სანტ-ანდრეას ეკლესია (პისტოია)

წმინდა ანდრიას სამრევლო ტაძარი (იტალ. Pieve di Sant'Andrea) — რომის კათოლიკური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს იტალიაში, ტოსკანის რეგიონის ქალაქ პისტოიის ისტორიულ ცენტრში. ტაძარი აგებულია VIII საუკუნეში; იგი წარმოადგენს ამავე სახელწოდების სამრევლოს ცენტრს, რომელსაც პისტოიის ეპარქიის სამღვდელოება მართავს. ეკლესია ცნობილია მოქანდაკე ჯოვანი პიზანოს მიერ შესრულებული უნიკალური კათედრით (ამბიონით). ისტორია და არქიტექტურა დაახლოებით VIII საუკუნეში დაარსებულ ეკლესიას თავდაპირველად მცირე ზომები ჰქონდა, თუმცა XII საუკუნის მეორე ნახევარში მან ამჟამინდელი სახე არქიტექტორ ბუონოს წყალობით მიიღო. ტაძრის სიგანე არ შეცვლილა, მაგრამ სიმაღლის მატებამ შენობას ის განსაკუთრებული ვერტიკალურობა შესძინა, რაც დღემდე მის მახასიათებელს წარმოადგენს. ფასადი გაფორმებულია ორფერიანი მარმარილოს მოპირკეთებით, რაც დამახასიათებელია ტოსკანის რომაული ეკლესიებისთვის, თუმცა პიზის გავლენით შესრულებულ ე.წ. „რომაულ-პიზურ სტილში“, რაც განსაკუთრებით შეიმჩნევა დეტალებში. მაგალითად, ცენტრალური პორტალის არქიტრავზე გამოსახულია „მოგვთა მსვლელობა“ — მსგავს კონტექსტში ეს საკმაოდ იშვიათი იკონოგრაფიაა და, შესაძლოა, აიხსნებოდეს იმ ფაქტით, რომ სამრევლო ტაძარი მდებარეობდა ვია ფრანჩიჯენაზე (Via Francigena), რომელიც შუა საუკუნეების მომლოცველთა ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მარშრუტს წარმოადგენდა. სვეტების კაპიტელები ოსტატ ენრიკოს ნამუშევარია, ხოლო ზედა ნაწილში, ლუნეტში განთავსებული წმინდა ანდრიას ქანდაკება უფრო გვიანდელ პერიოდს განეკუთვნება და შესრულებულია მოქანდაკის მიერ, რომელიც სრულყოფილად ფლობდა ცნობილი ჯოვანი პიზანოს მანერას. XV საუკუნის ბოლოს დასრულდა ფასადის ზედა ნაწილი და აიგო ცენტრალური ნავის კამარა. 1506 წელს ბერნარდინო დელ სინიორაჩომ მიიღო შეკვეთა აფსიდისა და კედლების ქვედა ნაწილის ფრესკულ მოხატულობაზე, საიდანაც ჩვენს დრომდე მხოლოდ ცენტრალური ნაწილია შემორჩენილი, სადაც გამოსახულია მამა ღმერთი მანდორლაში. მარჯვენა საკურთხეველში განთავსებულია ნახატი „წმინდა ანდრიას წამება“, რომელიც დაუკვეთეს ჯოვანი ბატისტა ვოლპონის (ცნობილი როგორც „lo Scalabrino“) ბერნარდინო დეტისთან თანამშრომლობით, თუმცა 1531-1532 წლებში სამუშაო მხოლოდ პირველმა მათგანმა შეასრულა. ნავის მარცხენა მხარეს მდებარეობს მელოკის საკურთხეველი, სადაც აღმართულია ჯოვანი პიზანოს „ჯვარცმა“. იგი განთავსებულია „მგლოვიარეებისა და აღდგომის“ ამსახველი ფრესკის ფონზე, რომელიც დაახლოებით 1507 წლით თარიღდება (მიეწერება ჯერინო ჯერინის ვოლპონისთან თანამშრომლობით). XVII საუკუნეში, სამრევლო მღვდლის, ბარტოლომეო ჩელეზის ინიციატივით, ნავების გასწვრივ სხვა საკურთხევლებიც დაამატეს, ხოლო მათთვის ნახატები კრისტოფანო ალორისა და ლუკელ ჯიროლამო სკალიას დაუკვეთეს. ტაძარში განთავსებულია ტრონჩის (Trunci) საორგანო სახელოსნოს მიერ დამზადებული ორღანი (opus 316), რომელიც 1865 წელს კასტელინა-დი-სერავალე-პისტოიეზეს ეკლესიისთვის აიგო, მოგვიანებით კი ამჟამინდელ ადგილზე გადმოიტანეს. იგი განთავსებულია მარჯვენა გვერდითა ნავის იატაკზე, აქვს მექანიკური ტრაქტურა და 15 რეგისტრი. გალერეა სქოლიო