تێمپیۆ ڤۆڵتیانۆ

تێمپیۆ ڤۆڵتیانۆ مۆزەخانەیەکە لە شاری کۆمۆ، لۆمباردیا، ئیتالیا، کە تەرخانکراوە بۆ زانا ئەلێساندرۆ ڤۆڵتا (١٧٤٥–١٨٢٧). ڤۆڵتا فیزیکزانێک بوو کە بە داھێنانی یەکەم باتری کارەبایی (کۆمە ڤۆڵتا) ناسراوە، لە کۆمۆ لەدایکبووە و بەشێکی زۆری ژیانی لەوێ بەسەر بردووە، یەکەم پۆستی پڕۆفیسۆری لە قوتابخانەی شاھانەی کۆمۆ لە نێوان ساڵانی ١٧٧٤ بۆ ١٧٧٩ وەرگرتووە پێش ئەوەی لە ساڵی ١٨١٩ لەو شارە خانەنشین بێت. مۆزەخانەکە، کە بە شێوازی نیۆکلاسیک دیزاین کراوە، لەسەر کەناری دەریاچەی کۆمۆ وەستاوە و کۆمەڵێک ئامرازی زانستیی ڕەسەنی تێدایە کە لەلایەن ڤۆڵتاوە بەکارھێنراون، لەگەڵ کەلوپەلە تایبەتییەکان و ڕێزلێنانەکانی. مێژوو بیرۆکەی دروستکردنی مۆزەخانەیەکی ھەمیشەیی بۆ میراتی زانستیی ڤۆڵتا دوای ئاگرکەوتنەوەیەکی وێرانکەر لە ساڵی ١٨٩٩ سەری ھەڵدا کە پێشانگایەکی کاتیی گەورەی لە کۆمۆ لەناو برد کە بۆ سەدەمین ساڵیادی داھێنانی کۆمە ڤۆڵتا ڕێکخرابوو. زۆرێک لە ئامراز و بەڵگەنامە ڕەسەنەکان لەو ئاگرەدا لەناوچوون، ئەمەش پێویستیی ھەبوونی شوێنێکی سەلامەتی بۆ پاراستنی شوێنەوارە ماوەکان دەرخست. پڕۆژەکە لەگەڵ نزیکبوونەوەی سەدەمین ساڵیادی کۆچی دواییی ڤۆڵتا (١٩٢٧) پێشوەچوونی بەخۆیەوە بینی. بوودجەی کارەکە لەلایەن پیشەسازیی لۆکە و سیناتۆر فرانسیسکۆ سۆماینی دابینکرا، کە داوای دروستکردنی بیناکەی وەک دیارییەک بۆ شارەکە کرد. تەلارسازە دیاریکراوەکە فێدریکۆ فریجێریۆ بوو، کە بە کارەکانی لە نۆژەنکردنەوەی بینا مێژوویییەکان لە ناوچەی کۆمۆ ناسرابوو. کارەکانی دروستکردن لە ساڵی ١٩٢٥ دەستی پێکرد و بیناکە لە ساڵی ١٩٢٧ تەواو بوو، ھەرچەندە کردنەوەی فەرمی لە ١٥ی تەممووزی ١٩٢٨ ئەنجام درا. بیناکە لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا بەھۆی لافاوەوە زیانی بەرکەوت بەڵام دواتر کارەکانی نۆژەنکردنەوەی بۆ ئەنجامدرا. ئەم شوێنە وەک نیشانەیەک لەسەر کەناری دەریاچەی کۆمۆ ماوەتەوە و وەک بەشێک لە تۆڕی مۆزەخانە مەدەنییەکانی شارەکە (Musei Civici di Como) بەڕێوەدەبرێت. سەرچاوەکان