Bresciako erromatar antzokia

Bresciako erromatar antzokia (italieraz: Teatro romano di Brescia) Brescian -antzinako Brixian- dagoen antzoki erromatara da, kapitoliotar tenplu eta foroaren ondoan dagoena. 2011n, Gizateriaren Ondare izendatu zuten, «Longobardoak Italian: botere-lekuak (568-774)» multzoaren barruan. Historia Antzokia flaviotar garaian eraiki zuten, ondoko Capitolium bezala (arkupe baten bidez lotuta zegoena), eta Septimio Severoren agintaldiaren hasieran eraberritu zen, III. mendean. Ziur aski, IV. mendean inguruan zegoen eraikin erlijiosoa zati batean eraitsi zuen sute berak kaltetu zuen, baita V. mendeko lurrikara batek ere, eszenatokia eta kalera ematen zuen horma erabat suntsitu baitzituen. Hala ere, 1173ra arte erabili zen. Eraikina Kapitolio ondoan aurkitu zuten 800. urtean, antzokiaren hondakinen gainean hainbat garaitan sortutako eraikin guztiak eraitsi zirenean, Maggi Gambara jauregia izan ezik, harmailen mendebaldeko zatia hartzen baitu oraindik, balio historiko eta artistiko handiko freskoak baititu. Egitura Antzokia, neurri batean, Cidnea muinoaren malda naturala erabiliz eraiki zen. Egituraren aukeraketa antzinako antzoki grekoetara hurbiltzen da erromatarretara baino, non harmailak egitura batek eusten zituen. Hori guztia ikus daiteke gaur egun; izan ere, harmailetako errenkadarik baxuenak, zuzenean lurrean bermatuta, iraun duten bakarrak dira; aldiz, eraikitako arkuek eusten dieten guztiak desagertu egin dira, azken horiek erori egin direlako. Kapitolioaren eta Foroaren hurbiltasunak, alderdi batzuetan Erromako Ponpeioren Antzokia gogorarazten duena, adierazten digu antzerkia herritarraren bizitza sozial eta erlijiosoaren funtsezko zati bat zela. Eraikina Italiako iparraldeko handiena zen (Veronako antzokiaren ondoren) eta 86 metroko luzera eta 34 metroko altuera zuen. Eszenatokiak 48 metroko luzera zuen. Kalkuluen arabera, antzerkiak 15.000 pertsona inguru har zitzakeen. Erromatar antzoki guztiek bezala, erraz ezagutzen da hemizikloaren forma, gaur egun ere ondo ikusten dena. Antzokia tenpluari lotuta zegoen areto luze baten bidez. Pilastriniek, gainera, toskanar ordenako kapitelak zituzten bi pilastra ilaratan banatzen zuten. Hondarrak Gaur egun, harmailen, agertokiaren eta kalearen jatorrizko hormaren aztarnak ikus daitezke. Beste aztarna batzuk Maggi Gambara jauregia eremuan daude, edo eraikinean bertan: barruan, erromatarren garaiko zoladura eta horma-hondarrak ikus daitezke, foroa utzi zen lehen urteetakoak. Urteetan zehar hainbat errebalorizazio-proiektu proposatu dira, esate baterako, eroritako harmailak zurez berreraikiz, baina ez da ezer egin. Esku-hartzeak, izan ere, zentzua izango luke testuinguru berean berrosatuko balitz, bai irisgarritasunari dagokionez: antzokia oso mugatuta dago Cidneo muinoaren eta hegoaldean dauden Erdi Aroko etxeen ilara baten bidez; indarrez egingo liratekeen eraispenetatik ihes eginda, eszenatokiaren gutxieneko bat berreraikitzeko asmoa balego eta Musei bidearekin konexio eraginkorren bat balego, gaur egun sarbidea dagoen kale estuetara mugatuta. Erreferentziak Kanpo estekak