Làgu de Usìlia

U lägu de Usìlia (laj d'Oseria int'u dialettu de Usìlia) u l'è 'n lägu artificiäle lìgure ch'u se tröva int'u cumün d'Usilia, in Burmia. U l'è stètu custruìu a partì da-u 1937 fin a-u 1939, sbarandu u turénte Osiglietta, grassie a 'na diga artificiäle. L'inväzu artificiäle, cun 13 miliuìn de metri cübbi de capiensa u l'è u ciü grande de tütta a pruvincia de Sann-a. Geugrafìa U lägu u gh'ha 'na süperficie cunplesciva de 3 chilómetri de lunghessa pe quèxi 200 m de larghessa, u l'è tra l'ätru atraversóu da 'n pùnte ciamóu u punte de Manfrìn, da-u numme de l'inzegné che u l'ha prugetóu. E tère ch'u gh'è a l'in gìu sun caraterizè da boschi de castaĝn̂i e de fo; particuläre a l'è a prezensa de Carabus vagans, 'na specie de scarabeu ch'a se tröva sulu in Italia e in Fransa. U l'è prezente ascì de specie de pesci: scibén che a pesca inte tütta a zona a l'è cuntrulä in moddu streitu. Stoja A diga, custruìa fra i anni 1937 e 1939, a gh'ha in frunte de 224 m, cun 70,7 m d'artessa cunplescìva de sbaramentu. L'inpreiza ch'a l'ha fabricóu st'inpiantu a l'ea a Torno e C. de Milàn. Doppu a realizaçiùn d'u sbaramentu u l'è finìu sutt'ègua de cà d'u paize, cunpreiza 'na gexa: stu fètu u l'ha purtóu a-u spupulamentu d'e fraçiuìn de Usìlia de Cavallotti, Giachìn e Bertulotti, dunde alantùa ghe stävan quèxi 300 persunn-e e a-a giurnä d'ancö sun sutta l'ègua d'u bacìn artificiäle. Particuläre a l'è a riemersciùn de müàgge e de ruvinn-e ogni dexe o quatorz'anni, l'ürtima votta ch'u s'è svögióu a diga u l'é stètu fra u 2020 e u 2021, quande i rèsti de sta parte d'u paize se sun turna vista. U bacìn u l'è stètu realizóu pe gestì u flüssu d'ègua a-i inpianti d'e aciaierìe Falck, a valle d'a diga, e ascì pe furnì de l'ègua int'i tenpi de sessia de stè. Strutüa A diga a gh'ha 'na furma "a votta", cu'a curvatüa duggia e 'na scimetrìa rispèttu a l'asse de mezu, e a l'è d'u tüttu trasimàbile. Custruìa döviandu in genere de ciümentu armóu, cu'a bäze ch'a prezenta u̇n pulvìn e u̇n'armatüa a réi duggia e cun duì paramenti. Sti duì paramenti l'han 'na cuvertüa de calcestrüssu (pe quéllu a valle) e de gunite (pe quellu a munte). U̇na träve a va a cuvrì e zuntüe radiäli e d'u perimetru. U̇na lamma negä int'u calcestrüssu a va a rende a-u següu a rexistensa d'i giunti duvüi a-u retiäse de quest'urtimu. U l'è prezente ascì duì càreghi de süperficie e duì prufundi, ün de questi a "ezaurimentu", l'ätru de mezufundu ch'u l'äva u̇n'urìgine a funçiùn de ese u canä de derivaçiùn d'a galerìa ch'a saiea servìa pe prudüe a curente idru-elettrica. A capaçitè de prugèttu a l'è de 682 m3/s. Pruduçiùn de curente A diga de Usìlia a l'è stèta pensä ascì suviatüttu p'â pruduçiùn de curente, cun 'na putensa numinäle de l'inpiantu de 7 MW. U prugèttu iniçiäle u vedeiva ascì a custruçiùn de 'na çenträle idru-elettrica int'u paize de Muriädu, avendu u̇n canä de 12 km, ma questu u l'è restóu sulu insce papé. L'ègua a tegne senpre a regimme u sciümme ch'u vegne dövióu pö a valle, cun u̇n'opera de preiza a Mileximu (a 431 m) pe ese pö pasä int'a türbìnn-a d'a çenträle de Cäiru (a 'n livéllu de 326 m). Ancö a l'è de prupietè de Tirreno Power, a mèxima inpreiza d'a çenträle elettrica de Vuè, ch'a nu sfrütta l'inpiantu p'â pruduçiùn de energìa. Sport e pesca A regiùn in gìu a-u lägu a l'è traversä da diferenti percursi p'ê escursciùi, dunde se pö vedde ascì u culegamentu cu'a colla d'u Melognu. U lägu u custituisce 'na riserva de pesca, u l'è ascì ben ben frequentóu da-i apasciunè de canoa. Notte Notte a-u tèstu Notte bibliugràfiche Ätri prugètti Wikimedia Commons a contêgne di files in sce làgu de Usìlia