Birüssebi Türk Demiryolu İstasyonu

Birüssebi Türk Demiryolu İstasyonu (İbranice: תחנת הרכבת הטורקית בבאר שבע), I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu tarafından inşa edilmiş tarihî bir demiryolu istasyonudur. Günümüzde İsrail’in Beerşeba kentinde, eski şehrin batısında yer almaktadır. Tarihçe Osmanlı dönemi İstasyon, Ekim 1915’te Osmanlı İmparatorluğu idaresindeki Filistin’de, I. Dünya Harbi’nin Sina ve Filistin Cephesi seferleri sırasında açıldı. Osmanlı Devleti’nin savaş yıllarında Orta Doğu’daki en büyük stratejik hedefi Süveyş Kanalı’nı ele geçirmek yahut işlemez hâle getirmekti. Ancak İstanbul’dan cepheye asker ve ikmal taşınması deve kervanlarıyla aylar sürmekteydi. 1915 başındaki Kanal Harekâtı’nın başarısız olmasının ardından, 4. Ordu Kumandanı Cemal Paşa, Alman mühendis Heinrich August Meissner Paşa’yı yardıma çağırdı. Daha önce Hicaz Demiryolu’nu da inşa etmiş olan Meissner, lojistiği kolaylaştırmak için “Mısır Kolu” adı verilen iki hat planladı: Biri Beyt Hanun’a, diğeri Birüssebi’ye uzanıyordu. İnşaata başlanmasından sadece dokuz ay sonra Beerşeba Demiryolu işletmeye açıldı. Hattın tamamı bitirilemese de Meissner Paşa, Birüssebi’den hattı güneye, Kuseyme’ye (Sina Çölü) kadar uzatmayı başardı. İstasyon kompleksi; Osmanlı mimarisinde inşa edilmiş bir istasyon binası, su kulesi, istasyon şefi için lojman ve bakım atölyesinden oluşmaktaydı. Hat sayesinde Osmanlı birlikleri hızla ikmal görmüş, Birüssebi istasyonu savaş sırasında mühim bir askerî merkez olmuştur. İngiliz Mandası 1917 Ekim’inde, aylarca süren cephe duraklamasının ardından General Edmund Allenby kumandasındaki İngiliz birlikleri, Birüssebi’yi ele geçirdi. Ardından hat, 3 Mayıs 1918’de Kantara üzerinden sahil hattına bağlandı. Eski kuzey bağlantısı (Wadi Surar hattı) dar hatlı olduğu için terk edildi. Temmuz 1927’de Birüssebi–Kantara hattı da düşük kullanım ve yüksek bakım masrafları sebebiyle kapatıldı; istasyon resmen hizmet dışı kaldı. İsrail dönemi İsrail’in bağımsızlığından sonra İsrail Demiryolları, Beerşeba hattını modern hat açıklığında (standard gauge) yeniden inşa etti. Ancak yeni hat, eski Osmanlı istasyonuna uğramadı. 1956’da kentin kuzeydoğusunda Beerşeba Kuzey Tren İstasyonu, 2000’de ise şehir merkezine yakın Beerşeba Merkez Tren İstasyonu açıldı. Bu yeni istasyon, eski Osmanlı istasyonunun yaklaşık 1250 metre doğusundadır. 1991’de ulusal tarihî sit alanı ilân edilen istasyon, 2013’te restore edilerek küçük bir demiryolu müzesi olarak ziyarete açıldı. Müzenin en önemli parçası, Aralık 2012’de Beerşeba Belediyesi tarafından satın alınarak restore edilen TCDD 45151 sınıfı bir buharlı lokomotiftir. İngiliz yapımı Class 8F serisinin örnekleri, İsrail Demiryolları’nın ilk yıllarında yaygın olarak kullanılmıştır. Bunlardan 70414 numaralı lokomotif, 1950’lerde İsrail’de yazılmış bir şarkı ve kısa filme konu olmuştur. “Lokomotif Şarkısı” (İbranice: שיר הקטר) adlı bu eser, Beerşeba’dan Hayfa’ya hurdaya gitmek üzere yola çıkan son buharlı lokomotifi anlatır. Müzedeki lokomotif de, bu kültürel hafızaya atıfla 70414 numarasıyla sergilenmektedir. Ancak şarkıda geçen istasyon, aslında Beerşeba Kuzey Tren İstasyonu’dur. Ayrıca bakınız Mustafa Kemal Atatürk Meydanı (Beerşeba) Türk Askerleri Anıtı (Beerşeba) Mustafa Kemal Atatürk Anıtı (Beerşeba) Kaynakça