Сайран (автобекет)

Сайран автобекеті — Алматы қаласындағы халықаралық ірі автобекет. Төле би даңғылы мен Өтеген Батыр көшелерінің даңғылдарының қиылысында орналасқан. 1983 жылы пайдалануға берілді. Тарихы 1978 жылы Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі Әнуар Жақыпов Қазақ автомобиль транспорты, ғылыми-зерттеу және жобалау институты Алматы қаласындағы жаңа автобекет жобасын әзірлеуді тапсырды. Техникалық-экономикалық негіздеу бойынша қалаға тәулігіне 25 мың жолаушыға арналған өте үлкен автобекет қажет болды. Станция құрылысына Алматыда теміржол пойыздарының жоқтығы, қала маңындағы жолаушылар тасымалының барлығы автобустармен жүзеге асырылуы да септігін тигізді. Сол кездегі жалғыз Саяхат автобекеті енді жолаушылар ағынына төтеп бере алмады. В.В.Неровня, В.Д.Тяговский, О.Е.Бургумбаев және А.А.Бем бар дизайнерлер тобы алдын ала жобалау материалдарын (ЖСҚ) әзірледі. Министрлікке болашақ автостанцияның макеті мен сызбалары ұнады, бірақ сметалық құны 6 миллион рубль болатын құрылысты қажетті қаржыландыру мәселесі туындады. Ол кезде құны 3 миллион сомға дейінгі құрылыс жобалары республиканың құзырында болды, ал қымбат объектілердің құрылысы КСРО Мемлекеттік жоспарлау комитетінен қаржыландыруды талап етті. Көлік министрі Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Дінмұхамед Қонаевқа автобекет салу ниеті туралы хабарлап, құрылысты КСРО Мемлекеттік жоспарлау комитетінің титулдық тізіміне енгізу үшін көмек сұрады. Қонаев көмектесуге уәде берді және қаланың бас сәулетшісіне қолайлы жерді таңдауды тапсырды. Қалалық архитектура Комсомольская мен Мате Залка көшелерінің қиылысында жасанды Сайран көлінің жанында орналасқан No6 және No7 жұмыс істейтін екі автобазаның аумағын ұсынды. Сондай-ақ, жаңа автобекет «Союзпечать» пен аудан әкімшілігінің жақын орналасқан ғимараттарымен бірге жаңадан пайда болып жатқан қала құрылысы орталығының орталық нысанына айналуға арналған болатын. Жаңа Алматы автобекетінің жобасы КСРО Мемлекеттік құрылыс комитетінің мемлекеттік сараптамасынан сәтті өтті. «Орталық автобекет» атауын алған жаңа автобекет құрылысы 1983 жылы аяқталды. Техникалары Күн сайын автовокзалға шамамен 260 автобус келеді (3 мың жолаушыға дейін). Сайран 50-ден астам маршрутқа қызмет көрсетеді, оның 4-і халықаралық, 27-і аймақаралық және 20-сы қала маңындағы. Маршруттар легі Халықаралық: Үрімші (Қытай), Құлжа (Қытай), Бішкек (Қырғызстан), Токмак (Қырғызстан). Аймақаралық: Абай, Астана, Асықата, Аягөз, Бақанас, Балқаш, Жаркент, Жезқазған, Жібек-Жолы, Жетісай, Қарағанды, Қабанбай, Қарғалы, Кентау, Қызылорда, Ленгер, Мақаншы, Мерке, Мойынқұм, Момышұлы, Сарқанд, Тараз, Үржар, Үшарал, Шардара, Шәулдір, Шолаққорған, Шымкент. Облысішілік: Жамбыл мұражайы, Қастек, Отар, Матыбұлақ, Қонаев, Дегерес, Бесмойнақ, Шеген, Қырғауылды, Ақтерек, Үлгілі, Үңгіртас. Қала маңы: Ұзынағаш, Мыңбаев, Қарғалы. Маусымдық: Семей, Павлодар, Алакөл және Ыстықкөл. Дереккөздер