Ҷубайл

Ҷубайл (ба арабӣ: جبيل, Ǧubayl; маъруф бо номи юнонӣ-лотинии Библос) — шаҳр-бандари соҳилии шимолу ғарбии Лубнон, тахминан 42 километр шимолтари Байрут воқеъ аст. Ҷубайл яке аз қадимтарин шаҳрҳои ҷаҳон бо маскунии бефосила — зиёда аз 7000 сол (аз тахминан 5000 то милод то имрӯз) буда, зодгоҳи алифбои финикия аст. Соли 1984 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шуд. Аҳолии шаҳр тахминан 40 ҳазор нафар аст. Таърих Маҳалли Ҷубайл аз тахминан 8800 то милод маскун шудааст — дар хелвилои қадимтарин маҳалҳои маскунии бефосилаи ҷаҳон ҷой гирифтааст. Дар асрҳои IV–III то милод (Бронзи Кӯҳна) Ҷубайл маҳалли бузурги тиҷорати корвонӣ бо Миср (баъдан фиръавнҳо аз ҳамин ҷо кедри Лубнонро мегирифтанд барои сохтмони киштиҳо ва саркофагҳо) ва Месопотамия буд. Номи юнонии шаҳр — Βύβλος (Bublos) — омада аст аз барги мағзи папируси мисрӣ, ки тариқи ҳамин шаҳр ба ҷаҳони юнонӣ-римӣ содир мешуд; аз ҳамин ҷо номи юнонии «китоб» — βίβλος (biblos) ва номи Китоби Муқаддас — Bible меояд. Дар асрҳои XV то милод дар Ҷубайл шакле аз навиштаҷот ба номи «хатти Библос» (псевдогiероглифи библос) пайдо шуд, ки то ҳол расшифр нашудааст. Дар асрҳои XI то милод финикиёни Ҷубайл алифбои финикиро ихтироъ карданд — нахустин алифбои фонетикии саҳл (22 ҳарфи безабонӣ), ки заминаи тамоми алифбоҳои аврупоӣ, арабӣ ва аксари алифбоҳои ҷаҳон гардид. Маъруфтарин ёдгории ин ихтироъ саркофаги шоҳ Аҳирам (тахм. 1000 то милод) аст, ки бо навиштаҷоти аввалини алифбои финикӣ оро дода шудааст. Ҷуғрофия ва иқлим Ҷубайл дар канори шарқии Баҳри Миёназамин, дар домани кӯҳҳои Лубнон, дар замини ҳамвори соҳилӣ воқеъ аст; иқлими он муътадили баҳримиёназаминӣ. Аҳолӣ Аҳолии шаҳри Ҷубайл тахминан 40 ҳазор нафар буда, аксарият маронитҳо ва шиаҳои арабӣ-лубнонӣ мебошанд. Иқтисод Иқтисоди Ҷубайл бар сайёҳии байналмилалӣ (зиёда аз 1 миллион сайёҳ дар сол ба харобаҳои бостонии ЮНЕСКО, бандари кӯҳнаи финикӣ ва маркази асрҳои миёна меоянд), моҳигирӣ, кишоварзӣ ва хидматрасонӣ асос меёбад. Нақлиёт Шоҳроҳи соҳилии Байрут–Ҷубайл–Триполи шаҳрро мепайвандад. Фарҳанг ва маориф Маҷмааи бостонии Ҷубайл (UNESCO 1984) дорои Қалъаи салиббардории Ҷубайл (асри XII), харобаҳои шаҳри финикӣ (маъбадҳои Обелискҳо, маъбади Баалат-Ҷубайл), некрополи шоҳони финикӣ (бо саркофаги Аҳирам), театри Рум (асри III мелодӣ) ва бандари кӯҳнаи финикии шакли қайсорӣ мебошад. Маркази таърихии шаҳри асрҳои миёна бо суки анъанавӣ, масҷиди султон Абдулмаҷид ва калисои Сан-Жан-Маркси (асри XII) машҳур аст. Нигаред низ Лубнон Алифбои финикӣ Финикия Сур Сайдо Эзоҳ Пайвандҳо Ҷубайл дар Encyclopædia Britannica Byblos — UNESCO