Genua

Genua (Italioans: Genova, Ligurisch: Zena) es 'n stad in't nôordwestn van Itoalië, an den Ligurischn Zêe. 't Es d'ôofdplekke van de gelyknoamige metropolitoane stad en van de regio Ligurië. Der weun'n e grôot olf miljoen mienschn en 't es deur z'n uutgebreydde hoavn de grôotste hoavnstad van Itoalië en achter Marseille d'n twidd'n hoavn an de Middellandsche Zêe. De bynoame van Genua es La Superba wa de "preussche" wilt zeggn, wa komt deur oar glorieuze geschiedenisse en de teffrente sjieke beziensweirdigeedn van 't stee. E gedêelte van 't oude center es erkend deur den Unesco lyk weirelderfgoed ounder de noame "Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli". Deur oar rykdom in culteur, kunste, muzzik en 'teetn wos Genua in 2004 Culturêeln ôofdstad van Europa. Genua vormt ôok de zuudpunt van den Italioanschn industrieeln drie-oek Miloan-Turyn-Genua. Inweuners wierd'n in Vlams Genueezn, in't Italioans genovesi en in't lokoal dialekt zeneixi genoemd. Liggienge en indêelienge Genua grenst an de gemêentn Arenzano, Bargagli, Bogliasco, Bosio (in de provinsje Alessandria), Campomorone, Ceranesi, Davagna, Masone, Mele, Mignanego, Montoggio, Sant'Olcese, Sassello (in de provinsje Savona), Serra Riccò, Sori, Tiglieto en Urbe (ôok in de provinsje Savona). 't Stad Genua es sedert 2007 ingedêeld in neegn municipi (districtn). Beziensweirdigeedn De San Lorenzo-katheedroale (1118) 't Keunienklyk Paleys (Palazzo Reale) (1643) 't Ertoogelyk Paleys (Palazzo Ducale) uut de dertiende êeuwe 't Palazzo San Giorgio (1260) De Palazzi dei Rolli, die bestoan uut: 't Palazzo Bianco 't Palazzo Rosso 't Palazzo Doria Tursi 't Nateuristorisch museum Giacomo Doria 't Aquarium van Genua 't Museum Via del Campo 29 rosso 't Jazzmuseum van Genua 't Carlo Felice-theoater De viertorre La Lanterna (1543) De Via Garibaldi (ofte Le Strade Nuove) De Piazza Banchi De Piazza San Matteo De Piazza De Ferrari 't Uus van Christoffel Columbus en 't monument ter êere van em Bekende mienschn uut Genua Paus Innocentius IV (ca. 1195-1254), geboorn mè de noame Sinibaldo del Fieschi Paus Adrianus V (1220-1276), geboorn mè de noame Ottobuono Fieschi dei Conti di Lavagna Paus Innocentius VIII (1432-1492), geboorn mè de noame Jean-Baptiste Cibo Christoffel Columbus (1451-1506), ontdekkiengsreiziger Ambrogio Spinola (1569-1630), militair in dienste van de Spanjoardn Frederico Spinola (1571-1603), militair in dienste van de Spanjoardn Johann Lukas von Hildebrandt (1668-1745), Ôostnrykschn architekt Niccolò Paganini (1782-1840), componist en violist Giuseppe Mazzini (1805-1872), polletieker, filozôof en revoluutionair Paus Benedictus XV (1854-1922), geboorn mè de noame Giacomo della Chiesa Eugenio Montale (1896-1981), dichter en winnoare van den Nobelprys vo literatuur (1975) Piero Carini (1921-1957), Formule 1-coureur Samuele Buttarelli (1927-1999), Formule 1-coureur Riccardo Giacconi (1931), Amerikoans nateurkundige en winnoare van den Nobelprys vo nateurkunde (2002) Renzo Piano (1937), architect Beppe Grillo (1948), komiek en polletieker Sabrina Salerno (1968), zangeresse