Карак

Карак (ба арабӣ: الكرك, al-Karak; ё ал-Карак) — шаҳри маркази Урдун дар плато-и баланд-кӯҳсорӣ-и Моав, маркази вилояти Карак, тахминан 140 километр ҷанубтар аз Аммон. Аҳолии шаҳр тахминан 32 ҳазор нафар. Шаҳр бо Қалъаи Бузурги Карак (Crac des Moabites) — яке аз бузургтарин қалъаҳои салибҷӯён дар тамоми Шарқи Наздик — машҳур аст. Таърих Маҳалли Карак аз асрҳои қадим маскун буд; шаҳр дар китоби Аҳдномаи Кӯҳна ҳамчун «Кир-Моав» (Қир-Ҳарешет) — пойтахти давлати Моав (асри IX то милод) — зикр шудааст. Дар асри II то милод набатеиён, баъдан Рум ва Византия шаҳрро ишғол карданд. Соли 1142 Пайн де Милӣ — салибҷӯи фаронсавӣ, амири Рарамутаро дар Қаламрави Қуддус — Қалъаи Карак (Crac des Moabites) — яке аз бузургтарин ва мустаҳкамтарин қалъаҳои салибҷӯён — дар тапаи маркази шаҳри Карак сохт. Қалъа 220 метр дарозӣ, 125 метр пањ-нӣ ва қариби 50 метр баландии деворҳои бузурги хокӣ-сангӣ дошт ва ба сарҳади ҷанубии Қаламрави Қуддус-и салибҷӯён баробар буд. Аз 1177 то 1188 амири Карак Райнольд де Шатийон (Renaud de Châtillon, 1125–1187) — машҳуртарин ва дардоварани амирони салибҷӯён буд: ӯ корвонҳои мусулмонии Мисри-Сурияро гарорат мекард, кӯшиш кард ҳамлаи мармари ба Макка ва Мадинаро ҳудуд диҳад (1182–1183) — амалиёти ягонаи салибҷӯёни ҳамла ба қалбҳои ислом. Ин амали ӯ Салоҳиддини Айюбӣ-ро ба Ҷанги Ҳиттин (4 июли 1187) маҷбур кард, ки сарнавишти Қаламрави Қуддусро муайян кард. Пас аз Ҷанги Ҳиттин Райнольд дасти худи Салоҳиддин сар бурида шуд. Қалъаи Карак ягона қалъаи бузурги салибҷӯён буд, ки ҳатто пас аз Ҷанги Ҳиттин 1 сол мудофиа кард — ноябри 1188 пас аз муҳосираи 8-моҳаи аскарони Салоҳиддин гарнизонаш таслим шуд. Аз он замон қалъа зери Айюбидҳо, Мамлукҳо ва аз 1516 Усмониён буд. Дар асри XIX шаҳр маркази бузурги тиҷорати намак ва тилло-и Шарқи Урдун буд. Соли 1894 исёни бузурги Карак — «Ҳабла-и Карак» — зидди молияти Усмонӣ рӯй дод. Ҷуғрофия ва иқлим Карак дар плато-и баланд-кӯҳсорӣ-и Моав-и Урдун, дар баландии 935 метр воқеъ аст; иқлим нимхушки баҳримиёназаминӣ — тобистон гарм-хушк, зимистон хунук-намӣ, баъзан барф. Аҳолӣ Аҳолии Карак тахминан 32 ҳазор нафар — омезиш аз арабҳои сунниӣ ва насронҳои православии Антиохия (тахм. 25% — яке аз ҷамоаҳои бузургтарини насронии Урдун). Иқтисод Иқтисоди Карак бар сайёҳии байналмилалӣ (Қалъаи Карак), саноати фосфат (конҳои бузурги фосфати ал-Хасса дар наздикӣ), кишоварзии тасмаи кӯҳсорӣ (зайтун, гандум) ва маъмурияти вилоят асос меёбад. Нақлиёт Карак дар шоҳроҳи асосии «Роҳи Подшоҳ» (King's Highway — таърихӣ-и қадимтарин роҳи Шарқи Урдун) аз Аммон ба Петра воқеъ аст; бо мошин аз Аммон 2 соат. Фарҳанг ва маориф Қалъаи Бузурги Карак (1142, бо тарошидаи Айюбидҳо ва Мамлукҳои асрҳои XII–XIV) — яке аз бузургтарин қалъаҳои салибҷӯён, бо 5 қабати зеризаминӣ (анборхонаҳо, ҳаммомҳо, бимористон, оҳангархонаи Мамлук), толори бузурги Раинольд, зиндон ва Музеи бостонии Карак. Дар Карак инчунин Калисои Православии Иоанн Таъмиддиҳанда (асри XIX, маркази насронии плато), Базори Кӯҳнаи Карак ва Майдони Соат воқеъанд. Нигаред низ Урдун Салоҳиддини Айюбӣ Салибҷӯён Қаламрави Қуддус Эзоҳ Пайвандҳо Карак дар Encyclopædia Britannica