Bazéłega de Santa Maria de ła Sałute

Ła baxełega de Santa Maria de ła Sałute, dita anca soło Ła Sałute, ła xe na baxełega de Venesia che ła se cata visin a ła Ponta de ła Dogana, da indove ła resalta inte el panorama del Basin de San Marco e del Canal Grando. Progetada da Baldassarre Longhena co tension ai modełi del Palladio, ła xe na de łe megio espresion del'architetura baroca venesiana. Ła sóa edifegasion ła raprexenta un ex voto a ła Madona da parte dei venesiani par ła łiberasion da ła peste che, intrà el 1630 e'l 1631, ła ga copà na bona parte de ła popołasion, come che el gera capità prima par łe céxe del Redentor e de San Roco. Storia Ła peste ła xe stada portada da un inbasador del conte de Màntova, che el cé stà butà drénto el Lazareto Vecio, ma ghe xe stà bastansa intrar in contato co un marangon par infetar ła sità, a partir da Canpo San Lio. El 22 de otobre 1630 el voto del patriarca Giovanni Tiepolo: «voto sołene de tirar su in sta Sità qua e dedicar na Ceza a ła Vèrxene Santìsima, dàndoghe el tìtoło "Santa Maria de ła Sałute", e ch'ogni ano inte el dì che sta Sità qua ła sarà publicada łìbera dal prexente mal, Sóa Serenità e i Quei che i ghe sarà daspò i 'ndarà sołenemente col Senato a vixitar ła medema Ceza a eterna memoria de ła Pùblica riconosensa de sto grando benefisio». El 26 de otobre in Piasa San Marco el Doxe Nicolò Contarini, el clero e'l pòpoło i se ga mesi insieme a pregar. Co ła peste ła xe finìa i gera morti 80 000 venesiani, e 600 000 inte el teritorio de ła Serenìsima, da Brèsia a Trieste, dal Połèxine a Bełun. Infrà i morti, el Doxe e'l Patriarca. Par far spasio a ła nova Ceza i ga sièlto de butar xó un conpleso rełigioxo serà (ła Cexa de ła Santìsima Trinità co convento e scóła) tacà a ła Ponta da Mar, ła dogana de Venesia. Par poder tirar su in quel posto ła Baxełega i ga avuo bixogno de ben 1.156.650 pałi inciodai inte el teren e na vasta bonìfega de ła tera. Xà el 28 de novenbre 1631 i ga fato el primo pełegrinagio de ringrasiamento. Ła costrusion ła xe stà fidada daspò un concorso a Baldassare Longhena, che el gaveva progetà na Ceza «in forma de corona par eser dedicada a ła Vèrxene», e ła xe stada finia co el Patriarca Alvise Sagredo el 9 de novenbre 1687 el ła ga benedita. Ogni 21 de novenbre del'ano si festixa ła Festa de ła Madona de ła Sałute, inte ła qual i venesiani i traversa un ponte, par sècołi un fato de barche, ancuo un ponte gałegiante inciodà su pałi, che el va da San Marco a ła Baxełega e i ghe va a pregar. Insieme a ła Festa del Redentor, ła xe anca ancuo na de łe feste popołari più amae e partesipae dai venesiani. In sta ocaxion qua, come che ła vol ła tradision, i venesiani i magna ła castradina, un piato a baxe de molton. Fonte Altri progeti Wikimedia Commons el detien imàjini o altri file so Baxéłega de Santa Maria de ła Sałute el detien schemi gràfeghi so