მშვიდობის ტაძარი (რომი)

მშვიდობის ტაძარი (ლათ. Templum Pacis — რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ვესპასიანეს ფორუმი ლათ. Forum Vespasiani, აშენდა რომში 71 წელს იმპერატორ ვესპასიანეს დროს პაქსის, რომაული მშვიდობის ქალღმერთის პატივსაცემად. განთავსებულია რომის ფორუმის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, Via Sacra-სა და Carinae-ს შორის, ტაძარი იდგა Argiletum-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს, საიდანაც იშლებოდა ხედი Velian-ის ბორცვზე და გადმოჰყურებდა ცნობილ კოლიზეუმს.მასში ინახებოდა ისეთი არტეფაქტები, როგორიცაა სუფრის პურის მაგიდა და შვიდტოტიანი მენორა იერუსალიმის ტაძრიდან, რომლებიც ნადავლის სახით წაიღეს იერუსალიმის ალყის დროს 70 წელს. ისტორია გადმოცემები ამტკიცებს, რომ იმპერატორი დომიციანე იყო ძირითადად პასუხისმგებელი ტაძრის დასრულებაზე და არა ვესპასიანე - ეს საკითხი დღესაც სადავოა არქეოლოგიურ სამყაროში. მშვიდობის ტაძარი იმპერატორული ფორუმების ნაწილია, რომელიც არის მონუმენტური ფორუმების (საჯარო მოედნების) სერია, რომელიც რომში ნახევარ საუკენეზე მეტი დროის განმავლობაში შენდებოდა. ოფიციალურად ის არ ითვლება ფორუმად, რადგან არ არსებობს მტკიცებულება იმისა, რომ მას პოლიტიკური ფუნქცია ჰქონდა, ამიტომ მას ტაძარს უწოდებენ. ამ დიდებული ძეგლის შესაქმნელად საჭირო თანხები მოპოვებული იყო ვესპასიანეს მიერ იერუსალიმის დარბევის შედეგად, ებრაელ-რომაელთა ომების დროს. შიდა სივრცე და გარშემო არსებული შენობები მორთული იყო იქ რომაული არმიის მიერ შეგროვებული განძეულით. პლინი უფროსის თანახმად, ქანდაკებები, რომლებიც ნერონმა საბერძნეთიდან და მცირე აზიიდან ჩამოიტანა თავისი „ოქროსფერი ადგილის“-ს გასაფორმებლად, ასევე განთავსდა მშვიდობის ტაძარში. მათ შორის იყო ბერძენი მოქანდაკეების პოლიკლეიტოსის, ფიდიასის, არგოსელი ნავკიდესის, მირონის და ლეოქარესის ნამუშევრები. სევერუსის ეპოქის კვარცხლბეკები და წარწერები ამ ქანდაკებებიდან ორი მათგანი შემორჩენილია: ლეოქარესის განიმედე და პოლიკლეიტოსის პითოკლესი. რადგან ვესპასიანე იყო როგორც წამყვანი გენერალი, ასევე შემდგომში დანიშნული იმპერატორი პირველი ომის დროს, მშვიდობის ტაძარი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო მისთვის, როგორც ლიდერისთვის. ასეთი გრანდიოზული და მნიშვნელოვანი ძეგლი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია იმპერატორის ძლიერი, მძლავრი საჯარო იმიჯის წარმოსაჩენად და არის იმ მშვიდობისა და კეთილდღეობის სიმბოლო, რომლის მოტანაც ვესპასიანემ შეძლო იმპერიისთვის.192 წლის თებერვალში ტაძარი განადგურდა ხანძრის შედეგად. შემდგომში ის აღადგინა სეპტიმიუს სევერუსმა დაახლოებით 203 წლის პერიოდში. დარბაზები საუკუნის შემდეგ გადაკეთდა და 357 წელს რომში ვიზიტის დროს იმპერატორი კონსტანციუს II-ის აღფრთოვანება გამოიწვია.თუ ის ჯერ კიდევ გამოიყენებოდა მე-4 საუკუნეში, ტაძარი დაიხურებოდა წარმართების დევნის პერიოდში გვიანდელ რომის იმპერიაში, როდესაც ქრისტიანმა იმპერატორებმა გამოსცეს ედიქტები, რომლებიც კრძალავდა ყველა არაქრისტიანულ რწმენასა და სალოცავს. 410 წელს მშვიდობის ტაძარი დაზიანდა რომის ძარცვის დროს ალარიხ I-ის მიერ და ამ მოვლენის შემდეგ აღარ აღდგენილა. ისტორიკოსი პროკოპიუსი წერს, რომ ალარიხმა გაძარცვა სოლომონის ზურმუხტით მოჭედილი განძეულობა, რომელიც, მეცნიერ რობერტ კოუტს-სტეფენსის აზრით, უნდა ყოფილიყო შენახული კომპლექსში, რადგან განძეულობა შეადგენდა ფლავიუსის თავდაპირველი ნადავლის მთავარ ნაწილს. მეზობელი მაქსენციუსის ბაზილიკა დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა რეალურ ტაძრად. XIX საუკუნეში არქეოლოგმა ანტონიო ნიბიმ გააკეთა სწორი იდენტიფიკაცია. ტაძრის სტრუქტურა მიუხედავად იმისა, რომ დღეს რომში მშვიდობის ტაძრიდან ძალიან ცოტა რამ არის შემორჩენილი, მისი სტრუქტურისა და განლაგების შესახებ ბევრი რამ არის ცნობილი Forma Urbis-ის წყალობით, რომელიც არის დიდი, დეტალური მარმარილოს რუკა რომისა და მისი შენობებისა, რომელიც თავდაპირველად ეკიდა კედელზე თვით ტაძრის შიგნით მე-3 საუკუნეში. ტაძარი შედგებოდა აფსიდისგან, რომელიც იხსნებოდა დიდ პორტიკოში. სვეტები გამოყოფდა ტაძარს ცენტრალური მოუკირწყლავი, ბალახიანი ტერიტორიისგან. ეს განსხვავდებოდა სხვა ფორუმების უმრავლესობისგან, რომლებიც ჩვეულებრივ მოკირწყლული იყო. ამ ტერიტორიაზე სავარაუდოდ განთავსებული იყო ბაღები, აუზები, ქანდაკებები და სხვა განძეული, რომელიც შეძენილი იყო იერუსალიმის დაპყრობის დროს. სქოლიო