San Nikolas basilika (Bari)

San Nikolas basilika (italieraz: Basilica di San Nicola; bertoko napolieraz: Chiìse de Sanda Necole) Barin dagoen basilika txiki katolikoa da, Bari-Bitonto artxidiozesiak kudeatzen duena. Antzina-antzinatik basilika txiki titulua du. Basilika, 2006-2021 bitartean, «Apuliako katedral erromanikoak» izeneko ondasun multzo baten zati izan zen aldi baterako, Italiak Gizateriaren ondare izendatu aurretik bere Zerrenda Indikatiboan jaso zuena. Hala ere, 2021ean zerrendatik erretiratu zuten. Adbokazioa Nikolas Barikoaren adbokaziokoa da eliza, baina ez da hiriko katedrala (hori San Sabinoren katedrala da). San Nikolas santua Bariri lotua izan arren, eta Barikoa esaten zaion arren, Anatoliako Mira hirikoa zen III. eta IV. mendeen arteko santu hura, eta haren erlikiak han zeuden, 1087. urtean Bariko marinel batzuek bertatik apurtu eta Italiara ekarri zituzten arren. Ekialdeko Europako ortodoxoen erromesaldi gune garrantzitsua da basilika. Nikolas Barikoa ekialdeko ortodoxian eta bereziki Errusian gurtzen den santua da (Errusiako santu zaindaria baita). Hain zuzen ere, kanpoaldean Nikolasen estatua bat dago, 2003. urtean ezarria Vladimir Putin Errusiako presidentea bertan zela, Errusiaren opari gisa Bariko hiriari. San Nikolasekin lotzen den beste tradizio kultural ezaguna Eguberriekin duen asoziazioa da. Santa Claus pertsonaia-izenaren jatorria hori da, eta Euskal Herrian ere bada herri-tradizio hori ; baina Barin bertan eta basilika honetan ez da horren erreferentzia agerikorik egiten. Historia Basilika 1087 eta 1197 artean eraiki zen Apuliako italo-normandiar agintaldian, lehen bizantziar katapanatoko hiriburuan. Gaur egun Turkia den Myrako jatorrizko santutegitik San Nikolasen erlikiak lekuz aldatzearen ondorioz sortu zen; izan ere, otomandarrek Myra hartu zutenean, batzuek santuaren erlikiak leku atseginago batera eramateko aukera ikusi zuten. Kondairak dioenez, santua Baritik igaro zen Erromarako bidean, eta hiria hobiratuko zuten lekutzat hautatu zuen. Bari eta Venezia erlikiak zaintzeko lehiatu ondoren, lehenengo hiriak irabazi egin zuen, eta hara eraman zituzten, greziarren eta hauen maisu musulmanen zaintzapean egon arren; eta 1087ko maiatzaren 9an Barira iritsi ziren modu seguruan. Eliza berri bat eraiki zen Nikolasren gorpuzkiak gordetzeko, eta 1089an Urbano II.a bertan egon zen kripta sagaratu zutenean. Azkenik, eraikina ofizialki 1197an sagaratu zuten agintari zibil eta erlijioso garrantzitsuen presentziarekin, eta Elias, gertuko San Benito monasterioko abadea, artzapezpiku izendatu zuten, eta bere katedra basilikan dago oraindik. Aita santuaren basilika 1951n, Egoitza Santuak Predikarien Ordenari eman zion tenpluaren kudeaketa, eta 1968an Aita Santuaren basilika mailara igo zuten. Orduz geroztik, tenpluak garrantzi handia hartu zuen jarduera ekumenikoetan, ekialdeko elizetako fededunek San Nikolasi zioten debozioan oinarrituta. Joan Paulo II.ak, zegokion konstituzio apostolikoaren bidez, beste antolamendu kanoniko bat eman zion basilikari, zeinaren kudeaketa Predikarien Aginduari baitagokio, Ponpeia, Loreto eta Bariko Santutegi Pontifikaletarako Kardinalen Batzordearen zuzeneko babespean. Bari-Bitontoko gotzainak Pontifizio Ordezkari bezala jarduten du, eta berari dagokio Basilikaren legezko ordezkaritza. Basilikako Errektorea Fraide Predikarien erlijio-komunitatearen priorea da, Basilikaren zerbitzurako eratua; Ordenako Konstituzioen arabera izendatzen da, baina Aita Santuaren berrespena behar du. Eraikina Eraikinak gotorleku baten egitura duela ematen du eliza batena baino gehiago, normandiar garaian hainbat aldiz erabili baitzen defentsa funtzio horrekin. Basilikak hiru nabe ditu, granito griseko hamabi zutabez granito banatuta. Nabe bakoitzaren luzera 58 metrokoa da. Matroneoko galeriak nabarmentzen dira goian, eta alderik alde gurutzatzen diren arkuak. Aldarearen aldean, 12. mendeko ziborioa nabarmentzen da, eta harekin batera Eliasen katedra, eserleku zeremoniala. 21. mendeko zaharberritze handi baten (1925-1934) apaingarri eta albi kapera asko kendu ziren. Horrela, barrokoko ponpa eta koloreak desagertu ziren, eta estilo erromanikoaren handitasuna eta soiltasuna berreskuratu ziren. Erreferentziak Kanpo estekak