Սուրբ Փրկիչ վանք (Երուսաղեմ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Ամենափրկիչ (այլ կիրառումներ) Սուրբ Փրկիչ վանք, Երուսաղեմ քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությանը։ Կազմակերպում է Պաղեստինի մայրաքաղաք Երուսաղեմում բնակվող առաքելական հայության հոգևոր կյանքը, կոչվում է Հիսուս Քրիստոսի անունով։ Նկարագրություն Վանքը գտնվում է Երուսաղեմում՝ Սիոն լեռան վրա։ Տեղակայված է Հին քաղաքի հայկական թաղամասից դուրս՝ Սիոնի դարպասից հարավ։ Այն ներառում է երկու եկեղեցական շենքեր, որոնցից նորը անավարտ է։ Ավանդույթներ Ենթադրվում է, որ տեղում է Հիսուսի մահվան ժամանակ հրեա քահանայապետ Կայափայի տունը: Այնուամենայնիվ, որոշ քրիստոնյաներ Կայափայի տունը շփոթում էին Աննասի տան հետ (Աննասը Կայիափայի աները և նախկին քահանայապետն էր)։ Այն արաբերենով կոչվում է նաև «Փրկչի բանտի վանք» (արաբ․՝ دير حبس المسيح‎‎՝ դեյր հաբս ալ-մասիհ), քանի որ այն ենթադրյալ Քրիստոսի բանտի ենթադրյալ վայրերից մեկն է, որտեղ նա պահվել է Սինեդրիոնի դատավարությունից հետո։ Քանի որ ավետարաններն իրենք անհամաձայնություն ունեն՝ Հիսուսին բերել են Աննասի, թե Կայափայի տուն-դատարանը, հայկական սրբոց Հրեշտակապետաց եկեղեցին նույնպես ունի Քրիստոսի բանտը։ Ենթադրվում է, որ Քրիստոսի գերեզմանի մուտքից տեղափոխված քարը նույնպես գտնվում է վանքի հին եկեղեցու խորանի վերևում կամ տակ: Պատմություն 1160-ական թվականներին այս վայրում հավանաբար գոյություն է ունեցել եկեղեցի կամ մատուռ: Հայկական տեսակետ կար, որ Սալահ ալ-Դինը հայերին է շնորհել այդ վայրը այն բանից հետո, երբ նա գրավել է քաղաքը 1187 թվականին: 13-րդ դարի վերջում Տոսպեցի Կարապետ վարդապետը գույքը գնեց տեղի մուսուլմաններից և Մամլուք սուլթանից վերականգնման թույլտվություն ստացավ։ 1517 թվականին սուլթան Սելիմ I-ը հրամաններ արձակեց, որոնք հաստատում էին եկեղեցին և՛ հայերին, և՛ հույներին: 17-րդ դարում, երբ Ֆրանչեսկո Կուարեսմին այցելեց, հայերը կալվածքում էին։ 18-րդ դարում եկեղեցու բակը դարձել է Երուսաղեմի որոշ հայ պատրիարքների գերեզմանատուն։ 1948 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմից հետո եկեղեցին լքվել է և օգտագործվել իսրայելական դիպուկահարների կողմից: 1967 թվականից հետո հայերը վերականգնել են եկեղեցին և վերանորոգել եկեղեցին։ 1970-ականներին սկսվեց նոր եկեղեցու շինարարությունը՝ սկզբնական եկեղեցու կողքին։ Այնուամենայնիվ, դեռևս չլուծված պլանավորման և գոտիավորման խնդիրների պատճառով շինարարությունը դադարեցվեց, և նոր եկեղեցին մինչ օրս մնում է անավարտ։ 2023 թվականի հունվարին վանքի պարիսպները պղծվել են հրեա ծայրահեղականների կողմից «Մահ հայերին, քրիստոնյաներին, արաբներին և հեթանոսներին» վանդալական պատգամներով։ Շրջակայք Եկեղեցուն կից հայկական քաղաքացիական գերեզմանոցը դեռ օգտագործվում է հուղարկավորության համար, սակայն այն հիմնականում լքված է տեղի հայ համայնքի կրճատման պատճառով։ Վանքը գտնվում է Բենեդիկտյան աբբայության հարևանությամբ։ Ծանոթագրություններ Գրականություն Pringle, Denys (1993). The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem. Vol. 3. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-39038-5.