ტრიპოლიტანია

ტრიპოლიტანია (არაბ. طرابلس, ბერბერული: Ṭrables, ლათ. Regio Tripolitana) — ლიბიის ყოფილი პროვინცია და ისტორიული რეგიონი. ტრიპოლიტანია იყო დამოკიდებელი იტალიური კოლონია 1927-1934 წლებში. 1934-1963 წლებში ის კირენაიკასა და ფეცანთან ერთად იყო იტალიური ლიბიის და ლიბიის სამეფოს ადმინისტრაციული ერთული. ისტორია ძვ. წ. I ათასწლეულის პირველ ნახევარში მის სანაპირო ზოლში დაარსდა სამი ფინიკიური კოლონია: საბრათა, ლეპტის-მაგნა და ეა (ახლანდელი ტრიპოლი). ძვ. წ. VI საუკუნის დასასრულს, ამ კოლონიებმა შედარებითი დამოუკიდებლობა მოიპოვეს და თავიანთ სამფლობელოებთან ერთად შეადგინეს ტრიპოლიტანიის ოლქი. ძვ. წ. V საუკუნის შუა ხანებიდან III საუკუნის დასასრულამდე ტრიპოლიტანია კართაგენს ემორჩილებოდა. ძვ. წ. III საუკუნის დასასრულიდან - ნუმიდიას, ძვ. წ. II საუკუნის დასასრულიდან - I საუკუნემდე დაიპყრეს რომაელებმა, ახ. წ. V საუკუნეში ვანდალებმა, VI საუკუნეში ბიზანტიამ, V საუკუნის შუა წლებში არაბთა სახალიფოს შემადგენლობაში შევიდა. XVI საუკუნის დასაწყისში ესპანეთმა დაიპყრო. 1551 წლიდან ტრიპოლიტანია ოსმალეთის იმპერიის ვილაიეთი იყო. XIX საუკუნის 40-50-იან წლებში ტრიპოლიტანიაში ეწყობოდა ანტიოსმალური აჯანყებები. იტალია-ოსმალეთის 1911-1912 წლების ომის შემდეგ ტრიპოლიტანიის ტერიტორია ნაწილობრივ დაიკავეს იტალიის ჯარებმა. 1918 წლის ნოემბერში განმათავისუფლებელი მოძრაობის შედეგად ტრიპოლიტანია დამოუკიდებელ რესპუბლიკად გამოცხადდა (იარსება 1919 წლის გავისტომდე). 1951 წლის დეკემბერი-1963 წლის მაისში იყო დამოუკიდებელი ლიბიის ერთ-ერთი პროვინცია; 1963 წელს, როგორც ადმინისტრაციული ერთეული გაუქმდა. რესურსები ინტერნეტში Tripolitania timeline Brief history of Tripolitania Map of Tripolitania showing its important cities and towns. Worldstatesmen.org's History and list of rulers of Tripolitania. Hostkingdom.net's History and list of rulers of Tripolitania. დაარქივებული 2006-08-13 საიტზე Wayback Machine. სქოლიო