Triestia

Triestia (italisht: Trieste; sllovenisht: Trst) është një qytet dhe komunë në verilindje të Italisë, në rajonin e Friuli-Venecia Xhulias. Ajo është kryeqendra e rajonit dhe një nga portet më të rëndësishme të Adriatikut. Më 31 dhjetor 2025 qyteti kishte 200.053 banorë. Gjeografia Triestia ndodhet në skajin verilindor të gadishullit italian, në pjesën më veriore të Adriatikut të Epërm. Qyteti shtrihet midis Gjirit të Triestes dhe pllajës së Karstit, me një territor që ngjitet nga bregdeti drejt kodrave dhe altopianos. Një nga tiparet më të njohura natyrore të qytetit është bora, era e fortë karakteristike e zonës. Historia Historia moderne e Triestes lidhet ngushtë me portin e saj. Në vitin 1719 perandori Karli VI e shpalli Triesten porto-franko; ky vendim i dha shtysë zhvillimit tregtar dhe demografik të qytetit dhe e ktheu atë në një nyje ndërmjet Mesdheut dhe Evropës qendrore. Gjatë shekujve XVIII dhe XIX Triestia u afirmua si qendër detare, tregtare dhe financiare e botës habsburgase. Pas Luftës së Parë Botërore qyteti kaloi në Itali, ndërsa pas Luftës së Dytë Botërore përjetoi periudhën e administrimit aleat. Kjo fazë përfundoi më 1954, kur Triestia u rikthye nën administrim italian. Demografia Më 31 dhjetor 2025 Triestia kishte 200.053 banorë. Popullsia e huaj rezidente arrinte në 26.391 banorë; komunitetet më të mëdha ishin ato nga Serbia, Rumania dhe Kosova. Ekonomia dhe porti Porti i Triestes është motori kryesor ekonomik i qytetit. Rajoni e përkufizon atë si port me interes ndërkombëtar dhe si një nyje logjistike në kryqëzimin midis rrugës adriatike dhe korridoreve të Evropës qendrore e lindore. Në vitin 2025 porti i Triestes regjistroi rreth 60 milionë tonë mallrash të lëvizura. Monumente dhe kultura Në zemër të qytetit ndodhet Piazza Unità d'Italia, e hapur drejt detit dhe e lidhur me Molo Audace, një nga hapësirat më simbolike të Triestes. Ndër monumentet më të njohura janë Castello di San Giusto, që ngrihet mbi kodrën me të njëjtin emër, dhe Castello di Miramare, i ndërtuar mbi një kep përballë Gjirit të Triestes dhe i rrethuar nga një park historik. Triestia ruan një traditë të fortë letrare dhe qytetare, të lidhur me kafenetë historike dhe me figura si James Joyce, Italo Svevo dhe Umberto Saba. Kultura e kafesë mbetet një nga shenjat më të dallueshme të identitetit urban të qytetit. Arsimi dhe kërkimi shkencor Triestia është një nga qendrat kryesore italiane të arsimit të lartë dhe të kërkimit. Universiteti i Triestes i ka rrënjët në Shkollën e Lartë të Tregtisë të themeluar më 1877. Në qytet ose në zonën e tij funksionojnë edhe Area Science Park, SISSA dhe OGS, institucione që kanë forcuar profilin ndërkombëtar të Triestes si qytet i shkencës. Këtij identiteti i lidhet edhe festivali Trieste Next. Sporti Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën publike të qytetit, i cili disponon një rrjet të gjerë impiantesh komunale. Ngjarja sportive më e njohur është Barcolana, regata tradicionale e Gjirit të Triestes që zhvillohet çdo vit në tetor. Në qytet ndodhet edhe Palazzo dello Sport "C. Rubini" (PalaTrieste), një nga impiantet kryesore të sportit vendor. Referime Lidhje të jashtme Faqja zyrtare e komunës Faqja turistike zyrtare Porto di Trieste