მუინყუმი

მუინყუმი (ყაზახ. Мойынқұм) — ქვიშიანი უდაბნო ყაზახეთის სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს ჩრდილოეთით — მდინარე ჩუს ქვემო დინებასა და სამხრეთით — ყარათაუსა და ყირგიზეთის ქედებს შორის. ფართობი 37.500 კმ². სიმაღლე ჩრდილო-დასავლეთით 150 მ აღწევს, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით მატულობს 700 მ-მდე. წარმოქმნილია ცარცული დანალექებითა და მდინარე ჩუს დელტის ალუვიონით. რელიეფში გავრცელებულია ღრმად დანაწევრებული ნახევრად გამაგრებული სერებიანი და ბორცვიანი ქვიშები; გვხვდება ბარხანები. კლიმატი მკვეთრად კონტინენტურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა დაახლოებით –8°C, ივლისის დაახლოებით 26°C. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 150–200 მმ. გამეჩხრებულ მცენარეულ საფარში მაღალ ქვიშებზე ჭარბობს თეთრი საქსაული, კაპუეტა, ავშანი, ჯუზღუნი, ტერესკენი, გლერძი და ქვიშის ისლი; დადაბლებულ რელიეფში, ღრმულებში — შავი საქსაული, მლაშობურა, ლერწამი და სხვა. ზედაპირზე გრუნტული წყლების გამოსასვლელებთან დამახასიათებელია ტბიურ-ჭაობიანი დადაბლებები, ეგრეთ წოდებული ჩუროტები, რომელთა ნაპირებზე განვითარებულია ლელქაშის რაყები და ისლის მდელოები. მდინარეთა ხეობებშია — მდინარისპირა ტყე (ტირიფი, ფშატი და სხვა). მუინყუმი დიდწილად გამოიყენება როგორც საზამთრო საძოვარი; ზოგიერთ რაიონშია სარწყავი მიწათმოქმედება. სქოლიო