Al-Attor masjidi

Al-Attor masjidi (arabcha: مسجد العطار‎‎) sunniy islom jome masjidi, Livanning Shimoliy gubernatorligidagi Tripolining Eski shahridagi Bob al-Hadidda joylashgan. Masjid Mamluk davrida, milodiy 1350-yilda qurilgan. Masjid oʻzining noodatiy reja tuzilishi bilan mashhur, ichki qismi boshqa maʼlum boʻlgan hech bir masjid turiga oʻxshamaydi, shuningdek, Tripoli manzarasining ajralmas qismi boʻlgan kvadrat shaklli minorasi va shahardagi eng baland mamluk minorasi bilan tanilgan. 2022-yil holatiga koʻra, ushbu maskanda arxeologik qazishmalar davom etar edi, shu bilan birga u hanuz sunniy musulmonlar uchun faol ibodat joyi va sayyohlik maskani sifatida xizmat qilmoqda. Tarixi Al-Attor masjidi tarixi bahsli, biroq keng tarqalgan fikrga koʻra, bu joy ilgari salibchilar cherkovi boʻlgan, degan daʼvo birinchi marta Ar-Rihla at-Taroblusiyya sayohatnomasini yozgan olim Abd al-Gʻaniy an-Nabulsiy tomonidan ilgari surilgan. Cherkovdan masjidga aylanish jarayonining aniq mohiyati turlicha tarzda talqin qilinadi. Bir taxminga koʻra, masjid vayron qilingan cherkov xarobalari ustiga qurilgan, boshqa biriga koʻra esa omon qolgan salibchilar cherkovining binosi shunchaki masjidga aylantirilgan, yana bir taxmin esa bu bino hech qachon cherkov boʻlmagan, balki boshidanoq masjid sifatida bunyod etilganini taʼkidlaydi. Ehtimoliy cherkov tarixi qanday boʻlishidan qatʼi nazar, bino masjid sifatidagi hikoyasi XIV asrda boshlanadi. Masjid ichidagi bitik uning bunyod etilgan sanasini milodiy 1350-yil deb koʻrsatadi. Masjidning barpo etilishi „al-Attor“ nomi bilan bogʻlangan badavlat atir-savdogar tomonidan qilinadigan vaqf xayriya (vaqf xayriya) orqali amalga oshirilgan, deb hisoblanadi. Masjid koʻpincha „Attorlar masjidi“ deb atalishiga qaramay, u atirfurushlar korporatsiyasi bilan bogʻliq boʻlmagan. Shuningdek, asoschining mamluk boʻlmagani taxmin qilinadi, bu esa Al-Attorni Tripolidagi birinchi no-mamluk masjidi qiladi. Masjid asos solinganidan keyin bir necha marotaba oʻzgartirish va taʼmirlardan oʻtgan va u Livandagi birinchi ilmiy arxeologik qazishmalar olib borilgan masjid boʻlgan. Arxitekturasi Masjidga uchta kirish (portal) bor: sharqiy kirish — asosiy kirish, gʻarbiy kirish va shimoliy kirish. Inshootning markaziy qismini asosiy namozxonalar zali tashkil etadi (janubdan shimolga yoʻnalgan) boʻlib, u gumbazli tuzilishga olib boruvchi baraban tonoz bilan yopilgan. Sharqiy kirishdan namozxonalar zaliga olib boruvchi bir vestibyul va uning shimolida joylashgan tahorat xonasi mavjud. Janub tomonda asosiy namozxonalar zaliga tutash qibla devori joylashgan boʻlib, markazda minbar, sharqda esa mehrob joylashgan. Minora shimol tomonda joylashgan. Yana qarang Livanda Islom Livandagi masjidlar roʻyxati Manbalar Adabiyotlar Salam-Liebich, Hayat. The Architecture of the Mamluk City of Tripoli. Cambridge: The Aga Khan Program for Islamic Architecture, 1983. Meinecke, Michael. Die Mamlukische Architektur in Ägypten und Syrien (648/1250 bis 923/1517). Glückstadt: Verlag J. J. Augustin, I/76, II/165., 1992. Havolalar Vikiomborda „Al-Attor masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. „Jami' al-'Attar“ (A selection of 19 historical images and architectural plans of the mosque from various architectural views). ARCHNET (1986). 2025-yil 2-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 2-dekabr.