სანტა-მარია-დელა-სპინა (პიზა)

სანტა-მარია-დელა-სპინა (იტალ. Santa Maria della Spina) — მცირე ზომის გოთიკური ეკლესია პიზაში (იტალია). ისტორია ეკლესია ააგეს 1230 წელს მდინარე არნოს ნაპირზე და უწოდეს სანტა-მარია-დი-პონტენოვო (Santa Maria di Pontenovo), რაც ნიშნავს „სანტა-მარია ახალ ხიდთან“. ხიდი XV საუკუნეში დაინგრა და მას შემდეგ აღარ აღუდგენიათ. 1333 წელს ეკლესიაში გადაიტანეს რელიქვია — ქრისტეს ეკლის გვირგვინის ნაწილი (ეკალი), რის პატივსაცემადაც ტაძარმა მიიღო თანამედროვე სახელწოდება „spina“ — „ეკალი“). XIX საუკუნეში რელიქვია პიზის სანტა-კიარას ეკლესიაში გადაასვენეს. 1322 წელს დაიწყო ეკლესიის გადაკეთება — იგი გააფართოვეს და მორთეს არქიტექტორისა და მოქანდაკის, ლუპო დი ფრანჩესკოს ხელმძღვანელობით. რეკონსტრუქცია ნახევარი საუკუნის შემდეგ დასრულდა. მდინარის სიახლოვე მუდმივ საფრთხეს უქმნიდა ეკლესიის კონსტრუქციებს. ამის გამო, 1871 წელს იგი სრულად დაშალეს და უფრო მაღალ ადგილზე ხელახლა ააშენეს. ამ პროცესის დროს ქანდაკებების ნაწილი ასლებით შეიცვალა. 2015-2016 წლებში ეკლესიას რემონტი ჩაუტარდა და დამთვალიერებლებისთვის გაიხსნა. მასში იმართება სახელოვნებო გამოფენები. არქიტექტურა და გარეგანი მორთულობა მართკუთხა დაგეგმარების მქონე ეკლესიის ფასადები მოპირკეთებულია ფერადი მარმარილოთი, რომელიც თეთრ ფონზე მუქი ზოლებითაა დატანილი. ტაძარი შემკულია XIV საუკუნის ცნობილი პიზელი ოსტატების — ლუპო დი ფრანჩესკოს, ანდრეა პიზანოს, მისი ვაჟების, ნინოსა და ტომაზოს, ჯოვანი დი ბალდუჩოს — ქანდაკებებით, ასევე იტალიური გოთიკის ელემენტებით: ტიმპანებით, ტაბერნაკულებითა და პოლიფორებით. ამჟამად ქანდაკებები შეცვლილია ასლებით, ხოლო ორიგინალები დაცულია სან-მატეოს მუზეუმში. შენობის დასავლეთ ფასადზე განთავსებულია ორმაგი თაღით შემკული ორი პორტალი, მათ შორის კი — ტაბერნაკული მადონასა და ყრმის (ავტორობას ჯოვანი პიზანოს მიაწერენ) და ორი ანგელოზის ფიგურით. სამი სამკუთხა ტიმპანის მწვერვალზე მდებარე ტაბერნაკულებში აღმართულია მაცხოვრისა და ანგელოზების ფიგურები, რომლებიც, სავარაუდოდ, ანდრეა პიზანოს სახელოსნოს ნამუშევრებია, ხოლო კუთხის პილასტრების მწვერვალებზე — ლუპო დი ფრანჩესკოს ორი ანგელოზი. სამხრეთ ფასადზე, ორ შესასვლელსა და სამ კვადროფორას ზემოთ, განთავსებულია გალერეა ქრისტესა და თორმეტი მოციქულის ფიგურებით, რომლებიც ლუპო დი ფრანჩესკოს სახელოსნოს ნამუშევარია. გალერეის ფრონტონების დაგვირგვინებაზე არსებული წმინდანებისა და ანგელოზების მცირე ზომის ფიგურები ნინო პიზანოს სახელოსნოშია შესრულებული, ხოლო მარჯვენა კუთხის პილასტრის თავზე მდებარე მადონა ჯოვანი დი ბალდუჩოს მიერაა შექმნილი. აღმოსავლეთი ფასადი შემკულია მახარებელთა სამი სიმბოლოთი (მეოთხე — წმინდა იოანეს არწივი — სამხრეთ კედლის პორტალის ზემოთაა), მათ შორის კი მოთავსებულია ტაბერნაკულები წმინდა პეტრეს, წმინდა პავლესა და იოანე ნათლისმცემლის ფიგურებით. მაღალი პირამიდული შპირები დაგვირგვინებულია ნინო პიზანოს მიერ შესრულებული მადონასა და ყრმის და ორი ანგელოზის ფიგურებით. ჩრდილოეთ კედელს, რომელიც მდინარისკენაა მიმართული, სკულპტურული მორთულობა არ გააჩნია, თუმცა არნოს საპირისპირო ნაპირიდან შესაძლებელია რვა ნატიფი ბიფორიული სარკმლის დანახვა. ინტერიერი ეკლესიის ინტერიერი შედარებით მარტივი და მოკრძალებულია, რაც მკვეთრ კონტრასტს ქმნის შენობის მდიდრულ გარეგან მორთულობასთან. ნახატებისა და ინტერიერის საგნების უმეტესობა დაცულია სან-მატეოს მუზეუმსა და სანტა-კიარას ეკლესიაში. ჭერის მოხატულობა შესრულებულია XIX საუკუნის რესტავრაციის დროს. საკურთხევლის ნაწილში განთავსებულია ანდრეა და ნინო პიზანოების მიერ 1345-1348 წლებში შექმნილი ფიგურა „მადონა ვარდით“. მისგან მარცხნივ და მარჯვნივ აღმართულია წმინდა პეტრესა და იოანე ნათლისმცემლის მარმარილოს ფიგურები. „რძის მადონას“ (Madonna del Latte) ფიგურა, რომელიც ტაძრისთვის ანდრეა და ნინო პიზანოებმა შექმნეს, შეცვლილია ასლით. ორიგინალი ინახება სან-მატეოს მუზეუმში. გალერეა რესურსები ინტერნეტში Prof. Alessio Varisco. Santa Maria della Spina. Santa Maria della Spina, Un tesoro trecentesco.