Λίμνη Φόντι

Να μη συγχέεται με την ιταλική πόλη Φόντι ούτε με άλλες ομώνυμες χρήσεις. Η λίμνη Φόντι (ιταλ. Lago di Fondi) είναι παράκτια λιμνοθαλάσσια λίμνη στην Ιταλία, στο νοτιοανατολικό τμήμα της περιφέρειας Λάτσιο, στην επαρχία Λατίνα. Βρίσκεται στην παράκτια πεδιάδα ανάμεσα στις πόλεις Φόντι και Τερατσίνα. Η λίμνη έχει τοξοειδές σχήμα και έντονα διαμελισμένη ακτογραμμή. Από το Τυρρηνικό πέλαγος χωρίζεται με παράκτιο λουρονησίδιο. Η έκτασή της ανέρχεται σε 4,5 km², ενώ το μέγιστο βάθος φθάνει περίπου τα 30 μ. Η επικοινωνία με τη θάλασσα γίνεται μέσω των καναλιών Canneto και Santa Anastasia. Σύμφωνα με στοιχεία του περιφερειακού πάρκου, το μέσο βάθος της είναι περίπου 10 μ., η περίμετρός της περίπου 32 χιλιόμετρα και η σημερινή απόστασή της από τη θάλασσα περίπου 700 μ. Η τροφοδοσία της εξασφαλίζεται από μικρά υδατορρεύματα που κατέρχονται από το ορεινό συγκρότημα των Ausoni, καθώς και από το αποστραγγιστικό δίκτυο της γύρω πεδιάδας. Γεωγραφία και υδρολογία Η λίμνη Φόντι βρίσκεται στην πεδιάδα Piana di Fondi, στους πρόποδες των ορέων Ausoni και Lepini. Αποτελεί τμήμα του παράκτιου υδρογεωγραφικού συστήματος της νότιας περιοχής του Λατίου και ανήκει στην αλυσίδα των παράκτιων λιμνών του κεντρικού τμήματος της τυρρηνικής ακτής της Ιταλίας. Ο σχηματισμός της συνδέεται με γεωλογικές διεργασίες χαρακτηριστικές για τις ακτές του Λατίου: η λιμνοθάλασσα δημιουργήθηκε όταν τμήμα της θαλάσσιας λεκάνης αποκόπηκε από αμμώδη παράκτια φράγματα και προσχώσεις πλειστοκαινικής ηλικίας. Η γύρω πεδιάδα διαμορφώθηκε από θαλάσσιες και ποτάμιες αποθέσεις, ενώ τα γειτονικά ασβεστολιθικά ορεινά συγκροτήματα έχουν καρστικό χαρακτήρα. Παρόμοια παράκτια υδάτινα σώματα συγκροτούν μια σειρά λιμνών και λιμνοθαλασσών κατά μήκος της κεντρικής τυρρηνικής ακτής. Η λίμνη παρουσιάζει μικτό υδρολογικό καθεστώς, καθώς δέχεται τόσο γλυκά όσο και υφάλμυρα νερά. Υπόγειες πηγές που συνδέονται με τα καρστικά ασβεστολιθικά συγκροτήματα τροφοδοτούν σταθερά τη λίμνη με γλυκό νερό, ενώ τα κανάλια εξασφαλίζουν την ανταλλαγή υδάτων με τη θάλασσα. Η ταυτόχρονη παρουσία γλυκών και υφάλμυρων εισροών επηρεάζει τόσο τη χημεία του νερού όσο και τη δομή των βιοκοινοτήτων της λίμνης, γεγονός που την καθιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα μεταβατικού παράκτιου οικοσυστήματος. Στις σύγχρονες μελέτες η λίμνη θεωρείται βασικό στοιχείο του υδατικού ισοζυγίου ολόκληρης της παράκτιας πεδιάδας του Φόντι. Φύση Η ιχθυοπανίδα της λίμνης είναι ποικίλη. Σύμφωνα με εγκυκλοπαιδικές και περιβαλλοντικές πηγές, στη λίμνη απαντούν χέλια, λαβράκια, κεφαλόπουλα, καθώς και άλλα είδη, όπως τένχες, κυπρίνοι, τρίσπινα, λοχίες και το τοπικά αναφερόμενο είδος rovella. Η λίμνη ανήκει στα λεγόμενα μεταβατικά ύδατα, δηλαδή στα οικοσυστήματα που βρίσκονται ανάμεσα στο γλυκό και στο θαλάσσιο περιβάλλον και χαρακτηρίζονται από αυξημένη βιοποικιλότητα και σύνθετη δομή βιοκοινοτήτων. Σε συγκριτικές έρευνες ιταλικών λιμνοθαλασσών, η λίμνη Φόντι έχει ενταχθεί στην κεντροτυρρηνική ομάδα των παράκτιων λιμνοθαλασσών του Λατίου. Η λίμνη και τα γύρω κανάλια έχουν επίσης μεγάλη σημασία για την ορνιθοπανίδα. Στην περιοχή παρατηρούνται τακτικά βουτηχτάρια, κορμοράνοι, φαλαρίδες, νερόκοτες, ερωδιοί και διάφορα είδη παπιών, ενώ οι καλαμιώνες και οι εποχικά πλημμυρισμένες παρυφές αποτελούν πολύτιμους βιοτόπους για τα υδρόβια και παρυδάτια πτηνά. Σύμφωνα με τα στοιχεία της προστατευόμενης περιοχής, η οικολογική αξία της λίμνης συνδέεται όχι μόνο με τα ανοιχτά νερά αλλά και με το μωσαϊκό καλαμιώνων, καναλιών, υγρών λιβαδιών και παρόχθιων ζωνών που υποστηρίζουν την παρουσία υδρόβιων και παρυδάτιων ειδών. Ιστορία αξιοποίησης Πριν από τα μεγάλα έργα αποξήρανσης των Ποντινών ελών, η λίμνη αποτελούσε μέρος εκτενέστερης ελώδους περιοχής. Κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα πραγματοποιήθηκαν μεγάλης κλίμακας υδραυλικά έργα αποστράγγισης και ρύθμισης του υδατικού καθεστώτος, στα οποία περιλαμβάνονταν η διάνοιξη καναλιών και η εγκατάσταση αντλιοστασίων. Ως αποτέλεσμα αυτών των παρεμβάσεων, η παράκτια πεδιάδα απέκτησε τη σημερινή της μορφή και εντάχθηκε εντατικά στη γεωργική χρήση. Στη σύγχρονη περίοδο, η διαχείριση των υδάτινων πόρων γίνεται μέσω του συστήματος καναλιών, που επιτρέπει τον έλεγχο της στάθμης και της επικοινωνίας με τη θάλασσα. Οικονομική χρήση και σύγχρονη οικολογική κατάσταση Η λίμνη Φόντι και η γειτονική πεδιάδα έχουν μακρά οικονομική σημασία. Η Piana di Fondi αποτελεί μία από τις σημαντικές αγροτικές ζώνες του νότιου Λατίου. Σύμφωνα με σύγχρονη περιβαλλοντική μελέτη, περίπου το 80% της πεδιάδας καλύπτεται από γεωργικές καλλιέργειες, ενώ οι παραδοσιακές εσπεριδοκαλλιέργειες έχουν σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από εντατικές καλλιέργειες λαχανικών και θερμοκηπιακή παραγωγή. Η λίμνη αξιοποιείται επίσης για αλιευτικές δραστηριότητες. Επίσημο υλικό του περιφερειακού πάρκου αναφέρει ότι το 2021 οι αρμόδιοι φορείς της προστατευόμενης περιοχής, οι δήμοι, οι περιφερειακές αρχές και εκπρόσωποι επαγγελματιών αλιέων εργάστηκαν για νέο κανονισμό αλιείας στη λίμνη και συζήτησαν την ανάπτυξη ρυθμιζόμενου αλιευτικού τουρισμού. Παράλληλα, η σημερινή οικολογική κατάσταση της λίμνης θεωρείται ότι απαιτεί συνεχή παρακολούθηση. Το Πάρκο Monti Ausoni e Lago di Fondi έχει αναφέρει ότι τα δεδομένα περιβαλλοντικής παρακολούθησης και οι νεότερες μελέτες καταδεικνύουν την παραμονή ορισμένων προβλημάτων, ενώ εξετάζεται ιδίως η επίδραση της οικιστικής ανάπτυξης, της κτηνοτροφίας και των γεωργικών πρακτικών στην οικολογική ισορροπία της λίμνης. Προστασία Η περιοχή της λίμνης διαθέτει επίσημο καθεστώς προστασίας. Το φυσικό μνημείο "Lago di Fondi" ιδρύθηκε με διάταγμα του προέδρου της περιφέρειας Λάτσιο την 1η Αυγούστου 2006, ενώ στη συνέχεια τα όρια και το κανονιστικό πλαίσιο εξειδικεύθηκαν με μεταγενέστερο διάταγμα του 2007. Τη διαχείριση της προστατευόμενης περιοχής ασκεί το περιφερειακό πάρκο Monti Ausoni e Lago di Fondi. Η λίμνη ανήκει επίσης στο δίκτυο Natura 2000 ως περιοχή IT6040010 "Lago di Fondi". Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος, η έκταση της περιοχής ανέρχεται σε 702 εκτάρια και περιλαμβάνει οικοτόπους και είδη σημαντικά για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, μεταξύ άλλων υγροτόπους, ιχθυοπανίδα, ερπετά και πτηνά. Στα έγγραφα διατήρησης για την περιοχή IT6040010, μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων αναφέρονται η διατήρηση ή η αποκατάσταση της ευνοϊκής κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων και των ειδών, καθώς και η συνολική βιολογική ισορροπία της περιοχής. Ως παράγοντες κινδύνου αναφέρονται, μεταξύ άλλων, η αποστράγγιση και η πτώση της στάθμης των υπόγειων νερών. Η περιοχή αναφέρεται τόσο ως ζώνη ειδικής διατήρησης όσο και ως ζώνη ειδικής προστασίας, γεγονός που αντανακλά τη σημασία της για τη διατήρηση οικοτόπων και ειδών σε επίπεδο ευρωπαϊκού δικτύου προστατευόμενων περιοχών. Παραπομπές