Katania

Katania (italisht: Catania) është një qytet dhe komunë në Itali, në bregun lindor të Sicilisë, kryeqendra e qytetit metropolitan të Katanias. Qyteti është një nga qendrat më të mëdha historike, universitare, ekonomike dhe kulturore të Sicilisë dhe qyteti i dytë i ishullit për nga popullsia pas Palermos. Gjeografia Katania ndodhet në bregun lindor të Sicilisë, në brigjet e Detit Jon, në rrëzë të Etnas. Territori i saj paraqet një peizazh të larmishëm: është kryesisht i rrafshët në jug e juglindje, ndërsa në veri lidhet me shpatet e vullkanit dhe me zonën e gjerë të fushës së Katanias. Territori komunal ka një sipërfaqe prej 183,12 km² dhe qyteti ngrihet në 7 metra mbi nivelin e detit. Historia Katania ka origjinë shumë të lashtë dhe u themelua si koloni greke në shekullin VIII p.e.s. Gjatë historisë së saj u ndikua nga grekët, romakët, bizantinët, arabët, normanët dhe aragonezët, duke u bërë një nga qendrat më të rëndësishme të Sicilisë lindore. Qyteti u godit rëndë nga shpërthimi i Etnës i vitit 1669 dhe nga tërmeti shkatërrues i vitit 1693. Rindërtimi i mëvonshëm, sidomos në stilin barok, i dha qendrës së tij historike pamjen me të cilën njihet sot. Demografia Katania kishte 298.054 banorë më 1 janar 2025. Qyteti është qendra kryesore urbane e Sicilisë lindore dhe një pol i madh administrativ, universitar, ekonomik dhe kulturor për territorin përreth. Ekonomia Ekonomia e Katanias mbështetet kryesisht në shërbimet, tregtinë, administratën publike, aktivitetet portuale, turizmin dhe arsimin e lartë. Qyteti ka edhe një rol të rëndësishëm në sistemin ekonomik të Sicilisë lindore falë pozitës së tij si nyjë transporti, pranisë së universitetit dhe lidhjes me zonat industriale e tregtare të territorit metropolitan. Monumentet dhe kultura Qendra historike e Katanias është pjesë e sitit të UNESCO-s Qytetet e vona baroke të Val di Notos, së bashku me qendra të tjera të Sicilisë juglindore. Ndër monumentet dhe hapësirat më të njohura të qytetit janë Piazza del Duomo, Katedralja e Shën Agatës, Fontana dell'Elefante, Via Etnea, Castello Ursino dhe Manastiri i Benediktinëve. Arsimi dhe kërkimi shkencor Katania është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Italisë jugore. Universiteti i Katanias është universiteti më i vjetër i Sicilisë dhe e daton themelimin e vet në vitin 1434, kur Alfonso i Aragonës autorizoi krijimin e Studium Generale. Prania e universitetit i jep qytetit një profil të fortë në arsimin e lartë, kërkimin shkencor dhe jetën studentore. Transporti Katania është një nga nyjat kryesore të transportit në Sicili. Stacioni hekurudhor i Katanias Centrale ka 7 binarë për shërbimin e udhëtarëve. Qyteti shërbehet nga Aeroporti ndërkombëtar i Katanias-Fontanarossa, i cili regjistroi 12.369.485 pasagjerë gjatë vitit 2025 dhe është aeroporti më i madh i Sicilisë. Feja dhe traditat qytetare Shenjta mbrojtëse e qytetit është Shën Agata dhe festa e saj kremtohet më 5 shkurt. Festa e Shën Agatës është një nga kremtimet fetare më të rëndësishme të Sicilisë dhe përbën një nga traditat qytetare më të njohura të Katanias. Shih edhe Sicilia Italia Qyteti metropolitan i Katanias Etna Referime Lidhje të jashtme Faqja zyrtare e Komunës së Katanias Faqja zyrtare e Universitetit të Katanias