قلعه ویسکونتی (لگنانو)

قلعه ویسکونتی یک دفاعی قرون وسطی است که در جنوب لگنانو روی یک جزیره طبیعی در رودخانه اولوونا واقع شده است. این قلعه از سده ۱۳ میلادی همچنین به عنوان قلعه سان جورجیو (lat. Castrum Sancti Georgi) شناخته شده است. مجموعه معماری آن در خیابان ویاله توسلی، بین پارک قلعه و میدان اول ماه مه واقع شده است. کارکرد راهبردی وجود قلعه در لگنانو به دلیل کارکرد راهبردی شهر کاروچیو از قرون وسطی تا سده ۱۶ میلادی مرتبط است. لگنانو در مسیر مهمی از ارتباطات قرون وسطایی قرار داشت که در طول رودخانه اولوونا امتداد داشت و مدیولانوم (میلان امروزی) را به وربانوس لاکوس (دریاچه وربانو، یعنی دریاچه ماژوره) متصل می‌کرد، که از دوران روم وجود داشت. دفاع از لگنانو اهمیت داشت زیرا فتح احتمالی آن می‌توانست به دشمنان میلان دسترسی آسان به مناطق شمال‌غربی میلان بدهد، زیرا قلعه در خروجی دره اولوونا واقع شده که به کاستلانزا می‌رسد و از طریق این مسیر می‌توانستند به پایتخت میلان دسترسی پیدا کنند. در قرون وسطی، لگنانو اگرچه رسماً به سپریو تعلق داشت، اما به میلان نزدیک بود. ارتباط بین میلان و شهر کاروچیو تنها نظامی نبود، بلکه اقتصادی نیز بود: لگنانو و سایر شهرستان‌هایی که حول پایتخت میلان قرار داشتند، بخشی از مواد غذایی تولید شده را به میلان عرضه می‌کردند. زمانی که قلعه به ویسکونتی‌ها تعلق داشت، قلعه لگنانو بخشی از یک سیستم دفاعی بزرگ‌تر بود که میلان را در بر می‌گرفت. به‌ویژه، تحصنات در مکان‌هایی قرار داشت که ویسکونتی‌ها املاک بیشتری داشتند. قلعه‌های اطراف میلان هم برای اهداف نظامی، عمدتاً برای حملات خارجی و جنگ‌های داخلی در حاکمیت میلان، و هم برای اهداف دیگر کاربرد داشتند. آن‌ها همچنین به عنوان مکان‌های تفریحی تابستانی استفاده می‌شدند که به اربابان امکان می‌داد در گرم‌ترین ماه‌ها از شهر خارج شوند، زمانی که کمبود آب و گرما غالب بود، و نزدیکی ساختمان‌های شهری کمک می‌کرد: در آن زمان، منازل میلان توسط خیابان‌های باریک جدا شده بودند. استفاده دیگر، سازماندهی شکار در جنگل‌های اطراف قلعه‌ها بود، ورزشی که در قرن ۱۲ و ۱۳ بسیار رایج بود. در منطقه بالای میلان، قلعه‌ها متعدد بودند. دژهای کرنا، سومّا لومباردو، اوراگو، کسانو ماگناگو، فانیانو اولوونا و تربیگو نیز تا قرن ۲۱ حفظ شده‌اند، در حالی که بوستو آرسیزیو، گالاراته و سارونّو دارای قلعه‌هایی بودند که در طول قرن‌ها تخریب شدند. در قرن ۱۶، این روستا دچار دوره‌ای از رکود شد، زیرا شروع به جدا شدن از میلان کرد و به تدریج کارکرد راهبردی خود را از دست داد؛ به این ترتیب، از یک پایگاه نظامی مهم به یک مرکز کشاورزی ساده تبدیل شد. از قرن پیش از آن، سپریو نگرش شورشی خود نسبت به میلان را از دست داده بود و بنابراین حضور نیروهای ثابت در مرزهای حومه میلان دیگر توجیه نداشت. در نتیجه، قلعه نیز کارکرد نظامی خود را از دست داد. به همین دلیل، هیچ جایگاه توپخانه‌ای روی برج‌های قلعه وجود ندارد، در حالی که در واقع این جایگاه‌ها در قرن ۱۶ به تدریج در میدان‌های نبرد ظاهر شدند. تاریخ منشأ: صومعه سنت جورج منشأ قلعه لگنانو با یک صومعه باستانی از آگوستینی‌ها که به سنت جورج اختصاص داشت، مرتبط است و حضور آن از سال ۱۲۳۱ مستند شده است. با این حال، این بنای مذهبی در فهرست کلیساهای مقدس میلان نوشته گوفردو دا بوسرو که زمینه مذهبی منطقه میلان را در اواخر قرن ۱۳ و اوایل قرن ۱۴ توصیف می‌کند، ذکر نشده است. این صومعه که شامل یک کلیسای کوچک نیز بود، مالک بخش زیادی از زمین‌های زراعی بود که فراتر از لگنانو تا کانگراته، سان ویتوره اولوونا، ویلا کورتسه و دایراگو امتداد داشت. اختصاص صومعه و کلیسای کوچک به سنت جورج ممکن است با پرستش این قدیس مرتبط بوده باشد، که احتمالاً در حومه اطراف رایج بوده و سپس بر انتخاب اختصاص صومعه تأثیر گذاشته، یا بالعکس، پرستش مردمی سنت جورج از طریق اختصاص صومعه و کلیسای کوچک گسترش یافته است. احتمال دارد که حضور این صومعه بعداً باعث شده باشد نه تنها قلعه، بلکه یک منطقه از لگنانو و شهرداری همجوار سان جورجیو سو لگنانو نیز به سنت جورج اختصاص یابد. فرضیه‌هایی که توسط محققان رد شده‌اند، بر این اساس است که ارجاع به قدیس از شهرداری سان جورجیو سو لگنانو نشأت می‌گیرد، که اوایل قرن ۱۵ ("محل سنت جورج، از بخش پارابیاگو، دوک‌نشین میلان") شناخته می‌شد. حضور املاک کلیسایی در لگنانو با اسنادی که چندین قرن پیش از سند کتبی ۱۲۳۱ هستند، تأیید می‌شود. نخستین سندی که به املاک اسقفی واقع در روستای لگنانو اشاره دارد، به ۲۳ اکتبر ۷۸۹ بازمی‌گردد، یعنی در زمان‌های فرانک‌ها: این سند مربوط به تبادل زمینی واقع در بین پیترو اول اولدراتی، اسقف میلان و صومعه سنت امبروگیو میلان است. این سند که نخستین سندی است که از روستا یاد می‌کند، چنین می‌خواند: شواهد دیگر از حضور املاک قابل توجه کلیسا در لگنانو، که یک جزیره طبیعی ایجاد شده توسط رودخانه اولوونا و یکی از شاخه‌های فرعی آن، اولوِنلا، واقع در شرق بازیلیکای سان مگنو بود و به این نام شناخته می‌شد زیرا متعلق به اسقفی میلان بود. انتقال صومعه سان جورجیو به خانواده دلا تورِه راهبان صومعه سان جورجیو، همان‌طور که در یک سند قدیمی نشان داده شده، مورد آزار و اذیت برخی افراد قدرتمند منطقه قرار گرفتند که در زمین‌های مجاور املاک اسقفی ساکن شده بودند. این وضعیت نتیجه نزاع میان اسقفی میلان و برخی از اشراف بود، جنگی که پیامد مستقیم رویدادهای پس از نبرد لگنانو (۲۹ مه ۱۱۷۶) بود: پس از پیروزی لگنانو، کمون‌های لُمباردی از قدرت امپراتوری مستقل شدند و کل جمعیت آن‌ها امکان انتخاب کونسول‌ها را پیدا کرد. قبلاً حکومت شهرها در دست اسقف، اشراف و طبقه بالا بود: به‌ویژه، میلان توسط یک حاکمیت اداره می‌شد که در رأس آن اسقف قرار داشت، اگرچه رسماً شهر دارای شکل جمهوری بود. یکی از طرفداران بازگشت سلطه اسقفی بر حکومت شهر در برابر خواسته‌های مردم، اسقف میلان، لئون دا پرگو، بود که با برخی از اشراف محلی درگیر شد؛ این اشراف در مقابل حامی وضعیت سیاسی جدید پس از نبرد لگنانو بودند: مهم‌ترین خانواده اشرافی مخالف لئون دا پرگو، خانواده دلا تورِه بود. در سال ۱۲۵۷، با مرگ لئون دا پرگو، مشخص نبود چه کسی بر حاکمیت میلان تسلط پیدا می‌کند: پس از دوره‌ای با اختلافات شدید میان جناح‌ها، خانواده‌ای که سرانجام موفق شد خود را تحمیل کند، خانواده دلا تورِه بود؛ بنابراین، پس از مرگ لئون دا پرگو، خانواده دلا تورِه شروع به تصرف تمام املاک اسقفی در حومه میلان کرد. این خانواده اشرافی میلان همچنین تصمیم گرفتند صومعه سان جورجیو میلان را تصرف کنند، به دلیل موقعیت راهبردی آن و بهره‌گیری از خلأ کرسی اسقفی. به‌طور کلی، خانواده دلا تورِه در این منطقه چندین ملک کشاورزی بین لگنانو و دایراگو تصاحب کردند. برای اجتناب از پیامدهای ناخوشایند و با توجه به وضعیت سیاسی آن زمان که ناپایدار و با جنگ‌های مداوم مشخص می‌شد، راهبان تصمیم گرفتند صومعه را ترک کنند و در ۱۴ اکتبر ۱۲۶۱ یک سند رسمی مبادله با برادران رایموندو، ناپولئونه و فرانچسکو دلا تورِه و برادرزاده‌شان اِرِکو امضا کردند، هرچند مشخص نیست این اقدام از روی اراده خودشان بوده یا به زور مجبور شده‌اند. دلیل این انتخاب، همان‌طور که در سند آمده، چنین توصیف شده است: [...] [راهبان] در میان افراد ناپاک و قدرتمندی ساکن لگنانو قرار دارند، بنابراین نمی‌توانند بدون خطر برای جان خود و املاک کلیسا به آرامی زندگی کنند [...]. [...] [کلیسای سنت جورج] بیش از ۳۰ سال به دلیل بی‌عدالتی‌های مذکور رها شده و تقریباً تخریب شده است [...]. دلیل اصلی فشار شدید اشراف محلی بر راهبان، ادعای آن‌ها برای داشتن نفوذ در انتخاب اعضای چپتر بود: خاندان‌های مختلف در واقع به دنبال فرصتی برای داشتن بستگان خود در این مجمع بودند که می‌توانست انتخاب‌های چپتر را به نفع آن‌ها تحت تأثیر قرار دهد. همان‌طور که اسناد نشان می‌دهند، چپتر صومعه در زمان واگذاری به خانواده دلا تورِه شامل پرواست روگرُ دِ کوئینکوه وییس، معروف به چیپوس، و سه روحانی دیگر به نام‌های گویسکاردو دا ویجّیو، گیدو لامپوگنانی و ماین‌فردو توپوس بود. از سوی دیگر، راهبان ۱۴۰۰ پرچ زمین حاصلخیز و پرآب در لی‌میتو و کلیسای سان پریمو در میلان دریافت کردند. شایان ذکر است که زمین، اندکی پیش از مبادله، در اختیار خانواده دلا تورِه نبود و بنابراین برای این مناسبت به دست آمد. خانواده دلا تورِه مبلغ قابل توجهی برای خرید زمین واقع در لی‌میتو پرداخت کردند: این نشان می‌دهد که این خانواده تصاحب صومعه، که ارزش راهبردی مهمی داشت، را بسیار با اهمیت می‌دانست. صومعه و زمین‌های اطراف بعدها توسط خانواده‌های دلا تورِه و لامپوگنانی، یعنی همان دو خانواده‌ای که راهبان را همراه با ساکنان مزرعه مِراویلیا آزار داده بودند، تصاحب شد. خانواده دلا تورِه همچنین از طریق همان سند مبادله، برخی ساختمان‌ها در لگنانو، دو آسیاب در رودخانه اولوونا و چندین ملک بین حوزه‌های دایراگو و پارابیاگو را تصاحب کردند. به این ترتیب، خانواده اشرافی میلان عملاً کنترل زمین و اقتصاد آلتو میلانسه را در اختیار گرفت. خانواده دلا تورِه صومعه را به قلعه مستحکم تبدیل می‌کند زمانی که کانن‌ها رفتند، یک برج دیده‌بانی کوچک در صومعه وجود داشت. این پایگاه نظامی وظیفه کنترل جاده مذکور که میلان را به شمال غربی لومباردی متصل می‌کرد، داشت. احتمالاً این برج اولیه در سال ۱۲۳۱ توسط خانواده دلا تورِه ساخته شد، زمانی که آن‌ها بر زمین‌های اسقفی مستقر شدند و پیش از جنگی که با لئون دا پرگو آغاز کردند. بر اساس مطالعات دیگر، ممکن است برج توسط اوبرتو ویسکونتی ساخته شده باشد. اندکی پس از خرید صومعه توسط خانواده دلا تورِه، در ۲۲ ژوئیه ۱۲۶۲، به اسقفی میلان منصوب شد و خلأ کرسی اسقفی پایان یافت. اُتونه متعلق به خانواده‌ای اشرافی، ویسکونتی بود که در نزاع میان مردم و اسقفی از جانب اسقفی جانب گرفت: خانواده دلا تورِه تلاش کردند تا برادر خود رایموندو را به اسقفی منصوب کنند اما ناکام ماندند. با این حال، اُتونه ویسکونتی نتوانست کرسی اسقفی را اشغال کند و به تبعید در مناطق خارج از اسقفی رفت: در این زمینه، دلا تورِه به تصرف و مالکیت املاک اسقفی در اسقفی میلان ادامه داد. در لگنانو به‌طور خاص، آن‌ها املاک خود را گسترش دادند و روستا را به یکی از پایگاه‌های نظامی خود تبدیل کردند. عملیات‌های جنگی میان ویسکونتی‌ها و دلا تورِه، با این حال، دور از لگنانو و عمدتاً در اطراف دریاچه ماجوره انجام شد و بنابراین روستای لگنانو دوره نسبتاً آرامی را تجربه کرد. استثنا عبور ارتش میلان به لگنانو در سال ۱۲۸۵ بود: بار اول به مناسبت جابه‌جایی عملیات جنگی به سپریو در آوریل آن سال، و بار دوم چند ماه بعد، در ژوئیه ۱۲۸۵، طی محاصره کاستل‌سپریو. بین سال‌های ۱۲۶۱ تا ۱۲۷۳، به عنوان تأیید کنترل قوی آن‌ها بر لگنانو، خانواده دلا تورِه ساختمان سابق صومعه را با ساخت دو بال - یکی در سمت راست و دیگری در سمت چپ برج اصلی - گسترش دادند که هسته اصلی قلعه را تشکیل داد. شاید صومعه و کلیسای کوچک سان جورجیو نیز در آن گنجانده شده باشند، اگر قبلاً تخریب نشده باشند. حفظ جزئی صومعه پیشین منتفی نیست، زیرا سبک معمول در آن زمان، آجر نمایان و پنجره‌های قوس‌دار، در تمام ساختمان‌ها رایج بود و هدف را تأمین می‌کرد. قلعه لگنانو در آوریل ۱۲۷۳ برای یک شب، میزبان خاندان سلطنتی انگلستان در بازگشت از سفر به خاورمیانه بود. این دو مهمان توسط ناپولئونه و فرانچسکو دلا تورِه به قلعه لگنانو، که به عنوان اقامتگاهی با پرستیژ شناخته می‌شد، برده شدند. با این حال، یک افسانه می‌گوید که این دو سلطنتی در عوض در «خانه ملکه» در سان جورجیو سو لگنانو توقف کردند. این رویداد کنترل محکم خانواده دلا تورِه بر روستای لگنانو را نشان می‌دهد، به حدی که آن‌ها می‌توانستند با خیال راحت دو فرمانروای سلطنتی را پذیرایی کنند. در اسناد آن زمان، این رویداد با ذکر اینکه خاندان سلطنتی انگلستان «در سانتو جورجیو نزدیک لگنانو» پذیرایی شدند، توصیف شده است. ویسکونتی‌ها در سال ۱۲۷۷، ساختمان به خانواده ویسکونتی‌ها منتقل شد، پس از شکست ناپولئونه دلا تورِه در نبرد دِزیو (۲۱ ژانویه ۱۲۷۷) به دست اسقف میلان اُتونه ویسکونتی، که منجر به اخراج خانواده دلا تورِه از میلان و حومه آن شد. آن‌ها به سمت شمال فرار کردند و در سال ۱۲۸۵، کاستل‌سپریو را اشغال کردند. اُتونه ویسکونتی تصمیم گرفت به سوی پایگاه دلا تورِه حرکت کند و در لگنانو مستقر شود، جایی که ارتش خود را جمع‌آوری کرد. با این حال، جنگ موقتاً به تأخیر افتاد: دو طرف در وارزه دیدار کردند تا آتش‌بس امضا کنند، که شامل ترک کاستل‌سپریو توسط دلا تورِه بود و جای آن را گیدو دا کاستیلیونه، همکارشان، گرفت. اُتونه همه املاکی را که دلا تورِه از لئون دا پرگو تصرف کرده بودند بازپس گرفت، یعنی برایدا آرکیوسکوویله، قلعه لگنانو و سایر املاک زمینی. به‌طور خاص، کلیسای کوچک قلعه در ۱۶ دسامبر ۱۲۷۷ به میز چپتر معمولین واگذار شد، که همچنین مستمری برخی زمین‌های مجاور قلعه را دریافت کردند، با توجه به وضعیت اقتصادی‌شان که با حضور خانواده دلا تورِه بسیار بدتر شده بود. اُتونه ویسکونتی سپس تصمیم گرفت اقامتگاه خود را در قلعه لگنانو برقرار کند، زیرا آن را به عنوان پایگاه نظامی به برایدا آرکیوسکوویله ترجیح داد: هرچند دومی در مرکز شهر لگنانو قرار داشت، اُتونه آن را برای این منظور مناسب ندانست، زیرا از نظر نظامی کافی امنیت نداشت. در واقع، قلعه کوتّا به سختی قابل گسترش بود مگر اینکه تعداد زیادی از خانه‌های مرکز شهر تخریب می‌شد. اسقف سپس در دسامبر ۱۲۷۷ استفاده از محراب تقدیس‌شده را به کلیسای کوچک سنت جورج قلعه اعطا کرد. در پاییز ۱۲۸۶، اُتونه ویسکونتی تصمیم گرفت آتش‌بس را بشکند و ارتش جدیدی در لگنانو جمع‌آوری کند. سپس به کاستل‌سپریو که هنوز تحت حکومت گیدو دا کاستیلیونه بود حمله کرد، که بخشی از آن تسلیم شد: اُتونه موفق شد شهر را غارت کند اما قلعه مقاومت کرد. در فوریه ۱۲۸۷، میز صلح میان دو طرف در لگنانو، احتمالاً در قلعه، برگزار شد، اما بی‌نتیجه ماند. سپس کاستل‌سپریو در ۲۸ مارس ۱۲۸۷ تسلیم شد و توسط اُتونه ویسکونتی ویران گردید. در سال ۱۳۳۹، لگنانو بار دیگر تحت تأثیر تحولات سیاسی و نظامی مرتبط با میلان قرار گرفت. در همان سال، با قصد تصاحب حکومت میلان و کنار زدن آتزون و لوچینو ویسکونتی، تصمیم گرفت ستاد خود را در لگنانو، احتمالاً در قلعه ویسکونتی، مستقر کند. برخورد مسلحانه میان دو جناح نزدیک لگنانو، در نبرد پارابیاگو (۲۱ فوریه ۱۳۳۹) رخ داد. به‌طور خاص، لودریسیو ۳۰۰ مزدور انگلیسی استخدام کرده بود که از ورونا آمده و با پول مالیات مردم محلی حقوق می‌گرفتند. نتیجه نبرد شکست لودریسیو و دستگیری او بود. پیامدهای این ماجرا حتی پس از پایان خصومت‌ها ادامه یافت. ۳۰۰ مزدور لودریسیو، که ابتدا استخدام شده بودند، او را ترک کردند و به غارت لگنانو، نرویانو، کستانو پریمو، ویتونو و سِدریانو پرداختند و تمام اشیاء ارزشمند خانه‌ها را دزدیدند و برخی از اشراف محلی را گروگان گرفتند. رویدادهای مربوط به نبرد پارابیاگو آخرین وقایع مهم مرتبط با لگنانو بودند: از سال ۱۳۳۹، این روستا دیگر نقش محوری در تاریخ ایتالیا نداشت. برای بازگشت به اهمیت ملی، لگنانو باید تا صنعتی شدن خود صبر می‌کرد، که این فرایند در قرن نوزدهم در شهر لگنانو رخ داد: سرعت و وسعت این تحول در اروپا نمونه‌های کمی داشت. قلعه لگنانو و املاک آن تا قرن پانزدهم تحت اداره خانواده ویسکونتی بودند: تنها استثنا در سال ۱۳۱۱ بود که به‌طور موقت توانست برای مدت کوتاهی در حکومت میلان تسلط یابد. در قرن پانزدهم، پیوند سیاسی و اداری میان ویسکونتی و لامپوگنانی ایجاد شد که منجر به انتقال مالکیت قلعه به خانواده اشرافی لامپوگنانی شد. منابع