Падуанскі ўнівэрсытэт

Падуанскі ўнівэрсытэт (па-італьянску: Università degli Studi di Padova, UNIPD) — унівэрсытэт у Падуі (Італія), заснаваны ў 1222 року. Гэта другі найстарэйшы ўнівэрсытэт краіны і пяты ўнівэрсытэт сьвету, які працягвае сваю дзейнасьць. Мінуўшчына Да заснаваньня ўнівэрсытэту ў Падуі ўжо існавалі царкоўныя школы, якія належалі пераважна кляштарам, дзе вывучалі кананічнае права і багаслоўе. Дзейнічалі таксама прыватныя школы вольных мастацтваў, а з XII стагодзьдзя — юрыдычныя і натарыяльныя школы. У 1222 року біскуп Джардана і мескі староста Джавані Руска надалі ў Падуі прытулак выкладчыкам і студэнтам з Балёнскага ўнівэрсытэту, якія сышлі адтуль у пошуках большых акадэмічных свабодаў (Libertas scholastica). Гэты год паводле першай згадкі ў дакумэнтах і лічыцца датай заснаваньня Падуанскага ўнівэрсытэту. Сюды таксама перайшлі выкладчыкі з зачыненай у 1209 року школы ў Вічэнцы. Сьпярша тут вывучалі права і багаслоўе, але навучальныя пляны хутка пашыраліся, і да 1399 року ўстанова была падзеленая на дзьве: Universitas Iuristarum для вывучэньня грамадзянскага ды кананічнага права і Universitas Artistarum для вывучэньня астраноміі, дыялектыкі, філязофіі, граматыкі, мэдыцыны і рыторыкі. У 1373 року Папа Урбан V дадаткова заснаваў Universitas Theologorum. Студэнцкая супольнасьць падзялялася на асобныя групы, называныя «нацыямі(en)» паводле паходжаньня. Існаваў таксама падзел на cismontanes (італьянцаў) і ultramontanes (з-за гораў, то бок тых, хто прыехаў з-за Альпаў). У XV—XVIII стагодзьдзях унівэрсытэт славіўся навуковымі дасьледаваньнямі па мэдыцыне, астраноміі, філязофіі і праве. У гэты час ён займеў лацінскі дэвіз: Universa universis patavina libertas (Свабода Падуі паўсюль і для ўсіх). На гэты ж час прыходзяцца і пэрыяды хваляваньняў, калі заняткі ня ладзіліся: 1237—1261, 1509—1517, 1848—1850 рокі. Батанічны сад Падуі, закладзены ўнівэрсытэтам у 1545, быў адным з найстарэйшых падобных садоў у сьвеце (пасьля вісячых садоў Бабілёну). Тытул найстарэйшага акадэмічнага батанічнага саду зь ім аспрэчвае пізанскі, закладзены родам Мэдычы ў 1544 року. Унівэрсытэт Падуі таксама зьмяшчае дзевяць музэяў. Ва ўнівэрсытэце знаходзіцца найстарэйшы з захаваных анатамічных тэатраў у Эўропе. Пасьля выхаду працы «De Humani Corporis Fabrica» прафэсара Андрэаса Вэсальюса ў 1543 року падобныя тэатры пачалі зьяўляцца і ў іншых эўрапейскіх местах. 25 чэрвеня 1678 року ўпершыню ў гісторыі ўладальніцай званьнем доктара філязофіі была ўшанаваная жанчына — вэнэцыянская матэматычка Алена Люкрэцыя Карнара. У канцы XIX — першай палове XX стагодзьдзя былі пабудаваныя асобныя будынкі факультэту мастацтваў і філязофіі; астрафізычнае абсэрваторыі; і цалкам абноўлены Палац Бо(it). Напрыканцы XX стагодзьдзя з-за перасяленьня ўнівэрсытэт быў разьмеркаваны па ўсёй Вэнэце: у Вічэнцы, Леньяры, Равізе, Трэвізе, Фэльтрэ, Кастэльфранка Вэнэта, Канэльяна, Кьёджы ды Азыязе. Асобы Выпускнікі У натуральных навуках Мікалай Капэрнік (1473—1543) — польскі матэматык і астраном Джон Каюс (1510—1573) — ангельскі лекар Андрэас Вэсальюс (1514—1564) — заснавальнік сучаснай анатоміі Габрыеле Фалёпьё (1523—1562) — італьянскі анатом Фрэнсіс Ўолсынгем (к. 1532—1590) — шпіён каралевы Ангельшчыны Лізаветы I Ўільям Гарві (1578—1657) — ангельскі анатом Томас Браўн (1605—1682) — ангельскі пісьменьнік і лекар Фэдэрыка Фаджын (1941—) — стваральнік першага камэрцыйнага мікрапрацэсара У палітыцы Ян Замойскі (1542—1605) — польскі магнат Ян Кападыстрыя (1776—1831) — 1-ы губэрнатар Грэцыі Аляксандрам Маўракардатас (1791—1865) — прэм’ер-міністар Грэцыі Абдырахман Джама Барэ (1937—) — самалійскі міністар У мастацтвах, тэалёгіі і літаратуры Мікалай Кузанскі (1401—1464) — нямецкі філёзаф, багаслоў Франчэска дэльля Равэрэ (1414—1484) — Папа рымскі Сыкст IV Эрмаляо Барбара (1454—1493) — італьянскі філёзаф Джавані Піка дэля Мірандоля (1463—1494) — італьянскі гуманіст П’етра Бэмба (1470—1547) — вэнэцыянскі паэт, кардынал Францішак Скарына (к. 1486 — к. 1551) — усходнеславянскі першадрукар Рэджыналд Поўл (1500—1588) — ангельскі кардынал Станіслаў Гозі (1504—1579) — польскі кардынал Бэрнардына Тэлезіё (1509—1588) — італьянскі філёзаф Даніеле Барбара (1514—1570) — італьянскі перакладнік Вітрувіюса Ян Каханоўскі (1530—1584) — польскі паэт Джакопа Дзабарэля (1533—1589) — італьянскі філёзаф Тарквата Таса (1544—1595) — італьянскі паэт Ангелюс Сылезіюс (1624—1677) — нямецкі сьвятар, паэт Алена Люкрэцыя Карнара (1646—1684) — першая жанчына—доктар філязофіі Джузэпэ Тартыні (1692—1770) — вэнэцыянскі музыка, кампазытар Мойша Хаім Люццата (1707—1746) — рабі, заснавальнік жыдоўскай літаратуры Джакама Казанова (1725—1798), італьянскі падарожнік Уга Фасколя (1778—1827) — італьянскі пісьменьнік, рэвалюцыянэр Борыс Пахар (1913—) — славенскі пісьменьнік Прафэсары Эрмаляо Барбара (1454—1493) — прафэсар філязофіі з 1477 Ніколя Леаніка Тамэо (1456—1531) — прафэсар грэказнаўства Джакопа Дзабарэля (1533—1589) — дэкан катэдраў лёгікі і філязофіі ў 1564—1589 Галілеа Галілей (1564—1642) — дэкан катэдры матэматыкі ў 1592—1610 Антоніё Вльліснэры (1661—1730) — дэкан катэдраў практычнай і тэарэтычнай мэдыцыны ў 1700—1730 Масіма Марк’ёры (1970—) — італьянскі інфарматык Аддзяленьні Факультэт аграноміі, харчаваньня, прыродных рэсурсаў, жывёлаў і навакольнага асяродзьдзя Факультэт біялёгіі Факультэт вэтэрынарыі, гадаваньня і харчаваньня жывёлаў Біямэдыцынскі факультэт Факультэт сардэчных, грудных і судзінных навукаў Хімічны факультэт Факультэт цывільнага, прыроднага і архітэктурнага будаўніцтва Факультэт камунікацыйных дасьледаваньняў Факультэт параўнальнай біямэдыцыны і харчаваньня Факультэт культурнай спадчыны: археалёгіі і гісторыі мастацтва, кіно і музыкі Факультэт разьвіваючай псыхалёгіі і сацыялізацыі Факультэт эканомікі і кіраваньня Факультэт агульнай псыхалёгіі Факультэт зямных навук Факультэт гістарычных і геаграфічных навук і старажытнага сьвету Факультэт прамысловай інжынэрыі Факультэт інфармацыйнай інжынэрыі Факультэт зямлі, навакольнага асяродзьдзя, сельскай і лясной гаспадаркі Факультэт мовазнаўства і літаратуразнаўства Факультэт кіраваньня і інжынэрыі Матэматычны факультэт Мэдычны факультэт Факультэт малекулярнай мэдыцыны Факультэт нэўранавукі Факультэт фармацэўтычных і фармакалягічных навук Факультэт філязофіі, сацыялёгіі, адукацыі і дастасоўнай псыхалёгіі Факультэт фізыкі і астраноміі Факультэт паліталёгіі, права і міжнародных дасьледаваньняў Факультэт прыватнага права і крытыкі права Факультэт грамадзкага, міжнароднага і супольнага права Факультэт статыстыкі Факультэт хірургіі, анкалёгіі і гастраэнтэралёгіі Факультэт жаночага і дзіцячага здароўя Музэі Музэй антрапалёгіі Батанічны музэй Музэй пэдагогікі Музэй геалёгіі і палеанталёгіі Музэй аўтамабіляў Энрыка Бэрнардзі Музэй мінэралёгіі Археалягічны музэй навукі і мастацтва Музэй гісторыі фізыкі Музэй гісторыі мэдыцыны і аховы здароўя Музэй астранамічных інструмэнтаў Музэй заалёгіі Глядзіце таксама Сьпіс унівэрсытэтаў Італіі Сьпіс сярэднявечных унівэрсытэтаў Куімбрская група Крыніцы Вонкавыя спасылкі Афіцыйная бачына (італ.) (анг.)