Сары-Шаган (палігон)

Сары́-Шага́н — ваенны палігон у Казахстане. Арандаваны Міністэрствам абароны Расійскай Федэрацыі. Размешчаны на паўночны захад і захад ад возера Балхаш у стэпе Бетпак-Дала на тэрыторыях Карагандзінскай і Жамбылскай абласцей. Адміністрацыйны цэнтр — ЗАТУ Прыазёрск. Гісторыя Першы і адзіны ў Еўразіі палігон для распрацоўкі і выпрабаванняў супрацьракетнай зброі. У СССР афіцыйная назва палігона — Дзяржаўны навукова-даследчы і выпрабавальны палігон № 10 Міністэрства абароны. Палігон займаў плошчу у 81 200 км². Будаўніцтва палігона і горада было пачата ў 1956 годзе ў сувязі з распрацоўкай сістэмы СРА пад назвай «Сістэма А». Асноўнымі крытэрамі выбару мясцовасці для палігона былі, як і пры стварэнні ракетных палігонаў Капусцін Яр і Байканур, наяўнасць маланаселенай раўніннай бязлеснай мясцовасці, вялікая колькасць бясхмарных дзён, адсутнасць каштоўных сельгасугоддзяў. 20 красавіка 1981 года палігон узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі. На палігоне былі выпрабаваныя ўсе савецкія і расійскія комплексы СРА і СПА далёкага дзеяння, многія перспектыўныя РЛС, эксперыментальныя комплексы на аснове баявых лазераў вялікай магутнасці. Усяго на палігоне было адпрацавана: 6 супрацьракетных комплексаў; комплекс паветранага перахопу арбітальных цэляў; 12 зенітна-ракетных комплексаў; 7 тыпаў супрацьракет; 12 тыпаў зенітных кіраваных ракет; 14 тыпаў вымяральнай тэхнікі; 18 радыёлакацыйных комплексаў і некалькі сістэм на новых фізічных прынцыпах. Забяспечаны выпрабаванні 15 ракетных комплексаў стратэгічнага прызначэння і іх мадыфікацый. Пасля распаду СССР палігон перастаў выкарыстоўвацца ў ранейшых аб’ёмах. У 1990-х гадах большая частка аб’ектаў палігона была выведзена з эксплуатацыі і закінутая, у наступныя гады — разрабавана марадзёрамі, абсталяванне дэмантавана. У 1996 годзе быў падпісаны дагавор паміж урадам Расійскай Федэрацыі і Казахстанам аб арэндзе выпрабавальнага палігона Сары-Шаган, па якім Расія стала арандаваць частку плошчы палігона. У 1998 годзе палігон быў выведзены са складу войскаў СПА і перападпарадкаваны 4-му Дзяржаўнаму цэнтральнаму міжвідаваму палігону (знаходзіцца ў падпарадкаванні РВСП). Тэрыторыя палігона перастала ахоўвацца, адсутнічалі абазначэнні межаў і паказальнікаў небяспекі, тым самым зрабіўшы палігон фактычна даступным для ўсіх жадаючых. На атрыманне афіцыйнага дазволу на наведванне палігона патрабавалася мноства часу. Пасля скарачэння аб’ёмаў расійскіх праграм СРА і СКА ў 1990-х гадах выпрабаванні ракет на палігоне вырабляліся ўсяго адзін-два разы на год. Так, у снежні 2010 года былі праведзены навучальныя стральбы ракетай «Топаль». Рэгулярную вучэбную дзейнасць на палігоне вядуць ваенныя часці Міністэрства абароны Казахстана. У 2016 годзе было ратыфікавана расійска-казахстанскае пагадненне, якое ўстанавіла новыя межы арандаванага палігона, выключыўшы з яго некаторыя ўчасткі. На пачатак 2017 года пачата мадэрнізацыя эксперыментальнай выпрабавальнай базы палігона. Крыніцы Спасылкі Воспоминания о Сары-Шаганском полигоне Договор между правительством Российской Федерации и правительством Республики Казахстан об аренде испытательного полигона Сары-Шаган 18 октября 1996 Дремота напалма. Стратегический объект Сары-Шаган (Казахстан) стал бесхозным… Архівавана 12 ліпеня 2021. Земля после звездных войн. газета «Караван» 100807 Безнаказанная контрабанда. газета «Караван» 240807 «ABM AND SPACE DEFENSE» A. Karpenko Nevsky Bastion, No. 4,1999, pp. 2-47 Архівавана 28 студзеня 2013. Калашников Максим, «Сломанный меч Империи» Sourcebook on the Okno and Krona Space Surveillance Systems Version of 2007-09-04 (Russia Plans To Improve Outer Space Monitoring Capabilities by Staff Writers Nurek, Tajikistan (RIA Novosti)) Nov 09, 2006 Архівавана 22 мая 2012. «Sary Shagan General Overview». Federation of American Scientists Encyclopedia Astronautica — «Sary Shagan» Заминированная степь (незаконное уничтожение ракет). газета «Караван» 120609 Коды номерных знаков ТС ВС России Архівавана 19 сакавіка 2013. Кулаков А. Ф. Сборник «Балхашский полигон» К 50 летию орденов Ленина и Красной Звезды ГНИИП-10 ГЛАСНОСТЬ" Гарнаев А. Ю.: («Нажатие моего пальца на боевую кнопку…»