სერვიანის კედელი

სერვიანის კედელი (იტალ. Mura serviane) (ლათ. Murus Servii Tullii) — უძველესი რომაული თავდაცვითი ნაგებობა, აშენებული ქალაქ რომის გარშემო ჩვენს წელთაღრიცხვამდე IV საუკუნის დასაწყისში. კედელი აშენებული იყო ვულკანური ტუფით და ზოგან სიმაღლეში აღწევდა 10 მეტრს (33 ფუტი), ფუძეში სიგანე იყო 3.6 მეტრი (12 ფუტი), სიგრძე - 11 კილომეტრი (6.8 მილი), და მიიჩნევა, რომ მას ჰქონდა 16 მთავარი კარიბჭე, რომელთაგან მხოლოდ ერთი ან ორი შემორჩა, და გარს ერტყა 246 ჰექტარ (610 აკრ) ფართობს. ჩვენი წელთაღრიცხვით III საუკუნეში ის ჩაანაცვლა უფრო დიდმა ავრელიანესის კედლებმა, რადგან ქალაქი რომი გასცდა სერვიუსის კედლის საზღვრებს. ისტორია კედელი დასახელებულია რომის სამეფოს მეექვსე მეფის, სერვიუს ტულიუსის სახელის მიხედვით. ლიტერატურული ტრადიცია, რომელიც ამტკიცებდა, რომ არსებობდა რაღაც ტიპის თავდაცვითი კედელი ან მიწის ნაგებობები, რომლებიც გარს ერტყმოდა ქალაქ რომს ჯერ კიდევ ძვ.წ. VI საუკუნეში, აღმოჩნდა მცდარი. სერვიუსის კედლის ძირითადი ნაწილი აშენდა ძვ.წ. IV საუკუნის დასაწყისში, იმ პერიოდში, რომელიც ცნობილია როგორც რომის რესპუბლიკა. მშენებლობა სერვიუსის კედელი თავდაპირველად აშენდა კაპელაჩოს ტუფის (ვულკანური ქანი, რომელიც შედგება ამოფრქვევის დროს გამოტყორცნილი ფერფლისა და ქანის ნაწილაკებისგან) დიდი ბლოკებისგან, რომელიც მოიპოვეს ალბანის ბორცვების ვულკანური კომპლექსიდან. ეს თავდაპირველი კაპელაჩოს ტუფის კედელი ნაწილობრივ დაზიანდა და საჭიროებდა აღდგენას 390-იანი წლების ბოლოს (ან სწრაფი დაშლის, ან ძვ.წ. 390 წელს რომის აოხრების შედეგად მიყენებული ზიანის გამო). ეს შეკეთებები განხორციელდა უფრო მაღალი ხარისხის გროტა ოსკურას ტუფის გამოყენებით, რომელიც ხელმისაწვდომი გახდა მას შემდეგ, რაც რომაელებმა დაამარცხეს ვეი 390-იან წლებში. ეს ტუფი მოპოვებულ იქნა დამარცხებული ვეიენტინების მიერ. ტუფის ბლოკების გარდა, სტრუქტურის ზოგიერთ ნაწილში ჩართული იყო ღრმა ფოსა, ანუ თხრილი, კედლის წინ, რაც ეფექტურად ზრდიდა კედლის სიმაღლეს. კედლის ეს მეორე ვერსია, რომელიც შეიცავდა გროტა ოსკურას ტუფს, ლივიუსის მიხედვით დასრულდა ძვ.წ. 378 წელს. ჩრდილოეთის ტოპოგრაფიულად უფრო სუსტი პერიმეტრის გასწვრივ აშენდა აგერი, მიწის თავდაცვითი ყრილი სერვიუსის კედლის შიდა მხარეს. ეს ეფექტურად ასქელებდა კედელს და ასევე აძლევდა რომის დამცველებს საფუძველს, რომელზეც შეეძლოთ დგომა თავდასხმის მოგერიებისას. კედელი აგრეთვე აღჭურვილი იყო თავდაცვითი საომარი მანქანებით, მათ შორის კატაპულტებით. გამოყენება სერვიუსის კედელი შენარჩუნებული იყო გვიანი რესპუბლიკის პერიოდის ბოლომდე და რომის იმპერიის დასაწყისშიც. ამ დროისათვის რომი უკვე გასცდა სერვიუსის კედლის თავდაპირველ საზღვრებს. სერვიუსის კედელი აღარ იყო საჭირო, რადგან რომი კარგად იყო დაცული რესპუბლიკის და შემდგომში იმპერიის სულ უფრო გაძლიერებული სამხედრო არმიებით. ქალაქის განვითარებასა და გაფართოებასთან ერთად, რომი პრაქტიკულად უსაზღვრო კედლით დარჩა იმპერიის პირველი სამი საუკუნის განმავლობაში. მზარდმა საცხოვრებელმა შენობებმა უბრალოდ ჩაითვალა კედლის არსებული ნაწილები საკუთარ საფუძვლებში, რომლის მაგალითიც შემორჩენილია მეცენატის აუდიტორიუმში. როდესაც გერმანულმა ტომებმა კვლავ შეაღწიეს რომის საზღვრებზე ახ.წ. III საუკუნეში, იმპერატორმა ავრელიანემ ააშენა უფრო დიდი ავრელიანეს კედლები ქალაქ რომის დასაცავად.. დღევანდელი მდგომარეობა სერვიუსის კედლის რამდენიმე მონაკვეთი დღესაც ჩანს რომის სხვადასხვა ადგილას. უდიდესი ნაწილი შემონახულია ტერმინის სადგურის გარეთ, რომის მთავარ სარკინიგზო სადგურთან - მათ შორის ერთი ნაწილი მდებარეობს სადგურში არსებულ მაკდონალდსის სასადილო სივრცეში. კიდევ ერთი აღსანიშნავი მონაკვეთი ავენტინის ბორცვზე მოიცავს თაღს, რომელიც სავარაუდოდ გვიანი რესპუბლიკის პერიოდის თავდაცვითი კატაპულტისთვის იყო განკუთვნილი. რესურსები ინტერნეტში Servian Wall entry on the Lacus Curtius website Lacus Curtius page including gates in the Servian Wall Map showing the "Servian" wall based on new research results დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. Lucentini, Mauro (2012) The Rome Guide: Step by Step through History's Greatest City. Interlink Publishing. ISBN 978-1-62371-008-8. სქოლიო