کلیسای پدران مقدس و صومعه تثلیث اقدس

کلیسای پدران مقدس و صومعه تثلیث اقدس (به روسی: храм св. Праотцев и Троицкий монастырь) که به المسکوبیه (به عربی: کنیسة المسکوبیة) نیز شناخته می‌شود، یک صومعه و کلیسای ارتدکس روسی در شهر الخلیل در فلسطین است که در سدهٔ بیستم میلادی بر فراز محل بلوط مامره باستانی بنا شده‌است. این مجموعه با گنبدهای طلایی و دیوارهای کهن خود بر فراز یکی از تپه‌های شهر الخلیل برجسته و نمایان است. زمین‌های این مکان را آرشیماندریت آنتونین (کاپوستین) در سدهٔ نوزدهم میلادی برای کلیسای روسیه خریداری کرد و پس از آن گسترش یافت. این مجموعه تا سال ۱۹۹۷ در اختیار کلیسای ارتدکس روسیه در خارج از روسیه بود و سپس مقامات فلسطینی آن را به کلیسای ارتدکس روسیه مستقر در مسکو واگذار کردند. اختلافات بر سر مالکیت این مکان همچنان ادامه دارد. این مجموعه در حدود ۴ کیلومتری جنوب‌غربی حرم رامات مامره قرار دارد؛ محلی که «بلوط ابراهیم» دیگری در آن توصیف شده و هرود بزرگ محوطه‌ای گرداگرد آن ساخت و کنستانتین بزرگ در سدهٔ چهارم میلادی کلیسایی بازیلیکایی در آنجا بنا کرد. پیشینه نام «مسکوبیه» از نام پایتخت روسیه، مسکو (موسکوا) گرفته شده که در عربی عامیانه به «مسکوبی» تبدیل شده‌است. آرشیماندریت آنتونین کاپوستین، نمایندهٔ کلیسای ارتدکس روسیه در سرزمین مقدس، در سدهٔ نوزدهم میلادی زمین‌های این محل را خریداری کرد. ساختمان کلیسا در سال ۱۹۰۶ میلادی تکمیل شد. این صومعه از مهم‌ترین بناهای تاریخی متعلق به روسیه در کرانهٔ باختری است و تنها کلیسای موجود در منطقهٔ الخلیل به‌شمار می‌رود. بلوط مامره درخت بلوطی کهن در نزدیکی کلیسا قرار دارد که عمر آن را نزدیک به ۴٬۵۰۰ سال برآورد کرده‌اند. بر پایهٔ روایات دینی، ابراهیم پیامبر و همسرش زیر سایهٔ این درخت آرمیدند و برخی باور دارند که فرشتگان مژدهٔ تولد اسحاق را در زیر همین درخت به ابراهیم رساندند. یوسفوس فلاوی، مورخ یهودی سدهٔ نخست میلادی، از «بلوط ابراهیم» دیگری در حرم رامات مامره یاد کرده‌است که هرود بزرگ محوطه‌ای دور آن برپا کرد و کنستانتین بزرگ در سدهٔ چهارم میلادی بازیلیکایی در آنجا ساخت. هزاران گردشگر هر ساله برای تبرک‌جویی از این درخت کهنسال به اینجا سفر می‌کنند. معماری و نمای بیرونی مجموعهٔ صومعه دربرگیرندهٔ کلیسا، قلعه، خانه‌های راهبان و گورهای کسانی است که در خدمت کلیسا بوده‌اند. مساحت کلیسا نزدیک به ۶۰۰ متر مربع است و از سنگ بر زمینی به وسعت ۷۰ دونم ساخته شده و نقشهٔ آن به شکل صلیب طراحی شده‌است. نمای بیرونی ساختمان با بنایی بلند و دو گنبد طلایی برجسته مشخص می‌شود که از نقاط گوناگون شهر الخلیل و حتی مناطق دوردست در جهت‌های شرقی و غربی دیده می‌شوند. نمای درونی درون کلیسا با تابلوها، تصاویر و نقاشی‌هایی از شخصیت‌هایی آراسته شده که مسیحیان آنان را پیامبر می‌دانند؛ از جمله ابراهیم، اسحاق و اسماعیل و همسرانشان ساره، لیئا (لائقه) و راحیل. مجموعه‌ای از آثار هنری کهن کلیسا در جریان دوران حکومت نظامی اسرائیل بر مناطق فلسطینی به سرقت رفته‌است. در درون کلیسا اتاق‌های مسکونی کنده‌شده در دل صخره، مکان‌هایی که برای ساخت شراب بهره‌گیری می‌شده و شماری گور وجود دارد. همچنین سردابه‌هایی در این مکان هست که احتمالاً به غارهایی منتهی می‌شوند و گمان می‌رود انسان‌ها از هزاران سال پیش در این اتاق‌های صخره‌ای زندگی کرده‌اند. اختلاف مالکیت کلیسا پس از خریداری زمین‌ها توسط آرشیماندریت آنتونین در اختیار نهادهای کلیسایی روسی قرار داشت. پس از انقلاب کمونیستی ۱۹۱۷ روسیه، گروهی از روحانیان ارتدکس که با حکومت شوروی مخالف بودند و به «کلیسای سفید» شهرت داشتند، ادارهٔ صومعه را بر عهده گرفتند. این گروه بخشی از کلیسای ارتدکس روسیه در خارج از روسیه بودند. خانواده‌های مسلمان الخلیل زمین را با حق بهره‌برداری ۹۹ ساله به کلیسای روسی واگذار کرده بودند و این مدت در سال ۲۰۰۹ پایان یافت. در سال ۱۹۹۷ با یاری یاسر عرفات، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، مالکیت کلیسا به کلیسای ارتدکس روسیه (معروف به «کلیسای سرخ») بازگردانده شد. در این فرایند، راهبان «سفید» از کلیسا بیرون رانده شدند و راهبان «سرخ» جای آنان را گرفتند، اگرچه یکی از راهبان به نام اسکندر از رفتن خودداری کرد و در کنار راهبان تازه ماند. اختلافات بر سر مالکیت همچنان ادامه دارد. در سال ۲۰۰۷ کلیسای ارتدکس روسیه در خارج از روسیه پیوندهای خود با کلیسای ارتدکس روسیه مستقر در مسکو را بازسازی کرد و به‌عنوان بخشی نیمه‌خودمختار از آن درآمد. بازدید بطریرک الکسی دوم در سال ۱۹۹۸ بطریرک الکسی دوم، رهبر کلیسای ارتدکس روسیه، از فلسطین دیدن کرد و با یاسر عرفات دیدار نمود. این سفر نقش مهمی در تحکیم روابط میان تشکیلات خودگردان فلسطین و روسیه ایفا کرد. حفظ و نگهداری این بنای مسیحی روسی در قلب شهری اسلامی از سوی فلسطینیان نشانه‌ای از همزیستی مسالمت‌آمیز بوده‌است. وضعیت کنونی اکنون سه راهب در کلیسا زندگی می‌کنند و با لباس روحانی خود در شهر الخلیل رفت‌وآمد دارند و مورد احترام شهروندان هستند. کلیسا تنها در مناسبت‌های ویژهٔ دینی یا برای پذیرایی از گروه‌های گردشگری، به‌ویژه گردشگران روسی، درهای خود را می‌گشاید. جایگاه فرهنگی این صومعه دروازه‌ای برای روابط مثبت میان مردم فلسطین و روسیه بوده‌است. فلسطینیان با پاسداری از این بنای تاریخی، احترام خود به این اثر مسیحی روسی را نشان داده‌اند. در مقابل، اسرائیل مجموعهٔ مسکوبیهٔ مشابهی را در قدس به مرکز بازداشت و بازجویی تبدیل کرده‌است. پیوند به بیرون صومعهٔ تثلیث اقدس و کلیسای پدران مقدس در الخلیل — گزارشی در لایو ژورنال ویدئوی بازدید از کلیسا منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Church of the Holy Forefathers and Monastery of the Holy Trinity». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳ آوریل ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «کنیسة المسکوبیة». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۳ آوریل ۲۰۲۶.