قەڵای ماتسومۆتۆ

قەڵای ماتسومۆتۆ بە ژاپۆنی 松本城 کە بە قەڵای فوکاسی ناسراوە، یەکێکە لە قەڵا مێژووییە سەرەکییەکانی ژاپۆن کە دەکەوێتە شاری ماتسومۆتۆ، لە پارێزگای ناگانۆ، کە شوێنی نیشتەجێبوونی دۆمەینی ماتسومۆتۆ بوو لە سەردەمی ئیدۆ کە لە کۆتایی سەدەی شانزەهەمدا تەواو بووە، ناوەوەی بە دار و دەرەوەی بە بەرد بنیاتنراوە. قەڵای ماتسومۆتۆ وەک گەنجینەی نیشتمانی ژاپۆن ڕیزبەندی کراوە، و یەکێکە لەو دوانزە تێنشو یەی کە لە ژاپۆن ماونەتەوە و بە گەنجینەی نیشتمانی دەستنیشانکراوە. قەڵای ماتسومۆتۆ قەڵایەکی تەختە 平城 (hirajiro) چونکە لەسەر لوتکەی گردێک یان لە نێوان ڕووبارەکاندا دروست نەکراوە، بەڵکو لەسەر دەشتێک دروستکراوە. مێژوو سەرچاوەی قەڵاکە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی سێنگۆکو. لەلایەن شوگۆی پارێزگای شینانۆ، شیماداچی ساداناگا لە خێڵی ئۆگاساوارا لە سەردەمی ئیشۆ (١٥٠٤-١٥٢٠) دروستکرا و دواتر لە ساڵی ١٥٥٠ لەلایەن خێڵی تاکێدا دەستی بەسەردا گیرا دوای گەمارۆدانی فۆکاشی. ئەم قەڵایە چەندین جار دەستی بەسەرداگیراوە تا دواتین جار کە دەستی بەسەرداگیراو ناوی قەڵاکە گۆڕدرا بە "قەڵای ماتسومۆتۆ". لە ساڵی ١٨٧٢ حکومەتی نوێی مێیجی فەرمانی لەناوبردنی هەموو قەڵاکانی پێشووی فیۆداڵی دەرکرد. زۆربەی پێکهاتەکانی قەڵاکە ڕوخێنران و گۆڕەپانی دەرەوەی قەڵای ماتسومۆتۆش لە زیادکردنێکدا فرۆشران بۆ دووبارە گەشەپێدانی، بەڵام کاتێک هەواڵێک بڵاوبووەوە کە تێنشوەکەش دەڕوخێنرێت، کەسایەتییەکی کاریگەر لە شاری ماتسومۆتۆ، ئیچیکاوا ڕیۆزۆ، لەگەڵ دانیشتوانی شاری ماتسومۆتۆ، هەڵمەتێکیان بۆ ڕزگارکردنی بیناکە دەستپێکرد کە ئەمەش بووە هۆکارێک بۆی پاداشت بکرێن کاتێک کە تاوەرەکە لەلایەن حکومەتی ئەوکاتەی شارەکەوە پارێزرا. لە ساڵی ١٨٧٦دا ئەم قەڵایە بە کردەوەیەکی سووتاندن سووتێنرا و تەنها کۆگایەک کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی سەردەمی ئیدۆ مایەوە. لە نێوان ساڵانی ١٩٠٣ و ١٩١٣دا بەڕێوەبەرێکی قوتابخانەیەکی ئامادەیی ناوچەکە بەناوی کۆبایاشی ئوناری بڕیاریدا قەڵاکە نۆژەن بکاتەوە و داوای پارەی کرد و قەڵاکەی نۆژەنکردنەوە. قەڵاکە لە ساڵی ١٩٣٠دا وەک شوێنێکی مێژوویی نیشتمانی دەستنیشانکرا. لە ساڵی ١٩٥٠ تا ١٩٥٥ کە لەو ماوەیەدا ئەم بینایانە هەڵوەشێنرانەوە و دووبارە بنیاتنرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٠دا کورۆمۆن-نینۆمۆن (دەروازەی دووەمی دەروازەی ڕەش) و (دیواری لایەنی) دووبارە دروستکرانەوە. لە ٦ی نیسانی ٢٠٠٦، قەڵای ماتسومۆتۆ وەک یەکێک لە ١٠٠ قەڵای ژاپۆن هەڵبژێردرا. قەڵای ماتسومۆتۆ لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١١ لە بوومەلەرزەیەکدا بە گوڕی ٥.٤ پلە زیانی پێگەیشت، بوومەلەرزەکە نزیکەی دە درزی لە دیواری سەرەکی ناوەوەی تاوەری قەڵاکە دروستکرد. سەرچاوەکان https://en.wikipedia.org/wiki/Matsumoto_Castle دەربارەی قەڵای ماتسومۆتۆ دەروازەی مێژوو دەروازەی ژاپۆن دەروازەی نژیاروانی