Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa nuklearrak

1945ean Bigarren Mundu Gerra bukatzear zegoela, Ameriketako Estatu Batuek Japoniako Hiroshima eta Nagasaki hirietako bonbardaketa nuklearrak egin zituen, 1945eko abuztuaren 6an eta 9an hurrenez hurren. Huraxe izan zen gerra batean bonba nuklearrak erabili diren lehendabiziko aldia; baita bakarra ere. Aurrekariak Bigarren Mundu Gerra gertatzen ari zen bitartean Europa erdialdeko zientzialari askok Estatu Batuetara erbesteratu behar izan zuten gobernu naziaren gehiegikerietatik ihes egin eta askatasunez bizi ahal izateko. Iheslari ilustratu hauek sinetsita zeuden Hitlerren zientzialariak bonba atomikoa garatzen hasiak zirela.Hondamendi ikaragarria eragin zezakeen arma haren lehen bultzatzailea Estatu Batuetara erbesteratutako Leo Szilard zientzialari hungariarra izan zen. 1939ko uztailean, Szilardek jakin zuen Otto Hahn eta Fritz Strassmann alemaniarrek atomoaren fisioa lortu zutela, eta berehala ohartu zen aurkikuntza hura aplikazio militarretarako erabil zitekeela. Orduan, Leo Szilard Estatu Batuetako zientzialari ospetsuenaren laguntza bila joan zen, eta Albert Einstein kobentzitu zuen Etxe Zuriari jazoeraren berri emateko. Beste hainbat aditurekin hitz egin eta aholkuak jaso ondoren, Einsteinek sinatutako gutun bat Franklin D. Roosevelt presidenteari bidaltzea erabaki zuten. Gutun hartan honako hau adierazten zen: "Azken lau hilabeteetan, Frantzian Frédéric Joliot-Curiek eta Estatu Batuetan Leo Szilardek eta Enrico Fermik egindako ikerketek erakutsi dute uranio masa handi baten bidez erreakzio nuklearra eragin daitekeela. Horrek energia eta elementu erradioaktibo kantitate ikaragarriak askatzeko aukera emango luke, eta arma hori epe laburrean garatu ahal izango dela pentsa daiteke.” “Fenomeno hori bonbak egiteko erabil daiteke; itsasontziz garraiatu eta portu batean leherraraziz gero, portua eta inguruko lurralde osoa erabat suntsitzeko gai izango litzateke.” “Hori dela eta, ez al litzateke komenigarria izango gobernuaren eta fisikarien talde baten arteko harreman iraunkorra ezartzea, kate-erreakzioaren ikerketa sustatzeko?” 1939ko urriaren 11an,Etxe Zuriak mezuaren berri jaso zuen. Europa sutan zegoen, Bigarren Mundu Gerra bete-betean baitzen, eta Roosevelt presidenteak bere laguntzaile militar Edwin M. Watsoni lehen ikerketak egitea agindu zion. Azaroaren 1ean , Uranioaren Batzordeak bonba atomikoa garatzeko aukera babestu zuen, baina garapen-lanak motel eta pixkanaka egin ziren. Hala ere, estatubatuarrek jakin zuten bai britainiarrek bai alemaniarrek aurrerapen handiak egiten ari zirela arlo horretan. Bi jaurtiketak Bonbardaketa hauek egin baino sei hilabete lehenago, Estatu Batuek Japoniako 67 hiri bonbardatu zituen. Erresuma Batuarekin eta Txinako Errepublikarekin batera, 1945eko uztailaren 26an Estatu Batuek Potsdamgo adierazpenean errendatzea eskatu zioten Japoniari. Japoniako Gobernuak ultimatum hari ez entzunarena egin zion. Hori zela eta, Harry S. Truman presidentearen aginduz, Enola Gay izeneko hegazkinetik Little Boy izeneko bonba nuklearra bota zuten 1945eko abuztuaren 6an Hiroshiman, Henry L. Stimson gerra idazkariak nahi zuen bezala, eta Fat Man izeneko bonba abuztuaren 9an Nagasakin. Lau hilabeteren buruan, bonbek hilak zituzten Hiroshiman 90.000–166.000 lagun eta Nagasakin 60.000–80.000 lagun, horietatik erdiak lehenengo egunean bertan. Hiroshimako agintarien ustetan, lehenengo eguneko hilen % 60 leherketa edo suteek eragin zituzten; % 30, obra-hondakinek; eta % 10, beste zioek. Hurrengo hilabeteetan, jende andana hil zen erredurek, erradiazioak eta bonben ondoriozko beste gaixotasunek jota. Hiri bietan, hil gehienak zibilak ziren. Nagasaki bonbardatua izan zenetik sei egunera, abuztuaren 15ean, Japonia aliatuen aurrean errenditu zen, eta irailaren 2an errendizio-akta sinatu zuen; halaxe amaitu ziren Pazifikoko Gerra eta Bigarren Mundu Gerra. Alemaniak maiatzaren 7an jadanik sinatua zuen bere errendizio-akta, eta bukatua zen Europako gerra. Bonbardaketen ondorioz, okupatutako Japoniak «hiru printzipio antinuklearrak» onartu zituen, bere buruari arma nuklearren jabe izatea, fabrikatzea eta bere lurrean hartzea debekatzeko. Historialarien artean, oraindik eztabaidatsua da Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketen garrantzi etiko eta estrategikoa. Bizirik iraundako baten lekukotasuna Erreferentziak Kanpo estekak