Santo Stefano basilika (Bolonia)

Santo Stefano basilika ( boloñeseraz cîṡa ed San Stêven ) Boloniako eraikin erlijiosoen multzo monumental bat da. Izen bereko plazari begira dago. "Zazpi Elizak" edo "Sette Chiese" bezala ere ezagutzen da. Basilika txiki baten kategoria du eliza katolikoan . Osagarriak Zazpi eliza direlakoak dira (multzoko beste elementu batzuekin batera, eta planoan duten zenbaketarekin): 1. Gurutziltzatuaren eliza, Chiesa del Crocifisso 2. Gurutziltzatuaren elizako presbiterioa lehenago eliza beregaina izan zen, San Joan Bataiatzailearena, Chiesa di San Giovanni Battista 3. Konfesoreen eliza, multzoko kripta, jatorriz Chiesa de' Confessi 4. Hilobi Santuaren eliza edo basilika, Basilica del Sepolcro 5. Vitalis eta Agricola santuen eliza 6. Pilatoren patioa, Cortile di Pilato, non San Petri Oilarra eta Pilatoren Garbiontzia dauden. 7. Martyrium eliza, edo Hirutasunarena, Chiesa della Trinità, Chiesa del Martyrium 8. Klaustroa. 9-10. Xingolaren eliza, Chiesa della Benda, non Xingola Santua gurtu izan den. 9-10-11-12. Museoa. Historia K.o. 100. urtearen inguruan, Boloniako emakume aberats batek Isisi eskainitako tenplu pagano bat eraiki zuen gaur egun Hilobi Santuaren basilika dagoen iturburu natural baten kokalekuan. Tenpluaren erdian zutabe zirkular bat zegoen, arkitrabe zirkular bat eusten zuena. 393an, Milango Anbrosio apezpikuak Boloniako lehen martiri kristauen hilobiak aurkitu zituen bertan, Vitalis eta Agrikola santuenak, 304an hil zirenak. Seguruenik, haiei eskainitako santutegi bat eraiki zen Isisen tenpluaren ezkerrean. V. mendean, 450erako, Boloniako apezpiku Petroniok eliza bat eraiki zuen bertan, egungo forma eta tamainarekin, hiriko katedral bezala, bi martiriei eskainia. Vitalis eta Agrikola Santuen eliza hori IV. mendekoa da jatorriz eta bi martirien sarkofagoak gordetzen ditu. Aldi berean, Petroniok Isisen tenplua bataiotegi bihurtu zuen, Jordan ibaiko ur anpoila batekin iturburu naturala berriro sagaratuz eta berarentzat lurperatze leku gisa aukeratuz. Beraz, tradizioak San Petronio izendatzen du basilikaren sortzaile gisa. Apezpikuaren asmoan Jerusalemgo Hilobi Santua imitatzeko asmoa egon zen. Aldare bat eta pulpitu bat zituen gelaxka batean zegoen San Petronioren hilobia . 727an Liutprandok, lonbardiarren erregeak, hiria inbaditu eta Hilobi Santuaren eskuinaldean bere katedrala edo gutxienez basilika nabarmen bat eraiki zuen, San Joan Bataiatzaileari eskainiz (gaur egun Gurutziltzatuaren eliza). X. mendearen hasieran hungariarren inbasio bortitzean suntsitu zuten konplexua, eta XI. mendearen hasieran beneditar monjeek berreraiki zuten neurri handi batean. Oraingo honetan, Confessi eliza ere eraiki zen (gaur egun Gurutziltzatuaren elizaren kripta) Vitalis eta Agricola santuen erlikiak babesteko, Karlomagnok 786an partzialki hartutakoak. Garai bertsukoak dira kanpandorrea eta ondoko eraikinak, Pilatoren patioa eta klaustroa, baita monasterioko beste eraikin batzuk ere. Beraz, eraikinen jatorria oso antzinakoa da: Vitale eta Agricola Santuen eliza IV. mendekoa da, behintzat bere kapera jatorrizkoa; Hilobi Santuaren eliza V. mendekoa da; Gurutziltzatuaren eliza eta bere presbiterio altxatu ziren VIII. mendean dira, eta bere kripta, Pilatoren patioa, klaustroa eta kanpandorrea XI. mendekoak dira. 1880 inguruan eta XX. mendearen lehen hamarkadetan egindako zaharberritze ugariek hainbat gehigarri ezabatu zituzten (XVII. mendeko "kapera" izan ezik), baina konplexuaren itxura zaharra ere aldatu zuten. Adibidez, Pilatoren Patioa, jatorriz hiru zutabe eta alde bakoitzean lau arku zituena, eta Trinitatearen Eliza aldatu ziren. Patioa handitu egin zen arku bat gehituz eta Martyrium elizaren fatxada atzeratuz (jatorriz absidea izateko pentsatua zena, ez fatxada). Zoritxarrez, aldaketa hauek Jerusalemgo Hilobi Santuaren egungo formaren ezagutzan oinarritu ziren, Gurutzaden garaiko arkitekturari jarraiko, non eta Santo Stefano konplexua IV. mendeko Konstantinoren garaiko jatorrizko ereduan inspiratuta zegoela jakin gabe. 2013az geroztik, Basilikak Brasilgo kongregazioko beneditarren talde monastiko bat hartu zuen. 2020az geroztik, beneditarren ondorengotza frantziskotar txikiek hartu dute. Deskribapena Santo Stefano plazatik, Gurutziltzatuaren, Hilobiaren eta Vitale eta Agricola Santuen hiru elizen fatxaden ikuspegi panoramikoa ageri da. Tipologia anitzak, esku-hartze, zaharberritze eta berritze ugari izan arren, multzoak estilo-homogeneotasun sendoa erakusten du, eta horrek Boloniako hiriko monumentu erromaniko interesgarriena bihurtzen du. Basilikaren kanpoaldean, Boloniako lehen gotzainen gorpuzkiak gordetzen zituzten Erdi Aroko bi sarkofago zeuden. 1994an plazako zoladura zaharberritu ondoren, sarkofago hauek Gurutziltzatuaren elizaren eskuinaldearen ondoko lorategian jarri ziren. Iruditegia Erreferentziak Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, italierazko wikipediako «Basilica di Santo Stefano (Bologna)» artikulutik itzulia izan da, 2025-11-18 data duen 148034953 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2025-11-18 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera. Kanpo estekak