Santa Maria in Vallicella

Santa Maria in Vallicella eliza, Chiesa Nuova («Eliza berria») izenarekin ere ezagutzen dena, Erromako (Italia) eliza bat da, Corso Vittorio Emanuele II kalearen parean dagoena. Historia Gregorio I. aita santuak leku horretan eraiki zuen lehen eliza bat, XII. mendean dokumentatua, Santa Maria in Vallicella (Haran Txikiko Ama) bihurtu zena. XVI. mendean, San Filipe Nerik, Pierdonato Cesi kardinalak eta Gregorio XIII.a aita santuak lagunduta, eliza berreraiki zuen. Pierdonato hil zenean, haren anaia Angelo Cesi Todiko gotzainak familiaren mezenasgoarekin jarraitu zuen. Printzipioz, Martino Longhi Zaharra izan zen arkitektoa, baina geroago Matteo da Castellok ordezkatu zuen. Nabea 1577an amaitu zen, eta eliza 1599an sagaratu zen. Fausto Rughesik diseinatutako fatxada 1605ean edo 1606an bukatu zen. Cesi ezkutua nabaria da oraindik elizan. Barrualdea Oinplanoak oso urruti ez dagoen Il Gesu eliza barrokoaren eredua islatzen du; gurutze formakoa, aldarera daraman nabe nagusi batekin. 1620-1690 urteetan mezenasek bete zuten Chiesa Nuovaren barnealdea, eta hamarkada horietako maisu erromatarren obren bilduma bat du. Nabarmendu daitezke Federico Baroccik margotutako aldareak, Pietro da Cortonak freskoz margotu zuen sabaia eta Peter Paul Rubensek aldarearen inguruan egindako pinturak, arbelez eta kobrez eginak. Nabearen eta transeptuaren hormek, baita presbiterioaren sabaiak ere, Irun Zaharreko eta Itun Berriko kapituluak dituzte, Lazzaro Baldi, Giuseppe Ghezzi, Daniele Seiter, Giuseppe Passeri eta Domenico Parodik eginak. Sabaiko freskoak nabean eta kupulan, Gurutzearen Garaipena adierazten dute (1647-1651), Pietro da Cortonak margotu zituen, eta haientzako estuko dekorazioko diseinuak, berriz, Cosimo Fancellik eta Ercole Ferratak egin zituzten (1662-1665). Kupulako enjutetan ere (1657-1660) profeten freskoak ere pintatu zituen Cortonak. Iruditegia Erreferentziak Kanpo estekak Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelerazko Wikipediako «Chiesa Nuova» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-01-16ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.