Эдо цайз

Эдо цайз (япон. 江戸城 , Edo-jō-Эдо-жоо) — Японы Токио хотод орших тэгш тал дээрх цайз юм. Мөн «Чиёда цайз» (япон. 千代田城 Чиёда-жоо) гэх нэрээр алдартай. Токиогийн 23 тусгай дүүргийн нэг болох Чиёда дүүрэгт оршдог бөгөөд 1457 онд Ота Докан гэх самурай жанжин анх байгуулжээ. Энэ цайз нь хойд зүгээс урагшаа 3.5 км, баруунаас зүүн тийш 5.5 км бөгөөд 1014 км² газар нутаг эзэлдэг. 2011 оны байдлаар шилтгээний чулуун хана, суваг шуудуу, хэд хэдэн барилга байгууламж, хаалга, гол Тэншүгийн цамхаг, Фүжими харуулын цамхгийн суурь үлджээ. Бүтэн үлдсэн бүх барилгуудыг 1963 онд Японы үндэсний өв гэж албан ёсоор зарласан байна. Эдо цайзын нутаг дэвсгэрийг баруун ба зүүн гэсэн хоёр хэсэгт хуваасан. Баруун хэсэгт Токио дахь Эзэн хааны ордон (япон. 皇居 коокё) байдаг бөгөөд нэг хэсэг нь Цайзын цэцэрлэгт (Castle Park) зориулагдсан бөгөөд зочдыг үнэ төлбөргүй оруулдаг. Хойд хэсэгт Японы тулааны урлагийн ордон, Японы Үндэсний архив байрладаг ажээ. Цайз өөрөө хэд хэдэн удаа гал түймэрт өртөж, сэргээн засварлагдсан байна. Эрт үеийн хамгийн том гамшгийн нэг бол 1657 оны гал (гол тэншүгийн цамхаг ноцтой эвдэрч, гадна хашаа, үйлчлэгч нарын байшин эвдэрч, 100 мянга орчим хүн нас барсан боловч ихэнх нь шилтгээний оршин суугчид биш хотын иргэд байсан) бөгөөд 1659 оны газар хөдлөлт (шилтгээний хана эвдэрсэн), 1772 оны гал түймэр (цайз руу орох дөрвөн хаалга эвдэрсэн) юм. 1869 оноос хойш Эдо цайз нь Токиогийн эзэн хааны ордон юм. 1868 онд иргэний дайны үеэр эзэн хааны засгийн газрын цэргүүдэд тулалдаангүйгээр бууж өгчээ. 19-р зуунд аянганд цохиулсны дараа гол цамхаг шатсан. 1945 онд Токиог бөмбөгдөх үеэр цайзын нэг хэсэг эвдэрсэн юм.