Баткен

Баткен (қыр. Баткен) — Қырғызстандағы қала, аттас облыстың және ауданның әкімшілік орталығы. Халық саны — 23 134 адам (2009 жылғы санақ). Географиясы Қырғызстанның оңтүстік-батысында, Оштан батысқа қарай шамамен 240 км қашықтықта орналасқан. Қаланың жалпы көлемі 5180 га-ды құрайды. Қаланың өз аумағы (шеткі учаскелерді қоспағанда) 1143 га-ды құрайды. Қаланың ауыл шаруашылығы алқаптары 4037 гектарды құрайды. Қала әкімшілігіне бағынатын аумақ көлемі 205 км² құрайды, оның 51,8 км² қаланың өз аумағына жатса, ал қалған 153 км² — 3 қала маңы ауылдары бар (олардың ішіндегі ең үлкені – халқы 3207 адамды құрайтын Қызыл-Жол ауылы), бәрін қосқанда 5 760 адам тұратын ауылдық аумақтар. Осылайша, қала әкімшілігіне бағынышты аумақта 23 134 адам тұрады. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Баткен — шағын қала. Ол халық саны бойынша өз елінде (Қырғызстан) 14-ші орында және өз аймағында (Баткен облысы) 3-ші орында. Оның жаһандық рейтингі шамамен 15 632-ші орында. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Исфара (18 км, Тәжікстан), Шураб (24 км, Тәжікстан), Рауан (26 км, Өзбекстан), Шорсу (26 км, Өзбекстан), Йайпан (36 км, Өзбекстан), Советский (42 км), Канибадам (43 км, Тәжікстан), Айдаркен (45 км), Бесарық (47 км, Өзбекстан), Риштан (51 км, Өзбекстан), Қоқан (54 км, Өзбекстан), Бағдат (55 км, Өзбекстан), Үшкөпір (57 км, Өзбекстан), Даңғара (59 км, Өзбекстан), Ибрат (62 км, Өзбекстан), Кадамжай (76 км), Тыныштық (77 км, Өзбекстан), Шайдон (78 км, Тәжікстан), Марғылан (89 км, Өзбекстан), Ферғана (89 км, Өзбекстан). Тарихы Баткен ауылы 1934 жылы сәуірде, аттас Баткен ауданының орталығы ретінде құрылды. 1999 жылы содырлардың бірқатар шабуылдарынан кейін осы жерлерді басқару тиімділігін арттыру үшін, Ош облысының батысындағы 3 ауданнан әкімшілік орталығы Баткен болатын Баткен облысы құрылды. Осыған орай 2000 жылы Баткен ауылына қала мәртебесі берілді, 2000 жылы ауылдағы халық саны 10 987 адам болатын. 2001 жылы қалаға 3 қала маңындағы ауыл бағындырылды. Экономикасы және инфрақұрылымы Мұнда өсірілетін негізгі дақылдар — аймаққа танымал темекі мен өрік. Мұнда мал шаруашылығы дамыды, оған кең жайылымдар ықпал етті. Ет, сүт, жүн өндірісі жақсы жолға қойылған. Мұнда маусымдық азық-түлік өнімдері, ауыл шаруашылығы техникасының қосалқы бөлшектері, тұрмыстық тауарлардың алуан түрі сатылады. Өңдеу, жеңіл өнеркәсіп, ағаш өңдеу, машина жасау салаларындағы кәсіпорындар табысты жұмыс істеуде. Бөлшек саудаға дүкендер, кафелер, асханалар және супермаркеттер жатады. Қалада балабақшалар, мектептер, кәсіптік лицейлер, жоғары оқу орындары бар. Дереккөздер