Έρυξ (πόλη)

Ο Έρυξ (γένους αρσενικού)(ιταλικά: Erice‎‎, Èrici στα σιτσιλιάνικα) είναι ιστορική αρχαία πόλη και κοινότητα στην Ιταλική επαρχία του Τράπανι στη Σικελία. Η σημερινή κοινότητα έχει έκταση 47.34 τετραγωνικά χιλιόμετρα και πληθυσμό σύμφωνα με την Απογραφή του 2018 27.655 κατοίκους, η πυκνότητα του πληθυσμού είναι 580 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Η κύρια πόλη του Έρυκος βρίσκεται στην κορυφή του Όρους Έρυκα σε υψόμετρο 750 μέτρα, επιβλέπει το Τράπανι, τις δυτικές ακτές της Σικελίας μέχρι τη Μαρσάλα και τις Αιγάδες Νήσους. Η κάτω πόλη του Έρυκος που ονομάζεται «Κάζα Σάντα» βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Έρυξ γειτονικά με το Τράπανι, η πάνω και η κάτω πόλη συνδέονται με ένα τελεφερίκ. Ιστορία Αρχαιότητα Η αρχαιότερη κατοίκηση του λόφου είναι υπό αμφισβήτηση τοποθετείται στις αρχές της 1ης χιλιετίας π.Χ., κατοικήθηκε από τους Έλυμους οι οποίοι ίδρυσαν οχυρώσεις και ένα ιερό στην κορυφή. Λίγο αργότερα έφτασαν στην περιοχή οι Φοίνικες και κατόπιν κατακτήθηκε από την Αρχαία Καρχηδόνα, παρέμεινε σε αυτήν από τον 6ο αιώνα π.Χ. μέχρι την κατάκτηση από την Αρχαία Ρώμη (241 π.Χ.), τότε οικοδομήθηκαν τα Ελυμο-Φοινικικά τείχη. Οι ανασκαφές δείχνουν ξεκάθαρα μια πρώτη φάση οικοδόμησης από τους Ελυμαίους και μια μετέπειτα φάση οικοδόμησης από τους Καρχηδόνιους. Στην παλιότερη συνοικία του οικισμού παρατηρείται ένα ακανόνιστο δίκτυο από σοκάκια κατασκευασμένα με αμυντική διάταξη η οποία είχε στόχο την διαφυγή των κατοίκων σε περίοδο πολέμου. Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι οι οποίοι την κατέκτησαν (241 π.Χ.) της έδωσαν το όνομα "Έρυξ". Η Βία Σαν Φραντσέσκο ξεχωρίζει μέσα στο ακανόνιστο δίκτυο από σοκάκια, ο Καρατσιόλο θεωρεί τον οικισμό πανάρχαιο. Οι ανασκαφές στο ιερό της κορυφής τεκμηριώνουν επίσης πολλές αρχαίες φάσεις κατασκευής. Μεσαίωνας Ο Έρυξ κατακτήθηκε από τους Αγλαβίδες και πήρε το όνομα "Κεμπέλ Χαμίντ" που μεταφράζεται στα αραβικά ως "Όρος του Χαμίντ", ακολούθησε η Νορμανδική κατάκτηση. Οι Νορμανδοί έδωσαν στην πόλη το όνομα "Όρος Σαν Ζουλιάνο" που διατηρήθηκε μέχρι το 1934. Τα επόμενα χρόνια οι πολεμικές επιχειρήσεις στο Αφρικανικό βασίλειο της Ιφρικίγια ανέβασαν σημαντικά την στρατιωτική σημασία στα οχυρά της δυτικής Σικελίας, η Έρυξ έγινε το σημαντικότερο αμυντικό όχυρο στον Πορθμό της Σικελίας. Την περίοδο αυτή η περιοχή έγινε γνωστή ως "Μόντε Σαν Τζουλιάνο". Σε μεταγενέστερες Μεσαιωνικές περιόδους το "Μόντε Σαν Τζουλιάνο" εμφανίζεται ως βασιλικό κτήμα, το Πανεπιστήμιο του έκανε αίτημα για τον διορισμό ενός Καστελάνου τονίζοντας ότι βρίσκεται υπό την άμεση ιδιοκτησία του Στέμματος (1413). Ο περιηγητής του 12ου αιώνα Ιμπν Χουμπάιρ περιγράφει άφθονες πηγές, καλλιεργημένα χωράφια και ένα κάστρο προσβάσιμο με μια γέφυρα. Στην πόλη υπάρχουν δύο κάστρα : το "Κάστρο του Πέπολι" που ίδρυσαν οι Σαρακηνοί και το "Κάστρο του Βένους" που ίδρυσαν οι Νορμανδοί στα ερείπια του αρχαίου ναού της Βένους που λατρευόταν η "Βένους η Ερισινή". Ο θρύλος λέει ότι ιδρυτής του ναού ήταν ο Αινείας και η λατρεία του ήταν διαδεδομένη σε μεγάλο βαθμό σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Ο Κλαύδιος Αιλιανός στο έργο του "Περί ζώων ιδιότητες" γράφει ότι τα ζώα που είχαν επιλεγεί για θυσία περπατούσαν οικειοθελώς μέχρι τον ναό για να θανατωθούν. Ένα τελεφερίκ μπήκε σε λειτουργία την περίοδο 2005 - 2017 για να ενώσει τις δύο πόλεις αλλά έκλεισε λόγω μεγάλης πυρκαγιάς που έκαψε όλη την περιοχή από τον Έρυκα μέχρι το Τράπανι, η λειτουργία του τελεφερίκ αποκαταστάθηκε το 2018. Νεότερα χρόνια Η Σικελία περιήλθε την δεκαετία του 1500 στην Ισπανία των Αψβούργων και κυβερνήθηκε από το Στέμμα της Αραγωνίας. Η Σικελία αποκτήθηκε κατόπιν με την Συνθήκη της Ουτρέχτης από τον Οίκο της Σαβοΐας αλλά ο Βίκτωρ Αμεδαίος Β΄ της Σαρδηνίας την παραχώρησε στην Μοναρχία των Αψβούργων με αντάλλαγμα την Σαρδηνία (1720). Η κοινωνία παρέμεινε φεουδαρχική μέχρι τα νεότερα χρόνια, την ιδιοκτησία στα κτήματα είχαν η αριστοκρατία και η εκκλησία, ειδικά στην Σικελία έχουν κυρίαρχη θέση τα φέουδα και η εκκλησιαστική περιουσία. Η Έρυξ γνώρισε ταυτόχρονα μεγάλη ακμή, ο πληθυσμός της αυξήθηκε από 7.657 κάτοικοι (1584) σε 12.000 κατοίκους στα τέλη του 17ου αιώνα, η πόλη είχε υπό τον έλεγχο της και την γύρω ύπαιθρο. Τα περισσότερα ανάκτορα και εκκλησίες χρονολογούνται από αυτή την περίοδο, τα πλακόστρωτα στενά με κυβόλιθους είχαν κυριαρχήσει στο ιστορικό κέντρο. Ο Κάρολος Γ΄ της Ισπανίας κατέκτησε την Νάπολη και την Σικελία (1734), η κυριαρχία των Βουρβόνων συνεχίστηκε, δημιουργήθηκε το Βασίλειο των Δύο Σικελιών (1816) το οποίο διατηρήθηκε μέχρι το 1860-1861. Η πολιτική των Βουρβόνων με την αναδιανομή της δημόσιας γης είχε σαν αποτέλεσμα την δημιουργία νέων αγροτικών οικισμών. Οι διοικητικές λειτουργίες εδραιώθηκαν στο Τράπανι, οι ευγενείς και οι κάτοικοι μετακόμισαν από την κορυφή του λόφου στην περιφέρεια, οι αλλαγές έγιναν πιο έντονες στα τέλη του 19ου αιώνα μετά την Ιταλική ενοποίηση. Παραπομπές Εξωτερικοί σύνδεσμοι Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Έρυξ (πόλη) στο Wikimedia Commons ISTAT Παλέρμο για 91 μέρες