Ղազախստանի Հանրապետության կենտրոնական պետական թանգարան

Ղազախստանի Հանրապետության կենտրոնական պետական թանգարան (ղազ.՝ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық музейі), թանգարան Ղազախստանի Ալմաթի քաղաքում։ Համարվում է Ղազախստանի և Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանի ամենահին և ամենամեծ թանգարաններից մեկը։ Թանգարանի հավաքածուն ներառում է շուրջ 300 հազար միավոր թանգարանային ցուցանմուշ։ Պատմություն 19-րդ դարի 30-ական թվականներին Օրենբուրգ քաղաքի Նեպլյուևսկու ռազմական ուսումնարանում ստեղծվել է «Օրենբուրգի շրջանի թանգարան»։ Հետագայում Օրենբուրգի շրջանի թանգարանի հավաքածուն և Ժետիսուի (Սեմիրեչենսկի) տարածաշրջանային թանգարանի հավաքածուն ընդգրկվել է թանգարանի ֆոնդում։ 1931 թվականին թանգարանը գտնվում էր Ալմաթի քաղաքի նախկին տաճարի շենքում։ 1941 թվականին հիմնադրամի մեջ ընդգրկվել է Հանրապետական հակակրոնական թանգարանի հավաքածուն։ 1985 թվականին կառուցվել է ժամանակակից շենք, որտեղ այժմ գտնվում է Ղազախստանի կենտրոնական պետական թանգարանը։ Թանգարանային համալիրը ներառում է Ղազախստանի ամենամեծ վերականգնողական կենտրոնը, որն աշխատում է արվեստի գործերի վերականգնման ուղղությամբ։ 2005 թվականին թանգարանը ստացել է հետազոտական կազմակերպության պաշտոնական կարգավիճակ, ինչը հնարավորություն է տալիս իրականացնել պատմական արշավներ և ընդլայնել կազմակերպության շրջանակները։ 2006 թվականից թանգարանը մասնակցում է «Թանգարանային գիշեր» միջազգային ակցիային։ 2015 թվականին թանգարանի գործունեությունը Մշակութային կենտրոնի վերափոխելու նախաձեռնություն է եղել, որը պետք է ներառեր ցուցահանդեսի փոփոխություն։ Առաջարկն առնչվում էր թանգարանը պետությունից մունիցիպալ սեփականությանը հնարավոր փոխանցմանը։ Ցուցահանդեսային սրահներ Առաջին ցուցասրահը հնէաբանության և հնագիտության սրահն է։ Երկրորդ ցուցասրահը պատմական ազգագրության սրահն է։ Ցուցահանդեսների երրորդ դահլիճը բաղկացած է երկու բաժիններից. «Ղազախստանում բնակվող մարդկանց պատմություն և ազգագրություն» և «Ղազախստանը Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին. 1941-1945»: Չորրորդ ցուցահանդեսային դահլիճը «Ժամանակակից Ղազախստան» սրահն է։ Հինգերորդ ցուցասրահը «Բաց ֆոնդ»-ն է։ Ղազախստանի հնագիտական ոսկի։ Վեցերորդ ցուցասրահը «Մարդաբանության թանգարան»-ն է։ Յոթերորդ ցուցադրության սրահը Նիկոլայ Գավրիլովիչ Խլուդովի դահլիճն է։ Թանգարանի տնօրեններ Ստորև ներկայացված է թանգարանների տնօրենների ցուցակը։ Ա․ Մ․ Ժիրենչին (1942-1951) Ս․ Ս․ Եսովա (1956-1973) Ռ․ Ի․ Կոսմամբետովա (1974-1995) Գ․ Բ․ Դյուսենբինովա (1995-1997) Ե․ Տ․ Ժանգելդին (1997-1999) Նուրսան Ալիմբայուլի Ալիմբայ (1999 թվականից առ այսօր) Թանգարանի շենք Թանգարանի շենքը կառուցվել է 1978-1985 թվականներին։ Դրանից առաջ թանգարանը գտնվում էր Սուրբ Համբարձման տաճարում։ Այն կառուցվել է Ալմաթիի քաղգործկոմի կոմիտեի պատվերով՝ «Главалмаатастрой» կազմակերպության կողմից։ Նախագիծը մշակվել է «Казгорстройпроект» ГПИ-ի կողմից։ Ճարտարապետական թիմի ղեկավարն էր Յու․ Գ․ Ռատուշնին։ Նախագծի հեղինակը Զ. Մ․ Մուստաֆինան է՝ Բ. Ա. Ռզագալիևի, Բ. Ի. Նիկիշինայի, Վ. Ի. Սլյուսարևայի և այլոց հետ համագործակցությամբ։ Պլանով ուղղանկյուն եռահարկ շենքը հենվում է տարածքի բնական ռելիեֆով ձևավորված «ստիլոբատի» վրա։ Կառուցվածքի ծավալային և տարածական բնութագրերը հիմնված են ղազախական ճարտարապետության ոճային տեխնիկայի օգտագործման վրա։ Շենքի շրջանակը նախատեսված է ութ արտաքին հենասյունների շրջանակային համակարգի վրա։ Ճակատները նախագծված են սյուների մեկ ռիթմիկ կառուցվածքով, որոնք միավորում են երեք հարկերը։ Թանգարանի ներսի հարդարման համար օգտագործվում են գունավոր մետաղներ, մարմար, մանրահատակ, կեղևաքար, գրանիտ։ Հուշարձանի կարգավիճակ 1986 թվականի հունվարին Ալմաթի քաղաքի գործադիր կոմիտեի որոշմամբ Կենտրոնական թանգարանի շենքը ներառվել է մշակույթի պատմության հուշարձանների շարքում։ Նոյեմբերի 10-ին հաստատվել է Ալմաթիի տեղական նշանակության պատմամշակութային հուշարձանների նոր պետական ցուցակը, որի հետ միաժամանակ անվավեր էին այս հարցի վերաբերյալ բոլոր նախկին որոշումները։ Այս որոշումը պահպանել է թանգարանի շենքի տեղական հուշարձանի կարգավիճակը։ Պաշտպանված գոտիների սահմանները հաստատվել են 2014 թվականին։ Ծանոթագրություններ