تیرە، ئیسرائیل

تیرە (بە عیبری: טירה) شارێکە لە ھاشارۆن، ناوچەی ناوەندی، ئیسرائیل. بەپێی سەرچاوەکانی نووسینگەی ناوەندیی ئاماری ئیسرائیل لە ساڵی ٢٠٢٤، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٢٧،٦٨٠ کەس بووە. ڕووبەری ئەم شارە دەوروبەری ١٢ کیلۆمەتری چوارگۆشە و چڕیی دانیشتووانی ٢،٣٢٧ کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا. دانیشتووانناسی بەپێی سی بی ئێس، لە ٢٠٠٤دا پێکھاتەی نەتەوەییی شارەکە ٩٩.٩٪ موسڵمانی سوننە ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل بوو. ژمارەیەکی کەم لە جوولەکەکانیش لە تیرە دەژین، کە بەھۆی تێچووی کەمتری نیشتەجێبوونەوە بەراورد بە ناوچە جوولەکەنشینەکانی تری نزیک وەک کەفر سەبا ڕاکێشراون. لە ١٩٩٠ەکاندا شاھیدی زیادبوونی ساڵانەی دانیشتووان بە تێکڕای ٢.٨٪ بوو. لە دانیشتووانێکی ٣،١٨٠ کەسی لە ١٩٤٥دا، تا ٢٠١٩ دانیشتووانی تیرە بۆ ٢٦،٨٧٢ کەس زیادی کردووە. داھات تا ساڵی ٢٠٠٠، ٣،٦٥٤ کرێکار و ٩٥٣ کەسی خاوەنکار لە شارەکەدا ھەبوون، بەپێی سی بی ئێس. تێکڕای مووچەی مانگانە لە ٢٠٠٠دا بۆ کرێکارێک لە شارەکەدا ٣،٧٦٧ شیکڵ بووە، کە گۆڕانکارییەکی ڕاستەقینەی ٢.٤٪ بووە لە ماوەی ساڵی ٢٠٠٠دا. پیاوانی کرێکار تێکڕای مووچەی مانگانەیان ٤،٤٩٤ شیکڵ بووە (گۆڕانکارییەکی ڕاستەقینەی ٦.١٪) بەرامبەر بە ٢،٣١٩ شیکڵ بۆ مێینەکان (گۆڕانکارییەکی ڕاستەقینەی -١٣.٠٪). تێکڕای داھاتی کەسانی خاوەنکار ٤،٢٨٩ بووە. ٦٩ کەس ھەن کە سوودمەندن لە بیمەی بێکاری و ١،١٨٣ کەسیش گەرەنتی داھات وەردەگرن. لە ٢٠٠٤دا، ٤١.٩٪ی دانیشتووان بەشێک بوون لە ھێزی کار. توندوتیژی لە نێوان ٢٠١١–٢٠١٩، ٣١ کوشتنی بە مەبەست لە تیرە تۆمار کراون، کە ھاوتایە لەگەڵ ڕێژەی ١٢ بۆ ھەر ١٠،٠٠٠ کەس - کە پێنجەم بەرزترین ڕێژەیە لەناو ئیسرائیلدا لەو ماوەیەدا - بەپێی لێکۆڵینەوەیەک. لە ٢٠١٢دا، سەرکردەکانی تیرە گازندەی ئەوەیان کرد کە پۆلیس وەک ھاوڵاتی پلە دوو مامەڵە لەگەڵ عەرەبەکان دەکات و بە دروستی لێکۆڵینەوە لە تاوانەکان ناکات. بنکەیەکی ھەمیشەیی پۆلیس تەنھا لە ئایاری ٢٠١٣دا لە تیرە دامەزرا. پێداچوونەوەیەکی تاوان لە ٢٠٢١دا ئاماژە بەوە دەکات کە لەو کاتەوە گۆڕانکارییەکی کەم ڕووی داوە، و نیشانی دەدات کە تەنھا ١ لە ٨ کوشتن لە تیرە لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە چارەسەر کراوە، بەراورد بە ٧١٪ی کوشتنەکان لە کۆمەڵگە جوولەکەکاندا. لە کاتی دامەزراندنی بنکەی پۆلیس لە ٢٠١٣دا، ئاماژە بەوە کرا کە کێشەیەکی کاریگەر بۆ کاری پۆلیسی لە کۆمەڵگەکانی وەک تیرە، ھاوکاری ناتەواو بووە لەگەڵ دانیشتووانی ناوخۆدا. لە ٢٠٢١دا، سەرۆک شارەوانیی تیرە بانگەشەی کرد کە نەبوونی بەرنامەی پاراستنی شایەتحاڵ بۆ کۆمەڵگە عەرەبەکان بووەتە ھۆی ترس لە پێشکەشکردنی بەڵگە. وتەبێژێکی پۆلیسیش بەرزبوونەوەی تاوانی بەستەوە بە دەرفەتی کەمی دامەزراندن بۆ گەنجانی عەرەبی ئیسرائیلی. بە بۆچوونی نیمەر سوڵتانی، عەرەبێکی ئیسرائیلی و مامۆستای یاسا لە تیرە، ڕێژەی بەرزی تاوان و ھەژاری دەگەڕێتەوە بۆ چەندین دەیەی دەستبەسەرداگرتنی زەوی، ڕووخاندنی خانوو، زیندانیکردن و جیاکاری لە خوێندن و دامەزراندن لە شارۆچکەیەکی کشتوکاڵیی دێریندا. ئەمانەش ببینە پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل سەرچاوەکان بەستەرە دەرەکییەکان وێبگەی فەرمی داڕێژە:شارەکانی ئیسرائیل دەروازەی جوگرافیا ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان دەروازەی ئیسرائیل دەروازەی فەلەستین