Al-Umariy katta masjidi

Al-Umariy jome Masjidi (arabcha: المسجد العمري الكبير‎‎), Jome al-Kabir nomi bilan ham tanilgan, Livanning Bayrut shahridagi markaziy tumanida joylashgan sunniy islom masjididir. Binoning oʻzi qadimdan ibodat maskani boʻlib kelgan: dastlab rim maʼbadi boʻlgan, keyinchalik Vizantiya davrida rim cherkoviga aylantirilgan. 635-yilda, islomning ikkinchi xalifasi Umar ibn al-Xattob hukmronligi davrida qayta qurilib, uning sharafiga nomlangan, keyinchalik esa bu masjid zabt etilib, salibchilar cherkoviga aylantirilgan. Soʻngra Mamluk Misri tomonidan Bayrut fath etilgach, u yana masjidga aylantirilgan. Tarixi Al-Umariy Jome Masjidi aslida xudo Yupiterga bagʻishlangan rim maʼbadi boʻlgan. Qadimgi Rim taʼsiri binoning ustunlari va poydevori kabi ayrim meʼmoriy unsurlarda koʻrinib turadi. Vizantiya davrida bino murakkab mozaikalar va vizantiya uslubidagi meʼmoriy unsurlar bilan bezatilgan rim bazilikasiga aylantirilgan. 7-asrda bazilika masjidga aylantirilgan. 12-asrda, Bayrutdagi salibchilar istilosi davrida, masjid Avliyo Yuhanno cherkoviga aylantirilgan. Romanesk uslubidagi, uchta apsidali shunga oʻxshash cherkovlar Sur va Tartusda ham qurilgan boʻlib, ular rim ustunlaridek qayta ishlatilgan materiallardan foydalangan. 1291-yilda mamluklar Bayrutni soʻnggi salibchi davlatlaridan (1099–1291) tortib oldilar va islomiy fathdan soʻng cherkov yana masjidga aylantirildi. U ikkinchi xalifa nomi bilan Al-Umariy masjidi deb qayta nomlandi va „Jome al-Kabir“ yoki Katta masjid nomi bilan mashhur boʻldi. Uning mamluk uslubidagi peshtoqi, gumbazlari va minoralari 1350-yilda qoʻshilgan boʻlib, sobiq cherkovning vizantiya uslubidagi izlari aks etadi. Livan fuqarolar urushi davrida qattiq zarar koʻrgan masjidning taʼmiri 2004-yilda yakunlangan, ishlarga Yusuf Haydar rahbarlik qilgan. Yana qarang Livanda Islom Livandagi masjidlar roʻyxati Manbalar Havolalar Vikiomborda „Al-Omari Grand Mosque“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.