ლატერანის ობელისკი

ლატერანის ობელისკი (იტალ. L'Obelisco Lateranense) — რომის ერთ-ერთი ობელისკი. მსოფლიოში ყველაზე დიდი ორიგინალური ძველი ეგვიპტური ობელისკია, რომელიც ვერტიკალურად დგას (მას ზომით მხოლოდ ასუანის ობელისკი აღემატება, რომელიც არასოდეს დასრულებულა და ჰორიზონტალურად იწვა ასუანის კარიერში). ისტორია და აღწერა ობელისკის შექმნა დაიწყო დაახლოებით 3500 წლის წინ ფარაონი თუტმოს III-ის ბრძანებით. თუმცა, თავდაპირველად, ობელისკის ზომები მშენებლებს ძალიან დიდად მოეჩვენათ და ის დარჩა კარიერში ჩაფლული. თუტმოს III-ის შვილიშვილმა, ფარაონმა თუტმოს IV-მ ბრძანა, რომ ობელისკზე მუშაობა გაგრძელებულიყო. მის დროს დასრულდა და დამონტაჟდა ეგვიპტის კარნაკში, ამონის ტაძრის აღმოსავლეთით. მაშინვე ობელისკზე ამოკვეთეს ეგვიპტური იეროგლიფებით დაწერილი წარწერა, რომელიც მოკლედ მოგვითხრობს მის შექმნის ისტორიას და ახსენებს ორივე ფარაონს. ახ. წ. 357 წელს, რომაელმა იმპერატორმა კონსტანტინე II-მ ორგანიზება გაუწია ძველი (იმ დროისთვის უკვე თითქმის ორ ათასი წლის) ობელისკის გადატანას რომში ალექსანდრიიდან (სადაც ის კარნაკიდან გადაიტანა რამდენიმე წლით ადრე იმპერატორმა კონსტანტინემ) ხმელთაშუა ზღვის გავლით საზღვაო გზით, რაც იმ დროისთვის საკმაოდ რთული ამოცანა იყო. რომში ობელისკი დამონტაჟდა დიდი ცირკის ტერიტორიაზე. რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ, დიდი ცირკი მიტაოვეს, ობელისკი დაეცა და დაიმსხვრა სამ ნაწილად, ხოლო დროთა განმავლობაში დაიფარა ნიადაგის ფენით. ობელისკი მიწიდან ამოიღეს მხოლოდ ათასი წლის შემდეგ, 1580-იან წლებში, რომის პაპის სიქსტუს V-ის ბრძანებით, რომელმაც ორგანიზება გაუწია ძველი ობელისკების ძიებას, აღდგენას და აღმართვას მთელ რომში. ამ სამუშაოებს, პაპის მითითებით, ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი დომენიკო ფონტანა. აღდგენის შემდეგ, ობელისკი, რომელიც დაახლოებით 4 მეტრით შემცირდა, 1588 წელს დამონტაჟდა ლატერანის ბაზილიკისა და ლატერანის სასახლის წინა მოედანზე – იმ დროის რომის პაპების რეზიდენცია. ამ ადგილზე ადრე მდგარი მარკუს ავრელიუსისა ძველი რომაული ცხენოსანი ძეგლი გადაიტანეს კაპიტოლიუმის ბორცვზე. თუტმოსის იეროგლიფები, რომელიც მოიცავს ობელისკის მთელ „სხეულს“, დღემდე შემორჩა და კარგად იკითხება. დომენიკო ფონტანამ შეცვალა ძველი საფუძველი ახლით, მიუხედავად იმისა, რომ ძველი საფუძველი 1580-იან წლებში ჯერ კიდევ არსებობდა და დგას თავის თავდაპირველ ადგილზე. იმავე ეპოქაში, თავდაპირველი საფუძვლიდან გადაიწერა მასზე გამოსახული პოეტური მიძღვნა, რომელიც აღწერს იმპერატორ კონსტანტინეს მიერ ობელისკის გადატანას და დამონტაჟებას. ამის წყალობით, მიძღვნის ტექსტი შემორჩა ჩვენს დრომდე. მოგვიანებით, თავდაპირველი საფუძველი დაიკარგა. ახალ საფუძველზე არის წარწერა, რომელიც მოკლედ მოგვითხრობს ობელისკის ისტორიას და ახსენებს კონსტანტინეს (მაგრამ არა კონსტანტინე II-ს), აქვეა დომენიკო ფონტანას ხელმოწერა. ობელისკის ზედა ნაწილზე დომენიკო ფონტანამ დააყენა რთული ფორმის ზედა ნაწილი ოთხი ბრინჯაოს ლომით და ჯვრით, რომელიც ამჟამად იქაა. ობელისკის სიმაღლეა 32 მეტრი, დომენიკო ფონტანას მიერ დამატებული ჯვრით და საფუძვლით – 45,7 მეტრი. ლიტერატურა Strudwick, Helen, ed. (2006). The Encyclopedia of Ancient Egypt. New York: Metro Books. p. 499. Richardson, Lawrence (1992). A New Topographical Dictionary of Ancient Rome. p. 273. Gorringe, Henry H. (1882). Egyptian obelisks. pp. 127–129. doi:10.11588/diglit.33567#0239.