Tûre d'Bolchi

A tûrè d'Bolchi (diccịa ascì Tûre d'i Saras̅c̅î, Torre dei Saraceni in italiàn) ṛè a bôse runda d' urigine antica ch'a s' tṛöva ‘n Ota Vol Tonno, ai cunfî fra a cumüna d'Ulmèa è qualla d'Garešše pōcu da ṛa lunʒi d'n Bolchi, fṛâziun d' Ulmèa. Stôṛia A tûrè ṛ' eṛa štô foccia tra a fin d' l VIII è ‘l p'ṛ'nzippi dû IX seculu cuntṛa i saṛas̅c̅î, cun u šcōppu d' vago p'l tempu, daṛa lunʒi, l'arivu dî saṛas̅c̅î ch' i vignivo dal Moa Ligure. S'cundu oci štüdius̅c̅i, a tûrè ṛè ‘nvece cịüˊ antica è a s'ṛèva dû VI seculu, quon' chè i biʒantî chè j'avèvo focciu ina linea fultificō ‘nsl špunde d' Tonno p'l cuntignia l'ešpansciun dî lunguboldi vèlsu a Ligüṛia. U j'è divèlse legende ‘nsâ tûrè, ch'i dis̅c̅ịo chè i saṛas̅c̅î i ṛ'avèvo tignịüa p'l oggni è oggni fènd'ne a bose p'l èl razzî ntâ zōna. In ʒuvèntu dâ famia dî Zitta cun in tṛüccu l'avrèva d'šblà da sulu tücci i saṛas̅c̅î p'l libeṛoa l'amuṛusa ch' ṛ'eṛa štô rapia dai saṛas̅c̅î. Au ʒuvèntu j' avèvo pö doccịu u štṛânōmme d' Tulnatua (Tornatore in italian), p'lché l' eṛa tulnà vivu da ṛa tûrè. Caṛatterištiche Ṛ'ê tûrè a bose runda foccia d' pṛea d' l' pōštu tignüa ‘nsèmmè daṛa cauzina, au ṛ'ê ‘ncù ota 9 metṛi. Drèntu ṛ'ô ‘n diametṛu d' trai metṛi, è au a monca d'l chivèltu. Al pṛ'nzippi r'eṛa cịüˊ ota, u s' dis̅c̅e ch' a fusse ota 27 metṛi è drentu u j'eṛa trai surei ‘n lagnịu. Au dì d' ʒô u s' entṛa da in auvèltüṛa a livéllu dâ tèra, ma ina vōta, p'l pèṛa difendo mejiu, u s' ‘ntṛova a divèlsci metṛi d' autezza cun ina šcoṛa d' lagnịu, chè a vigniva gavô a ṛa švèlta ‘n cosu d'atoccu o peṛiculu. A ina zinquantèna d'metṛi da ṛa tûrè, u j' è ina plocca d'pṛea, d' cilca öccịu-des̅c̅' metṛi, lun' ch' u' s' pōˊ ‘ncù vago a pṛea šcavô cum' i fusso dî polvi šcaṛî. U s' dis̅c̅e ch'i fusso štoi focci dai saṛas̅c̅î p'l adeštṛoa èl mašnoi a rapizose ‘nsl' pṛê. A tûrè a s' tṛöva a ina quota d' 894 metṛi ‘nsû livellu d'l moa ‘ns' üna diramaziun muntusa ch' a s' d'štocca daṛa Cadèna alpina ‘n direziun dû sulcu principoa dâ Val Tonno, ch' a šta suvo èl cà d' Bolchi è a štaziun d'Eca-Nasagò, ‘nsa linea Zevo - Ulmèa. A pus̅c̅iziun špettaculoa a ṛa fa vago da ina lunga d'štonza a ṛa rende ün dî munumenti-cịüˊ cugnịuscịü d'l Ota Vol Tonno. Acessu U s' pōˊ arivoa a ṛa tûrè dü Saṛas̅c̅î p'r in viöa ch'u munta d' n Bolchi, pasèndu pṛimma dal Cà dî Zitta. J' ültimi metṛi del viöa ch'u pōlta a ṛa tûrè i sun cịütōštu drüu da foa è l' attṛavèlsa d'l plocche d' rōcca dṛiccia; ültimamente i sun štoi bütoi ‘n scighiṛezza dal GAL ch'u s' ‘nteṛessa d' j' atṛative tüṛištiche dâ ʒōna, l'è mejiu nu ‘ndoji sè a tèra ṛê giazô ō su j' è a giozza. Futugṛafie Da vegō ascì Bolma d'l Messere Olma d'l Gṛoi Nòtte Oci prugetti Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Tûre d'Bolchi