Triest

Trèst (en sloveno e 'n croàto: Trst) l'è la capitàl del Friul Enésia Giulia, de precìs la se tróa 'n de la Giulia sö i rie del mar Adriàtech e l'è tacada al cunfì co la Sloénia. Ol nòm Ol nòm de Trièst l'è preromà e 'l vé da terg = mercàt èste che l'è ü sufìs venetich e l'è dientà 'n latì Tergeste/Tergestum. La sità l'è pò ciamada Trieste 'n triestì, Triest 'n tergestì e 'n todèsch, Trieszt in ungherés, Trst in sloéno, sèrbo e croàt. De èt Ol castèl de Miramare che l'è fórse ol monumènt sìmbol de Trièst che l'è stacc fai sö tra 'l 1855 e 'l 1860 da Masimilià d'Asbùrgh, arcidüca d'Austria e 'mperadùr del Mesico. De èt ach: la catedràl de San Giusto 1304, ol castèl de Duino, ol castèl de San Giusto, ol Canàl Grant 1754 - 1756, la Lantèrna che l'è 'l faro del pòrt del 1833. Stòria de la sità Sömèa che la sità la sìes stacia fundada da i Carni öna tribù di Gai, l'è pò stacia conquistada da i Romà öe pò quando l'impéro l'è crolàt gh'è pasàt i barbari. In del 539 l'è pasada 'n di mà di Bisantì fina al 788, fò che öna quach agn pasàcc sóta i Longobàrt, in del 788 ì è riacc i Franchi. In del 948 l'è dientada séde vescovile, ma desà che i vèscof i esercitàa mia 'l sò potèr, Triest a belasì la gh'è riada a dientà libèr cümü tra 'l méla e 'l méla e ü (1100), ma zamò 'n del 1202 la gh'éra de giüraga fedeltà a Enésia. A partì dal 1382 la s'è dacia a i Asburgo e l'è restada sóta de lur fina al 1918, quando l'è pasada sóta 'l Règn d'Italia dòpo la Segónda Guèra Mondiàl. A partì dal 1719 l'è dientada pòrt franch, desà che i Asbürgo i gh'éra dóma 'l pòrt de Triest e de fato l'è stacia la Pórta de l'Impér. Dòpo la Segónda Guèra Mondiàl l'è stacia ocüpada per 60 dè da i partigiani del Tito e l'è stacc chèsto ol periodo di Foibe. Söbèt dòpo l'è stacia goernada fina al 1954 da i Aleàcc, che i èra fai sö ü staterèl ciamàt ol Lìber Teritòre de Trièst. Dòpo 'l 1954 métà del Teritòre l'è 'ndacc a la Jugoslavia e metà l'è 'ndacc a la Repüblica Italiana. Etnie A Trièst amò 'ncö 'l 5% de la zèt del cümü l'è sloéna ma fina al prensèpe del méla e nöf (1900) i Sloéni i éra ol 25% de la popolasiù de la sità e gh'éra pò ü 5% de Todèsch. Galerìa de fóti Siti internet Scènsa e cültura Trieste sità de la scènsa AREA Science Park Arqiviad qé: [1] Sito de l'organisasiù ERA Arqiviad qé: [2] Science Centre Immaginario Scientifico Müséo Nasiunàl Antartide UNESCO Triest Arqiviad qé: [3] Triest cültura FEST Fiéra internasiunàl de l'Editoréa Scientiféga de Triest Arqiviad qé: [4] Türìsm Agenséa türistéga de Triest Triest: sport, mar, natüra per ol türista Arqiviad qé: [5] Guida de Triest Quotidiani Il Piccolo - giurnàl de Triest Arqiviad qé: [6] Primorski dnevnik - giurnàl sloéno de Triest TriesteOggi - giurnàl online de Triest Arqiviad qé: [7] Siti istituzionali Càmera di comèrcc Arqiviad qé: [8] Central European Initiative