میتسپه یریحو

میتسپه یریحو (מִצְפֵּה יְרִיחוֹ، به معنای «دیدبانگاه اریحا») یک شهرک اسرائیلی مذهبی در کرانه باختری است که در کنار شهر فلسطینی اریحا واقع شده و نام خود را از آن گرفته‌است. این شهرک در ۲۰ کیلومتری شرق اورشلیم و ۱۰ کیلومتری شرق معاله آدومیم در بیابان یهودیه و در کنار بزرگ‌راه شمارهٔ ۱ قرار دارد. میتسپه یریحو به شکل یک آبادی اجتماعی سازمان‌دهی شده و زیر نظر شورای منطقه‌ای ماته بنیامین اداره می‌شود. جامعهٔ جهانی شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری را بر پایهٔ حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند، اما دولت اسرائیل این دیدگاه را رد می‌کند. جمعیت این شهرک در ژانویهٔ ۲۰۲۲ نزدیک به ۲۶۴۰ نفر (در حدود ۴۵۰ خانواده) بوده‌است. جغرافیا میتسپه یریحو بر یکی از آخرین صخره‌های لبهٔ ارتفاعات یهودیه جای گرفته و مشرف بر درهٔ اردن، دریای مرده و شهر اریحا است. دریای مرده در حدود ۱۲ کیلومتری این شهرک واقع شده‌است. ارتفاع مرکز شهرک از سطح دریا ۱۸۰ متر است. آب‌وهوای منطقه خشک است و دمای هوا در سراسر سال چند درجه گرم‌تر از اورشلیم است. در پایین‌دست شهرک، درهٔ وادی القلت قرار دارد و در نزدیکی آن چند صومعهٔ مسیحی و پارک ملی قمران واقع شده‌است. پیشینه میتسپه یریحو در اکتبر ۱۹۷۷ و در جریان عید یهودی سوکوت بنیان‌گذاری شد. نقشهٔ نخست بنیان‌گذاران بر آن بود که شهرک را بر روی زمین‌های دولتی مجاور اریحا برپا کنند، اما عزر وایزمن، وزیر دفاع وقت اسرائیل، با این طرح مخالفت کرد و شهرک‌نشینان به میشور آدومیم منتقل شدند. چند روز پس از آن، آریل شارون، وزیر کشاورزی، پیشنهاد داد که شهرک‌نشینان به یک بلندی مشرف بر اریحا (مکان کنونی شهرک) نقل‌مکان کنند. شهرک‌نشینان در روزهای بعد خانه‌های متحرک و چادرهایی برپا کردند و ساخت خانه‌های ثابت از سال ۱۹۸۱ آغاز شد. بر پایهٔ گزارش مؤسسهٔ پژوهش کاربردی اورشلیم (ARIJ)، اسرائیل در سال ۱۹۷۸ نزدیک به ۹۶۸ دونوم از زمین‌های فلسطینیان در محلّ نبی موسی را برای ساخت این شهرک مصادره کرد. در همان سال، اتوبوسی بین‌شهری در این شهرک هدف حملهٔ بمب‌گذاری قرار گرفت که در آن ۴ نفر کشته و ۳۷ نفر زخمی شدند. ساکنان نخستین شهرک ترکیبی از یهودیان دین‌دار و غیر دین‌دار بودند. تنش میان این دو گروه به‌ویژه در نخستین سال پس از تأسیس شدت گرفت و شهرک را در آستانهٔ فروپاشی قرار داد. در پاییز ۱۹۷۸ بخش شهرک‌سازی آژانس یهود مأمور حل اختلاف شد. سرانجام، گروه غیر دین‌دار جدا شد و شهرک جدیدی به نام ورد یریحو را در جنوب اریحا و در درهٔ اردن بنیان‌گذاری کرد. با وجود این، میتسپه یریحو همچنان جامعه‌ای با سنت‌ها و سطوح گوناگون پای‌بندی دینی باقی ماند؛ در کنار کنیسهٔ اصلی اشکنازی، دو کنیسهٔ سفاردی، یک کنیسهٔ حبد، یک کنیسهٔ یمنی و چند مینیان کوچک دیگر نیز برپاست. در سال ۱۹۸۲ یهودا کرویزر (۲۷ ساله) به‌عنوان خاخام جامعه منصوب شد. خاخام کرویزر در یشیوای هارایون هایهودی که پیش‌تر به دست خاخام مئیر کاهان بنیان‌گذاری شده بود نیز تدریس می‌کند. یشیوای نتیووت یوسف، یکی از یشیواهای سرشناس صهیونیسم دینی، در سال ۱۹۹۰ بنیان‌گذاری شد و سال بعد به میتسپه یریحو منتقل گردید. این یشیوا به تأکید بر گستردگی مطالعات تلمودی (بِکیئوت) شهرت دارد و به‌طور مرتب دانش‌آموزانی را که کل تلمود را به پایان رسانده‌اند گرامی می‌دارد؛ در سال ۲۰۱۱ جشن ویژه‌ای برای ۱۰۰ فارغ‌التحصیلی که شَس (تلمود کامل) را تکمیل کرده بودند برگزار شد. در سال ۲۰۱۸ این یشیوا یک بِت‌دین (دادگاه خاخامی) برای رسیدگی به پرسش‌های حقوق مالی گشود. در مه ۱۹۹۷ نیروهای دفاعی اسرائیل دو خانهٔ متحرک غیرقانونی را در میتسپه یریحو برچیدند. در سال ۲۰۱۸ علیزا پیلیخوفسکی، مهاجری از ایالات متحده آمریکا، به‌عنوان نخستین شهردار زن میتسپه یریحو انتخاب شد. جمعیت جمعیت میتسپه یریحو با نرخ بالایی رشد کرده‌است. بر پایهٔ سرشماری سال ۲۰۰۸ نزدیک به ۱۷۰۰ نفر در این شهرک می‌زیستند؛ این رقم در سال ۱۹۹۵ حدود ۹۰۰ نفر و در سال ۱۹۸۳ تنها ۱۰۰ نفر بود. در سال ۲۰۰۹ نرخ رشد سالانهٔ جمعیت ۵٫۶ درصد بود. تا سال ۲۰۱۰ بیش از ۴۵۰ خانواده در شهرک سکونت داشتند و جمعیت در ژانویهٔ ۲۰۲۲ به ۲۶۴۰ نفر رسید. در سرشماری ۲۰۰۸ تقریباً تمام ساکنان یهودی بودند. سن میانهٔ ساکنان ۱۷ سال بود که علت آن درصد بسیار بالای کودکان و نوجوانان زیر ۱۷ سال (۵۲٫۷ درصد) بود. نسبت ساکنان ۶۵ سال و بالاتر اندکی بیش از ۱ درصد بود. میانگین شمار افراد هر خانوار ۵ نفر بود. محیط زیست در سال ۱۹۹۹ میتسپه یریحو به‌عنوان منطقه‌ای «مستعد رادون» شناسایی شد؛ یعنی منطقه‌ای که غلظت رادون در بیش از یک درصد خانه‌ها بیش از ده برابر میانگین ملی است. اقتصاد در سال ۲۰۰۸ دو سوم بزرگسالان شاغل میتسپه یریحو در بیرون از شهرک کار می‌کردند. در خود شهرک کسب‌وکارهای گوناگونی فعال‌اند، از جمله یک واحد الکترونیک، کارخانهٔ شیشه‌سازی، کارخانهٔ تهویه مطبوع و شرکتی تولیدکنندهٔ بازی‌های آموزشی. شهرک همچنین خدمات گردشگری در ذخیره‌گاه طبیعی وادی القلت و صومعهٔ سنت جرج مربوط به دورهٔ بیزانسی و دژ کیپروس از دورهٔ حشمونائیان ارائه می‌دهد. تالار عروسی نوف هایاردن نیز در این شهرک قرار دارد. چشم‌انداز درهٔ اردن و نزدیکی به اورشلیم این شهرک را به مقصد تفریحی محبوبی برای ساکنان اورشلیم بدل کرده‌است. منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Mitzpe Yeriho». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Mitzpe Jericho». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «متسبیه یریحو». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Мицпе-Йерихо». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون تارنمای رسمی شهرک صفحهٔ آگاهی‌رسانی شورای منطقه‌ای بنیامین تارنمای یشیوای نتیووت یوسف