Qyteti metropolitan i Gjenovës

Qyteti metropolitan i Gjenovës (italisht: Città metropolitana di Genova) është një njësi administrative territoriale në Italia, në rajonin e Ligurias, me kryeqendër Gjenovan. Ai zëvendësoi ish-provincën e Gjenovës dhe është një ent territorial i zonës së gjerë. Më 1 janar 2025 kishte 818.651 banorë dhe përfshinte 67 komuna. Gjeografia Territori i qytetit metropolitan shtrihet në pjesën qendrore e lindore të Ligurias dhe ka një sipërfaqe prej 1.835,91 km². Ai përfshin një brez të gjatë bregdetar përgjatë Detit Ligur, si edhe lugina të shumta të brendshme dhe zona malore apeninike. Sipas të dhënave zyrtare të entit, pjesa më e madhe e territorit ka karakter malor: 1.275,77 km², që përbëjnë 69,5% të sipërfaqes së përgjithshme. Vija bregdetare e territorit metropolitan arrin rreth 160 km. Historia Qyteti metropolitan i Gjenovës është një nga qytetet metropolitane të parashikuara nga ligji italian nr. 56 i vitit 2014, i njohur si Ligji Delrio. Sipas faqes zyrtare të entit, ai zëvendësoi Provincën e Gjenovës duke filluar nga 1 janari 2015. Si ent i zonës së gjerë, ai ushtron funksione të planifikimit strategjik, koordinimit territorial dhe organizimit të shërbimeve me interes metropolitan, në lidhje të ngushtë me rolin qendror të Gjenovas në rajon. Ndarja administrative Qyteti metropolitan përbëhet nga 67 komuna. Përveç Gjenovas, ndër qendrat më të rëndësishme të territorit përfshihen Rapallo, Chiavari, Sestri Levante, Lavagna, Arenzano, Recco dhe Santa Margherita Ligure. Administrata Kryetarja metropolitane është Silvia Salis, e cila e ushtron këtë funksion si kryetare e komunës së Gjenovës. Organet kryesore të entit janë kryetarja metropolitane, këshilli metropolitan dhe konferenca metropolitane. Selia institucionale ndodhet në Palazzo Doria Spinola, pallat historik në qendrën e Gjenovës dhe pjesë e sistemit të njohur të Palazzi dei Rolli. Demografia Qyteti metropolitan i Gjenovës kishte 818.651 banorë më 1 janar 2025. Ai përfaqëson hapësirën urbane dhe territoriale më të rëndësishme të Ligurias, me një përqendrim të madh popullsie në kryeqendër dhe në qendrat bregdetare të rivierës. Sipas dokumenteve zyrtare të planifikimit, qyteti i Gjenovas kishte 563.947 banorë në të njëjtën datë. Transporti Territori metropolitan i Gjenovës është një nga nyjat kryesore të transportit në Italinë veriperëndimore. Genova Piazza Principe ka 9 binarë për shërbimin e udhëtarëve, ndërsa Genova Brignole ka 10 binarë. Transporti ajror mbështetet te Aeroporti i Gjenovës Cristoforo Colombo, i cili regjistroi 1.577.159 pasagjerë gjatë vitit 2025, duke arritur një rekord historik për aeroportin. Kultura dhe turizmi Brenda territorit metropolitan ndodhet qendra historike e Gjenovas me sitin e UNESCO-s Le Strade Nuove e il sistema dei Palazzi dei Rolli, i njohur si një shembull i jashtëzakonshëm i urbanistikës dhe arkitekturës aristokratike të shekujve XVI–XVII. Territori metropolitan përfshin gjithashtu disa nga qendrat më të njohura turistike të rivierës ligure, si Camogli, Rapallo, Santa Margherita Ligure, Portofino, Chiavari dhe Sestri Levante, si edhe lugina të brendshme me fshatra historike dhe peizazhe malore. Shih edhe Gjenova Liguria Italia Provinca e Gjenovës Referime Lidhje të jashtme Faqja zyrtare