Сан-Джавані-Эванджэліста (Венецыя)

Царква́ Сан-Джава́ні-Эванджэлі́ста, або Царква Святога Яна Багаслова (італ.: Chiesa di San Giovanni Evangelista) — каталіцкі храм у горадзе Венецыя, Італія, размешчаны ў гістарычным раёне (сесцьеры) Сан-Пола. Будынак знаходзіцца побач з аднайменнай скуолай. Гісторыя Згодна з традыцыяй, царква была заснавана ў 960 або 970 годзе сям’ёй Бадоер, якая захавала права ўласнасці на яе і выключнае права пахавання сваіх членаў. Тым не менш, першае пісьмовае сведчанне аб існаванні царквы датуецца 1187 годам. У 1261 годзе была заснавана Скуола-дзі-Сан-Джавані-Эванджэліста. Першапачаткова яна размяшчалася пры царкве Сант-Апанал, але ў 1301 годзе пераехала ў гэты храм і ў будынак насупраць яго, які таксама знаходзіўся на землях сям’і Бадоер. На працягу XV стагоддзя царква была радыкальна перабудавана ў гатычным стылі. На фасадзе з’явіўся порцік, у якім размяшчаліся пахаванні, а таксама прысадзістая і не вельмі высокая званіца, увянчаная шпілем. У 1441 годзе скуола вылучыла сродкі на будаўніцтва капэлы, якая стала цяперашнім прэсбітэрыем з нервюрным скляпеннем. У перыяд з 1443 па 1475 год праводзілася рэстаўрацыя ўсяго храма. У канцы XVI стагоддзя пад кіраўніцтвам Сімонэ Сарэла адбылася яшчэ адна рэстаўрацыя: будынак быў пашыраны ўздоўж восі ўсход-захад, былі ўзведзены бакавыя капэлы. У XVII стагоддзі (каля 1645 года) прайшла першая мадэрнізацыя архітэктурных элементаў. У 1758—1759 гадах адбылося найбольш радыкальнае ўмяшанне па праекце архітэктара Бернардзіна Макаруцы. З арыгінальнай гатычнай структуры захаваліся толькі апсіда і прэсбітэрый, а план царквы стаў квадратным з адной нефам. На правым баку былі створаны дзве глыбокія прамавугольныя капэлы. На левым баку іншая капэла вядзе да асновы званіцы, шпіль якой таксама быў зменены падчас гэтай перабудовы. Тады ж былі пабудаваны манументальныя хоры для аргана. У 1797 годзе дэкрэтам Напалеона скуола была скасавана. Паводле дэкрэта ад 5 чэрвеня 1805 года пачаўся працэс канфіскацыі цэркваў і манастыроў, і ў 1806 годзе царква перайшла ва ўласнасць дзяржавы. Яна была зноў адкрыта толькі ў 1822 годзе. Новая Скуола Грандэ-дзі-Сан-Джавані-Эванджэліста была заснавана ў 1929 годзе, і ў 1931 годзе царква была канчаткова перададзена ёй, захаваўшы статус кансекраванага храма. Нядаўна ў храме праводзіўся рамонт пасля пашкоджанняў ад землетрасення. Архітэктура і інтэр'ер Храм аддзелены ад вуліцы мармуровай агароджай, завершанай каля 1485 года, аўтарства якой звычайна прыпісваюць П'етра Ламбарда. У паўкруглым тымпане над уваходам адлюстраваны арол — сімвал святога Яна Багаслова. Побач узвышаецца 30-метровая званіца (кампаніла). Цяпер царква мае адзіны амаль квадратны неф з плоскай столлю і прэсбітэрыем, завершаным шматкутнай апсідай і фланкіраваным дзвюма капэламі. На паўднёвым баку знаходзяцца дзве галоўныя капэлы: святога Даната і Маці Божай Лурдскай. На заходняй сцяне, насупраць апсіды, размешчаны арган, створаны ў 1760 годзе Джавані Батыста П’яджа, і партал, які вядзе на тэрыторыю былых могілак, што цяпер называецца выставачнай прасторай Бадоер (Spazio espositivo Badoer). Творы мастацтва Царква гістарычна была ўпрыгожана серыяй фрэсак на біблейскія і класічныя тэмы, некаторыя з якіх былі перададзены ў міжнародныя музеі для экспазіцыі або даследаванняў. Сярод твораў мастацтва, якія ўпрыгожваюць інтэр’ер царквы сёння, вылучаюцца наступныя карціны: «Укрыжаванне» пэндзля Даменіка Тынтарэта (правая сцяна прэсбітэрыя); «Апошняя вячэра» Якопа Марыескі (левая сцяна прэсбітэрыя); «Каранацыя Дзевы Марыі» Андрэа Вічэнціна (у капэле справа ад прэсбітэрыя); Панэль на столі аўтарства Андрэа Вічэнціна; «Тры моманты Мукі» Ламберта Сустрыса (у сакрыстыі). Скульптура прадстаўлена: Гатычным барэльефам з выявай двух сабратоў і рэлікварыя (на пілястры ля правай сцяны прэсбітэрыя); Пахавальнымі помнікамі Джавані Андрэа і Анджэла Бадоера работы Данезэ Катанеа. Удзел Беларусі ў Венецыянскім біенале У 2026 годзе падчас 61-га Венецыянскага біенале ў прасторы царквы Сан-Джавані Евангеліста размясціўся беларускі незалежны праект «Official. Unofficial. Belarus» (бел.: Афіцыйна. Неафіцыйна. Беларусь), уключаны ў афіцыйную паралельную праграму фестывалю. Паколькі Беларусь не была прадстаўлена на дзяржаўным узроўні, каманда Беларускага свабоднага тэатра пад кіраўніцтвам куратарак Наталлі і Даніэлы Каляды выкарыстала гістарычную сакральную прастору для стварэння імерсіўнай выстаўкі, прысвечанай тэмам таталітарызму, цэнзуры і палітычнага гвалту. Інтэр’ер храма арганічна спалучыўся з мастацкімі аб’ектамі: над прэсбітэрыем гучала музыка беларускай кампазітаркі Вольгі Падгайскай, выкананая на царкоўным аргане, а ў нішах і цэнтры храма размяшчаліся манументальныя палотны Сяргея Грыневіча, турэмныя саламяныя «павукі» Уладзіміра Цэслера, крыж з камер відэаназірання і інсталяцыя Мікалая Халезіна ў выглядзе вялізнай сферы з забароненых у Беларусі кніг. Турызм Царква знаходзіцца на вуліцы Кале-дэль-Магацэн (Calle del Magazzen) непадалёк ад Скуола Грандэ-дзі-Сан-Рока. Храм адкрыты для наведвальнікаў з панядзелка па пятніцу з 9:30 да 12:30. Галерэя Крыніцы Спасылкі На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сан-Джавані-Эванджэліста (Венецыя)