موزه هنر تل‌آویو

موزه هنر تل‌آویو‏ (به عبری: מוזיאון תל אביב לאמנות)، نام مهم‌ترین موزه‌ هنرهای مدرن و یکی از سه موزه اصلی کلان‌شهر تل‌آویو‏ است. در موزه هنر تل‌آویو، آثار مشهوری از هنرمندان یهودی‌الاصل، هنرمندان مشهور اسرائیلی و هنرمندان سرشناس جهانی در ارتباط با هنر مدرن، طراحی، نقاشی، مجسمه‌سازی و عکاسی جمع‌آوری شده‌است. در این موزه همچنین آثاری از سده‌های شانزدهم تا نوزدهم میلادی از کشورهای اروپایی و آمریکایی جمع‌آوری شده‌است. تاریخچه موزهٔ تل‌آویو هنر در سال ۱۹۳۲ در ساختمانی واقع در بلوار روتشیلد شماره ۱۶ تأسیس شد که خانهٔ پیشین نخستین شهردار تل‌آویو، مئیر دیزنگوف، بود. او این ملک را به‌منظور ایجاد یک موزه به یاد همسرش، زینا، پس از درگذشت او در سال ۱۹۳۰ اهدا کرده بود. در ۱۴ مهٔ ۱۹۴۸، ۲۵۰ نماینده به‌طور مخفیانه در موزه جمع شدند تا اعلامیهٔ تاریخی استقلال اسرائیل را امضا کنند. در سال ۱۹۷۱، این ساختمان به تالار استقلال تبدیل شد، زمانی که موزه به بلوار شاؤول همَلِخ شماره ۲۷ منتقل شد. کیوریتور نِهاما گورالنیک در سال ۱۹۷۱ کار در موزه را آغاز کرد، زمانی که زبان رایج میان کارکنان، مدیران اداری و کیوریتورها—فرانسوی بود. کاتالوگ‌ها به زبان فرانسه و عبری چاپ می‌شد و انگلیسی در اواخر همان دهه افزوده شد. گورالنیک در طول ۳۴ سال دورهٔ مسئولیتش به‌عنوان کیوریتور هنر بین‌الملل، بیش از ۴۰ نمایشگاه را کیوریت کرد. پاویون «هلنا رابیشتین» برای هنر معاصر در سال ۱۹۵۹ گشوده شد. برنامه‌ریزی برای ساختمانی جدید از ۱۹۶۳ آغاز شد، زمانی که مجموعه‌های هنر مدرن و معاصر از گنجایش مکان فراتر رفت. ساخت‌وساز در ۱۹۶۶ آغاز شد اما به‌دلیل کمبود بودجه برای دو سال متوقف ماند، پیش از آنکه در ۱۹۷۱ به مکان کنونی منتقل شود. بخشِ دیگری در سال ۱۹۹۹ افزوده شد و باغِ مجسمهٔ «لولا بیر اِبنر» تأسیس گردید. موزه همچنین «مرکز آموزش هنرِ جوزف و ربکا مِیرهُف» را در بر می‌گیرد که در سال ۱۹۸۸ گشوده شد. این موزه مجموعه‌ای جامع از هنر کلاسیک و معاصر، به‌ویژه هنر اسرائیلی، یک باغ مجسمه و یک بخش نوجوانان را در خود جای داده است. سوزان لاندائو پس از ۳۴ سال در موزهٔ اسرائیل، در سال ۲۰۱۲ به‌عنوان مدیر و کیوریتورِ ارشدِ موزه منصوب شد. در سال ۲۰۱۸، موزه با ۱,۰۱۸,۳۲۳ بازدیدکننده رکوردِ تمام‌دورهٔ خود را ثبت کرد و در فهرستِ پربازدیدترین موزه‌های هنر در ردهٔ ۷۰ قرار گرفت. در ۲۰۱۹، موزه رکورد تازه‌ای ثبت کرد و با ۱,۳۲۲,۴۳۹ بازدیدکننده در ردهٔ ۴۹ ایستاد. در ۲۰۲۲، بار دیگر در ردهٔ ۴۹ قرار گرفت، با ۱,۰۷۰,۷۱۴ بازدیدکننده. در ۲۰۲۳، در فهرست ۱۰۰ موزهٔ محبوب جهانِ مجلهٔ «آرت» در ردهٔ ۴۸ قرار گرفت. در ۲۳ مارس ۲۰۲۳، موزهٔ هنرِ تل‌آویو به‌طور جزئی تعطیل شد و در «روز فلج» اسرائیل در جریانِ اعتراضاتِ ۲۰۲۳ به اصلاحات قضایی اسرائیل مشارکت کرد. پس از حملاتِ ۷ اکتبر و رویدادهای بعدی مرتبط با جنگ غزه، درگیری اسرائیل–حزب‌الله، و درگیری ۲۰۲۴ ایران–اسرائیل، موزه چندین اثرِ در معرضِ نمایش را برداشت و برای نگهداریِ امن به زیرزمینیِ حفاظت‌شده منتقل کرد. همچنین نمایشگاه‌های دیگری را به فضای محافظت‌شده‌تری در لایه‌های پایین‌ترِ مجموعه جابه‌جا کرد. میدانِ روبه‌روی موزه نیز به اردوگاهی برای گروگان‌ها در غزه تبدیل شد که «میدان گروگان‌ها» نام گرفت. مجموعهٔ دائمی مجموعهٔ موزه نمایانگر برخی از برجسته‌ترین هنرمندانِ نیمهٔ نخستِ سدهٔ بیستم و بسیاری از جنبش‌های مهمِ هنر مدرن در این دوره است: فوویسم، اکسپرسیونیسمِ آلمانی، کوبیسم، فوتوریسم، کانستراکتیویسمِ روسی، جنبشِ دِ استایل و سوررئالیسم؛ هنر فرانسه از امپرسیونیست‌ها و پست امپرسیونیست‌ها تا «مکتب پاریس» از جمله آثاری از خائیم سوتین، آثار کلیدیِ پابلو پیکاسو از دورهٔ آبی و نئوکلاسیک تا دورهٔ متأخر او، نقاشی‌های کوبیستیِ آلبر گِلیز و ژان متزَنژه، چندین مجسمه از ژاک لیپشیتس، و آثارِ سوررئالیستیِ خوان میرو. یکی از بخش‌های موزه تاریخِ هنرِ اسرائیلی و خاستگاه‌های آن را میان هنرمندانِ محلیِ جامعهٔ صهیونیستیِ پیشا‌دولتی در اوایلِ سدهٔ بیستم نمایش می‌دهد. در سال ۱۹۸۹، هنرمند پاپِ آمریکایی روی لیختنشتاین یک نقاشی‌دیواریِ عظیمِ دو لته ویژهٔ موزهٔ هنر تل‌آویو خلق کرد. این اثر در سرسرای ورودی آویخته شده است. این مجموعه چند شاهکار را در بر می‌گیرد، از جمله نقاشی «فریدِریکه ماریا بِر»، ۱۹۱۶ از هنرمند اتریشی گوستاو کلیمت و «بدون عنوان، ایمپروویزشِن پنجم»، ۱۹۱۴، اثر استاد روس واسیلی کاندینسکی. مجموعهٔ پگی گوگنهایم که در سال ۱۹۵۰ اهدا شد، شامل ۳۶ اثر از هنرمندان آبستره و سوررئالیست است؛ از جمله آثاری از جکسون پولاک، ویلیام بازیوتِس و ریچارد پُوزِت-دارت، و آثار سوررئالیستی از ایو تانگی، روبرتو ماتا و آندره ماسون. مجسمه‌ها در میدانِ ورودی و در یک باغِ مجسمهٔ داخلی به نمایش گذاشته شده‌اند. علاوه بر مجموعهٔ دائمی، موزه میزبان نمایشگاه‌های موقتِ آثارِ هنرمندانِ منفرد و نمایشگاه‌های گروهیِ کیوریت‌شده حولِ یک موضوعِ مشترک است. ساختمان‌ها (سدهٔ بیست‌ویکم) موزهٔ هنر تل‌آویو شامل «ساختمان بنیاد خانوادهٔ پاولسون»، سازهٔ اصلی آن در بلوار شاؤول همِلِخ؛ «ساختمان هرتا و پل امیر»؛ و «پاویون ایال اُوفر» است. ساختمانِ بنیادِ خانوادهٔ پاولسون به مناسبت نودمین سالگرد، ساختمانِ اصلیِ موزه در سال ۲۰۲۱ بازسازی شد و به افتخار نیکوکارانش «ساختمانِ بنیادِ خانوادهٔ پاولسون» نام‌گذاری شد. ساختمانِ هِرتا و پل امیر در نوامبر ۲۰۱۱، ساختمانِ «هِرتا و پل امیر» در بخشِ غربیِ موزه گشوده شد. این ساختمان یک آرشیوِ معماریِ اسرائیل و بخشی تازه برای عکاسی و هنرهای بصری را در خود جای داده است. ساختمانِ جدید توسط معمار پرستون اسکات کوهن طراحی شد. این بخشِ تازه در پنج طبقه ۱٫۷۱۸٫۷۰۶ متر مربع فضای گالری دارد. ساختمانِ امیر همچنین «پاستل»، یک رستوران لوکس به سرپرستیِ سرآشپز هیلل تَواکولی را در بر دارد. پاویون ایال اُوفر در مهٔ ۲۰۲۳، پس از بازسازیِ گستردهٔ پاویون «هلنا روبنشتاین» برای هنر معاصر، این بنا به افتخار نیکوکارِ معاصر خود به «پاویون ایال اُوفر» بازگشایی شد، و نخستین نمایشگاهِ مروریِ آثارِ آلبرتو جاکومتی، مجسمه‌سازِ سوئیسی، در اسرائیل در هر چهار طبقهٔ آن به نمایش درآمد. رهبریِ بازسازی بر عهدهٔ معمار امنون رِختر بود که پدرش، یعقوب رِختر—معمار برندهٔ جایزهٔ اسرائیل—پاویون اصلی را در سال ۱۹۵۹ ساخته بود. جستارهای وابسته موزه اسرائیل موزه هنر اسلامی اورشلیم برخی آثار شاخص پانویس