Ariu

Arinjtë janë gjitarët mishngrënës të familjes Ursidae . Ata janë të klasifikuar si kanifom , ose karnivoran si qen. Megjithëse ekzistojnë vetëm tetë lloje arinjsh, ato janë të përhapura, që shfaqen në një shumëllojshmëri të habitateve në të gjithë Hemisferën Veriore dhe pjesërisht në Hemisferën Jugore.Arijnt gjenden në kontinentet e Amerikës së Veriut, Amerikës së Jugut, Evropës dhe Azisë. Karakteristikat e përbashkëta të arinjve moderne përfshijnë organe të mëdha me këmbët e lidhur, snouts gjata, veshët e vogla të rrumbullakosura, flokët e ashpër, plantigrade putrat me pesë kthetrat nonretraktile, dhe bishtin të shkurtër. Ndërsa ariu polar është kryesisht mishngrënëse , dhe panda gjigante ushqehet pothuajse tërësisht në bambu , gjashtë speciet e mbetura janë të dhënë pas gjithëçkaje me dieta të ndryshme. Me përjashtim të ballafaqimit të individëve dhe nënave me të rinjtë e tyre, arinjtë zakonisht janë kafshë solitare . Ata mund të jenë të ditës ose të natës dhe të kenë një ndjenjë të shkëlqyeshme erë . Përkundër ndërtimit të tyre të rëndë dhe ecjes së vështirë, ata janë vrapues të aftë, alpinistë dhe notarë. Mbetjet përdorin strehëza, të tilla si shpella dhe shkrime, si strofkat e tyre; shumica e specieve zënë strofkat e tyre gjatë dimrit për një periudhë të gjatë të letargjisë, deri në 100 ditë. Arinjtë janë gjuajtur që nga kohët parahistorike për mishin dhe leshin e tyre; ata kanë qenë përdorur për ndeshqe me arijn dhe forma të tjera të argëtimit, të tilla si duke u bërë për të kërcyer . Me praninë e tyre të fuqishme fizike, ata luajnë një rol të shquar në artet , mitologjinë dhe aspektet e tjera kulturore të shoqërive të ndryshme njerëzore. Në kohët moderne, arinjtë janë nën presion përmes shkeljes së habitateve të tyre dhe tregtisë së paligjshme të pjesëve të ariut, duke përfshirë edhe tregun aziatik të blegtorisë . IUCN liston gjashtë lloje arijnsh si të rrezikuara apo të rrezikuara , dhe madje edhe shqetësimin më pakspeciet, të tilla si ariu kafe , janë në rrezik të zhduken në vende të caktuara. Lufta dhe tregtia ndërkombëtare e këtyre popullatave më të kërcënuara janë të ndaluara, por ende janë në vazhdim. Etimologji Fjala angleze "bear" vjen nga Anglishtja e vjetër bera dhe i përket një familje emrash për ari në gjuhët gjermane , siç është björn suedez , që përdoret gjithashtu si emër i parë, që rrjedh nga një mbiemër që do të thotë "kafe". "Bear" prandaj fillimisht do të thoshte "ngjyrë kafe". Kjo terminologji për origjinë shtazore si shmangien tabu afat: proto-gjermanike fiset zëvendësuar fjalën e tyre origjinale për Bear - arkto - me këtë shprehje eufemistik nga frika se flet emrin e vërtetë e kafshëve mund të shkaktojë që ajo të shfaqetÇojë emrat e takson si Arctoidea dhe Helarctos vijnë nga e lashtë ἄρκτος fjala greke ( arktos ), që do të thotë ariu, ashtu si emrat " Arktik " dhe " Antarktik ", nga konstelacion Ursa Major , e "Ariu i Madh", i shquar në zonat verior. Mbajnë emra taksonash të tilla si Ursidae dhe Ursus vijnë nga Ursus Ursus , ariu Emri i parë femër "Ursula", që rrjedh nga një emër i shenjtorit të krishterë , do të thotë "ari i vogël" (zvogëlim i ursa latine ). Në Zvicër emri i parë mashkull "Urs" është veçanërisht popullor, ndërsa emri i kantonit dhe qytetit të Berna rrjedh nga Bär , gjermanisht për ariun. Emri gjermanik Bernard (përfshirë Bernhardtin dhe format e ngjashme) do të thotë "ariu trim", "ariu i fortë" ose "ari i guximshëm"., "bee-ujku", për ari, që do të thotë një luftëtar i guximshëm. Taksonomia dhe filogjenia Familja Ursidae është një nga nëntë familjet në Kaniformiave tokësore , brenda rendit Karnivora . Të afërmit më të ngushtë që kanë janë , kanidët dhe musteloidët . Arinjtë modern përbëhen nga tetë lloje në tre nënfamilitë: Ailuropodinae (monotipike me pandat gjigande ), Tremarktinae (monotipike me ariu me syze ) dhe Ursinae (që përmbajnë gjashtë lloje të ndara në një ose tre gjini, varësisht nga autoriteti). Analiza kromozomike bërthamore tregon se kariotipie gjashtë mbartësëve është pothuajse identik, secili me 74 kromozome , ndërsa panda gjigante ka 42 kromozome dhe ariun e spektaklit 52. Këto numra më të vegjël mund të shpjegohet me bashkimin e disa kromozomeve dhe modelet e banding në këto përputhen me ato të speciet ursine, por ndryshojnë nga ato të prokionidët, e cila mbështet përfshirjen e këtyre dy specieve në Ursidae në vend se në Prokionidae , ku ata ishin vendosur nga disa autoritete më parë. Evolucion Anëtarët më të hershëm të Ursidae i përkasin nënfamiljes së zhdukur Amfikinodontinae , duke përfshirë Pariktis ( Eocene vonë në Miocene mesme në fillim , 38-18 Mya ) dhe Allokion pak të rinj ( Oligocene fillim , 34-30 Mya), të dyja nga Amerika e Veriut. Këto kafshë dukeshin shumë të ndryshme nga arinjtë e sotëm, duke qenë të vegjël dhe në pamjen e përgjithshme me rakunin, me dieta ndoshta më të ngjashme me atë të një kunji. Parictis nuk shfaqet në Euroazi dhe Afrikë deri në Miocene. Është e paqartë nëse të fundit ursid Eocene ishin gjithashtu të pranishëm në Euroazi, edhe pse shkëmbimi faunë nëpër urën e tokës Beringmund të ketë qenë e mundur gjatë një niveli të madh të detit të ulët të qëndrojë sa më herët si Eoceni i vonë (rreth 37 Mya) dhe vazhdoi në Oligocenin e hershme. Gjenerata evropiane morfologjikisht shumë e ngjashme me Allokion , dhe shumë më të rinj Kolponomos amerikan (rreth 18 Mya), janë të njohur nga Oligocene, duke përfshirë Amfiktikeps dhe Amfikinodon . Ekzistojnë prova të ndryshme morfologjike që lidhin amfikinodontinë me pinipedët , pasi që të dy grupet ishin gjysëm-ujore, gjitarët si vidrat. Përveç mbështetjes së gjilpërave të piniped-amfikinodontine, prova të tjera morfologjike dhe disa molekulare mbajnë mbartës që janë të afërmit e gjallë që jetojnë me piniped. Kefalogale , qen i përzier me rakun, është anëtari më i vjetër i njohur nënfamiljes i Hemikionina , i cili fillimisht u shfaq gjatë Oligocenit të Mesëm në Euroazi rreth 30 Mya. Nënfamilja përfshin gjeneratat e reja Foberokion (20-15 Mya), dhe Plithokion (15-7 Mya). Një specie e ngjashme me Kefalogale i dha lindjes Ursavus gjatë oligocenit të hershëm (30-28 Mya); kjo gjini u përhap në shumë lloje në Azi dhe është stërgjyshore për të gjithë gjallesat e gjalla. Speciet e Ursavus më pas hynë në Amerikën e Veriut, së bashku me Amfikinodon dhe Kefalogale, gjatë Miocenit të hershëm (21-18 Mya). Anëtarët e vijave të gjalla të arinjve dallohen nga Ursavus midis 15 dhe 20 Mya, gjasa nëpërmjet llojit Ursavus elmensis . Bazuar në të dhënat gjenetike dhe morfologjike, Ailuropodina (pandat) ishin të parët që dalloheshin nga arinjtë e tjerë të gjallë rreth 19 Mya, ndonëse nuk gjetën fosile të këtij grupi para rreth 5 Myas. Arinjtë me bisht të shkurtër të Botës së Re (Tremarctinae) dallonin nga Ursinae pas një ngjarjeje të shpërndarjes në Amerikën e Veriut gjatë mesit të Miocenit (rreth 13 Mya). Ata pushtuan Amerikën e Jugut (≈1 Ma) pas formimit të Isthmus të Panamasë . Përfaqësuesi i tyre më i hershëm fosil është Plionarctos në Amerikën e Veriut (~ 10-2 Ma). Kjo gjini është ndoshta paraardhësi i drejtpërdrejtë në ariu me hunde shtypur të Amerikës së Veriut (gjini Arctodus ), të Amerikë së Jugut ( Arctotherium ), dhe ariu me syze, Tremarctos , përfaqësuar nga të dy një zhdukura specie të Amerikës së Veriut (T. floridanus ), dhe përfaqësuesi i vetëm i mbijetuar i Tremarctinae, ariu me syze të Amerikës së Jugut ( T. ornatus ). Nënfmilja Ursinae përjetoi një përhapje dramatike të taksave rreth 5.3-4.5 Mya, që përkon me ndryshime të mëdha mjedisore; anëtarët e parë të Ursus gjini u shfaqën rreth kësaj kohe.Ariu përtac, një survivor modern i njërës nga linja hershme të ndryshojnë në këtë rast e rrezatimit (5.3 Mya); ai mori morfologjinë e tij të veçantë, lidhur me dietën e tij të termiteve dhe milingonave, jo më vonë se nga pleiszoceni i hershëm. Nga 3-4 Mya, lloji Ursus minimus shfaqet në të dhënat fosile të Evropës; pavarësisht nga madhësia e saj, ajo ishte pothuajse identike me ari të sotëm aziatik . Është e mundshme që të gjithë arinjve të jenë brenda Ursinae, ndoshta nga ariu i shpellës. Dy linja evoluar nga U. minimus : arinjtë e zi (duke përfshirë ariun e diellit , arinjtë e zinj aziatikë dhe ariun e zi amerikan ); dhe arinjtë kafe (e cila përfshin arin polar ). Arinjtë modern e murrmë evoluar nga U. minimum nëpërmjet Ursus etruscus , e cila në vetvete është stërgjyshore të ariut të shpellës zhdukur në epoka e akullnajave . Speciet e Ursinae kanë migruar vazhdimisht në Amerikën e Veriut nga Eurazia sa më shpejt që 4 Mya gjatë Pliocenit të hershëm. Ariu polar është speciet më të fundit të evoluar dhe ka ardhur nga ariu i murrmë rreth 400.000 vjet më parë. Filogjenezia Mbetjet formojnë një kullë brenda Karnivora. Panda e kuqe nuk është një ari, por një musteloid. Kladogrami bazohet në Filogjenin molekulare prej gjashtë gjenet ne Flynn 2005.Ekzistojnë dy hipoteza filogenetike mbi marrëdhëniet midis spices ekzistuese dhe ariut fosile. Njëra është e gjitha llojet e arinjve klasifikohen në shtatë nënfamiljet e miratuara këtu dhe artikuj të tjerë: Amfikonodontinae , Hemikioninae , Ursavinae , Agriotherinae , Ailuropodinae , Tremarktinae dhe Ursinae . Hipoteza e dytë alternative filogjenetike u implementua nga McKenna et al. (1997) është që të klasifikohen të gjitha llojet e ariut në mbifamiljen Ursoidea , ku Hemikionina dhe Agriotherinae klasifikohen në familjen "Hemikionidae". Amfikinodontinae në bazë të këtij klasifikimi janë klasifikuar si stem- piniped në mbifamilien Fokoidea . Në klasifikimin McKenna dhe Bell të dy mbart dhe pinnipeds në një parvorder e gjitarëve karnivoran njohur si Ursida , së bashku me qentë e zhdukur të familjes Amfikionidae Filogjenezën e specieve mbajnë ekzistues është treguar në një cladogram në bazë të plotë e ADN-së mitokondriale sekuenca nga Yu et al., 2007. Panda gjigande, e ndjekur nga ariu syze janë të qartë speciet më të vjetra. Marrëdhëniet e specieve të tjera nuk janë zgjidhur shumë mirë, megjithëse ari polar dhe ariu kafe formojnë një grupim të ngushtë. Karakteristikat fizike Madhësia Familja e ariut përfshin anëtarët më masivë tokësorë të rendit Karnivora. Ari polar konsiderohet të jetë lloji më i madh ekzistues, me meshkujt e rritur që peshojnë 350-700 kg (772-1,543 lb) dhe që matin 2.4-3 metra (7 ft 10 në-9 ft 10 in) gjatesia totale. Lloji më i vogël është ariu i diellit, i cili shkon në peshë 25-65 kg (55-143 lb) dhe 100-140 cm (39-55 in) në gjatësi.Arijntë parahistorik të Amerikës së Veriut dhe Amerikës së Jugut ishin speciet më të mëdha të njohura që kishin jetuar. Ky i fundit llogaritet të ketë peshuar 1,600 kg (3,500 lb) dhe ishte 3,4 metra (11 ft) i gjatë. Pesha e trupit ndryshon gjatë gjithë vitit në mbartja e klimës së butë dhe arktike, pasi ato krijojnë rezerva të majmë gjatë verës dhe vjeshtës dhe humbasin peshë gjatë dimrit. Morfologjia Mbahen përgjithësisht si kafshë të rënda dhe të fuqishme me bisht të shkurtër. Ata janë seksualisht dimorf në lidhje me madhësinë, me meshkujt zakonisht janë më të mëdhenj. Speciet më të mëdha tentojnë të tregojnë nivele të rritura të dimorfizmit seksual në krahasim me speciet më të vogla. Duke u mbështetur tek ata në forcë dhe jo në shpejtësi, arinjtë kanë gjymtyra relativisht të shkurtra me kocka të trasha për të mbështetur pjesën më të madhe të tyre. Supi dhe legeni janë përkatësisht masive. Gjymtyrët janë shumë më të drejtë se ato të maceve të mëdha pasi nuk ka nevojë që ata të përkulen në të njëjtën mënyrë për shkak të dallimeve në ecjen e tyre. Forelimbs janë përdorur për të kapur gjahun, për të gërmuar gjurmët, për të gërmuar kafshët e gërmuara, për të kthyer mbi shkëmbinj dhe shkrimet për të gjetur pre, dhe për të krijuar krijesa të mëdha. Ndryshe nga shumica e specieve të tjera të mishngrënësve, arinjtë janë plantigrade . Ata shpërndajnë peshën e tyre drejt këmbëve të pasme, gjë që i bën ata të duken të ashpër kur ecin. Ata janë të aftë për shpërthime shpejtësie, por shpejt lodhen, dhe si rezultat, kryesisht mbështeten në pritë dhe jo në ndjekje. Arinjtë mund të qëndrojnë në këmbët e tyre të pasme dhe të ulen drejt me një ekuilibër të jashtëzakonshëm. Gjembat e tyre përpara janë mjaft fleksibël për të kuptuar frytet dhe gjethet. Kthetrat e pa mbërthyera të arijeve përdoren për gërmimin, ngjitjen, grisjen dhe kapjen e gjahut. Kthetrat në këmbët e para janë më të mëdha se ato në anën e pasme dhe mund të jenë pengesë kur ngjiten me pemë; arinjtë e zinj janë më arboreal të arinjve, dhe kanë kthetrat më të shkurtra. Pandat janë unike në të paturit e një shtrirje boni në dore të këmbëve të para që vepron si një gisht, dhe përdoret për të kapurshoots bambu si kafshët ushqehen. Shumica e gjitarëve kanë flokë agouti , me çdo bosht të flokëve individual që kanë grupe ngjyrash që korrespondojnë me dy lloje të ndryshme të melaninës. Megjithatë, ariu ka një lloj të vetëm të melaninës dhe flokët kanë një ngjyrë të vetme përgjatë gjatësisë së tyre, përveç tipit që nganjëherë është një hije e ndryshme. Shtresë përbëhet nga qime të gjata roje, të cilat formojnë një mbrojtëse mbrojtëse të ashpër, dhe qime të shkurtra të dendura të cilat formojnë një shtresë izoluese që kapin ajrin afër lëkurës. Shtresa e ashpër ndihmon në mbajtjen e nxehtësisë së trupit gjatë dimrit dhe derdhet në pranverë duke lënë një shtresë të shkurtër verore. Arinjtë polarë kanë qime të zbrazëta, të tejdukshme, të cilat marrin nxehtësi nga dielli dhe e çojnë atë në lëkurën e errët me ngjyrë më poshtë. Ata kanë një shtresë të trashë të dhjamit për izolim shtesë, dhe thembra e këmbët e tyre kanë një jastëk të dendur të lesh. Përveç pelazhit të guximshëm bardhë e zi të pandës, arinjtë kanë tendencë të jenë uniforme në ngjyrë, edhe pse disa specie mund të kenë shenja në gjoks ose fytyrë. Ariu ka veshë të rrumbullakët në mënyrë që të minimizohet humbja e nxehtësisë, por as dëgjimi apo pamja e tyre nuk janë veçanërisht akute. Ndryshe nga shumë karnivoranë të tjerë ata kanë vizion me ngjyra , ndoshta për t'i ndihmuar ata të dallojnë arra dhe fruta të pjekura. Ata janë unike mes karnivoranëve në nuk ka mustaqe prekëse në muzgu; megjithatë, ata kanë një ndjenjë të shkëlqyeshme erë , më të mirë se ajo e qenit, ose ndoshta ndonjë gjitar tjetër. Ata përdorin erë për sinjalizim me njëri-tjetrin (ose për të paralajmëruar rivalët ose për të zbuluar shokë) dhe për gjetjen e ushqimit. Era është kuptimi kryesor i përdorur nga arijnët për të gjetur pjesën më të madhe të ushqimit të tyre dhe ata kanë kujtime të shkëlqyeshme që i ndihmon ata të zhvendosin vendet ku kanë gjetur ushqime më parë. Kafka e mbart janë masive, duke siguruar Anchorage për fuqishme maseter dhe kohore muskujt të nofullave.Dhëmbët e qenit janë të mëdha, por më së shumti përdoret për shfaqje, dhe Molar dhëmbët e sheshtë dhe shkatërrimtar. Ndryshe nga shumica e anëtarëve të tjerë të Karnivora, mbart kanë dhëmbë carnasial relativisht të pazhvilluar dhe dhëmbët e tyre përshtaten për një dietë që përfshin një sasi të konsiderueshme të lëndës bimore. Ndryshime të konsiderueshme ndodhin në formulën e dhëmbëve madje edhe brenda një specie të caktuar. Kjo mund të tregojë se arinjtë janë ende në proces të zhvillimit nga një ushqim kryesisht ushqimor me mish derisa një dietë kryesisht barishtore. Arinjtë polarë duket se kanë për së dyti ri-evoluar dhëmbët si karnasial, pasi dietat e tyre janë kthyer prapa drejt karnivoreve. Mungesa e mustaqeve u mungon incizimet më të ulëta qendrore dhe përdor buzët e tyre të kundërta për thithjen e termiteve me të cilat ushqehen. Struktura e laringut të arinjve duket të jetë baza më e madhe e kaniformëve. Ata posedojnë pouçes ajrore të lidhura me faringuntë cilat mund të plotësojnë vocalisations e tyre. Arijntë kanë një sistem mjaft të thjeshtë të tretjes tipike për karnivoranët, me një stomak të vetme, zorrët e shkurtër undiferentiated dhe asnjë cecum . Edhe panda gjigante herbivor ende ka sistemin e tretjes së një mishngrënësi, si dhe gjenet specifike të mishngrënësve. Aftësia e tij për të fërguar celulozën i atribuohet mikrobeve në zorrën e tij.Arijntë duhet të kalojnë pjesën më të madhe të kohës së tyre të ushqyerit në mënyrë që të fitojnë ushqim të mjaftueshëm nga gjethet. Panda, në veçanti, kalon 12-15 orë në ditë duke ushqyer. Shpërndarja dhe habitati Arinjtë ekstremë gjenden në gjashtëdhjetë vende kryesisht në hemisferën veriore dhe janë të përqendruar në Azi, Amerikën e Veriut dhe Europë. Një përjashtim është ariu me syze; vendas në Amerikën e Jugut, ajo banon në rajonin e Andeve . Vargu i ariut shtrihet nën ekuatorin në Azinë Jugore.Ariu Atlas , një specia e ariut të murrmë është shpërndarë në Afrikën e Veriut nga Maroku në Libi, por ai u zhduk rreth 1870. Speciet më të përhapura janë ariu i murrmë, që ndodhet nga Evropa Perëndimore në lindje përmes Azisë në zonat perëndimore të Amerikës së Veriut. Ari i zi amerikan është i kufizuar në Amerikën e Veriut dhe ari polar është i kufizuar në Detin Arktik. Të gjitha llojet e mbetura të ariut janë aziatike. Ato ndodhen në një sërë habitatesh të cilat përfshijnë pyjet me shi tropikale, fushat, si dhe pyjet halore dhe gjethegjerë, stepat, fushat kodrinor, shpatet alpine, Arktik tundër dhe në rastin e ariut polar,ajzberk, Mbetjet mund të gërmojnë buqetën e tyre në kodra ose të përdorin shpella, shkrime të zbrazëta dhe bimësi të dendur për strehim. Sjellja dhe historia e jetës Arijntë e murrmë dhe arinjtë e zinj amerikanë përgjithësisht janë ditorë , që do të thotë se ato janë aktive gjatë pjesës më të madhe gjatë ditës, edhe pse ato mund të hasen shumë edhe gjatë natës. Speciet të tjera mund të jenë aktive gjatë natës, edhe pse femrat e porsalindur mbajnë me këlyshët mund të ushqehen më shumë gjatë ditës për të shmangur konkurrencën nga meshkujt dhe grabitqarët e natës.Arijntë janë jashtëzakonisht të vetmuar dhe konsiderohen si më asociale të të gjithë Karnivoranëve. E vetmja kohë mbajnë janë hasur në grupe të vogla janë nënat me bujare të reja ose të rastit sezonale të ushqimeve të pasura. Lufta në mes të meshkujve mund të ndodhet dhe individët e moshuar mund të kenë dhëmbë të gjerë, gjë që sugjeron që mbajtja e dominimit mund të jetë intensive. Me ndjenjën e tyre akute të erërave, arinjtë mund të gjejnë kufomat nga disa kilometra larg. Ata përdorin olfaction për të gjetur ushqime të tjera, takohen shokë, shmangin rivalët dhe njohin këlyshët e tyre. Ushqimi Shumica e arijnve janë omnivore oportuniste dhe konsumojnë më shumë bimë sesa lënda e kafshëve. Ata hanë çdo gjë nga gjethet, rrënjët dhe manaferrat ndaj insekteve , karkalecave , mishit të freskët dhe peshkut dhe kanë sisteme të tretjes dhe dhëmbë të përshtatur për një dietë të tillë. Në ekstrem janë panda gjigante pothuajse krejtësisht herbivore dhe ariu polar kryesisht mishngrënës. Megjithatë, të gjitha arijntë ushqehen me çdo burim të ushqimit që bëhet në dispozicion në sezonalitet Për shembull, arinjtë e zinj aziatikë në Tajvan konsumojnë një numër të madh gurësh kur këto janë më të zakonshmet, dhe kalojnë në thundra thundrakë në kohë të tjera të vitit. Kur ushqehen me bimët, arijntë zgjedhin t'i hanë ato në fazën kur janë në ushqimin më të tyre ushqimor dhe më të tretshëm, duke shmangur në mënyrë tipike barërat , sedges dhe gjethet më të vjetra . Prandaj, në zonat më të thella të veriut, shfletimi dhe kullotja janë më të zakonshme herët në pranverë dhe më vonë bëhen më të kufizuara. Njohja kur bimët janë të pjekura për të ngrënë është një sjellje e mësuar. Berries mund të foraged në shkurre ose në majat e pemëve, dhe përpiqet të maksimizuar numrin e manave të konsumuar kundrejt gjeth. Në vjeshtë, disa mbajnë lloje foragjere sasi të mëdha të frutave të fermentuara natyrshëm , gjë që ndikon në sjelljen e tyre. Arinjtë më të vegjël ngjiten me pemë për të marrë shtyllat (pjesët riprodhuese të ngrënshme, siç janë gjembat). Këto shtylla mund të jenë shumë të rëndësishme për dietat e këtyre specieve, dhe dështimet e masteve mund të rezultojnë në lëvizje me rreze të gjatë nga arinjtë që kërkojnë burime alternative të ushqimit.Arijntë e murrmë, me aftësitë e tyre të fuqishme gërmimi, zakonisht hanë rrënjët. Dieta e pandës është mbi 99% bambu, nga 30 lloje të ndryshme. Grykat e saj të forta përshtaten për shkatërrimin e rrjedhjeve të vështira të këtyre bimëve, megjithëse preferojnë të hanë gjethet më ushqyese. Ariu përtac, edhe pse jo aq i specializuar si arinj polare dhe pandat, ka humbur disa dhëmbë të parë që zakonisht janë parë në arinjtë e tjerë, dhe ka zhvilluar një gjuhë të gjatë, përthithëse, për të ushqyer milingonat , termitë dhe insektet e tjera që i përkasin. Në kohë të caktuara të vitit, këto insekte mund të përbëjnë 90% të dietave të tyre. Disa lloje mund të bastisin foletë e grerëzave dhe bletëve për mjaltin dhe insektet e papjekura, pavarësisht nga goditjet nga të rriturit.Arijnt diell përdorin gjuhët e tyre të gjata për të lëpirë dy insektet dhe mjaltin. Peshqit janë një burim i rëndësishëm ushqimi për disa lloje. Në mënyrë tipike, një arush zhytet në ujë dhe kap një peshk me nofullat ose kunjat e para. Pjesët e preferuara për të ngrënë janë truri dhe vezët. Gjitarët e vegjël si brejtësit mund të gërmohen dhe të hanë. Ariu i murrmë dhe të dyja llojet e arijnve të zinjë nganjëherë vrasin pre të mëdha, si drerët dhe bovidët , kryesisht të rinj dhe të dobët. Këto kafshë mund të merren me një ngut të shkurtër dhe me pritë, megjithëse fshehja e të rinjve mund të ngrihet dhe të hidhet poshtë. Ariu polar gjuan kryesisht foka, duke i kërcyer ato nga akulli ose duke u futur në stuhitë e tyre. Ata kryesisht hanë një copëz shumë të tretshëm. Gjahtari i madh i gjitarëve zakonisht i vritë pretë nga një kafshim në kokë ose në qafë.Sjellja grabitqare në arinj zakonisht u mësohet të rinjve nga nënat. Arinjtë janë pastrues dhe kleptoparazitësh , duke vjedhur arkat ushqimore nga brejtësit dhe kufomat nga grabitqarët e tjerë. Për llojet hibernating, shtimi i peshës është i rëndësishëm, pasi ajo siguron ushqim gjatë gjumit të dimrit. Një ari ngjyrë kafe mund të hajë 41 kg ushqim dhe të fitojë 2-3 kg (4.4-6.6 lb) yndyrë një ditë para se të hyjë në shpellën e tij. Komunikim Arijntë prodhojnë një numër të tingujve vokale dhe jo-vokale. Tongue-clicking, grunting ose kufing shumë të bëhen në situata të përzemërta, të tilla si në mes të nënave dhe këlushëve ose çiftet ballafaqohen, ndërsa moaning, hufing, sorting ose defekt ajrit është bërë kur një individ është theksuar. Lehimi është prodhuar gjatë kohëve të alarmit, eksitim ose për të dhënë pozitën e kafshës. Tingujt e paralajmërimit përfshijnë zhveshjen e nofullës dhe lip-poping, ndërsa dhëmbët-katers, bellous, grouls, boars dhe tingujt pulsing janë bërë në takime agresive.Këlyshët mund të gozhdoj, bark, bjonde ose bërtas kur në ankth dhe të bëjnë si-motor huming kur të rehatshme ose pleqsh. Arijntë nganjëherë komunikojnë me shfaqje vizuale siç janë duke qëndruar në këmbë , e cila ekzagjeron madhësinë e individit. Shenjat e gjoksit të disa specieve mund të shtohen në këtë shfaqje frikësuese. Zhurmat janë një akt agresiv dhe shenjat e fytyrës së arinjve të pasqyruar dhe pandat gjigante mund të ndihmojnë të tërheqin vëmendjen te sytë gjatë takimeve agoniste . Individët mund të afrohen me njëri-tjetrin duke ecur me këmbë të ngushta me kokën e ulur. Dominimi midis arinjve është pohuar duke bërë një orientim frontal, duke treguar dhëmbët e qenit , kthimin e surratit dhe shtrirjen e qafës. Një vartës mund të përgjigjet me një orientim anësor, duke u larguar dhe duke rënë kokën dhe duke u ulur ose duke u shtrirë. Arinjtë mund të shënojnë territorin duke fërkuar kundër pemëve dhe objekteve të tjera që mund të shërbejnë për të përhapur aromën e tyre. Kjo zakonisht shoqërohet me clauing dhe biting. Lëkura mund të përhapet për të tërhequr vëmendjen te posti i shënimit. Pandat janë të njohur për të shënuar objekte me urinë dhe një substance e dyllit nga gjëndrat e tyre anal. Arinjtë polarë lënë pas parfumit të tyre në gjurmët e tyre që lejojnë individët të mbajnë gjurmët e njëri-tjetrit në shkretëtirën e madhe të Arktikut. Riprodhimi dhe zhvillimi Sistemi i çiftëzimit i arinjve është përshkruar në mënyra të ndryshme si një formë poligjenesh , promiscuitetesh dhe monogamie serike . Gjatë sezonit të mbarështimit, meshkujt marrin njoftim për femrat në afërsi të tyre dhe femrat bëhen më tolerante ndaj meshkujve. Një ari mashkull mund të vizitojë një femër vazhdimisht gjatë një periudhe prej disa ditësh ose javësh, në varësi të specieve, për të provuar gjendjen e saj riprodhuese. Gjatë kësaj periudhe kohore, meshkujt përpiqen të parandalojnë rivalët nga bashkëveprimi me bashkëshortin e tyre. Gjyqësori mund të jetë i shkurtër, edhe pse në disa lloje aziatike, çiftet e çiftëzimit mund të angazhohen në mundje, përqafime, tallje dhe vokalizim. Ovulacioni nxitet nga mating, e cila mund të zgjasë deri në 30 minuta në varësi të specieve. Shtatëzania zakonisht zgjat 6-9 muaj, duke përfshirë implantimin e vonuar dhe numrat e madhësisë së mbeturinave deri në katër këlyshë. Pandat gjigante mund të lindin binjakë, por ata mund të thithin vetëm një të ri dhe tjetri është lënë për të vdekur. Në speciet e gjalla, lindja ndodh gjatë gjumit të dimrit.Këlyshët janë të lindur të verbër dhe të pafuqishëm me më së shumti një shtresë e hollë e flokëve, duke u mbështetur në nënën e tyre për ngrohtësi. Qumështi i ariut femër është i pasur me yndyrë dhe antitrupa dhe këlyshët mund të thithin deri në një vit pas lindjes. Nga 2-3 muaj,këlyshët mund të ndjekin nënat e tyre jashtë. Ata zakonisht e ndjekin atë në këmbë, por këlyshët e porsalindur mund të hipin në shpinë të nënës së tyre. Meshkujt nuk luajnë asnjë rol në rritjen e të rinjve.Infeksioni , ku një mashkull i rritur vret këlyshët e një tjetri, është regjistruar në arinj polar, arinj kafë dhe arinjtë të zinjë amerikanë, por jo në lloje të tjera. Meshkujt vrasin të rinj për ta sjellë femrën në estrus .Këlyshët mund të largohen dhe nëna i mbron ato edhe me koston e jetës së saj. Në disa lloje, pasardhësit mund të bëhen të pavarur rreth pranverës së ardhshme, përmes disa mund të qëndrojnë derisa femra të ketë sukses përsëri.Arijntë arrijnë pjekurinë seksuale menjëherë pas shpërndarjes; në rreth 3-6 vjet në varësi të specieve. Arinjtë e murrmë Alaskan dhe arinjtë polarë mund të vazhdojnë të rriten derisa të jenë 11 vjeç. Jetëgjatësia mund të ndryshojë edhe midis specieve. Ariu kafe mund të jetojë mesatarisht 25 vjet. Letargjia Arijnt e rajoneve veriore, duke përfshirë ariun e zi amerikan dhe ariun prtac , mbesin në dimër në dimër. Gjatë letargjisë, metabolizmi i ariut ngadalësohet, temperatura e trupit zvogëlohet pak dhe ritmi i zemrës ngadalësohet nga një vlerë normale prej 55 në vetëm 9 rrahje në minutë.Arijntë normalisht nuk zgjohen gjatë letargjisë së tyre, dhe mund të shkojnë gjatë gjithë periudhës pa ngrënë, pirë, urinuar, ose defecating. Një kolektor fekal formohet në zorrës së trashë dhe dëbohet kur mbajnë oriz në pranverë. Nëse ata kanë ruajtur yndyrën e mjaftueshme të trupit, muskujt e tyre mbeten në gjendje të mirë dhe kërkesat e tyre për mirëmbajtjen e proteinave plotësohen nga riciklimi i urave të mbeturinave . Femrat lindin gjatë periudhës së letargjisë dhe janë të zgjuar kur veprojnë kështu. Grabitqarët, parazitët dhe patogjenët Arijntë nuk kanë shumë grabitqarët. Më të rëndësishmit janë njerëzit, dhe si ata filluan kultivimin e të lashtave, ata gjithnjë e më shumë dolën në konflikt me arinjtë që i bastisën ato. Që nga shpikja e armëve të zjarrit, njerëzit kanë qenë në gjendje të vrasin arijntë me lehtësi më të madhe. Furgonët si tigri mund të prehen edhe mbi arinjtë, sidomos mbi këlyshët, të cilat gjithashtu mund të kërcënohen nga kanidët. Ataket parazitizohen nga tetëdhjetë lloje të parazitëve, duke përfshirë protozoanet me qeliza të vetme dhe krimbat gastrointestinalë, dhe nematodat dhe flukët në zemrën, mëlçinë, mushkëritë dhe qarkullimin e gjakut. Nga jashtë ata kanë ticks, pleshtat dhe morrat. Një studim i arinjve të zinj amerikanë zbuloi shtatëmbëdhjetë lloje të endoparazitit, duke përfshirë Sarcocystis protozoan , mansonoides Diphyllobothrium krimba parazitare, dhe nematodet Dirofilaria immitis , Capillaria aerophila , Physaloptera sp., Strongyloides sp. dhe të tjerët. Nga këto, D. mansonoides dhe C. aerophila rritur ishin duke shkaktuar simptoma patologjike.Në të kundërt, arinjtë polarë kanë pak parazitë; shumë lloje parazitare kanë nevojë për një strehë dytësore, zakonisht tokësorë, dhe stili i jetës së ariut polar është i tillë që disa ekrane alternative ekzistojnë në mjedisin e tyre. Protozoan Toxoplasma gondii është gjetur në arinj polare, dhe Nematoda Trichinella nativa mund të shkaktojë një infeksion serioz dhe rënie në arinjtë e vjetër polare. Mbart në Amerikën e Veriut ndonjëherë infektohen nga një Morbillivirus i ngjashëm me virusin e qetësimit të qenit . Ata janë të prekshëm ndaj hepatitit kanceri infektiv (CAV-1), me arinjtë e gjallë që vdesin shpejt nga encefalit dhe hepatit. Marrëdhëniet me njerëzit Ruajtja Në kohët moderne, arinjtë janë nën presion përmes shkeljes së habitateve të tyre dhe tregtisë së paligjshme të pjesëve të ariut, duke përfshirë tregun e ariut të blegtorisë aziatike , megjithëse gjuetia tani është e ndaluar, kryesisht e zëvendësuar nga bujqësia.Lista e IUCN I klasifikon gjashtë specie si i cënueshëm ; edhe të dy speciet më pak shqetësuese , ariu i murrmë dhe ari i zi amerikan, janë në rrezik të zhduken në zona të caktuara. Në përgjithësi këto dy lloje banojnë në zona të largëta me ndërveprim të vogël me njerëzit, dhe shkaqet kryesore jo-natyrore të vdekshmërisë janë gjuetia, zënia, vrasja e rrugës dhe depërtimi. Ligjet janë miratuar në shumë zona të botës për të mbrojtur arinjtë nga shkatërrimi i habitatit . Perceptimi publik i arinjve shpesh është pozitiv, pasi njerëzit identifikohen me arijntë për shkak të dietave të tyre gjithëpërfshirës, ​​aftësisë së tyre për të qëndruar në dy këmbë dhe rëndësinë e tyre simbolike. Mbështetja për mbrojtjen e ariut është e përhapur, të paktën në shoqëritë më të pasura. Kur mbart breshrat ose sulmojnë kafshët, ata mund të vijnë në konflikt me njerëzit.Në rajonet më të varfra rurale, qëndrimet mund të jenë më të formuara nga rreziqet që paraqesin arinët dhe kostot ekonomike që u shkaktojnë fermerëve dhe fermerëve. Sulmet Disa lloje të ariut janë të rrezikshme për njerëzit , veçanërisht në zonat ku ato janë bërë të përdorura për njerëzit; diku tjetër, ata në përgjithësi i shmangen njerëzve. Dëmtimet e shkaktuara nga arinjtë janë të rralla, por raportohen gjerësisht.Arijntë mund të sulmojnë njerëzit në përgjigje të befasuar, në mbrojtje të të rinjve ose të ushqimit, apo edhe për arsye grabitqare Argëtim, gjueti, ushqim dhe mjekësi popullore Arijntë në robëri kanë qenë për shekuj të përdorur për argëtim. Ata janë trajnuar për të kërcyer , dhe janë mbajtur për të bastisur në Europë të paktën që nga shekulli i 16-të. Kishte pesë kopshte ariu në Southwark , Londër në atë kohë; mbetjet arkeologjike të tre prej tyre kanë mbijetuar. Në të gjithë Europën, nomadët romët dilnin me arijntë nëpër qytete në shekullin e 12. Arijntë janë gjuajtur për sport, ushqim dhe mjekësi popullore . Mishi i tyre është i errët dhe i ftohtë, si një prerje e ashpër e mishit. Në kuzhinë kantoneze , putrat e ariut janë konsideruar si një delikatesë. Mishi duhet të jetë i gatuar tërësisht, pasi mund të infektohet me parazitët Trichinella spiralis . Popujt e Azisë Lindore përdorin pjesë të trupit dhe sekrecione (sidomos fshikëzat e fytit dhe bile) si pjesë e mjekësisë tradicionale kineze . Më shumë se 12,000 arinj mendohet të mbahen në ferma në Kinë, Vietnam dhe Korenë e Jugut për prodhimin e barkut. Tregtimi i produkteve të ariut është i ndaluar nën CITES , por bima e akujve është zbuluar në shampo, verë dhe ilaçe bimor të shitura në Kanada, Shtetet e Bashkuara dhe Australi. Letërsia, arti dhe simbolizmi Ekzistojnë prova të adhurimit të ariut parahistorik , edhe pse kjo është e diskutueshme nga arkeologët. Finlandezët parahistorikë , Popujt siberianë dhe më së fundi koreanët e konsideronin arushin si frymën e paraardhësve të tyre. Ka fakte për adhurimin e ariut në kulturat e hershme kineze dhe Ainu . Në shumë kultura amerikane , ariu është një simbol i rilindjes për shkak të letargjisë dhe ri-shfaqjes. Imazhi i ariut nënë ishte mbizotërues në të gjitha shoqëritë në Amerikën e Veriut dhe në Euroazi, bazuar në përkushtimin dhe mbrojtjen e femrave të tij. Folklorik japonez përmban Onikuma , një "ariun demon" që ecën drejt. Ainu e Japonisë veriore, një popull i ndryshëm nga japonezët, e pa ariun në vend si të shenjtë; Hirasawa Byozan pikturonte një skenë në stilin dokumentar të një sakrificë ariu në një tempull Ainu, plot me oferta për shpirtin e kafshës së ngordhur. Në mitologjinë koreane , një tigër dhe një ari i lutej Hwanungit , birit të Zotit të Qiellit, që ata të bëheshin njerëzorë. Kur dëgjuan lutjet e tyre, Hwanung u dha 20 karafil me hudhër dhe një pako mugwort , duke i urdhëruar ata të hanë vetëm këtë ushqim të shenjtë dhe të mbeteshin jashtë rrezet e diellit për 100 ditë. Tigri hoqi dorë pas rreth njëzet ditësh dhe u largua nga shpella. Megjithatë, ariu ngulmoi dhe u shndërrua në një grua. Ariu dhe tigri thuhet se përfaqësojnë dy fise që kërkonin favorin e princit qiellor. Gruaja ariu ( Ungnyeo ; 웅녀 / 熊 女) ishte mirënjohës dhe bëri oferta për Hwanung. Megjithatë, ajo nuk kishte një burrë, dhe së shpejti u trishtua dhe u lut nën një pemë " thupër hyjnore " ( Hangul : 신단수 ; Hanja : 神 檀 樹 ; RR : shindansu ) për t'u bekuar me një fëmijë. Hwanung, i nxitur nga lutjet e saj, e mori atë për gruan e tij dhe së shpejti ajo lindi një djalë të quajtur Dangun Wanggeom - i cili ishte themeluesi legjendar i Gojoseonit , mbretërisë së parë ndonjëherë koreane . Artio ( Dea Artio në religjionin gallo-romak ) ishte një perëndeshë ariu kelt . Dëshmia e adhurimit të saj është dukshëm gjetur në Bernë , e quajtur vetë për ariun. Emri i saj rrjedh nga fjala keltike për "mbajnë", artos . Në Greqinë e lashtë, kultura arkaike e Artemis në formë ariu mbijetoi në kohët klasike në Brauron , ku vajzat e reja athinase kaloi një iniciativë të drejtë si arkë "ajo mbart". Për Artemis dhe një nga nymphs saj si një arush, shih mitin e Callisto . Konstelacionet e Ursa Major dhe Ursa Minor , arinj të mëdhenj dhe të vegjël, janë emëruar për ngjashmërinë e tyre të supozuar me arinjtë, që nga koha e Ptolemeut . Arcturusi yll i afërt do të thotë "kujdestar i ariut", sikur të shikonte dy yje. Ursa Major është shoqëruar me një arush për aq kohë sa 13.000 vjet që nga koha paleolitike , në mitet e gjera kozmike të gjuetisë . Këto janë gjetur në të dy anët e urës së Beringut , e cila humbi në det rreth 11.000 vjet më parë. Plini Plaku 's Historia Natyrore (shek 1 AD) pohon se "kur lindi për herë të pare, janë masa pa formë të mishit të bardhë, pak më e madhe se sa minjtë, kthetrat e tyre vetëm duke u shquar Nëna pastaj Licks e tyre gradualisht në formë të duhur. . " Ky besim u bëri jehonë autorëve të bestiarevegjatë gjithë periudhës mesjetare. Ari përmendet në Bibël ; Libri i dytë i Mbretërve lidhet me historinë e profetit Elise thirrje mbi ta për të ngrënë të rinjtë që e përqeshnin atë. Legjendat e shenjtorëve që mbjellin mbart janë të zakonshme në zonën alpine. Në krahët e peshkopit të Freising , ariu është kafsha e rrezikshme totem e zbutur nga Shën Corbiniani dhe bëri që të mbajë bagazhin e tij të civilizuar mbi malet. Mbart karakteristika të ngjashme në legjendat e Shën Romediut , Shën Gallit dhe Shën Kolumbanit . Ky motiv i përsëritur u përdor nga Kisha si një simbol i fitores së krishterimit mbi paganizmin.Në vendbanimet norvegjeze të Anglisë veriore gjatë shekullit të 10-të, një lloj mbulesë e rëndë "hogback" e një guri të gjatë të ngushtë guri, me një kulm të formuar si rreze çati e një shtëpie të gjatë, është gdhendur me një muzled, në këtë mënyrë kristianizmi, mbajnë lidhjen e secilës fund të garniturës, si në kishën në Brompton, Yorkshire të Veriut dhe nëpër Ishujt Britanikë . Lāčplēsis , që do të thotë "Ariu-slaier", është një hero legjendar letonez, i cili thuhet se ka vrarë një ari, duke copëtuar nofullat me duart e zhveshura. Sidoqoftë, siç u zbulua në fund të epikut të gjatë që përshkruante jetën e tij, nëna e Lāčplēsis kishte qenë një ari, dhe forca e tij mbinjerëzore qëndronte në veshët e tij të mbartur. Urdhri modern i Letonisë Ushtarake Letoni i Lāčplēsis , i quajtur heroi, është i njohur edhe si Urdhri i Ariut-Slaier . Arijntë janë të njohura në tregimet e fëmijëve, duke përfshirë Wini Puh , Ariu Padington , Ariu Ben dhe " Ariui murrmë i Norvegjisë ".Një version i hershëm i “Flokëartës dhe tre arijnve ", u botua si "Tre arijntë" në 1837 nga Robert Southey,shumë herë rishkruar dhe ilustruar në vitin 1918 nga Arthur Rackham.Kartoni karakter Ariu Jogi ështe shfaqur në shumë librave komik, të animuar shfaqje televizive dhe filma.Ariu cares filloi si kartolina urimi në vitin 1982, dhe janë paraqitur si lodra, në veshje dhe në film. Në mbarë botën, shumë fëmijë - dhe disa të rritur - mbajnë pelena , lodra të mbushura në formën e mbartur, të emëruar sipas burrështetases amerikane Theodore Rusevelt kur në vitin 1902 ai kishte refuzuar të xhironte një arinj të zi amerikan të lidhur me një pemë. Arinjtë, si kafshët e tjera, mund të simbolizojnë kombet. Në vitin 1911, revista satirike britanike Punch botoi një karikaturë rreth antantës anglo-ruse nga Leonard Raven-Hill në të cilën luani britanik shikon si ariu rus që ulet në bishtin e maceve persiane .Ariu rus ka qenë një e zakonshme personifikimi kombëtare për Rusinë nga shekulli i 16 e tutje.Ariu Smoki është bërë pjesë e kulturës amerikane që nga futja e tij në vitin 1944, me mesazhin e tij "Vetëm ju mund të parandaloni zjarret në pyje".Në Mbretërinë e Bashkuar, ariu dhe stafi paraqiten në krahët heraldikë të qarkut të Warwickshire . Arinjtë shfaqen në flamujntë e dy qyteteve, Bernës dhe Berlinit. Organizatat Shoqata Ndërkombëtare për Kërkimin dhe Menaxhimin e Bimëve, e njohur edhe si Shoqata Ndërkombëtare e Arave dhe Grupi i Specialistëve të Arijeve të Komisionit të Mbijetesës së Specieve, një pjesë e Bashkimit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës përqëndrohet në historinë natyrore, menaxhimin dhe ruajtjen e arinjve .Ariu Trust International punon për arinjtë e egër dhe kafshë të egra përmes katër iniciativave kryesore të programit, dmth. Mbrojtjes së Konservimit, Hulumtimit të Ariut të Egër, Menaxhimit të Ariut të Egër dhe Konservimit të Habitatit. Organizatat e specialiteteve për secilën prej tetë llojeve të mbartësve në mbarë botën përfshijnë: Ground Vital, për ariun e murrmë Hëna mban, për ariun e zi aziatik Koalicioni i konservimit të Ariut të Zi, për ariun e zi të Amerikës së Veriut Polar Bears International, për ariun polar Qendra e Konservimit të Bornean të Ariut diell, për ariun diell Wildlife SOS, për ariun përtac Projekti i konservimit të arave të Andeve, për ariun e Andeve · Baza Chengdu e Kërkimit të Mbarështimit të Pandat Gjigante, për pandën gjigante Shih edhe Ariu polar Lidhje të jashtme The Bears Project Information, reports and images of European brown bears and other living species - Grizzly Bear Outreach Project Arkivuar 7 nëntor 2019 tek Wayback Machine Information on the history, biology, and conservation of North American Grizzly Bears -