San Nicola dei Greci (Altamura)

San Nicola dei Greci eliza, 1232an Frederiko II.a enperadorearen aginduz eraikia, Altamurako eliza bat da hirigune historikoko kale nagusian dago, hain zuzen enperadorearen izena duen Corso Federico II di Svevia kalean, Santa Maria Assunta katedraletik urrats gutxira. Bariko San Nikolasi eskainia dago. Historia 1232an eraikia, hirian katedralaren eraikuntza ere hasi zenean,estilo erromanikoan. Ondoren XVI. mendearen bigarren erdian berritu zuten . 16. mendean, Cola de Gessa maisuak eraiki zuen ataria, eta 1574 eta 1576 artean amaitu zen, atariaren goiko aldean grabatutako datarekin. Korua geroago zaharberritu zen 1870ean baina mende bat iraun zuen: 1970eko eta 1980ko hamarkadetako azken zaharberritze lanetan handik kendu eta gertuko San Biagio elizan jarri zuten (jatorriz errito grekokoa izan zen tenplua hura ere). Apaiz bizantziarren zerbitziruarekin erritu greko-katolikoko eliza izan zen, Altamuran zegoen Grezia Salentinoko komunitatearentzat (grezierazko hiztunen gutxiengoa Italiako takoiko penintsulan). Greziar apaizek latindarren pribilejio berdinak zituzten, baina ez zeuden zelibatoa errespetatzera behartuta eta, beraz, ezkondu, familiak eta zerbitzariak izan zitzaketen eta guztiak salbuetsita zeuden zerga astun batzuk ordaintzetik, hala nola, ogiari ezartzen zitzaizkionak.XV. mendera arte, greziar kleroa eta haien eliza nagusia ez ziruditen beti egoera ekonomiko onean zeudenik. 1474ko dokumentu batean, elizako kapituluaren eta katedralaren kapitulu latindarraren artean akordio bat sinatu zen, lehenengoari gastu komunen zatia murriztea emanez, greziarrek laurden bat emango zutela ezarriz, antzinako ohituraren heren baten ordez. XVI. mendean, egoera hobetu egin zen eliza jatorri greziarreko familien testamentu askoren onuradun bihurtu baitzen. Hala ere, mendearen bukaeran eliza erritu latinora bihurtu zen. Deskribapena Eliz atariko arkuaren erdian Trinitatea dago, aingeruz eta santuz inguratuta, eta ezkerreko banda bertikalak Lurreko Paradisuaren irudia eta Adan eta Evaren sorkuntza erreproduzitzen ditu. Barrualdea habearte bakarrekoa da, era sei kapera txiki ditu alboetara. XVII. mendeko egurrezko sabai interesgarri bat du, San Nikolasen bizitzako eszenak irudikatzen dituena. Elizaren sarreran, bertako harriz egindako bataiarria dago, brontzez estalita, antzinako elizaren aztarna gutxietako bat. Egurrezko aldare nagusi berria 1985ean gehitu zen, eta egurrezko pulpitu moldatua 1995ean. XVIII. mendeko pulpitua egurrezkoa da. Hala ere, barrualdeak ez ditu jatorrizko espazio-banaketak mantentzen, agian XVI. mendeko berreraikuntzan edo ondorengo mendeetako lanetan aldatuak. Erretaulak Aipagarriak dira XVII. mendean sortutako eta Espainiako erretauletan inspiratutako urreztatutako egurrezko alboko kaperetako erretaulak, inkrustaziozko apaingarriak dituztenak. Horietako batean Santa Beatrizen Martirioa irudikatzen duen mihise-pintura nabamentzen da. Santua belauniko dago burua makurtuta, borreroak lepoa soka batekin estutzen dion bitartean eta aingeru bat goitik datorz lorez koroatzeko. Plantamura izenez ezagutzen den Altamurako bertako margolari bati egozten zaio. Kapera honetan, 1661etik, elizak erlikia preziatu bat gorde du: Santa Beatrizen gorpua, berari eskainitako kaperan. Erromako San Calepodioko katakonban aurkitu zituzten hondakin sakratuak, eta Alessandro Vittrici gotzainaren egiaztapena jaso zuten. Bariko San Nikolas bedeinkapen-ekintzan eserita irudikatzen duen harrizko estatua margotu bat ere badago beste kapera eta erretaula batean. 1,30 m-ko altuera duen irudi honetan burua aldatu egin zen mitra laburtu zutenean erritu grekotik latinorako trantsiziorako. Eskuineko eskua mugikorra da eta egurrez eta igeltsuz egina dago. Estatua XVI. mendearen erdialdekoa da eta hiriko katedralean dagoen jaiotza-eszenan dauden antzeko estatuekin erlazionatuta dago. Irudi honek inguruan duen erretaula 1650 eta 1674 artean egur margotu eta urre koloreko apaingarriekin egin zen. San Nikolasen bizitzako pasarteak eta mirari ospetsuenak irudikatzen dituzten goi-erliebeak dira bere apaindura, eliz atariaren kanpoko apainketan aurkitzen diren gaien isla direnak. Nabearen eta presbiterioaren arteko banaketa markatzen duen arku zorrotz batek ezaugarritzen du. Presbiterioak erretaula nagusia, Mariaren Jasokundearen koroazioari eskainia. XVIII. mendearen lehen erdiko egurrezko eta igeltsuzko egitura bat da, marmol polikromatuko inkrustazioz estalita, garai hartako Napoliko arkitektura gogorarazten duena. Marmolezko aldarea, bere eskulturekin, Napoliko erretaulagile bati egozten zaio, eta Aita Zerukoak aingeru eta santuen artean koroatutako Mariaren pintura Altamura bertako margolari batena da. Iruditegia Erreferentziak Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, italierazko wikipediako «Chiesa di San Nicola dei Greci» artikulutik itzulia izan da, 2026-02-18 data duen 149480522 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2026-02-18 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera. Kanpo estekak