Jerusalimska pravoslavna crkva

Jerusalimska pravoslavna crkva (grčki: Πατριαρχείον Ιεροσολύμων; arapski: كنيسة القدس الأرثوذكسية‎) je pomjesna autokefalna crkva. Nalazi se na 4. mjestu u diptihu pravoslavnih crkava. Ima rang patrijaršije. Historija Crkva u Jerusalimu osnovana je na dan Pedesetnice, odnosno na dan silaska Svetog duha na apostole. Ona je materinska i kolijevka crkva za sve kasnije pomjesne crkve. Hrišćanstvo se iz Jerusalima proširilo na cijeli svijet. Nazivala se takođe i Sionska crkva. Prvi episkop Jerusalimske crkve je bio apostol Jakov, a vernici su bili prvobitni jevrejski hrišćani. Nakon Judejskog rata (66—70), Crkva je bila razorena i ustupila je svoje neformalno prvenstvo Rimu. Od 4. vijeka počelo sa sa njenim postepenim obnavljanjem. Godine 451, odlukom Četvrtog vaseljenskog sabora, episkopu jerusalimskom je data titula patrijarha, a Jerusalimska crkva je postavljena na peto mjesto u vaseljenskom diptihu. Zauzimala je mjesto nakon Rimske, Carigradske, Aleksandrijske i Antiohijske patrijaršije (nakon Velikog raskola iz 1054, stala je na četvrto mjesto). U 7. vijeku doživjela je pad, što je rezultat arapske najezde. Kada su došli krstaši (1099), došlo je do protjerivanja pravoslavaca iz hramova i manastira. Patrijarsi jerusalimski su bili prinuđeni da upravljaju Crkvom iz Carigrada. U periodu od 13. do 15. vijeka, zemlju Palestinu su zahvatili Mameluci koji su uništavali hramove i sveštenstvo s ciljem da iskoriste svaki pomen o hrišćanstvu na tim prostorima. Uništavanje je naročito bilo prisutno nakon pada Vizantije (1453). Tursko osvajanje Palestine (1517) je označilo početak spokojnog perioda u životu Jerusalimske pravoslavne crkve. Pod otomanskom vladavinom, pravoslavna patrijaršija je učvrstila svoje pozicije u Svetoj zemlji. Savremeno stanje Jerusalimska pravoslavna crkva u svom sastavu ima dvije mitropolije (Ptolemaidsku i Nazaretsku) i jednu arhiepiskopiju — Sinajsku arhiepiskopiju. Obuhvata ukupno 37 hramova i jedan manastir u Jordanu, 17 hramova u Izraelu, 11 u Palestini. Još 24 manastira, od njih 19 malih, postoji u samom Jerusalimu. Autonomna Sinajska arhiepiskopija, s manastirom Svete Katarine na Sinaju, upravlja se od strane visokoprosvećenog arhiepiskopa sinajskog, faranskog i raifskog. Njegova rezidencija se nalazi u Kairu. U Jerusalimskoj crkvi ima ukupno 19 arhijereja (većinom Grci). Jerusalimska patrijaršija ima oko 130.000 vjernika (većinom Arapi), a u samom Jerusalimu oko 8.000 vjernika. Bogosluženja se vrše na grčkom i arapskom jeziku. Dana 22. avgusta 2005, za jerusalimskog patrijarha je bio izabran Teofil III. Patrijaršijska rezidencija se nalazi u Jerusalimu, a patrijaršijski katedralni sabor je Hram Vaskrsenja Hristova (Grob Gospodnji). Jerusalimskoj patrijaršiji pripada oko 18% jerusalimske zemlje. Povezano Spisak jerusalimskih patrijarha Sinajska arhiepiskopija Antiohijska pravoslavna crkva Aleksandrijska pravoslavna crkva Vanjske veze Zvanična stranica Jerusalimske pravoslavne crkve