Тейчи қорығы

Тейчи қорығы (латышша Teiču dabas rezervāts) — Латвияның шығысында орналасқан ерекше қорғалатын табиғи қорық (резерват). Тарихы Қорық 1982 жылы 26 мамырда Тейчи батпағын қорғау үшін құрылған. Ол 19 779 га аумақты алып жатыр, оның ішінде батпақты жерлер 13 681 га. Сулы-батпақты аймақта 18 таза су қоймалары (көлдер) бар, сондай-ақ қатты топырақты көтеріңкі биіктіктер бар. Қорықтың шамамен 3729 гектарын орман алқаптары алып жатыр. Тейчи Балтық аймағындағы осы типтегі ең ірі экожүйелердің бірі, ал батпақтың өзі Латвия мен Балтық жағалауындағы ең ірі экожүйелердің бірі болып табылады. Қорықтың аумағы іс жүзінде қол сұғылмаған аймақ ретінде қалып отыр. Оны құрғату әрекеттері 20 ғасырдың басында жасалды. Қазір аумақтың суаруын сақтау үшін адам мен малдың күшімен дренаждық арықтар жабылып жатыр. Қазіргі уақытта дренаждық арықтар арқылы аумақтың сулануын сақтау әрекеттері жүріп жатыр. Қорықта бірнеше орманды аралдар бар. Олардың арасында Латвиядағы ерекше орын – Сиксала (Siksala) аралдарының бірінде ескі дәстүрге сенушілердің шағын тобы тұрады. Олар этникалық орыстарға жатады және діни қуғын-сүргіннен қашып, XVII ғасырда осында келген. Аралда белсенді өмір сүретін төрт хутор бар. Сипаттама Қорық Мадона, Вараклена және Крустпилс аймақтарында, ең үлкен балыққа бай Лубанас көлінен бірнеше ондаған шақырым жерде орналасқан және 1982 жылы құрылған Латвиядағы ең үлкен табиғи қорық болып табылады. 1994 жылдан бастап оның аумағы Еуропалық Одақ ауқымында құстар мекені ретінде танылды. 1995 жылы халықаралық маңызы бар сулы-батпақты жер мәртебесін алды (Рамсар конвенциясы). Тейчи қорығы аумағының көп бөлігін мореналық және сулы-мұздық жазықтар құрайды, олардың арасында Арон таулы жазығы – Даугава аңғары мен Ерсик жазығы бар. Қорықтың солтүстігінде көптеген жақсы өңделген егістіктері бар Акнист баурайы бар. Қорық аумағының едәуір бөлігін қылқан жапырақты, жалпақ жапырақты және шыршалы ормандар құрайды. Ылғалдың көптігіне байланысты Тейчи қорығының климаты жұмсақ - бұл жерде континенттік, ең ыстық шілде айының орташа температурасы - +17°C және жылдың ең суық айы - қаңтар - 6,5°C. Тейчу батпағы - Балтық жағалауындағы ең үлкен шымтезекті батпақтардың бірі (ауданы шамамен 16 000 га), сондықтан Тейчи қорығы батпақты және сирек кездесетін құстарды сақтау үшін маңызды. Қоныс аударатын суда жүзетін құстардың қоректенуімен демалатын орны ретінде, сулы-батпақты жерлерге тән өсімдіктер мен биотоптарды сақтауға және омыртқасыздардың көптеген түрлерінің болуын қамтамасыз етеді. Қорықта ауданы 2 гектардан асатын 18 көл бар, ең ірілері – Куртавас, Пиелайста және Миндаукас. Тейчу батпағы халықаралық маңызы бар қоныс аударатын және ұя салатын құстардың орны. Бұл көші-қонға дейінгі кезеңдегі тырналардың ең үлкен шоғырлануы (200–1500 бас) және Латвиядағы қоныс аударатын қаздар үшін ең үлкен демалыс орындарының бірі (2000–8000 бас). Қорық аумағында екі функционалдық аймақ бар: қатаң режим және реттелетін режим. Қатаң режим аймағында кез келген қызметке тыйым салынады (тек зерттеу және қорғау мақсатында баруға болады). Реттелетін режим аймағында әкімшілік рұқсатсыз болуға, орман шаруашылығының кез келген қызметін жүргізуге тыйым салынады және басқа да шектеулер қолданылады. Флора, фаунасы Қорықта барлығы 688 гүлді және папоротник тәрізді өсімдіктер (оның 38-і қорғалған), сондай-ақ мүктің 217 түрі (оның 24-і қорғалған) кездеседі. Қорықта саңырауқұлақтардың, жабайы жидектердің көптігі сонша, кейде жер жидек пен мүкжидектен қып-қызыл болып көрінеді. Сүтқоректілерден - бұлан, қабан, елік, құндызды көруге болады. Орман құстары өте көп – қараторғай, қыран, қара ләйлек, бүркіт, боз тырна, үкі және т.б. Мұнда мыңдаған қаздар мен үйректер ұя салады. Дереккөздер