Potenca

Potenca (italisht: Potenza) është një qytet dhe komunë në Italinë jugore, kryeqyteti i rajonit Bazilikata dhe i provincës me të njëjtin emër. Qyteti shtrihet në shpatin verior të luginës së sipërme të lumit Basento, në Apeninet e Lucanisë, dhe është një nga kryeqytetet krahinore më të larta në Itali. Gjeografia Territori komunal i Potencës ka një sipërfaqe prej 175,43 km² dhe ngrihet rreth 819 m mbi nivelin e detit. Qyteti është zhvilluar mbi një kreshtë të zgjatur në drejtimin verilindje–jugperëndim, ndërsa zgjerimi modern urban është përhapur edhe në pjesën e ulët të luginës së Basentos. Historia Origjina e Potencës është shumë e lashtë dhe burimet antike e lidhin me qytetin e vjetër të Potentia në Lucani. Sipas traditës historike të ruajtur nga komuna dhe nga Treccani, qyteti u përfshi në konfliktet midis romakëve, samnitëve dhe lucanëve; pas Kanës kaloi në anën e Hanibalit, por më pas u godit nga Roma dhe u reduktua nga municipium në praefectura, për t’u bërë më vonë edhe koloni ushtarake. Në shekujt pasues Potenca kaloi nëpër periudhën bizantine, lombarde dhe normane. Treccani vëren se në vitin 1806 qyteti u ngrit nga francezët në rang kryeqendre rajonale dhe se më 28 gusht 1860 ishte qyteti i parë i Italisë jugore që u ngrit kundër garnizonit burbon. Demografia Sipas të dhënave ISTAT të ripërpunuara nga Tuttitalia, popullsia rezidente e Potencës më 31 dhjetor 2024 ishte 63.864 banorë. Monumentet dhe kultura Midis monumenteve më të rëndësishme të qytetit janë Katedralja e Shën Gerardit, Kisha e Shën Mikelit Kryeengjëll, Kisha e Varrit të Shenjtë dhe Kisha e Shën Françeskut. Katedralja ndodhet në një nga pikat më të larta të qytetit dhe iu kushtua më vonë Gerard La Portës, peshkopit të qytetit nga viti 1111 deri më 1119, i zgjedhur si shenjti mbrojtës i Potencës. Një nga veprat më të njohura moderne është Ura Musmeci, e paraqitur nga komuna si një vepër e artit inxhinierik, me harqe të lakuara prej betoni dhe pa shtylla në mes. Në qytet ndodhet edhe Teatri Françesko Stabile, që komuna e përshkruan si një nga veprat më interesante të shekullit XIX në Potencë. Ndër institucionet muzeale dallohet Muzeu Arkeologjik Krahinor i Potencës, me ekspozita mbi arkeologjinë lucane dhe mbi enotrianët, grekët dhe lucanët. Arsimi dhe kërkimi shkencor Potenca është një nga dy selitë e Universitetit të Bazilikatës. Universiteti u krijua pas tërmetit të vitit 1980; procesi i ndërtimit të tij nisi në vitin 1982, ndërsa vetë universiteti u themelua me ligjin nr. 219 të 14 majit 1981. Transporti Potenca është një nyje hekurudhore midis Kampanias dhe Puljas. Stacioni kryesor, Potenza Centrale, ka gjithsej 4 binarë në shërbim të trenave të udhëtarëve. Qyteti njihet edhe për sistemin e tij të shkallëve lëvizëse, që lidh zonat e ulëta me qendrën historike. Sipas komunës, rrjeti përfshin strukturat e Viale Marconi, Via Armellini, Santa Lucia dhe Basento; sistemi i plotë shtrihet në rreth 1,3 km. Feja dhe traditat qytetare Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Gerardi. Komuna e Potencës e lidh festën patronale me datën 30 maj, kur zhvillohet procesioni në nder të shenjtorit, ndërsa më 29 maj zhvillohet tradicionalisht Parada historike e Turkve, një nga ngjarjet më të njohura folklorike të qytetit. Administrimi Kryetar i qytetit është Vincenzo Telesca, i shpallur zyrtarisht sindaco i Potencës më 10 korrik 2024. Referime Lidhje të jashtme Faqja zyrtare e Komunës së Potencës Faqja zyrtare e Universitetit të Bazilikatës