Вртача

Вртача — најчестиот карстен облик на релјеф во умерените географски широчини, затворена вдлабнатина од неколку метри до десетици метри во пречник, обично во облик на инка. Се разликува од бунарите и јамите по тоа што се шири нагоре. Науката за карст се нарекува карстологија. Одлики Вртачите можат да разнообразуваат во пречник и длабочина од помалку од еден метар до неколку стотици метри, од чашковидни вдлабнатини до длабоки пукнатини. На дното или на страните на вртачите, често се отвораат влезови на пештери. Вртачите можат да се претворат и во „органски цевки“, кои завршуваат на дното со понори и карсни пештери. Човечки забрзани вртачи Според Геолошкиот топографски институт на САД: „Застрашувачка мисла е да се замисли како земјата под вашите нозе или куќа одеднаш се урива и образува голема дупка во земјата“. Човечките дејности можат да го забрзаат образувањето на карсните вртачи, предизвикувајќи нивно рушење за неколку години, а не за илјадници години како што би се случило природно. Вртачи предизвикани од пропаѓање на почвата, кои се јавуваат кога шуплините во почвата паѓаат во основните карпести простори, се особено опасни за луѓето и имотите. Промените во нивото на водата може да го забрзаат ова рушење. Кога водата се крева низ пукнатините на карпата, таа ја ослабува почвата. Како што се намалува нивото на водата, омекнатата почва паѓа во карпестите шуплини. Движењето на водата во карсните канали може да ја однесе почвата, спречувајќи ја да ги пополни шуплините и да го продолжи процесот на рушење. Наводи Надворешни врски US Geological Survey Water Science School page about sinkholes Daily Telegraph slide show of 31 sinkholes Video of Sinkhole forming in Texas (8 May 2008) Google map of deepest "hole" for each state (Andy Martin) Tennessee sinkholes 54,000+ sinkholes