Lakvila

Lakvila (it. L'Aquila) është një qytet dhe komunë në Italinë qendrore, kryeqendra e rajonit Abruco dhe e provincës së Lakvilës. Qyteti shtrihet në zemër të Abrucos, në një lartësi mbi 700 metra mbi nivelin e detit, dhe përfaqëson një nga qendrat historike, administrative, universitare dhe kulturore më të rëndësishme të Italisë qendrore. Gjeografia Lakvila ndodhet në një pellg të brendshëm malor, e rrethuar nga vargmalet e Sirente-Velinos në njërën anë dhe nga masivi i Gran Sassos së Italisë dhe malet e Lagës në anën tjetër. Faqja zyrtare e komunës e përshkruan qytetin si të vendosur në 721 metra mbi nivelin e detit, në zemër të Abrucos. Territori komunal shtrihet në 473,40 km² dhe është një nga më të mëdhenjtë në Italinë qendrore. Historia Lakvila u themelua në vitin 1254 me diplomën e mbretit Corrado IV. Sipas traditës historike të qytetit, themelimi lidhet me bashkimin e banorëve të një numri të madh kështjellash dhe vendbanimesh të zonës përreth, gjë që shpjegon edhe rëndësinë simbolike të Fontana delle 99 Cannelle në kujtesën urbane të qytetit. Qyteti u bë shpejt një qendër e rëndësishme tregtare dhe politike në brendësi të Italisë jugore mesjetare. Në vitin 1294, në bazilikën e Collemaggios, Pietro da Morrone u kurorëzua papë me emrin Celestino V, ngjarje që e lidhi përgjithmonë historinë e Lakvilës me Perdonanza Celestiniana. Më 6 prill 2009 qyteti u godit nga një tërmet shkatërrues që shkaktoi 309 viktima dhe dëme shumë të mëdha në qendrën historike dhe në territorin përreth. Pas kësaj ngjarjeje, Lakvila është bërë edhe simbol i rindërtimit urban dhe institucional në Italinë bashkëkohore. Demografia Sipas të dhënave të përditësuara mbi bazë ISTAT, Lakvila kishte 70.425 banorë më 31 dhjetor 2024. Qyteti ruan një rol të fortë si qendër urbane e brendësisë së Abrucos, me një profil demografik të lidhur ngushtë me funksionet administrative, universitare dhe të shërbimeve. Ekonomia Në plan historik, Lakvila u zhvillua si treg i madh i territorit përreth, i ushqyer nga prodhimet bujqësore të pellgut, nga zafrani i zonës dhe nga ekonomia baritore e transhumancës, që ushqeu tregtinë dhe manifakturën vendase. Në periudhën bashkëkohore, profili ekonomik i qytetit lidhet kryesisht me administratën publike, shërbimet, universitetin, kërkimin dhe veprimtaritë kulturore, si edhe me procesin e gjatë të rindërtimit pas tërmetit të vitit 2009. Monumentet dhe kultura Qendra historike e Lakvilës ruan një trashëgimi të rëndësishme mesjetare dhe moderne. Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë bazilika e Collemaggios, bazilika e San Bernardinos, Fontana delle 99 Cannelle, Fontana Luminosa dhe Castello Cinquecentesco. Një rol qendror në identitetin kulturor të qytetit e ka Perdonanza Celestiniana, festë e lidhur me bulën e faljes së Celestinit V. Komuna e Lakvilës kujton se kjo traditë u njoh nga UNESCO në vitin 2019 si pjesë e trashëgimisë kulturore jomateriale të njerëzimit. Në vitin 2026 Lakvila mban titullin Capitale italiana della Cultura, gjë që ka forcuar më tej profilin e saj kombëtar në fushën e kulturës dhe të promovimit territorial. Në qytet ndodhet edhe Muzeu Kombëtar i Abrucos (MuNDA), një nga institucionet muzeale më të rëndësishme të rajonit. Arsimi dhe kërkimi shkencor Lakvila është një qytet universitar me traditë të gjatë. Universiteti i Lakvilës i ka rrënjët e veta në kërkesat e para të shekullit XV dhe sot përfaqëson institucionin më të rëndësishëm të arsimit të lartë në qytet. Në qytet ndodhet gjithashtu Gran Sasso Science Institute, shkollë ndërkombëtare doktorale dhe qendër kërkimore e themeluar me ligj italian në vitin 2012, edhe si pjesë e procesit të rilindjes akademike e shkencore pas tërmetit të vitit 2009. Transporti Transporti urban në Lakvilë menaxhohet nga AMA SpA (Azienda Mobilità Aquilana), kompania e mobilitetit të qytetit që operon linjat dhe oraret e shërbimit publik lokal. Qyteti është i lidhur me rrjetin hekurudhor rajonal dhe me shërbimet intermodale tren+autobus të Trenitalias, të cilat përfshijnë ndalesat L'Aquila Centro, L'Aquila Collemaggio dhe L'Aquila Ospedale Univers. Coppito. Aeroporti më i afërt është Aeroporto Internazionale d'Abruzzo në Peskara, i lidhur me Lakvilën me shërbime autobusësh rajonalë. Sporti Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Lakvilës. Komuna i kushton një seksion të veçantë impianteve sportive dhe politikave sportive, ndërsa qyteti është zgjedhur edhe Capitale europea dello sport 2022. Qyteti lidhet veçanërisht me traditën e ragbit. Stadio Tommaso Fattori është një nga impiantet sportive simbol të Lakvilës dhe komuna e ka përdorur shpesh si qendër të ngjarjeve të rëndësishme të ragbit kombëtar dhe ndërkombëtar. Përveç ragbit, qyteti ka investuar edhe në impiante të tjera, si palazzetto i viale Ovidio, i inauguruar rishtazi dhe i menduar për veprimtari të ndryshme sportive. Feja dhe traditat qytetare Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Maksimi. Faqja zyrtare e komunës e lidh qartë festën qytetare me datën 10 qershor, ditë në të cilën mbyllen edhe zyrat komunale me rastin e festës së patronit. Tradita më e rëndësishme fetare dhe qytetare e Lakvilës mbetet megjithatë Perdonanza Celestiniana, e cila zhvillohet çdo vit rreth hapjes së Porta Santa në bazilikën e Collemaggios dhe është një nga simbolet identitare më të forta të qytetit. Shih edhe Abruco Italia Referime Lidhje të jashtme Faqja zyrtare e Komunës së Lakvilës Faqja zyrtare e L'Aquila 2026 Faqja zyrtare e Universitetit të Lakvilës