Firentinska katedrala

Firentinska katedrala (italijanski: Duomo di Firenze), zvanično Katedrala Santa Maria del Fiore, katedrala je katoličke nadbiskupije u Firenci, Italija. Izgradnja je započela 1296. u gotičkom stilu prema nacrtima Arnolfa di Cambija, a završena je 1436. s kupolom koju je projektovao Filippo Brunelleschi. Eksterijer bazilike obložen je polihromnim mramornim pločama u različitim nijansama zelene i ružičaste boje, koje se smjenjuju s bijelom, a krase je i bogato ukrašena neogotička zapadna fasada iz 19. vijeka, rad Emila De Fabrisa. Katedralni kompleks, smješten na trgu Piazza del Duomo, obuhvata i Firentinsku krstionicu te Giottov zvonik. Ove tri strukture dio su UNESCO-ve svjetske baštine koja pokriva historijski centar Firence i predstavljaju glavnu turističku atrakciju Toskane. Bazilika je jedna od najvećih crkava na svijetu, a njena kupola je i dalje najveća zidana kupola ikada izgrađena. Katedrala je matična crkva i sjedište Firentinske nadbiskupije, čiji je nadbiskup Gherardo Gambelli. Historija Katedrala Santa Maria del Fiore podignuta je na mjestu starije katedrale posvećene svetoj Reparanti, koja je vremenom postala trošna i premala za narastajuće stanovništvo Firence. Izgradnja nove crkve započela je 1296. prema nacrtu Arnolfa di Cambija, koji je zamislio tri široka broda ispod osmougaone kupole. Prvi kamen temeljaca položio je kardinal Valerijana 9. septembra 1296. godine. Nakon Cambijeve smrti 1302, radovi su usporili, ali su ponovo dobili na zamahu 1331. kada je brigu o izgradnji preuzeo ceh trgovaca vunom, Arte della Lana. Godine 1334. za nadzornika radova imenovan je Giotto, čiji je najveći doprinos projektovanje i početak gradnje kampanila (zvonika). Nakon Giotta i kuge koja je harala 1348, radove su nastavili Francesco Talenti, koji je završio zvonik, te Giovanni di Lapo Ghini. Stara crkva je srušena 1375, a brod katedrale završen je 1380. godine. Najveći arhitektonski izazov bila je kupola. Na konkursu raspisanom 1418. pobijedio je Filippo Brunelleschi, uz podršku Cosima de' Medicija. Izgradnja kupole trajala je od 1420. do 1436. godine. Bila je to prva osmougaona kupola u historiji izgrađena bez privremene drvene potporne konstrukcije. Katedralu je 25. marta 1436. posvetio papa Eugen IV. Eksterijer katedrale prepoznatljiv je po vertikalnim i horizontalnim trakama višebojnog mramora iz Carrare (bijeli), Prata (zeleni) i Siene (crveni). Iako je ukrašavanje započelo u 14. vijeku, fasada je ostala nedovršena sve do 19. vijeka, kada je 1887. postavljena neogotička fasada Emila De Fabrisa. Na sjevernoj strani nalaze se čuvena vrata Porta della Mandorla, ukrašena skulpturama Nannija di Banca i mladog Donatella. Prozori na gornjem dijelu zida (kleristorij) su okrugli, što je karakteristično obilježje italijanske gotike. Reference