Islla Enderbury

La islla Enderbury ye un atolón pequeñu y despobláu allugáu a 63 km a la ESE de la islla Kanton, nel océanu Pacíficu central. Forma parte del conxuntu d'islles Fénix, pertenecientes a la República de Kiribati. Mide 1,6 km d'anchu y 4,8 km de llargu, con un petón que s'estiende escontra fuera ente 60 y 200 metros. La islla ye llana y desnuda, con parrotales baxos y unos pocos grupos d'árboles. A diferencia d'otros atolones, esiste xuna única llaguna y la mayor parte del atolón ye tierra. La islla foi afayada en 1823 por una espedición ballenera, y recibió el so nome (con un erru ortográficu) n'honor a Samuel Enderby, el fundador de la compañía ballenera británica Samuel Enderby & Sons. El primer interés en Enderbury foi en 1860, debíu al descubrimientu d'una mina de guanu. L'Acta d'Islles Guaneras de 1856 dexó a los Estaos Xuníos d'América reclamar les islles con depósitos de guanu: la islla Enderbury foi una d'elles. Al empiezu, la estracción de guanu foi un procesu lentu, anque en 1870 algamó el so puntu más altu, por cuenta de que la Compañía Fénix de Guanu tomó cartes nel asuntu. En 64 díes, estrayíense y esportaben 6000 tonelaes de guanu. Los americanos dexaron la islla en 1877, que foi ocupada na década de 1880 por una empresa británica de guanu, anque la producción foi más probe que l'anterior. Bien pocu asocedió en Enderbury hasta 1938, cuando el presidente d'Estaos Xuníos, Franklin Roosevelt, declaró les islles abargana de Kanton, Enderbury inclusive, xurisdicciones del Departamentu del Interior de los Estaos Xuníos. Estes islles fueron consideraes como bonos puntos estratéxicos pa paraes de vuelos de l'aerollínea Pan Am ente Australia y Nueva Zelanda, anque Enderbury nunca foi utilizada con esti propósitu. Reinu Uníu tamién reclamó les islles, y en 1939, roblóse un tratu qu'establecía que les islles diben ser compartíes per Estaos Xuníos y Reinu Xuníu nun condominiu. En 1938, cuatro colonos estableciéronse na islla, pa sofitar el derechu de soberanía sobro la islla que reclamaba Estaos Xuníos, pero fueron sacupaos en 1942 mientres la Segunda Guerra Mundial. Toles construcciones de les islles fueron destruyíes pa prevenir que fueren utilizaes polos xaponeses. Enderbury ye el llar de diverses especies d'aves marines.. Enderbury ye el llar de miles d'aves marines. Non toles islles que se formaron como atolones de coral tienen llagunes: Enderbury solo tien una zona húmeda poco fonda nel so centru, que yá nun ta conectada col océanu. Al igual que munches islles del Pacíficu Sur, Enderbury foi oxetu d'una intensa minería nel sieglu XIX pa llograr guanu d'aves ricu en fósforu, que s'utilizaba pa fabricar fertilizantes y pólvora. Referencies Enllaces esternos Wikimedia Commons acueye conteníu multimedia sobre Islla Enderbury. La islla Enderbury, (n'inglés)