Ciàssa du Semina(r)iu (Arbenga)

A Ciàssa du Semina(r)iu (Piazza Girolamo Rossi in italiàn, Piazza al Seminario intu passàu) a l'è ina ciàssa ch'a se tröva in Arbenga Veggia, intu quartê de San Giuànni. Sto(r)ia A ciàssa a se tröva intu quartê de San Giuànni, au fundu de Vìa Maineri, e dunca in sciu percursu de l'antìgu decümàn mascimu de l'Albingaunum rumâna, che pe(r)ò u l'è stètu interumpìu ciü a punènte cu'e recustrusiùi de l'Etè de Mezzu, segnu du vegnì mênu de l'impurtansa de sta vìa e du traffegu ch'u a traversâva. Chi u gh'é(r)a pöi in pussu, mensunàu du Quattrusèntu cumme pussu de San Lu(r)ènsu, ch'u l'axeva piàu u numme daa gêxa faciâ in scia ciàssa, dau sò fiàncu de punènte. Da vixìn aa gêxa e, de prubabile, propiu in sce stu ciasâ, du 1414 a gh'è a mensiùn du forum ubi venditur oleum, u mercàu de l'ö(r)iu, dund'e gh'é(r)an e mesü(r)e ufisiâli de capacitè fète de marme(r)u e che fòscia e sun propiu quelle cunservè au dì d'ancöi intu Müseu Sivicu. A gêxa de San Lu(r)ènsu a l'è stèta pe(r)ò supressa du 1586 e, tèmpu de quarche ànnu, a l'è stèta adatâ a sêde du semina(r)iu da diocexi, ch'u l'è restàu chi dau 1622 au 1929. De dòppu, u cumplessu u l'è vegnüu a sêde de scö(r)e "Faà di Bruno" de muneghe du Sufragiu, tantu che, insemme au tuponimu de "Dau Semina(r)iu Veggiu", intu parlâ pupulare u gh'è restàu aa ciàssa u numme de "Dau Sufragiu" o "Dau Famulatu". U numme ufisiâle u ne vegne pe' cuntra da l'intitulasiùn au Girolamo Rossi, stò(r)icu nasciüu a Vintimìa ch'u l'ha pübbricàu du 1870 ina stò(r)ia d'Arbenga e da sò diocexi. Descrisiùn A Ciàssa du Semina(r)iu a se tröva inta parte ciü a punènte d'Arbenga Veggia, cumpresa intu quartê de San Giuànni, sciübitu a setentriùn de l'asse de l'antìgu decümàn mascimu. Stu lì, pe(r)ò, u nu và ciü avanti fina a sgarbà d'inte mü(r)aje, cu'a sciurtìa prinsipâle a menà d'in Arbenga Veggia versu punènte che inte l'Etè de Mezzu a s'è defèti mesciâ ciü a setentriùn, in curispundènsa da Pòrte de Turlâ. Au dì d'ancöi a ciàssa a g'ha ina cianta retangulâre, slargâ rispèttu ae sò dimesciùi u(r)igina(r)ie, pe' in'estensciùn de 418 mêtri quaddri inte tüttu. Cruxe(r)e U Caruggiu au Semina(r)iu, in cürtu carugettu ch'u parte d'inta Vìa de Turlâ e ch'u pìa u numme da Semina(r)iu situàu inte sta ciàssa. U Caruggiu du Fen u ne vegne d'inta Vìa de Turlâ cumme quellu au Semina(r)iu; au dì d'ancöi u l'è stètu intitulàu aa Ma(r)iö(r)a Asche(r)u, benefatùa che du Sinquesèntu a l'axeva lasciàu i sò avèi ae fantìne de l'urdine di Artefici. Vìa Baccio Emanuele Maineri, dedicâ au scritû tui(r)anìn, insemme a Vìa Ricci a furma a cruxe(r)a di Quattru Canti, marcâ fina daa presènsa da lugetta ch'a ne pìa u numme. A rapresènta l'ürtimu trètu du decümàn màscimu versu munte, druvènduse a partì daa Cà di Lengueja Do(r)ia pe' cuntinuà fina inte Vìa de Medaje d'Ò(r)u. Vìa Giuseppe Cottalasso, dedicâ a l'aucattu e scritû arbenganese, autû de ün di libbri ciü impurtanti in scia sto(r)ia d'Arbenga, a l'è u caruggiu ch'u zunta a Ciàssa de Semina(r)iu cu'a Ciàssa de San Dumenegu, ciü a meridiùn, sgarbandu pe'a precixùn in curispundènsa da Vìa aa Sènta. Architetü(r)e Nòtte Nòtte au tèstu Nòtte bibliugrafiche Bibliugrafìa (IT) Josepha Costa Restagno, Albenga: topografia medioevale, immagini della città, in Collana storico-archeologica della Liguria occidentale, Vul. XXI, Milàn, Istituto Internazionale di Studi Liguri, 1979. (IT) Josepha Costa Restagno, Albenga, Le città della Liguria, Vul. 4, Zena, Sagep, 1993, ISBN 88-7058-479-8. (LIJ, IT) Angelo Gastaldi, U Strada"iu, in De tüttu in po', Arbenga, Edizioni del Delfino Moro, 1996. (IT) Giosetta Bertonasco Rubatti, Le Torri di Albenga, Memoïa Arbenga, Arbenga, Edizioni del Delfino Moro, 2010. (IT) AA.VV., Stradario essenziale del centro storico della Città di Albenga, Arbenga, Edizioni dell'Unitre Ingauna, 2001. Âtri prugètti Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Ciàssa du Semina(r)iu Ligammi de fö(r)a (IT) AA. VV., Girolamo Rossi, piazza, in sce Albenga: Immagini e Ricordi.