قلعه ورس

قلعه ورّس (ایتالیایی: Castello di Verrès, فرانسوی: Château de Verrès) یک قلعهٔ مستحکم قرن ۱۴ است که در ورّس، در پایین دره آئوستا در شمال غربی ایتالیا واقع شده است. این قلعه یکی از چشمگیرترین بناهای دورهٔ قرون وسطی در این منطقه توصیف شده است. قلعه به عنوان یک دژ نظامی توسط ایبلت دو چالانت در قرن چهاردهم ساخته شد و یکی از اولین نمونه‌های قلعه‌ای است که به صورت یک ساختار واحد ساخته شده، نه به شکل مجموعه‌ای از ساختمان‌ها که در دیوار محیطی محصور شده باشند. قلعه بر فراز یک صخره در سمت مقابل دورا بالتئا نسبت به قلعه ایسوگنه قرار دارد. قلعه بر شهر ورّس و مسیر دسترسی به دره آ یاس تسلط دارد. از بیرون به شکل یک مکعب ساده به طول سی متر در هر ضلع دیده می‌شود و عملاً فاقد عناصر تزئینی است. تاریخچه منشأ قدیمی‌ترین اسناد موجود که به وجود قلعه‌ای در ورّس (در مالکیت خانواده دو وِرتیو) اشاره دارند، به سال ۱۲۸۷ بازمی‌گردند. در آن زمان، کنترل این منطقه بین اسقف آئوستا و برخی از خانواده‌های نجیب‌زاده که وابسته به کنت‌های ساوی بودند، مورد مناقشه بود: خانواده‌های دو توریا، دو آرنادو و دو وِرتیو. خانواده دو وِرتیو به ویژه طی سال‌ها اختلافات شدیدی با اسقف داشتند که در نهایت به ساخت «خانهٔ مستحکم» (casaforte) اسقفی در ایسوگنه در سال ۱۳۳۳ انجامید. حدود میانهٔ قرن چهاردهم، خانوادهٔ دو وِرتیو منقرض شدند و بدون وارث باقی ماندند، بنابراین املاک آن‌ها به تصرف کنت‌های ساوی درآمد و در سال ۱۳۷۲ به ایبلت دو چالانت اعطا شد به عنوان پاداش برای خدمات مختلفی که در خدمت آن‌ها انجام داده بود. ایبلت قلعه را به‌طور کامل بازسازی کرد و یک دژ تقریباً غیرقابل نفوذ ایجاد نمود که کاملاً با بیشتر قلعه‌های هم‌عصر منطقه که از چند ساختمان محصور در دیوار محیطی تشکیل می‌شد، متفاوت بود. یک نوشتهٔ لاتین روی سردر دروازهٔ اول که از دشت به قلعه نزدیک می‌شوید، تکمیل ساخت قلعه توسط ایبلت را در سال ۱۳۹۰ ثبت کرده است: قرن پانزدهم با مرگ ایبلت در سال ۱۴۰۹، قلعه و سایر دارایی‌های او به پسرش فرانسوا دو شالان رسید که در ۱۵ اوت ۱۴۲۴ عنوان کنت اول شالان را از آمادئوس هشتم، دوک ساووی، دریافت کرد. ورس یکی از مهم‌ترین دارایی‌های او باقی ماند، اما او قلعه را به هیچ وجه تغییر قابل توجهی نداد. فرانسوا در سال ۱۴۴۲ بدون وارث مرد درگذشت و اموالش را برای دخترانش مارگریت و کاترین به ارث گذاشت؛ بنابراین قلعه ورس به مرکز اختلاف ارث بین کاترین که آن را طبق وصیت پدرش برای خود ادعا می‌کرد و برخی از پسرعموهایش، از جمله ژاک دو شالان که بر اساس قانون سالیک، که اجازه جانشینی در نسل زن را نمی‌داد، به این وصیت اعتراض کرد، تبدیل شد. ورس در طول این درگیری با ژاک، به یکی از دژهای کاترین و همسرش پیر ساریود دِ اینترود تبدیل شد. افسانه‌ها می‌گویند که در یکشنبه تثلیث ۱۴۴۹، کاترین و پیر قلعه را ترک کردند و به میدان شهر رفتند و در آنجا با جوانان شهر رقصیدند. این امر به‌طور قابل توجهی حمایت مردم از کاترین را افزایش داد و هر ساله در کارناوال تاریخی ورس دوباره اجرا می‌شود. در سال ۱۴۵۶، پس از مرگ همسرش در یک کمین، کاترین مجبور شد خود و دارایی‌هایش، از جمله املاک و قلعه ورس را تسلیم کند که به ژاک دو شالان رسید و او کنت دوم شالان شد. قلعه قرن شانزدهم این قلعه پس از آن، فراز و نشیب‌های فرزندان ژاک را دنبال کرد و ابتدا به پسرش لویی، سپس به برادرزاده‌اش فیلیبر و پس از آن به پسر فیلیبر، رنه، رسید که قلعه راحت‌تر ایسونی را بازسازی کرد و آن را محل اقامت خود قرار داد. از زمان ساخت آن توسط ایبلت، حدود صد و پنجاه سال پیش، قلعه هیچ بازسازی یا کار نگهداری خاصی را تجربه نکرده بود. در سال ۱۵۳۶، رنه با کمک کاپیتان اسپانیایی پیترو دو واله، یک معمار نظامی مشهور، قلعه را برای در نظر گرفتن ظاهر سلاح‌های گرم بازسازی کرد. او پایه سازه مکعبی را با یک دیوار دایره‌ای با پیشخوان‌ها و برجک‌های چندضلعی احاطه کرد که برای مقابله با توپ‌ها سازگار شده و با قطعات توپخانه‌ای که از ملک خود در والانژن در سوئیس آورده بود، مجهز شده بود. رنه همچنین باید مسئول هشتی فعلی باشد که از طریق یک پل متحرک قابل دسترسی است، برای پنجره‌های جدید و برای دروازه‌های جدید با طاق‌های موری. کار ساخت و ساز بر روی کتیبه‌ای سنگی در بالای ورودی هشتی ثبت شده است، که با نشان رنه دو شالان (در سمت چپ متن) و نشان همسر دومش منسیا دو براگانسا (در سمت راست) همراه است: افول و بهبود در قرن نوزدهم با مرگ رنه دو شالان بدون وارث مرد در سال ۱۵۶۵، اموال او به دامادش جیووانی فدریکو مادروتزو که با دخترش ایزابل ازدواج کرده بود، رسید و این امر آغاز یک درگیری حقوقی طولانی با سایر اعضای مرد خانواده شالان بود، که بار دیگر بر اساس قانون سالیک بود، که طبق آن ایزابل نمی‌توانست اموال پدرش را به ارث ببرد. بنابراین، خاندان ساووی کنترل مستقیم قلعه ورس را به دست گرفت و آن را به یک دیده‌بانی و پادگان نظامی تبدیل کرد، اما در سال ۱۶۶۱، دوک چارلز امانوئل دوم تسلیحات قلعه را برچید و (به همراه تسلیحات قلعه سن ژرمن) به فورت بارد منتقل کرد که در موقعیت استراتژیک‌تری برای کنترل واله آئوستا قرار داشت. ورس متروکه شد. در سال ۱۶۹۶، اختلاف حقوقی بین وراث ایزابل دو شالانت و خانواده شالانت سرانجام به پایان رسید و قلعه به خانواده شالانت بازگشت. این قلعه تا زمان انقراض خانه آنها در قرن نوزدهم، همچنان متعلق به آنها باقی ماند، اما دیگر مسکونی نبود و رو به ویرانی رفت. دیوارهای بیرونی محکم به خوبی مقاومت می‌کردند، اما سقف چوبی به عنوان مجازاتی برای عدم پرداخت مالیات برداشته شد و طبقه بالا در معرض عوامل جوی قرار گرفت. پس از یک سری نقل و انتقالات، سرانجام در سال ۱۸۹۴ توسط پادشاهی ایتالیا از آلفردو داندراده خریداری شد و تحت نظارت اداره بناهای تاریخی پیه‌مونته و لیگوریا قرار گرفت که کار مرمت را انجام می‌داد. پس از جنگ جهانی دوم، این قلعه به عنوان بنای یادبود ایتالیا اعلام شد و تحت نظارت دره آئوستا قرار گرفت که در دهه ۱۹۸۰ پوشش سنگی آن را بازسازی کرد. مرمت نهایی در سال ۱۹۹۴ انجام شد. در سال ۲۰۰۴، قلعه برای تقویت و تنظیم سازه بسته شد. از زمان بازگشایی آن در سال ۲۰۰۷، برای تورهای دارای راهنما باز بوده است. توضیحات این قلعه که به‌عنوان یک قلعهٔ نظامی ساخته شده است، بر فراز یک صخرهٔ مشرف به رودخانهٔ «اوانسون» قرار دارد و بر شهر «ورّس» تسلط دارد. موقعیت آن علاوه بر اینکه دسترسی به آن را دشوار و دفاع از آن را آسان می‌کرد، امکان کنترل سرزمین‌های پایین‌دست را نیز فراهم می‌کرد: درهٔ مرکزی و گذرگاه «وال دایاس» که در آن زمان یک مسیر مهم بود. در قرن هجدهم، تاریخ‌نگار آوستانی «ژان-باپتیست دو تییه» دربارهٔ این قلعه نوشت: از بیرون، این بنا یک مکعب ساده با حدود ۳۰ متر در هر ضلع است که در پایه توسط یک دیوار دایره‌ای احاطه شده است که کل قله قله را احاطه کرده است. دیوارها (که برخی بیش از ۲٫۵ متر ضخامت دارند) توسط یک خط پیوسته از دیوارهای دفاعی که یک زهکش طوفان را پنهان می‌کنند، با پنجره‌های جرزدار قرون وسطایی و صلیبی شکل رنسانسی، پوشانده شده‌اند. ورودی به نظر می‌رسد که هر عنصر قلعه برای افزایش قابلیت دفاع از آن در نظر گرفته شده است. بازدیدکننده پیاده از طریق یک مسیر قاطر بالا می‌رود که در کوه می‌پیچد تا به ورودی دیوار دایره‌ای برسد که از طریق یک پل متحرک قابل دسترسی است. این ورودی، مانند دیوار دایره‌ای خارجی، توسط رنه دو شالان در قرن شانزدهم ساخته شده است، همان‌طور که کتیبه بالای دروازه نشان می‌دهد. همان‌طور که بازدیدکننده مسیر را به سمت قلعه دنبال می‌کند، دژ همیشه در سمت راست او قرار دارد. این یکی دیگر از ویژگی‌های دفاعی بود، زیرا سربازان آن زمان معمولاً سپر خود را در دست چپ خود حمل می‌کردند و بنابراین سمت راست آن نمایان بود. آن سوی دروازه، دهلیزی با پلکانی منحنی وجود دارد که استفاده از دژکوب را دشوار می‌کند. در این فضا دری وجود دارد که به محوطه داخلی، که زمانی محل نگهداری اصطبل‌ها بود، و به باروها - که برای بازدیدکنندگان قابل دسترسی نیست - منتهی می‌شود. بالای هشتی، اتاق دروازه قرار دارد، بالای سیاه‌چال و اکنون محل گیشه بلیط برای بازدیدکنندگان از عمارت است. جلوی آن ورودی واقعی قلعه است - یک طاق گرد و یک طاق نوک‌تیز با یک درب چوبی که با میخ‌هایی به تقلید از درب اصلی تقویت شده است. طبقه همکف درون قلعه یک تالار ورودی مربع شکل وجود دارد که با طاق‌هایی از طاق‌های نوک‌تیز مسقف شده است، که یک عنصر دفاعی دیگر است. چندین روزنه به داخل تالار راه دارند و یک دریچه در سقف وجود دارد که از طریق آن می‌توانستند هر مهاجمی را که در داخل به دام افتاده بود، بمباران کنند. برای ورود به هسته عمارت، لازم است از یک درِ دولنگه با طاقی گرد در سمت رو به سالن ورودی و یک طاق نوک‌تیز در سمت رو به حیاط داخلی عبور کرد - که زمانی توسط یک دروازه بالارو که دو در را از هم جدا می‌کرد، محافظت می‌شد. حیاط داخلی قلعه یک محوطه مربع شکل ساده است که از آن می‌توان به دو تالار بزرگ که در ضلع شرقی و غربی عمارت قرار دارند، دسترسی داشت. حیاط رو به آسمان باز است و امکان روشنایی بیشتر اتاق‌ها و جمع‌آوری آب باران در مخزن بزرگ واقع در زیر آن را فراهم می‌کند. سنگفرش حیاط شیب‌دار است به طوری که تمام آب در مرکز، جایی که دریچه‌ای به مخزن وجود دارد، همگرا می‌شود. این منبع ذخیره آب در صورت محاصره بسیار ارزشمند خواهد بود. تقسیم‌بندی داخلی قلعه به سادگی ظاهر بیرونی آن است. طبقه همکف علاوه بر راهروی ورودی، از سه اتاق تشکیل شده است که حیاط داخلی را احاطه کرده‌اند. تمام سمت شرقی قلعه توسط یک اتاق بزرگ مستطیلی شکل که با یک طاق بشکه‌ای گرد پوشانده شده، اشغال شده است. این تنها اتاق بدون گرمایش قلعه بود و به احتمال زیاد به عنوان انبار و زره‌خانه استفاده می‌شد. در حال حاضر، در طول جشن سالانهٔ کارناوال تاریخی، این اتاق به عنوان سالن رقص مورد استفاده قرار می‌گیرد. در سمت مقابل، سالن بزرگ غربی قرار دارد که از طریق یک درگاه قابل دسترسی است و با یک طاق بشکه‌ای نوک‌تیز پوشانده شده است. این سالن که احتمالاً برای سکونت و غذاخوری سربازان و کارکنان خدماتی استفاده می‌شد، توسط دو شومینهٔ عظیم گرم می‌شد و از طریق دریچهٔ سرویس به آشپزخانه در سمت جنوب طبقهٔ همکف و از طریق یک پلکان به آشپزخانه در شمال‌غربی طبقهٔ بالا متصل بود. یک سوراخ تیراندازی از این اتاق به سالن ورودی باز می‌شود. در برخی نقاط، زمین صخره‌ای از کف بیرون زده است: قلعه در واقع بر روی صخرهٔ بکر ساخته شده و برداشتن این صخره‌ها بدون به خطر انداختن پایداری سازه غیرممکن بوده است. طبقه اول طبقه اول برای ارباب عمارت رزرو شده بود. دسترسی به آن با بالا رفتن از پله‌های عظیم روی پشت‌بندهای معلق که حدود دو متر از دیوارهای حیاط امتداد دارند و از دیوارهای داخلی ساختمان بالا می‌روند، امکان‌پذیر است. کتیبه اولین دری که هر کس هنگام بالا رفتن از پله‌ها با آن مواجه می‌شود، نشان می‌دهد که ایبلت دو شالانت قلعه را در سال ۱۳۹۰ ساخته است. خودِ در به اتاقی منتهی می‌شود که به عنوان دروازه‌بان استفاده می‌شود و در بالای سالن ورودی قرار دارد. در کف اتاق دریچه‌ای وجود دارد که امکان بمباران دشمنان در اتاق زیرین را فراهم می‌کند. اتاق توسط پنجره‌ای در ضلع شمالی روشن می‌شود که از طریق آن می‌توان قلعه ویلا در کهالاند-ساینت-ویتور را دید. از این اتاق به آشپزخانه دوم برای پادگان دسترسی وجود دارد که زمانی توسط یک راه پله به تالار طبقه همکف متصل می‌شد. این اتاق مانند اتاق‌های بالا و پایین، دارای دریچه‌ای است که به فضای خالی ضلع شمالی قلعه باز می‌شود - شاید نوعی مسیر فرار مخفی. این اتاق همچنین دارای یک انباری در دیوار است که سوراخی برای ورود سرما از بیرون و حفظ بهتر غذا دارد و یک شومینه در دیوار که با اتاق غذاخوری ارباب مشترک است و عملکرد دوگانه پخت غذا و گرم کردن اتاق مجاور را دارد. از آشپزخانه به اتاقی که به عنوان اتاق غذاخوری ارباب استفاده می‌شد، دسترسی وجود دارد (همچنین از راه پله در حیاط قابل دسترسی است). این اتاق بقیه قسمت غربی کف را اشغال کرده بود. سالن توسط دو منقل بزرگ که در گوشه‌ها قرار داشتند گرم می‌شد و توسط یک دریچه به آشپزخانه در ضلع شمالی قلعه متصل می‌شد. اتاق از بیرون توسط پنجره‌های گوتیک چندلایه و از حیاط توسط یک پنجره چهارضلعی قرن چهاردهمی روشن می‌شد. آشپزخانه ارباب که در ضلع جنوبی طبقه واقع شده است، سه شومینه بزرگ دارد. شومینه‌ای که در ضلع روبروی حیاط قرار دارد، اندازه‌ای استثنایی دارد و در ابتدا برای پختن حیوانات کامل در داخل آن طراحی شده بود. این اتاق با چندین طاق و تویزه از زمان رنه دو شالان پوشیده شده است که نشان خانوادگی او و حروف R و M (حروف اول رنه و همسرش منسیا) در مرکز آنها قرار دارد. این تنها بخش از سقف قلعه است که اصلی باقی مانده است - بقیه در قرن بیستم بازسازی شده‌اند. ضلع شرقی آشپزخانه توسط چند کمد روی دیوار و یک انباری بزرگ که در دیوار تعبیه شده است، اشغال شده است. ضلع شرقی این طبقه توسط اتاق خواب‌های ارباب اشغال شده است که توسط شومینه‌های سنگی بزرگ گرم می‌شوند، با سقف چوبی مشبک پوشیده شده‌اند و در مجموع به پنج توالت در دیوار مجهز شده‌اند که به سنگ‌های زیرین تخلیه می‌شوند. طبقه دوم طبقه دوم دژ، که بازدید از آن با تور همراه با راهنما امکان‌پذیر نیست، تقسیم‌بندی طبقه اول را تکرار می‌کند و احتمالاً توسط مأموران و مهمانان قلعه مورد استفاده قرار می‌گرفته است. بالای سالن غذاخوری ارباب، سالنی قرار دارد که احتمالاً در مقطعی به عنوان سالن شورا مورد استفاده قرار می‌گرفته است. سقف چوبی و شومینه سنگی این سالن، مانند سقف‌های دیگر اتاق‌های این طبقه، در چند دهه اخیر بازسازی و مرمت شده‌اند. این سقف‌ها بر اثر فرسایش ناشی از هوازدگی که پس از برداشتن سقف عمارت در معرض آن قرار گرفته‌اند، خراب شده‌اند. اتاق‌های ضلع شرقی مانند اتاق‌های طبقه اول دارای دو توالت هستند. اتاق بالای آشپزخانه در گوشه شمال غربی شامل دریچه‌ای است که به یک طاقچه در بیرون منتهی می‌شود و احتمالاً به عنوان خروجی خدمات یا شاید برای علامت‌دهی استفاده می‌شده است. راه‌پله‌های چوبی، که به‌طور کامل بازسازی شده‌اند، این طبقه را به اتاقک زیرشیروانی متصل می‌کنند. اتاق‌های زیرشیروانی به همان شیوهٔ طبقات پایین تقسیم‌بندی شده‌اند و احتمالاً توسط سربازان و خدمتکاران قلعه استفاده می‌شدند و برای نگهداری سنگ‌ها نیز به‌کار می‌رفتند. از زیرشیروانی می‌توان به «شِمین دو رونْد» (راهروی نگهبانی) دسترسی پیدا کرد که اطراف چهار طرف ساختمان به طول تقریباً ۱۲۰ متر امتداد دارد و شامل ۱۴۸ تیرکش دروازه قلعه است. در سمت داخلی، یک گالری چوبی قرار دارد که به حیاط داخلی مشرف است و سقف آن برای هدایت آب باران به داخل حیاط طراحی شده است. سقف سنگی نیز به‌طور کامل در دههٔ ۱۹۸۰ بازسازی شده است. قلعه ورس در فرهنگ عامه قلعه ورس یکی از پربازدیدترین بناهای تاریخی دره آئوستا است. بین سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹، سالانه حدود ۲۰۰۰۰ بازدیدکننده داشته است. در سال ۱۸۸۴، این عمارت توسط آلفردو دِآندراد به عنوان یکی از مدل‌هایش برای قلعه و صخره قرون وسطایی در تورین مورد استفاده قرار گرفت، که برای نمایشگاه عمومی هنری و صنعتی ایتالیا در آن سال ساخته شده بود. از سال ۱۹۴۹، هر ساله، به مناسبت این کارناوال تاریخی، مردم ورس ۳۱ مه ۱۴۴۹ را جشن می‌گیرند، روزی که کاترین دو شالان و همسرش پیر دِ اینترود به میدان روستا رفتند و با مردم شهر شروع به رقصیدن کردند. در طول چهار روز کارناوال، قلعه میزبان شام، مهمانی‌های بالماسکه و اجرای نمایش جوزپه جاکوزا است. منابع