Mantible zubia

Mantible zubia, lehenago Asako zubia deitua, Ebro ibaiaren gaineko antzinako zubi bat da, Serna (Guardia, Arabar Errioxa) eta El Cortijo (Logroño, Errioxa) artean dagoena. Iruñea eta Naiara lotzeko asmoz Antso Nagusiak eraikiarazi zuen bidearen parte izan zen, eta baita Donejakue bidearena ere. Gaur egun, zubiaren hondakinak besterik ez dira geratzen. Izena Mantible izena literatura unibertsalaren mito indartsua da. Fierabras XII. mendeko poema epiko frantsesak sortu zuen hitza. XV. mendean Jehan Bagnyonek idatzitako prosazko bertsioa, La Conqueste du grand roy Charlemagne des Espagnes et les vaillances des douze pairs de France, et aussi celles de Fierabras, hizkuntza anitzetara itzuli zen. Horrek oso zabalpen handia eman zion pertsonaiari. Gesta kantaren arabera, Galafre erraldoiak zaintzen zuen Mantible zubia, eta zubisari itzelak ordainarazten zizkien bertatik pasatu nahi zuten kristauei. Beste erraldoi batek, Fierabrasek, lortu zuen Galafre azpiratzea eta, horri esker, Karlomagnoren armadak zubia gurutzatu ahal izan zuen. On Kixote Mantxakoak, berriz, lehenbiziko zatiko XLIX. atalean aipatzen du zubia, zalduntza liburuak direla-eta Toledoko kalonje batekin daukan hizketaldi luze batean: "...izan ere, zein burudun egon ote daiteke lurbirako inon sinetsarazi edo buruan sartu nahi dionik beste inori egia ez zela, esaterako, Floripes erretalaba eta Borgoñako Guyren artekoa, Fierabrasena eta Mantible zubikoa, Karlomagnoren garaian gertatu zena, oraintxe eguna den bezain egia dena?" 1630ean, berriz, Pedro Calderón de la Barcak La Puente de Mantible: La Leyenda izeneko komedia barregarria idatzi zuen. Carlos Muntión eta José María Lander historialarien arabera, 1851ean Antero Gómez Logroñoko kazetariak Mantible izenez bataiatu zituen Asako zubiaren hondakinak. Izen hura ez zen oharkabean geratu; urte hartan bertan, Francisco Coellok mapa bat egin zuen Pascual Madozen Espainiako Hiztegi Geografikorako, eta Errioxako kartografian Mantible zubiaren izendapena sartu zuen lehenbiziko aldiz. Kokapena Ebro ibaiaren gainean dago, Serna (Guardia, Arabar Errioxa) eta El Cortijo (Logroño, Errioxa) herrien artean. Zubiaren hondakinetara iristeko, ondotik igarotzen den GR 38, ardoaren eta arrainaren ibilbidea jarrai daiteke, oinez. Oiondik Sernara doan bidexka hartu behar da eta, behin herri txikian, ibaira jaisten den norabidea segi, zubia ikusi arte. Ezaugarriak Ebroren bi aldeak batzeko, 164 metro luze eta 5 metro zabal zen, eta gehienez 30 metroko altuera zuen. Erdi puntuko zazpi arkuz zegoen osaturik, baina gaur egun bakarra geratzen da zutik, besteen oinarrietako aztarna gutxi batzuekin batera. 2021 arte bi arku zeuden zutik, bat Arabako aldean eta beste bat Errioxakoan. Urte horretako urtarrilean, ordea, Errioxako aldekoa erori zen, Ebro ibaiaren goraldiaren eraginez. Amiltzea gertatu zelarik, Logroñoko Udalak zubiaren egitura sendotzeko obrak lizitatu berriak zituen, baina neguko baldintza meteorologikoak zirela-eta, lanak atzeratu ziren. 2024an, eroritako arkua berreraiki zuten. Historia Historialari batzuen arabera II. mendearen lehen erdian eraiki zen, Erromatar Inperioaren garaian. Berez, Arabako erromatar garaiko zubien artean, Asako Mantible baino ez zen segurutzat eman orain gutxi arte, Areta (Laudio), Tresponde eta Billodakoen jatorri erromatarra zalantzan baitago. Azken urte hauetan egidako azterlanek, ordea, agerian utzi dute tipologiak antz handia duela, bai forman, bai teknikan, Garesko zubiarekin. Isaac Moreno Galloren arabera, bi zubiak XI. mendearen hasieran eraiki ziren, Antso Nagusiaren erregealdian, eta Naiara-Iruñea errege-bidearen parte ziren. Izan ere, bi hiri horiek ziren Nafarroako Erresumako garrantzitsuenak garai hartan, eta haien arteko bideak Gares, Viana, Oion, Mantible zubia eta Huércanos zeharkatzen zituen. Bestalde, Antso Nagusiak ibilbide hori finkatu eta sustatu zuen Donejakuera joateko, lehenago erabiltzen zen Sakanako bidearen (Astorga-Bordele galtzada) kaltetan. Ez dago argi noiz arte izan zen igarotzeko modukoa, baina dokumentaturik dago XVI. menderako bertan behera utzia zela. Beti ere, suntsitze hori lehenago ere gerta zitekeen. Kontuan hartu behar da XI. mendearen amaierarako eraikia zela Logroñoko San Joan zubia, eta harantz aldatu zen bidea Mantiblekoa hondatu zelarik. Gaur egun, Espainiako Kultura Intereseko Ondasun izendaturik dago, RI-51-0004791 erreferentziarekin. Argazki galeria Erreferentziak Kanpo estekak Euskadiko turismo web gunean: Mantible zubi erromatarra Euskadi-Basque Country; Ondare kulturala. Eusko Jaurlaritza.