Ուենո (զբոսայգի)

Ուենո զբոսայգի (ճապ.՝ 上野恩賜公園 Уэно онси ко:эн), Ճապոնիայի մայրաքաղաքի ամենահայտնի և հաճախ այցելվող զբոսայգիներից մեկը։ Այն առաջին հինգ հանրային այգիներից մեկն է, որը հայտնվել է երկրում Մեյջիի վերականգնումից հետո (1868)։ Նկարագրություն Ուենո այգին կարելի է բաժանել երկու մասի՝ բարձրադիր և ցածրադիր վայրեր։ Բարձրադիր վայրը հայտնի է որպես կեռասի ծաղկունքը դիտելու լավագույն վայրերից մեկը։ Հարավում՝ հարթավայրում, գտնվում է Սինոբաձու լճակը, որի մակերեսն ամռանը ծածկված է կանաչ տերևներով և վարդագույն լոտոսի ծաղիկներով։ Ձմռանը այստեղ թռչում են վայրի բադերը և այլ ջրային թռչուններ։ Ենթադրվում է, որ հին ժամանակներում այս վայրում եղել է Տոկիոյի ծոցը, սակայն ափամերձ գիծն աստիճանաբար նահանջել է, և այստեղ մեր թվարկությունից առաջ մի քանի դարի ընթացքում լճակ է գոյացել։ Կանեյջի տաճարի առաջին վանահայրը լճակի մեջտեղում կղզի է ստեղծել և դրա վրա տեղադրել Բենտեն դո տաճարը։ 1672 թվականին կղզուն արևելյան կողմից ավելացվել է կամուրջ, որով կղզի կարելի էր հասնել ոտքով։ Մինչև Մեյջիի դարաշրջանի սկիզբը այստեղ հոսում էր Այզոմե-գավա գետը, սակայն հիպոդրոմի կառուցման ժամանակ նրա ջրանցքը լցվել է, և լճակը ստացել է ներկայիս տեսքը։ 1907 թվականին՝ Տոկիոյի արդյունաբերական ցուցահանդեսի ժամանակ, կղզու արևմտյան կողմում կառուցվել է մեկ այլ կամուրջ՝ Կանգեցու-կյոն։ Ուենոյի ճակատամարտի արդյունքում (1868) տարածքը, որի վրա գտնվում էր Կանեյջի տաճարը, վերածվել է մոխրի, իսկ տաճարի գլխավոր շենքն ավերվել է։ Առաջարկվել են այս տարածքի բարելավման տարբեր նախագծեր, սակայն հոլանդացի բժիշկ Բոդուինը, գնալով (1870) այս տարածքը զննելու, Ճապոնիայի կառավարությանն առաջարկել է այստեղ այգի հիմնել, որի արդյունքում այս տարածքում ստեղծվել է (1873) Ճապոնիայի առաջին քաղաքային այգին։ 1882 թվականի մարտի 20-ին Ուենո այգում բացվել է նույնանուն կենդանաբանական այգի, որն այժմ Ճապոնիայի ամենահին կենդանաբանական այգին է։ Այն ունի ավելի քան 2600 կենդանի։ 1890 թվականին Ուենո այգին հայտարարվել է կայսերական ընտանիքի սեփականություն և 1924 թվականին վերադարձվել քաղաքին՝ ի հիշատակ ապագա կայսր Շոուայի ամուսնության։ Այգու տարածքում բազմիցս անցկացվել են ազգային արդյունաբերական ցուցահանդեսներ։ Հենց Ուենո այգում բացվել է երկրի կերպարվեստի առաջին թանգարանը, կառուցվել է առաջին կենդանաբանական այգին։ Այգու հարավային մուտքի մոտ է գտնվում ազդեցիկ սամուրայ Սայգո Տակամորիի բրոնզե հուշարձանը, որը կանգնեցվել է (1899) նրա մահվան 21-րդ տարելիցին։ Այսօր այգում տեղակայված է մի քանի թանգարան։ Ազգային թանգարանի չորս շենքերում պահվում են ճապոնական ազգային արվեստի ամենաարժեքավոր նմուշները, հնագիտական գտածոները, բուդդայական կիրառական արվեստի գործերը՝ ընդհանուր առմամբ ավելի քան 86 հազար ցուցանմուշ։ 1959 թվականին Լե Կորբյուզիեի նախագծով կառուցվել է Արևմտյան արվեստի ազգային թանգարանը։ Նրա ցուցադրությունը հիմնված է Մացուկատա Կոձիրոյի հավաքածուի վրա։ Այս ճապոնացի արդյունաբերողը և բարերարը 1916-1923 թվականներին Եվրոպայում հավաքել է արևմտյան արվեստի մի քանի հազար գործ։ 1961 թվականին այս թանգարանին կից կառուցվել է այն ժամանակվա մայրաքաղաքի ամենամեծ համերգասրահը՝ Մետրոպոլիտեն փառատոնային դահլիճը, որը նախագծել է Կունիո Մաեկավան։ Այստեղ է գտնվում նաև Տոկիոյի քաղաքային արվեստի թանգարանը (東京都美術館, որը նույնպես նախագծել է Մաեկավան), որտեղ անցկացվում են տարբեր ցուցահանդեսներ։ Մեծ տարածք է զբաղեցնում Բնության և գիտության ազգային թանգարանը։ Այստեղ է գտնվում նաև Տոկիոյի արվեստի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը։ Այգում գտնվում է Ուենո Տոշոգու տաճարը, որտեղ երկրպագում են Իեյասու Տոկուգավային՝ Տոկուգավա դինաստիայի առաջին շոգունին։ Պատկերասրահ Ծանոթագրություններ Գրականություն Масу Фудзио (переводчик Е. Белякова) Уэно // Токио Моногатари — Токио глазами токийцев. История и современность. — Токио: Ассоциация переводчиков-русистов, 2011. — С. 204—211. — ISBN 978-4-89981-215-9.