Ertuğrul Fırkateyni Şehitleri Anıtı ve Müzesi

Ertuğrul Fırkateyni Şehitleri Anıtı ve Müzesi (Japonca: トルコ軍艦遭難記念碑, romanize: Toruko Gunkan Sōnan Kinenhi), Japonya'nın Kuşimoto kasabasında bulunan bir anıt ve müzedir. Müze, 1890 yılında Wakayama açıklarında batan Osmanlı fırkateyni Ertuğrul gemisinin denizcilerini anmak için inşa edilmiştir. Arka plan Ertuğrul, Osmanlı Donanması'nın 1863 yapımı bir yelkenli fırkateyniydi. 14 Temmuz 1889 tarihinde Japonya'ya resmi bir ziyaret için gemide yaklaşık 600 denizci ve subay ile İstanbul'dan ayrıldı. Üç aylık bir kalış süresinin ardından 16 Eylül 1890'da ziyaretini tamamladı ve dönüş için Yokohama'dan yola çıktı. 16 Eylül gece yarısı civarında, gemi resiflere çarptı ve fırtınalı havada parçalanarak Kii Ōshima açıklarında battı, sadece altı subay ve 63 denizcinin çoğunluğu yaralı olarak kurtuldu. Hayatta kalanlar, Ocak 1891'de padişah II. Abdülhamid tarafından alınan iki Japon korvetiyle Ekim 1890'da İstanbul'a geri nakledildiler. Anıt ve mezar Şubat 1891'de enkazdan çıkarılan 150 denizcinin cenazesi yeni kurulan bir mezarlığa gömüldü. Felaketin birinci yıldönümü olan 15 Eylül 1891'de Kushimoto Kashinozaki Deniz Feneri yakınlarında, kazanın meydana geldiği yere 400 m uzaklıkta bir anıt dikildi. Söz konusu anıt 5 Nisan 1929'da tamamlandı ve aynı yıl 3 Haziran'da İmparator Shōwa (Hirohito) bölgeyi ziyaret etti. Bu ziyaret Türkiye'de de haber yapıldı ve Japonya'nın bu şekildeki yaklaşımına karşılık olarak, 1936 yılında Türkiye Cumhuriyeti tarafından yeni bir anıtın yapılmasına karar verildi. 22 Ekim 1936'da düzenlenen temel atma törenine Japonya'daki Türk Büyükelçisi Hüsrev Gerede - Mustafa Kemal Atatürk ile birlikte 19 Mayıs 1919'da Bandırma Vapuru ile Samsun'a çıkan beş kişiden biri -, Japonya-Türkiye Derneği Başkanı Uchida Sadatsuchi ve çok sayıda yerel halk katıldı. Yeni anıt, Türkiye Cumhuriyeti'nin Wakayama Eyaleti'ne verdiği yetkiyle inşa edildi ve eski mezar taşı bu yapının içine yerleştirildi. Anıtın açılış töreni, facianın 50. yıl anma töreniyle (gerçek tarihinden iki yıl önce) birlikte 3 Haziran 1937'de görkemli bir şekilde gerçekleştirildi. Bu anıt, o tarihten sonra yerel ilkokul öğrencileri ve ilgililer tarafından düzenli olarak temizlenmekte ve korunmaktadır. Günümüzde de her 5 yılda bir anma töreni düzenlenmektedir. Müze Anıtın yakınında Kuşimoto belediyesi ve Türkiye'nin Japonya Büyükelçiliği işbirliği ile bir müze kuruldu. Müze, 14 Aralık 1974 tarihinde açıldı. Müzede ilk olarak balıkçıların geminin enkazından çıkardıkları objeler, gemi görevlileri ve denizcilerin eşyası ve fotoğrafları ile firkateynin gemi maketi sergilenmektedir. Daha sonra Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'e adanan müzeye bir köşe eklendi. Müzede ayrıca Kuşimoto'nun Türkiye'deki kardeş şehirleri Mersin ve Yakakent'ten gönderilen eşyalar sergilenmektedir. Ziyaretçi merkezleri Türk anıtı ve müzesi, Wakayama prefektörlüğünde önemli bir görülecek yerdir. Mekan, yerel belediyenin mutlaka görülmesi gerekenler listesinde ilk sırada yer alıyor. Aynı zamanda en çok ziyaret edilen üçüncü yerdir. Anıta giriş ücretsizdir. Müze yerel saatle 9:00 ile 17:00 saatleri arasında açıktır. Türk üst düzey yetkililer, Japonya ziyaretleri sırasında anıt ve mezarlığı ziyaret etmektedirler. Türkiye'de anıt Ünye Türk-Japon Dostluk ve Fırkateyn Ertuğrul Şehitleri Derneği tarafından batık gemide bulunan denizciler anısına Ordu'nun Ünye ilçesine bağlı Topyanı mahallesine bir anıt dikildi. Facianın 124. yıldönümü olan 14 Eylül 2014'te Japonya'nın Türkiye büyükelçisi, üst düzey yerel yetkililer ve Türk Deniz Kuvvetleri'ni temsilen TCG Oruçreis (F-245) fırkateynini mürettebatı huzurunda açılış töreni yapıldı. Ayrıca bakınız Ertuğrul 1890 Kushimoto Sokağı Kaynakça