Frédéric Mistral

Frédéric Mistral (Maillane, Rodanoren Ahoak, 1830eko irailaren 8a — ibidem, 1914ko martxoaren 25a) poeta frantziarra izan zen, okzitanierazko kulturaren pizkundean ikur nagusietakoa izan zena. 1904an Literaturako Nobel Saria eskuratu zuen José Echegaray idazlearekin batera. Haren omenez, Lucila Godoy Alcayaga poeta txiletarrak haren deitura ezizentzat hartu zuen, Gabriela Mistral, alegia. Haurtzaroa nekazari giroan eman ondoren Avignonera joan zen bizitzera, eta bertan Roumanilleren ikasle izan zen. Zuzenbidea ikasi zuen Aix-en-Provencen; zuzenean parte hartu zuen okzitanierazko literaturaren berpizkundearen aldeko higikundean, eta Félibrige eskola sortu zuen 1854an. Mistralek berak itzuli zituen bere lan gehienak frantsesera. Haren literaturgintzaren oinarriak folklorea, ohiturak eta bere jaioterriko paisaia dira. Okzitanieraz idatzitako poesiaren berritzailerik garrantzizkoenetakoa izan zen. Harenak dira Mireille (1859, Mireio, Orixek 1930ean euskaratua), Calendau (1867), Nerto (1884), Lou Pouèmo dou Rose (1897, Larrosaren poema) eta Lis Oulivados (1912). Garaiko erreferentea beste hizkuntza gutxituentzat Frederic Mistral okzitanieraz idazten zuen eta garai hartan herri gutxitu guztientzat erreferente argia izan zen. Mistral konbentzituta zegoen, bere hizkuntzari eusten dionak bere kateetatik askatzen duen giltzari eusten diola. Baina okzitanieraren egoera askoz txarragoa da orain. Mistralen herrialdean, Arlesen, haren estatua dagoen plazan, ez du inork okzitanieraz hitz egiten; estatua jarri zioten gizon hori zein zen ere ez dakite. Liburu-denda batera Mistralen Mireio liburuaren okzitanierazko bertsioaz, hau da, jatorrizko bertsioaz galdetu, eta lotsagabekeria bat eskatu bazenio bezala begiratzen dizu dendariak. Ehun urte pasa dira eta Okzitaniak askatasunaren zentzua zeukan giltza galdu omen du, honezkero. Bibliografia Mirèio (1859). Calendau (1867) Nerto (1884) Lis Isclo d'or (1889) La Reino Jano (1890) Lou Pouemo dou Rose (1897) Moun espelido (1906) Lis Oulivado (1912) Prose d'Armana (1926-29). Euskaratutako zenbait lan Mireio. Euskaratzailea, Orixe. Argitaletxea, Verdes-Atxirika. Bilbon, 1930 Erreferentziak Kanpo estekak (Ingelesez) Mistralen biografia