کریات اربع

کریات اربع (קִרְיַת־אַרְבַּע، به معنای «شهر اربع») یک شهرک اسرائیلی شهری در حاشیه شهر الخلیل در جنوب کرانه باختری تحت اشغال اسرائیل است. این شهرک در سال ۱۹۶۸ بنیان‌گذاری شد و در سال ۲۰۲۵ جمعیتی در حدود ۷۶۰۱ نفر داشت. کریات اربع در حدود ۴۰ کیلومتری جنوب اورشلیم و در شرق الخلیل واقع شده‌است. جامعه بین‌المللی شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند؛ اما دولت اسرائیل این دیدگاه را نمی‌پذیرد. کریات اربع از سال ۱۹۷۹ دارای جایگاه شورای محلی مستقل است و دارای نهادهای آموزشی از پیش‌دبستانی تا آموزش عالی، مراکز درمانی، مرکز خرید، بانک و اداره فرسته است. ریشه‌شناسی نام این شهرک برگرفته از «کریات اربع» در کتاب مقدس عبری است که نام پیشین الخلیل بوده و جایی است که همسر ابراهیم، ساره، در آنجا درگذشت: «و ساره در کریات اربع (همان حبرون) وفات یافت» (پیدایش ۲۳:۲). کتاب یوشع نیز می‌گوید: «نام حبرون پیش‌تر کریات اربع بود؛ این اربع بزرگ‌ترین مرد در میان عناقیان بود» (یوشع ۱۴:۱۵). همچنین کریات اربع یکی از مکان‌هایی است که در کتاب نحمیا از آن یاد شده و برخی از مردم یهودا در آنجا ساکن بودند؛ گرچه در نحمیا اشاره‌ای به حبرون نشده‌است. تفسیرهای گوناگونی برای این نام وجود دارد که با یکدیگر ناسازگار نیستند. بر پایه تفسیر راشی، مفسر کتاب مقدس، «کریات اربع» (شهر «اربع») یا به معنای شهر اربع (غولی که سه پسر داشت) است یا شهر چهار غول: عناق (پسر اربع) و سه پسرش — اَخیمان، شِشای و تَلمای — که در سفر اعداد ۱۳:۲۲ به عنوان فرزندان «غول» توصیف شده‌اند. پیشینه بنیان‌گذاری پس از تصرف کرانه باختری توسط ارتش اسرائیل در جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷، یک برنامه محرمانه دولتی برای ایجاد این شهرک با مصادره زمین‌های فلسطینی آغاز شد که ظاهراً برای ساخت پایگاه نظامی بود. بر پایه صورت‌جلسه نشستی میان مقامات ارشد دفتر وزیر دفاع موشه دایان در ژوئیه ۱۹۷۰، خانه‌هایی «به منظور نظامی» ساخته می‌شد و سپس به غیرنظامیان اسرائیلی به عنوان شهرک واگذار می‌گردید. این شیوه بنیان‌گذاری شهرک‌ها که در آن دوره بسیار رایج بود برای نمایش ظاهری انطباق با حقوق بین‌الملل به کار می‌رفت. خاخام موشه لوینگر و الیعازر والدمان پس از جنگ شش‌روزه خواهان احیای حضور یهودی در الخلیل بودند. در جشن پسح ۱۹۶۸ لوینگر همراه ۸۷ نفر از هواداران و خویشاوندانش به «هتل پارک» الخلیل نقل مکان کرد و دو روز بعد اعلام نمود که گروه قصد ماندن در الخلیل را دارد. پس از گفت‌وگوهای لوینگر با دولت، شهرک کریات اربع در ۱۹۷۰ در شرق الخلیل بر روی زمین پایگاه نظامی متروکه‌ای بنیان‌گذاری شد و نخستین ۱۲۰ ساکن در ۱۹۷۱ به خانه‌های آن نقل مکان کردند. شهرک‌نشینان اسرائیلی مدعی بودند که شهرک‌سازی اسرائیلی پیرامون الخلیل با توجه به قتل‌عام ۱۹۲۹ الخلیل و حضور مداوم اسرائیلی‌ها در این منطقه تا آن زمان توجیه‌پذیر است. حملات و درگیری‌ها شهرک‌نشینان اسرائیلی ساکن کریات اربع هدف حملات متعددی از سوی فلسطینیان قرار گرفته‌اند. در سال ۱۹۸۰ سه دانشجوی ۲۰ ساله یشیوا که در کریات اربع تحصیل می‌کردند در شمار شش یهودی بودند که پس از نماز شبانه جمعه در غار مکفیله در الخلیل کشته شدند. میان سال‌های ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۶ چهار نفر از ساکنان کریات اربع در بازار الخلیل هدف تیراندازی قرار گرفتند و زخمی شدند. در سال ۱۹۹۴ ساریت پریگرال ۱۷ ساله از ساکنان کریات اربع در یک تیراندازی خودرویی کشته شد. در مارس ۲۰۰۳ اِلی و دینا هورویتز در خانه‌شان به ضرب گلوله کشته شدند و پنج نفر دیگر زخمی گردیدند. در ۲۶ نوامبر ۲۰۰۹ یک فلسطینی دو اسرائیلی را در پمپ‌بنزین کریات اربع با چاقو زخمی کرد و سپس توسط سرباز اسرائیلی کشته شد. در ۳۱ اوت ۲۰۱۰ چهار ساکن از جمله یک زن باردار در خودروشان در بیرون کریات اربع توسط شبه‌نظامیان حماس به ضرب گلوله کشته شدند. تشکیلات خودگردان فلسطین عاملان را دستگیر کرد اما پس از آنکه حماس آن را خیانت نامید به‌سرعت آزاد کرد. در ۸ اکتبر ۲۰۱۰ نیروهای اسرائیلی دو تن از عاملان را کشتند و شش نفر را در عملیاتی در الخلیل بازداشت کردند. در اکتبر ۲۰۱۱ حمله سنگ‌پرانی فلسطینیان در نزدیکی کریات اربع سبب واژگونی خودروی یک ساکن شد و وی به همراه پسر نوزادش کشته شد. پس از بررسی‌های شاباک، نیروهای دفاعی اسرائیل و پلیس اسرائیل، دو فلسطینی از حلحول به جرم پرتاب سنگ بازداشت شدند. در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۶ یک فلسطینی از روستای بنی نعیم در نزدیکی الخلیل وارد خانه‌ای در کریات اربع شد و هلل یافا اریئل ۱۳ ساله، دختری اسرائیلی-آمریکایی، را با چاقو کشت. مهاجم پس از زخمی کردن یک نگهبان امنیتی به ضرب گلوله کشته شد. کشتار مسجد ابراهیمی در ۲۵ فوریه ۱۹۹۴، باروخ گلدشتاین، یک شهرک‌نشین اسرائیلی ساکن کریات اربع و عضو حزب ملی‌گرای افراطی کاخ، ۲۹ نمازگزار مسلمان را در مسجد ابراهیمی در الخلیل به قتل رساند و ۱۲۵ نفر دیگر را زخمی کرد و سپس توسط بازماندگان حمله کشته شد. گلدشتاین ۱۵ سال پیش از آن از بروکلین نیویورک به اسرائیل مهاجرت کرده و «به دلایل ایدئولوژیک» در کریات اربع ساکن شده بود. پس از این کشتار حکومت نظامی برقرار شد که تنها بر فلسطینیان اعمال می‌گشت: دو ماه در سراسر شهر و شش ماه در بخش قدیمی الخلیل. گلدشتاین در آرامگاهی در کریات اربع به خاک سپرده شد و یادبود وی هرساله از سوی بخشی از راست افراطی اسرائیل برگزار می‌شد. در سال ۱۹۹۸ کنست قانونی را تصویب کرد که ساخت آرامگاه برای عاملان ترور را ممنوع و ویرانی آرامگاه‌های موجود را الزامی می‌ساخت. سال بعد ارتش اسرائیل آرامگاه گلدشتاین را ویران کرد و تنها سنگ گور باقی ماند. نشانه‌های شهری پارک کاهان به نام خاخام مئیر کاهان، بنیان‌گذار حزب کاخ — حزبی یهودی ارتدکس، فراملی‌گرا و ممنوعه که در اسرائیل سازمان تروریستی شناخته می‌شود — نام‌گذاری شده‌است. مئیر کاهان در ایالات متحده توسط یک مهاجم عرب ترور شد. آرامگاه باروخ گلدشتاین در روبه‌روی این پارک قرار دارد. شهرک‌های یهودی در الخلیل افزون بر کریات اربع که در شرق الخلیل واقع است، چندین نقطه شهرک‌نشینی یهودی در بخش قدیمی الخلیل (واقع در منطقه H2 تحت کنترل اسرائیل از ژانویه ۱۹۹۷) وجود دارد: بیت حدسا (بیمارستان قدیمی) محله یهودی پیشینه پیرامون کنیسه ابراهیم آوینو بیت رومانو تل رومیدا مرکز گوتنیک در کنار غار مکفیله در سال ۱۹۷۹ گروه کوچکی از زنان و کودکان یهودی ساختمان متروک بیمارستان بیت حدسا را که به سال ۱۸۸۰ بازمی‌گشت اشغال کردند و پس از یک سال سکونت غیررسمی، دولت در مه ۱۹۸۰ آن را به‌طور رسمی مجاز دانست. در ۲۰۱۷ اسرائیل ساخت ۳۱ واحد مسکونی جدید در مرکز بخش قدیمی الخلیل را تصویب کرد که نخستین بار از سال ۲۰۰۲ بود. همچنین در ۲۰۲۴ اداره مدنی اسرائیل طرحی را برای ساخت ۲۳۴ واحد مسکونی جدید در کریات اربع ارائه داد که بر پایه آن یک منطقه صنعتی به منطقه مسکونی تبدیل می‌شود. آموزش شهرک دارای نهادهای آموزشی زیر است: اولپانای کریات اربع (دبیرستان دخترانه) یشیوای دبیرستانی کریات اربع یشیوای هسدر نیر حکومت محلی پس از پایه‌گذاری کریات اربع در ۱۹۷۱، ساکنان خواهان ایجاد نهاد حکومت محلی شدند. نخستین نهاد محلی یک کمیته محلی به نام «مدیریت کریات اربع» بود که در سال ۱۹۷۴ به فرمان فرمانده ارتش اسرائیل در یهودا و سامره تأسیس شد. در ۱ مارس ۱۹۸۱ شوراهای محلی به‌طور رسمی در سراسر منطقه یهودا و سامره برپا شدند و مدیریت کریات اربع به شورای محلی تبدیل گشت. نخستین انتخابات شورای شهر در سال ۱۹۸۵ برگزار شد. رؤسای مدیریت محلی رؤسای شورای محلی وضعیت حقوقی جامعه بین‌المللی در مجموع شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند اما دولت اسرائیل این دیدگاه را رد می‌کند. شهرک‌ها به‌طور کلی مانعی بر سر راه ایجاد کشور فلسطینی به‌شمار می‌روند. ساکنان سرشناس باروخ گلدشتاین (۱۹۵۶–۱۹۹۴)، عامل قتل‌عام مسجد الخلیل الیاکیم هاعتصنی (۱۹۲۶–۲۰۲۲)، حقوق‌دان و نماینده پیشین کنست موشه لوینگر (۱۹۳۵–۲۰۱۵)، خاخام ارتدکس و فعال صهیونیسم دینی دوو لیور (زاده ۱۹۳۳)، خاخام اعظم ایتامار بن گویر (زاده ۱۹۷۶)، نماینده کنست و وزیر امنیت ملی استر رادا، خواننده جمعیت منبع: دفتر مرکزی آمار اسرائیل منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kiryat Arba». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kiryat Arba». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kirjat Arba». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «کریات أربع». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Kiryat Arba در ویکی‌انبار تارنمای رسمی کریات اربع جامعه یهودی الخلیل