Алматы

Алматы (каз.: Алматы [ɑlmɑˈtə]) — самы буйны горад у Казахстане, да 1995 года сталіца. Насельніцтва — 2 264 499 чалавек (2024). Размешчаны на паўднёвым усходзе рэспублікі, каля паўночных схілаў хрыбта Заілійскі Алатау, на вышыні 650—950 метраў, паміж рэкамі Вялікая і Малая Алмаацінкі. Чыгуначная станцыя, вузел аўтадарог (аўтамагістралі на Бішкек, Сяміпалацінск і да мяжы з Кітаем). Аэрапорт. Буйны індустрыяльны і культурны цэнтр рэспублікі. Гісторыя Заснаваны ў 1854 годзе як расійскае ваеннае ўмацаванне Вернае на месцы казахскага паселішча Алматы. З 1867 года горад Верны — цэнтр Сямірэчанскай вобласці Туркестанскага генерал-губернатарства. Быў месцам палітычнай ссылкі. У 1921 годзе перайменаваны ў Алма-Ату, у 1929-95 гадах — сталіца Казахстана. Развіццю горада спрыяла Туркестана-Сібірская чыгунка, пабудаваная ў 1930 годзе. Насельніцтва Прамысловасць Машынабудаванне і металаапрацоўка, харчасмакавая (кансервавая, тытунёвая), лёгкая (тэкстыльная, футравая, трыкатажная) прамысловасць; вытворчасць будаўнічых матэрыялаў. ЦЭС, каскад ГЭС на Вялікай Алмаацінцы. Культура Казахскі нацыянальны акадэмічны тэатр оперы і балета імя Абая Казахскі нацыянальны акадэмічны тэатр драмы імя М. А. Аўэзава Транспарт На адміністрацыйнай тэрыторыі Алматы знаходзіцца сучасны міжнародны аэрапорт «Алматы». У горадзе дзейнічаюць 2 чыгуначныя вакзалы: «Алматы-1» і «Алматы-2». «Алматы-1» з’яўляецца транзітным вакзалам па маршруце з сібірскіх рэгіёнаў Расіі ў Цэнтральную Азію, размешчаны ў паўночнай частцы горада. Вакзал «Алматы-2» з’яўляецца гарадскім, знаходзіцца блізка да цэнтра горада і прызначаны для пасажыраў, якія прыязджаюць у Алмату. Дзейнічае разгалінаваная сетка маршрутаў аўтобусаў, тралейбусаў, маршрутных таксі. З 2011 года дзейнічае метрапалітэн. Вядомыя ўраджэнцы і жыхары Віктар Мікалаевіч Быкаў — беларускі спартсмен. Вадзім Анатольевіч Бурыгін (1910—1985) — вучоны, батанік і эколаг, Заслужаны дзеяч навукі Узбекістана. Аляксандра Яўгенаўна Дзятлава (нар. 1954) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Любоў Фёдараўна Думаноўская (нар. 1946) — беларускі архітэктар. Аляксандр Аскольдавіч Іваноў — беларускі стралок. Ержан Хазеевіч Казыханаў — казахстанскі дзяржаўны дзеяч. Віктар Цімафеевіч Калюжны (нар. 1941) — беларускі архітэктар. Юзаф Козел-Паклеўскі (1876—1911) — ваенны аташэ Расіі ў Вялікабрытаніі, ваенна-марскі афіцэр, удзельнік руска-японскай вайны. Уладзімір Мікалаевіч Крывашэеў (нар. 1941) — беларускі архітэктар. Вячаслаў Іванавіч Лянькоў (1915—1969) — вучоны ў галіне ветэрынарнай мікрабіялогіі, доктар ветэрынарных навук. Ірына Мікалаеўна Міхайлава (нар. 1940) — беларускі архітэктар. Ія Міхайлаўна Папова (нар. 1924) — беларускі архітэктар. Віталь Паўлавіч Чацверыкоў (1933—1983) — беларускі кінарэжысёр. Анатоль Зусевіч Цэйтлін (нар. 1948) — беларускі архітэктар. Людміла Ільінічна Яршова (нар. 1932) — беларускі архітэктар. Гл. таксама Нацыянальны Банк Рэспублікі Казахстан Республика — деловое обозрение Крыніцы Літаратура Алматы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).