აკვა-ფელიჩეს შადრევანი

აკვა-ფელიჩეს შადრევანი (იტალ. Fontana dell'Acqua Felice) — მონუმენტური შადრევანი, რომელიც მდებარეობს რომში, იტალიაში, კურინალეს რაიონში. ასევე უწოდებენ მოსეს შადრევანს. იგი დაიდგა პაპ სიქსტუს V-ის დაკვეთით აკვედუკების პარკში მდებარე „Acqua Felice“-ს აკვედუკის აღდგენის აღსანიშნავად. შადრევანი დააპროექტა დომენიკო ფონტანამ და აშენდა 1585–1588 წლებში. მდებარეობს ლარგო სანტა სუზანასა და ვია ვენტი სეტემბრეს კვეთაზე. ლარგოს მოპირდაპირედ არის სანტა სუზანას ეკლესია, ხოლო გასწვრივ სანტა მარია დელა ვიტორიას ეკლესია. ისტორია პაპი სიქსტუს V-ის (საერო სახელით ფელიჩე პერეტის) თანამდებობაზე ყოფნის დასაწყისში, 1585 წელს, არსებობდა მხოლოდ ერთი, ძველი რომაული აკვედუკი, რომელსაც წყალი მოჰქონდა ქალაქამდე, “aqua vergine”. ის ერთადერთი ფუნქციონირებადი წყლის მილი იყო, ამიტომ რომში ყველა, ვისაც სუფთა სასმელი წყალი სურდა, უნდა წასულიყო ერთ შადრევანთან, დღევანდელ ტრევის შადრევნის მახლობლად. პაპმა სიქსტუსმა აიღო პასუხისმგებლობა სხვა აკვედუკების აღდგენაზე, მათ შორის „Acqua Alessandrina“-ს, რომელმაც პაპმა სახელი შეუცვალა და აკვა-ფელიჩე დარქვა. ახალი შადრევანი იყო რომში პირველი მონუმენტური შადრევანი ანტიკურ ხანაში აგებული შადრევნებისა და აბანოების შემდეგ. აკვედუკის აგების თავდაპირველი მცდელობა არქიტექტორ მატეო ბარტოლინისათვის წარუმატებელი აღმოჩნდა: ბარტოლინიმ არასწორად გამოთვალა არხის დახრილობა, ამიტომ წყლის ნაკადი საჭიროზე გაცილებით ნაკლებად მოედინებოდა ქვირინალის გორამდე, მისი მონუმენტური შადრევნისათვის განკუთვნილ ადგილამდე. მატეოს შემდეგ, აკვედუკის მშენებლობა დომენიკო ფონტანამ აიღო საკუთარ თავზე და დაასრულა კიდეც 1587 წლის ივნისისთვის. დომენიკო ფონტანამ შადრევანი დააპროექტა ძველი რომაული ტრიუმფალური თაღის სტილით. შადრევნის ფასადზე, ისევე როგორც ძველ რომაულ შადრევნებზე, იყო წარწერა, რომელიც ხოტბას ასხამდა მის მშენებელს, პაპ სიქსტუსს. ფასადზე აგრეთვე არის ანგელოზების გამოსახულება პაპის სახელითა და გერბით ხელში. დეკორი შადრევნის თაღების ქვეშ არსებული ქანდაკებების დიზაინში ერთმანეთს ერწყმის ბიბლიური და პოლიტიკური მოტივები. ცენტრალურ თაღზე დგას მოსეს დიდი ქანდაკება, რომელიც 1588 წელს ლეონარდო სორმანიმ და პროსპერო და ბრეშიამ ერთობლივი ძალისხმევით გამოაქანდაკეს. პაპი, როგორც ქრისტიანული სახელმწიფოების რელიგიური და პოლიტიკური მმართველი, ბუნებრივია რომ მოსესადმი პატივისცემასა და სიახლოვეს გრძნობდა. მარცხენა ბარელიეფი, რომელსაც ზოგჯერ მოიხსენიებენ, როგორც აარონის გამოსახულება და გამოქანდაკებულია ჯოვანი ბატისტა დელა პორტას[5] მიერ, შესაძლოა გამოსახავდეს ან მოსეს სასწაულებს მარაში, სადაც მოსემ წყაროს წყალს სიმწარე მოაშორა და სასმელად ვარგისი გახადა, ან უფრო სავარაუდოა, რომ ის არის სიმბოლო კლდეზე მომხდარი სასწაულისა, სადაც მოსემ ქვიდან წყალი გამოადინა. (17:5-7). პაპს სურდა, რომში წყლის ახალი აკვედუკის შექმნა ხალხს მოსეს სასწაულებთნ შეედარებინა. და ბოლოს, ბარელიეფი მარჯვნივ, გამოქანდაკებული ფლამინიო ვაკასა და პიეტრო პაოლო ოლივიერის მიერ, ასახავს ან ჯოშუას, ან გედეონს (7:5), რადგან ის შემოსილია ჯარისკაცის აბჯრით და ცხოველის მგავსად, ველური მანერით სვამს წყალს. გარდა ამისა, ჯარისკაცის რომაული ჩაცმულობის გათვალისწინებით, ის შეიძლება ასახავდეს იმპერატორ სეპტიმიუს სევერუსის მიერ ძველი რომაული აკვედუკის დაარსებას. ეს რელიეფი ემსახურებოდა იმ მიზანს, რომ აკვედუკის პაპის მიერ აღდგენა ხალხს ძველი რომის მიღწევებისთვის შეედარებინა, ან დაენახა, როგორც ქალაქის წინანდელი დიდების გადმონაშთი და მისი აღდგენისაკენ გადადგმული პირველი ნაბიჯი. წყალი ქანდაკებებიდან ჩაედინება აუზში, სადაც ოთხი ლომი დგას. თავდაპირველად ოთხივე ლომი ძველი ეგვიპტური ქანდაკება იყო, მაგრამ ახლა მხოლოდ მისი ასლებია. ოდესღაც რომაული პანთეონის წინ აგრიპასადმი მიძღვნილ მონუმენტური შადრევანშიც იმავე ქანდაკებები ფიგურირებდა. ამბობენ, რომ თაღების სვეტებიც სწორედ ამ ნაგებობის მიბაძვით არის მორთული. მოსეს ქანდაკება იმ დროს გააკრიტიკეს სხვა ქანდაკებებთან შედარებით დიდი ზომის გამო, რადგან თითქოს არაპროპორციულად ჩანდა შორიდან, მაგრამ შადრევანმა მაინც მიაღწია თავის პოლიტიკურ დანიშნულებასა და მიზანს - ეს იყო ერთგვარი განცხადება იმის შესახებ, თუ როგორ ემსახურებოდა კათოლიკური ეკლესია, პროტესტანტული რეფორმაციისგან განსხვავებით, რომის ხალხის საჭიროებებს. მან ასევე მიაღწია თავის სოციალურ დანიშნულებას - ააღორძინა რომში მდებარე სოფლებისა და ვილების მეურნეობა და რომი გადააქცია აყვავებულ, ურბანულ ქალაქად სასმელად ვარგისი წყლის მეშვეობით . მოქალაქეებს სახლთან უფრო ახლოს მიეწოდებოდათ წყალი და მხოლოდ ერთ შადრევანთან, დაუსრულებელ რიგებში დგომა აღარ უწევდათ. წყაროები ინტერნეტში www.walksinrome.com www.turismoroma.com www.atlasobscura.com www.tripadvisor.com www.getbacklauretta.com სქოლიო