აგრიპას აბანოები

აგრიპას აბანოები (ლათ. Thermae Agrippae) — რომაული ნაგებობა, აშენებული მარკუს ვიფსანიუს აგრიპას მიერ. ეს იყო ქალაქისათვის პირველი დიდი საზოგადოებრივი აბანო. დღეს აბანოების ნანგრევები უფრო თანამედროვე შენობებთანაა გაერთიანებული, მათ შორისაა 25 მ დიამეტრის მასიური კედელი, რომელიც მისაღები დარბაზის ნაწილი იყო. პერუზისა და პალადიოს მიერ შედგენილ ძველ რუკებში ნაჩვენებია ჯერ კიდევ ხელუხლებელი ნაგებობა. აბანოს პირველანდელი სახე, რომლის მშენებლობაც დასრულდა ძვ.წ. 19 წელს, იყო მხოლოდ საუნა. აბანოები წყლით მომარაგდა დიდი ტბიდან არხის გაყვანის შემდეგ. (არხს ერქვა „Stagnum Agrippae“). აბანოში აღმოჩენილი მარკუს ვიფსანიუს აგრიპას მარმარილოს ქანდაკების თავი ამჟამად ლუვრში ინახება. აბანოების გაფართოება გარდაცვალებამდე აგრიპამ აბანოები რომის მოქალაქეებს დაუტოვა - სწორედ ასე შეიქმნა პირველი საზოგადოებრივი აბანოს სტრუქტურა. აგრიპას აბანოები დაზიანდა სხვა ნაგებობებთან ერთად დიდი ხანძრის დროს, ახ.წ. 80 წელს, მაგრამ მალევე აღადგინა დომიციანემ. ის გაფართოვდა ადრიანეს დროს, ახ. წ. II საუკუნეში, მოგვიანებით კი იმპერატორ კონსტანციუსის და კონსტანსის დროს, ახ. წ. IV საუკუნეში. სიდონიუს აპოლონარისი აღნიშნავს, რომ აგრიპას აბანოები მეხუთე საუკუნეშიც კი გამოიყენებოდა. 599 წელს პაპმა გრიგოლ I-მა აბანო დედათა მონასტერად გადააკეთა. ახ. წ. VII საუკუნეში ნაგებობა მისი სამშენებლო მასალების ხელახლა გამოსაყენებლად დაანგრიეს, მაგრამ აბანოები XVI საუკუნემდეც კი გადარჩა, როდესაც ნანგრევები ბალდასარე პერუციმ და ანდრეა პალადიომ დახატეს. დღეს შემორჩენილია მისი წრიული კედლის მხოლოდ ნაწილი. აგრიპას აბანოების პირვანდელი ვერსია, რომელიც ასევე ცნობილია, როგორც ლაკონიკუმი, შეიქმნა ახ. წ. 25 წელს. რომაელი ახალგაზრდები მას სავარჯიშო ტერიტორიადაც იყენებდნენ. აგრიპას აბანოები ცნობილია მონუმენტური ქანდაკებებითაც, მათ შორის ლისიპოსის აპოქსიომენოსით (ლისიპოსი ალექსანდრე მაკედონელის კარის მოქანდაკე იყო). პლინიუსი რამდენჯერმე ახსენებს აბანოებს და აღნიშნავს, რომ ეს იყო "აღმავალი წერტილი ხელოვნებაში, ხოლო შენობა გარკვეული თვალსაზრისით აღიქმებოდა, როგორც ინოვაციური.“ ადგილმდებარეობა აგრიპას აბანოების სტრუქტურისა და ადგილმდებარეობის შესახებ ცოდნა ეფუძნება მარმარილოს მცირე ფრაგმენტებს, რომლებიც აღმოაჩინეს 1900 წელს და მე-16 საუკუნეში შესრულებულ ნახატებს. დღეს აბანოების არსებობაზე მწირი არქეოლოგიური მტკიცებულებაა შემორჩენილი. აბანოები აშენდა კამპუს მარტიუსზე, თავდაპირველ პანთეონთან ერთად, აგრიპას დიდი სამშენებლო პროგრამის ფარგლებში. სტრუქტურა იკავებდა დაახლოებით 110 მეტრს ჩრდილოეთით და სამხრეთით და 90 მეტს აღმოსავლეთით და დასავლეთით. აბანოები გარშემორტყმული იყო ბაღებით. შენობის ჩრდილოეთ ნაწილში 25 მეტრის დიამეტრის დიდი გუმბათი იყო („Arco Della Ciambella“). ის ჩანს XVII საუკუნეში აღმოჩენილ ესკიზებში. ითვლებოდა, რომ გუმბათი იყო აბანოს სტუმრების სოციალური თავშეყრის ადგილი. გუმბათის დასავლეთით მდებარე ტერიტორია ძირითადად ისეთი ფილებითაა დაფარული, რომლებიც დაგებული იყო რომაულ საუნებში. ეს ფაქტი ამტკიცებს იმ თეორიას, რომ აქ თავდაპირველად საუნა იყო და არა აბანო. აბაზანის ტიპები როგორც აღმოჩენებიდან ჩანს, აგრიპას აბანოებში იყო სამი ძირითადი ტიპის ოთახი: ფრიგიდარიუმი (ცივი აუზი), ტეპიდარიუმი (გრილი, საშუალო ტემპერატურის აუზი) და კალდარიუმი (ცხელი ოთახი და აუზი). რამდენიმე მეცნიერი ვარაუდობს, რომ ამ ოთახებში აბაზანის მიღება ხდებოდა ორივე თანმიმდევრობით, როგორც ცივიდან ცხელში, ისე ცხელიდან ცივში. ყველაზე ცხელი ოთახი, კალდარიუმი, თბებოდა იატაკქვეშა გათბობის სისტემით. ასევე ვარაუდობენ, რომ აბანოებს ზარიც ჰქონდა. სწორედ მისი საშუალებით აცნობებდნენ რომაელებს, რომ ცხელი აუზები ღია იყო. ზარები ასევე გამოიყენებოდა საბანაო კომპლექსის დახურვის შესატყობინებლად. აბანოები რომაულ სამყაროში იყო სოციალიზაციის, რეკრეაციისა და გართობის ყველაზე დიდი საშუალება. აქ მოქალაქეები ვარჯიშობდნენ, ფილოსოფიურ თემებზე საუბრობდნენ, თამაშობდნენ ბურთისა და სამაგიდო თამაშებს. ეჭვგარეშეა, რომ ეს კომპლექსები იყო რომაული მიკროსამყარო და თვით რომაული სამოქალაქო ცხვრების მცირე იმიტაციაც კი. წყაროები ინტერნეტში www.digitalaugustanrome.com www.maquetteshistoriques.com mapy.com სქოლიო