جەنەوا

جەنەوا (بە ئیتالی: Genova) شارێک و بەندەرێکی دەریاییی گرنگە لە باکووری ئیتالیا، و پایتەختی ھەرێمی لیگۆریا و پارێزگای جەنەوایە. ڕوانگەیەکی دەریایی ھەیە، خاوەن مێژوویێکی پرشنگدارە، کەلتورێکی بەھێزی ھەیە لەبارە ڕۆشەنبیرییە دەریایییەکان بۆسەرانسەری جیھان نەک تەنھا دەریای سپی ناوەڕاست، ژمارەی دانیشتووانی ٦١١٬٩٤٩ کەسە. یەکێکە لە کۆلەکە سەرەکییەکانی ئابووری ئیتالیا، بەندەرەکەی گەورەترین لەنگەری دەریایی ھەموو ئیتالیا و دەریای ناوەڕاستە. لە تەممووزی ٢٠٠٦ یونسکۆ شارەکەی خستە ڕێزبەندی شوێنە مێژوویییە جیھانییەکان. جوگرافیا زەوییەکان ڕووبەری زەوییەکانی شارەوانی جەنەوا ٢٤٣کم چوارگۆشەیە، ڕوانینێکی ئاوی ھەیە کە کەوتووەتە کەندەڵانێک و چەندین گرد و چیای بەرز لەپشتی ڕاکشاون. درێژی ڕوە ئاوییەکەی ٤٢کم جگە لەناوچەی ڕیڤێریا کە جوگرافیانە وەک بەشێک لەجەنەوا ھەڵکەوتووە. لەناوەڕاستی کەناراوەکەی ڕێڕەوی بەندەری سروشتی جەنەوا ھەڵکەوتووە کە لەشێوەی دەشتەنی دایە، شارەکەی کردووەتە دوو لەتی سەرەکی :بیزانیۆ لەبەری خۆڕھەڵاتی، پۆلشیڤیرا لەبەری خۆڕئاوای. کەشوھەوا جەنەوا کەشوھەوایەکی مامناوەندی دەریایی ھەیە کە زۆرتر لەژێر کاریگەری زەریایی دایە. جیاوازی پلەی گەرمای ٦پلەی سلیلیزییە لە ھەموو وەرزەکان، پلەی گەرمی ناوەندی ١٥٬٦+لەھەرسالێکدا، بەڵام پلەی گەرمای وەرزی ٨٬٠+ لەنێوان کانوونی دووەم بۆ یەنایەر، لەمانگەکانی تەممووز و یۆلیۆ کەشێکی شێداری ھەیە، ھاوینی تەڕە و زستانی ناوەندییە. لە زستانان بای باکوور ڕووی تێدەکات، کە لەسەرەتای پاییز و کۆتایی بەھار ھەستی پێدەکرێت. ڕێژەی بارانبارینی ١٠٧٢ملم ساڵانە، کەلەھەر دوازدە مانگی ساڵ دای دەبارێنێت ، جگە لەمانگەکانی تەممووز و یۆلیۆ کەمتر دەبارێت، زۆرجاران لەزستانان بەفریشی تێدەکەوێت. بەھۆی تایبەتمەندی خاک و کەشوھەوایەکەی، دەکرێت بڵێین ھەموو زیندەوەر و گیانلەبەرانی شارەکە دەکەونە بەر بەخششی ئەم کەشوھەوا خۆش و دەگمەنەی کە پلەیەکی گەرمی خۆش و شێداری ھەیە لەگەڵ بوونی تیشکی خۆڕی تاوتاو. مێژوو مێژووی جەنەوا دەگەرێتەوە بۆ سەدە کۆنەکان. بەپێی مێژوو کۆنترین ھۆز لەو ناوچەیە نیشتەجێبووبێت لیگورییەکان بوونە کە دواتر سەلت دادەمەزرێنن لە نێوان ساڵانی ٢٥٠٠بۆ ٢٠٠٠بەرلەزایین. گۆرستانێکی ھەیە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەکانی شەشەم و پێنجەمی بەرلەزایین، شوێنەکە بووەتە گۆڕستانی داگیرکاری ئەگریکییەکان بەڵام ھەیوانەکانی شارەکە زووتر بەکارھاتووە ڕەنگە لەلایەن ئەترۆسکانەکان بەکارھاتبێت. بۆچوونیش ھەیە کەلەلایەن فینیقییەکانەوە دروست کراوە. سەدەکانی ناوەراست و سەردەمی ھەڵسانەوە سەردەمی ھاوچەرخ جەنەوایییەکان پێشانگا سەرچاوەکان بەشداربووانی ویکیپیدیا، «جەنەوا»، ویکیپیدیای عەرەبی. سەردان لە ٥ی شوباتی ٢٠٢٠. بەستەرە دەرەکییەکان دەروازەی جوگرافیا دەروازەی فەڕەنسا ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان