იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესია

იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესია (ბერძ. Πατριαρχείον Ιεροσολύμων; არაბ. كنيسة القدس الأرثوذكسية; ებრ. הכניסייה האורטודוקסית של ירושלים) — ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესია, უკავია მე–4 ადგილი მართლმადიდებელ ეკლესიათა დიფტიქში. მართავს იერუსალიმის პატრიარქი და წმინდა სინოდი. მისი იურისდიქცია ვრცელდება ისრაელის, იორდანიისა და პალესტინის ტერიტორიებზე, მისი ავტონომიური ნაწილია სინაის საარქიეპისკოპოსო, წმინდა დიდმოწამის ეკატერინეს მონასტრით სინაის მთაზე, ეგვიპტეში. იერუსალიმის პატრიარქის სრული ტიტულია — უწმინდესი და უნეტარესი პატრიარქი წმინდისა ქალაქისა იერუსალიმისა და სრულიად პალესტინისა, სირიისა, არაბეთისა, იორდანიისა, გალილეისა და წმინდა სიონისა. ისტორია ქრისტიანული ეკლესია იერუსალიმში დაფუძნებულა მოციქულებზე სულიწმინდის გადმოსვლის მომენტში და ითვლება დედა ეკლესიად, რადგან აქედან გავრცელდა ქრისტიანობა მთელ მსოფლიოში. მას სიონის ეკლესიასაც უწოდებენ. მართლმადიდებელი იერუსალიმის პირველ ეპისკოპოსად ითვლება მოციქული იაკობი. იუდეველების ომის დროს (66–70 წწ.) იერუსალიმის ეკლესია საკმაოდ დაზარალდა და თავისი პირველობა დაუთმო რომს. IV საუკუნიდან ხდებოდა თანდათანობით აღდგენა. 451 წელს იერუსალიმის ეპისკოპოსს, მსოფლიო საეკლესიო კრების დადგენილებით უბოძეს პატრიარქის ტიტული და ეკლესიამ დაიკავა მეხუთე ადგილი დიფტიქში რომის, კონსტანტინოპოლის, ალექსანდრიის და ანტიოქიის ეკლესიების შემდეგ (1054 წელს რომის ეკლესიასთან განხეთქილების შემდეგ გადაინაცვლა მეოთხე ადგილზე). VII საუკუნეში კვლავ დაეცა არაბთა ლაშქრობების გამო. 1099 წელს ჯვაროსნული ლაშქრობების შემდეგ ხდებოდა მართლმადიდებლების განდევნა მონასტრებიდან, იერუსალიმის პატრიარქები იძულებულნი იყვნენ ეკლესია კონსტანტინოპოლიდან ემართათ. XIII-XV სს. პალესტინა დაიკავეს მამლუქებმა, რომლებიც ანგრევდნენ ტაძრებს და ანადგურებდნენ სამღვდელოებას იმ მიზნით,რომ ამოეძირკვათ ქრისტიანობა, განსაკუთრებით გაუარესდა მდგომარეობა 1453 წელს ბიზანტიის იმპერიის დაცემის შემდეგ. 1517 წელს თურქების მიერ პალესტინის დაპყრობამ საწყისი დაუდო შედარებით მშვიდ პერიოდს იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებაში. ოსმალეთის იმპერიის ბატონობის ქვეშ მართლმადიდებელმა პატრიარქმა გაიმაგრა თავისი პოზიციები წმინდა მიწაზე. თანამედროვე მდგომარეობა იერუსალიმის ეკლესია შედგება ორი ეპარქიისგან (ფთოლემაიდისა და ნაზარეთისა) და ერთი ავტონომიური საარქიეპისკოპოსოსგან (სინაის ეკლესია). მას აქვს 37 ტაძარი და ერთი მონასტერი იორდანიაში, 17 ტაძარი — ისრაელში და 11 — პალესტინაში. იერუსალიმის ეკლესია დაახლოებით ნახევარ მილიონ მორწმუნეს ითვლის, რომელთაგან დაახლოებით 200,000 იორდანელია, ხოლო დანარჩენი პალესტინელი. თავად იერუსალიმში 8,000-მდე მართლმადიდებელი ცხოვრობს. ღვთისმსახურება აღესრულება ბერძნულ და არაბულ ენებზე. 2005 წელს პატრიარქად აირჩიეს თეოფილე III. პატრიარქის რეზიდენცია იერუსალიმში მდებარეობს, ხოლო საპატრიარქო კათედრალური ტაძარია ქრისტეს აღდგომის ტაძარი. იხილეთ აგრეთვე ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები იერუსალიმის პატრიარქები რესურსები ინტერნეტში Official site - Greek Orthodox Church of Jerusalem სქოლიო