Քրիստոս Փրկիչ տաճար (Ուրալսկ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Ամենափրկիչ (այլ կիրառումներ) Քրիստոս Փրկչի տաճար (ռուս.՝ Храм Христа Спасителя (Уральск)), Ուրալսկ քաղաքում։ Պատկանանում է Ռուս ուղղափառ եկեղեցու Ղազախստանի մետրոպոլիտական ​​շրջանի Ուրալի և Ակտոբեի թեմին։ Կառուցվել է 1891-1907 թվականներին՝ ի հիշատակ Ռուսաստանի Ուրալյան կազակական զորքի հիմնադրման 300-ամյակի։ Ուրալցիները Քրիստոսի Փրկչի տաճարն անվանում են «ոսկյա»։ Պատմություն Ուրալյան կազակական զորքի ռուսական պետությանը ծառայության 300-ամյակի տոնակատարությունը տեղի ունեցավ Ուրալսկում 1891 թվականի հուլիսի 29-ից օգոստոսի 1-ը կազակական զորքերի ատաման, Մեծ Դուքս Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչի մասնակցությամբ։ Ժառանգին դիմավորել է Ուրալյան կազակական բանակի ատաման, գեներալ-մայոր Նիկոլայ Շիպովը։ Երկար արևելյան ճանապարհորդությունից վերադարձող արքայազն Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Ռոմանովին ողջունելու և տարեդարձը նշելու համար քաղաքի Թուրքեստանի հրապարակում կառուցվեց Հաղթական (արքայական) դարպասը, որը հետագայում կոչվեց «Ցարևիչի կամար»։ Ռուսական գահի ժառանգորդը Ուրալսկում մնաց երեք օր, որի ընթացքում նա ստուգեց ուրալյան կազակական բանակի ստորաբաժանումները, բանակին նվիրեց հոբելյանական ժապավենը և ծիածանը զինվորական Սուրբ Գեորգիի դրոշի վրա, ինչպես նաև 9 գնդի պաստառներ նվիրեց բանակին։ Թագաժառանգի համար տրվեց լայնածավալ ծրագիր, որը ներառում էր նրան ծանոթացնել ուրալյան կազակների ավանդական առևտուրին՝ Ուրալ գետի վրա թառափի ձկնորսություն, Ուրալյան կազակների և հյուրախաղերի օպերային խմբի կողմից տրված ներկայացումներ և համերգներ, որոնց թվում էր երիտասարդ բաս Ֆեոդոր Շալյապինը։ Հիմնադրում Տաճարը հանդիսավոր կերպով հիմնադրվել է 1891 թվականի հուլիսի 31-ին Ուրալսկ քաղաքի Իկանսկայա հրապարակում, որն անվանվել է Իկանի ճակատամարտի պատվին։ Տաճարի հիմնաքարին ներկա էր ապագա կայսր Նիկոլայ II-ը, ով վերադառնում էր Սանկտ Պետերբուրգ իր արևելյան ճանապարհորդությունից։ Տոնակատարության ժամանակ գահաժառանգը հանդիպել է նաև Ուրալի մարզի ղազախ բնակչության ներկայացուցիչների հետ, ժառանգին նվիրել են հարուստ զարդարված յուրտա, թանկարժեք թամբերով երկու ձի և թանկարժեք քարերով մոդայիկացված կումիսներ։ Տարեդարձի հիշողությունը պահպանվել է «1591» և «1891» տարեթվերի տեսքով Քրիստոս Փրկիչ տաճարի հսկայական հիմքի երկու ճակատային բաստիոններում։ Նախագծի հեղինակը ճարտարապետ Վլադիմիր Չագինն է՝ Սանկտ Պետերբուրգից։ Տասնվեց տարի շինարարությունից հետո տաճարը օծվել է 1907 թվականին։ Խորհրդային տարիներին տաճարի շենքում տեղադրվել է աթեիզմի թանգարան, իսկ գմբեթներից մեկի տակ՝ պլանետարիում։ Ներկա վիճակ 1990 թվականի նոյեմբերին ժողովրդական ժողովի խնդրանքով Քրիստոս Փրկչի տաճարը վերադարձվեց Ռուս ուղղափառ եկեղեցուն և այնուհետև, նվիրատվությունների օգնությամբ, կրկին վերածվեց պաշտամունքային կառույցի։ Նկարչությունն իրականացրել է ուկրաինացի պատկերանկարիչ Ա. Մենզակը։ Սվյատոսլավ անունով մեծ զանգը, որն արտադրվել է Մոսկվայում, ձեռնարկատեր Վալերի Սուրկովի միջոցներով, տեղադրվել է 1995 թվականի հոկտեմբերին։ Եկեղեցում գործում է քաղաքի ամենահին կիրակնօրյա դպրոցը։ Ամեն օր մատուցվում են ժամերգություններ։ Ծանոթագրություններ Գրականություն Кутищев В.В. Храм Христа Спасителя в г. Уральске, Уральск, 2016.—52 с. Արտաքին հղումներ Описание храма на сайте Уральской и Гурьевской епархии Храм Христа Спасителя в г. Уральске. Октябрь 2020 г. // "Уральские храмы". Цикл видеопередач общественного культурно-просветительского фонда "Старый Уральскъ".