مسجد ام‌النصر

مسجد ام‌النصر (به عربی: مسجد أم النصر) که با نام مسجد بیت حانون نیز شناخته می‌شود، کهن‌ترین مسجد در شهر فلسطینی بیت حانون در نوار غزه است. این مسجد در مرکز شهر واقع شده و در سال ۱۲۳۹ میلادی ساخته شده‌است. مسجد ام‌النصر را ایوبیان برای گرامیداشت یاد سربازانشان که در نبرد میان آنان و صلیبیان در همان مکان کشته شده بودند بنا کردند. ایوبیان در این نبرد پیروز شدند و از همین رو نام «ام‌النصر» (مادر پیروزی‌ها) بر مسجد نهاده شد. این مسجد در عملیات نظامی اسرائیل در بیت حانون در سال ۲۰۰۶ و نیز در جنگ غزه (۲۰۲۳–۲۰۲۵) آسیب‌های سنگینی دید. پیشینه ساخت مسجد و نبرد ایوبیان با صلیبیان مسجد ام‌النصر در سال ۱۲۳۹ میلادی به دست ایوبیان ساخته شد تا یادبود سربازانی باشد که در نبرد میان ایوبیان و صلیبیان در همان مکان جان باختند. ایوبیان پیروز این نبرد بودند و به همین دلیل نام «ام‌النصر» به معنای «مادر پیروزی‌ها» بر مسجد گذاشته شد. کتیبه‌ای بر دیوار بالای ورودی مسجد، ساخت آن را به سلطان ایوبی العادل دوم نسبت می‌دهد. متن کتیبه مسجد چنین است: «بسم الله الرحمن الرحیم… أمر بإنشاء هذا المسجد المبارک الأمیر الأجل الکبیر الغازی المجاهد شمس‌الدین سنقر الملکی الکاملی العادلی عند کسره الإفرنج - خذلهم الله ببیت حانون یوم الأحد الثامن من ربیع الآخر سنه ۶۳۷ هـ…». این نبرد به خودی خود از نبردهای بزرگ نبود، اما در پیشینه جنگ‌های صلیبی متأخر اهمیت داشت. مورخ مصری تقی‌الدین مقریزی یادآور شده‌است که این نبرد در ۱۳ نوامبر ۱۲۳۹ رخ داد و با پیروزی مصریان (ایوبیان) پایان یافت. گزارش‌های صلیبی نیز ادعای مقریزی را تأیید می‌کنند مبنی بر اینکه هانری کنت بار همراه با هزار تن از مردانش در این درگیری کشته شدند. همچنین ۶۰۰ تن اسیر شدند که بیشتر آنان در راه مصر به دست اسیرگیرندگانشان کشته شدند. درگیری غزه و اسرائیل در ۱ نوامبر ۲۰۰۶، ارتش اسرائیل در واکنش به حملات موشکی وارد بیت حانون شد. در جریان این عملیات، شبه‌نظامیان فلسطینی در داخل مسجد پناه گرفتند و این امر به رویارویی با نیروهای اسرائیلی انجامید که دو طرف با یکدیگر تبادل آتش کردند. یک بولدوزر زره‌پوش برای تخریب بخشی از محوطه مسجد به کار گرفته شد. در ۳ نوامبر صدها زن محلی برای حفاظت از مسجد و کمک به فرار شبه‌نظامیان داخل آن به سوی مسجد راهپیمایی کردند. دو زن کشته و ده تن زخمی شدند. خود مسجد نیز در جریان محاصره آسیب دید و سقف آن فروریخت. تا زمان عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی در ۷ نوامبر، تنها مناره مسجد سرپا مانده بود. آنروا عملیات نظامی اسرائیل در بیت حانون از جمله آسیب‌رسانی به مسجد را محکوم کرد. در جریان جنگ اسرائیل و حماس، در نوامبر ۲۰۲۳ اسرائیل کارزار بمباران شدیدی را در نوار غزه آغاز کرد که نزدیک به ۱۰۰۰ مسجد در نوار غزه را ویران یا آسیب‌دیده کرد. مسجد ام‌النصر از جمله مساجدی بود که در جریان جنگ آسیب دید. گزارشی دربارهٔ پیامدهای جنگ بر مکان‌های میراث فرهنگی در نوار غزه، آسیب وارده را گسترده توصیف کرد و بمباران و بهره‌گیری از بولدوزر را علل اصلی آن دانست. اتهاماتی مطرح شده‌است مبنی بر اینکه اسرائیل عامدانه در حال نابودی میراث فرهنگی فلسطین است. معماری مسجد اصلی از یک تالار بزرگ با گنبدی ساده تشکیل شده بود که از سنگ‌های خشن و فرسوده ساخته شده بود. تا سال ۲۰۱۳ از مسجد اصلی چیزی جز رواق جنوبی با سقفش باقی نمانده بود؛ سقف رواق از طاق‌های بادبزنی و گنبدی کم‌ژرفا در مرکز تشکیل شده بود. شبستان (تالار نماز) به اتاقی در سمت شرق ختم می‌شد که سقف آن گنبدی مبتنی بر مثلث‌های کروی داشت. لوح بنیادی مسجد به خط نسخ ایوبی نگاشته شده بود. جستارهای وابسته اسلام در فلسطین مسجد جامع غزه تخریب میراث فرهنگی در جریان تهاجم اسرائیل به نوار غزه منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Umm al-Nasr Mosque». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «مسجد أم النصر». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «مسجد ام النصر». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای مصری‌های عرب زبان، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «উম্মে আল-নাসর মসজিদ». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای بنگالی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.