ბაბის ტაძარი

ბაბის ტაძარი (სპარს. مقام اعلی, ებრ. מקדש הבאב, არაბ. ضريح الباب) — ბაჰაიზმის რელიგიის მნიშვნელობით მეორე სიწმინდე, რომელიც მდებარეობს ისრაელში, ქალაქ ჰაიფაში. ტაძარში დაკრძალულია ბაბი — ბაბიზმის დამფუძნებელი, რელიგიისა, რომლის საფუძველზეც მოგვიანებით ბაჰაიზმი აღმოცენდა. ბაჰაიზმის მიმდევრებისთვის ცნობილია ორი უმთავრესი საპილიგრიმო ადგილი, რომლებიც დაკავშირებულია რელიგიის დამფუძნებლებთან: ბაჰაულას აკლდამა ბაჰჯში (აკო) და ბაბის ტაძარი (ჰაიფა), ასევე მათ გარშემო არსებული ბაღები, შენობები და ძეგლები. ტაძარი განთავსებულია 19-ტერასიანი ბაღების (ცნობილი როგორც „19 საფეხური“) შუა წელზე, სადაც ცხრა ტერასა ტაძრის ზემოთ მდებარეობს, ხოლო ცხრა — მის ქვემოთ. ბაბის აკლდამის ალტერნატიული სახელწოდებებია ბაჰაის ტაძარი და ოქროს გუმბათი. ბაჰაის ბაღები, რომელთა ტერიტორიაზეც ტაძარი მდებარეობს, ქალაქ ჰაიფაში, ქარმელის მთის სამივე დონეზეა განფენილი. შესაბამისად, ბაღებში შესასვლელი სამი გზა არსებობს — ქვედა, შუა და ზედა. უშუალოდ ტაძარში მოსახვედრად გამოიყენება შუა შესასვლელი, რომელიც ზედა ადარის რაიონში მდებარეობს. მომავალი ტაძრის ადგილმდებარეობა 1891 წელს თავად ბაბის მიმდევარმა და ბაჰაიზმის დამაარსებელმა — ბაჰაულამ განსაზღვრა, თუმცა აკლდამა მრავალი წლის შემდეგ, მისი უფროსი ვაჟის, აბდულ-ბაჰას ხელმძღვანელობით აიგო. ბაბის ნეშტი აქ 1909 წლის 21 მარტს დაკრძალეს. ნაგებობა, რომელიც დღეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაშია შეტანილი, უშუალოდ სამარხის თავზე 1949-1953 წლებში, შოღი ეფენდის ხელმძღვანელობით აშენდა. ტაძრის არქიტექტურა ტაძრის საფუძველს რვაკუთხედი წარმოადგენს (ჩვეულებრივ, ბაჰაიზმში იყენებენ ცხრაწახნაგოვან დიზაინს, რაც სიმბოლურად ბაჰაიზმის ერთიანობას განასახიერებს ცხრა დიდ მსოფლიო რელიგიასთან). მიუხედავად ბაჰაიზმისთვის ტრადიციული ცხრაწახნაგა სტრუქტურისა, ბაბის აკლდამის საფუძველი სწორედ რვაკუთხაა, რაც მას არქიტექტურულად გამორჩეულს ხდის. ბაბის ტაძრის ასაშენებელი ქვების უმეტესობა (იტალიური მარმარილო) მოპოვებული იქნა იტალიაში, რის შემდეგაც ისინი ისრაელში გადაზიდეს. სვეტები შესრულებულია ვარდისფერი გრანიტით. გუმბათი მოპირკეთებულია ნიდერლანდებიდან ჩამოტანილი 14 ათასი ხელით ნაკეთი ოქროს ფირფიტით (აგურით). ტაძრის არქიტექტორი იყო წარმოშობით კანადელი ბაჰაი, შოღი ეფენდის სიმამრი — უილიამ საზერლენდ მაქსველი, რომელიც თავის პროექტებს ბოზ-არტის (Beaux-Arts) სტილში ქმნიდა. გუმბათის სტრუქტურული დაპროექტების გარკვეულ ასპექტებზე ტექნიონის (ისრაელის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი) პროფესორები მუშაობდნენ. ევროპული გრანიტის კოლონადა, აღმოსავლური ქვის თაღები და ოქროს გუმბათი ერთმანეთთან აკავშირებდა აღმოსავლურ და დასავლურ (ნეოკლასიციზმი) არქიტექტურულ სტილებს, რაც ბაჰაიზმის გამაერთიანებელი იდეოლოგიის სიმბოლურ გამოხატულებას წარმოადგენდა. 1909 წლისთვის, ბაბის ნეშტის დაკრძალვის დროს, ტაძარი 6 ოთახისგან შედგებოდა. 1921 წელს ერთ-ერთ მათგანში დაკრძალეს აბდულ-ბაჰა. 1929 წელს ტაძარს კიდევ 3 ოთახი დაემატა, ხოლო თავდაპირველი ნაგებობის თავზე გუმბათოვანი დაშენება მხოლოდ 1953 წლისთვის დასრულდა. დაშენება წარმოადგენდა 11 მეტრის სიმაღლის ცილინდრს 18 ვიტრაჟული ფანჯრით, რომლებიც ბაბის პირველ მოწაფეებს ასიმბოლოებენ. სალოცავი გარშემორტყმული იყო არკადით (38 სვეტი, 28 ქვის თაღი). ტაძარი ორსართულიანად ითვლება და მისი სიმაღლე 40 მეტრს აღწევს. 2008-2011 წლებში ტაძარს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. გუმბათის ოქროს აგურები შეიცვალა ოქროს ფირფიტებით. ტაძრის სიმბოლიზმი ფასადზე გამოსახული ცხრაქიმიანი ვარსკვლავი. 18 ტერასა და სარკმელი, რომლებიც ბაბის პირველი მოწაფეების პატივსაცემად არის შექმნილი. სპეციალური სიმბოლო — სიტყვა „ბაჰას“ განსაკუთრებული კალიგრაფიული წარწერა, რომელიც ჩასმულია ორ ხუთქიმიან ვარსკვლავს შორის. ეს სიმბოლო ორ წინასწარმეტყველს — ბაბსა და ბაჰაულას შორის კავშირს განასახიერებს. ადგილი ჰაიფის ღირსშესანიშნაობებს შორის ბაბის აკლდამა ჰაიფის ერთ-ერთი ყველაცე ცნობილი ღირსშესანიშნაობაა. ბაჰაიზმის მიმდევრები ბაბის ტაძარსა და მის გარშემო არსებულ ბაღებს (რომლებიც ასევე შეტანილია მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში) „კაცობრიობისთვის მიძღვნილ საჩუქრად“ მიიჩნევენ. ასახვა ხელოვნებაში ალექსანდრე გოროდნიცკის სიმღერა „ბაჰაის ტაძარი“, მუსიკალური ალბომიდან „Беженцы-листья“ (1988-1994). სქოლიო