галерэя Гістарычная графіка Гістарычныя здымкі Сучасныя здымкі Заўвагі Крыніцы Літаратура Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — 684 с. — ISBN 985-11-0314-4 Габрусь Т. Саборы помняць усё. Готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі. — Менск: «Беларусь», 2007. — 167 с.: іл. ISBN 978-985-01-0714-5. Drėma V. Dingęs Vilnius. — Vilnius: Vaga, 1991. ISBN 5-415-00366-5. Вонкавыя спасылкі Царква Сьвятога Мікалая ў Вільні, Radzima.org Рэестар культурных помнікаў Летувы(недаступная спасылка) (лет.)