Ҡодос

Ҡодос (ғәр. القدس‎ әл-Ҡүдс (audio) ), Иерусалим; йәһ. ירושלים‎ Йерушалайим (audio) ) — Яҡын Көнсығыштағы боронғо ҡала, 1949 йылдан алып Израиль дәүләтенең баш ҡалаһы (1967 йылдан алып Израиль ҡаланың бөтә майҙанын контрольдә тота). Иерусалим Израилдың баш ҡалаһы булараҡ халыҡ-ара йәмғиәт тарафынан танылмаған. Иерусалим — иудаизм, христианлыҡ һәм ислам диндәре өсөн изге ҡала булып иҫәпләнә. Иерусалим Урта һәм Үле диңгеҙҙәре арауығында, диңгеҙ кимәленән 650—840 метр бейеклектә урынлашҡан. Ул донъялағы иң боронғо ҡалаларҙан иҫәплән. Беренсе торлаҡтар Б. Э. Т. IV быуаттарҙа тип билдәләнә. Б. Э. Т. XI быуатта ҡалала йәһүдтәр урынлашҡан һәм Израиль дәүләтенең баш ҡалаһы тип иғлан ителә. Б. Э. Т. VI быуатта Вавилон тарафынан баҫып алына, ә аҙаҡ Фарсы империяһы ҡул аҫтына күсә. Б. Э. Т. IV—II быуаттарҙа Боронғо Македония империяһына, Мысырға Селевекидтар дәүләтенә буйһона. Йәһүдтәр баш күтәргәндән һуң, аҙ ғына ваҡытҡа Йәһүдтәр батшалығы тергеҙелә(б.э.т. 2-се быуат). Алтынсы йылына уҡ рим провинцияһына әүерелә. Рим империяһы ҡыйралғандан һуң, Иерусалим Византия империяһына күсә. Ошо ваҡыттан ҡаланы христианлаштырыу башлана. 639 йылда ғәрәп хәлифе Ғүмәр ибн Хәттаб тарафынан баҫып алынғас, мосолман ҡиәфәте ала. 1099—1187 һәм 1229—1244 йылдарҙа ҡала тәре йөрөтөүселәр хакимлығы аҫтында була. Аҙаҡ Мысыр тарафынан яулап алына. 1517 йылдан 1917 йылғаса Ғосманлы империяһы биләмәһенә керә. Аҙаҡ Бөйөк Британия хакимлығына күсә Галерея Иҫкәрмәләр Комментарийҙар Файҙаланылған әҙәбиәт һәм сығанаҡтар Һылтанмалар Иерусалим — Ҡыҫҡа йәһүд энциклопедияһынан (рус.) Истоки Иерусалима. В 5- ти брошюрах. Боганим, А.; Израэль, С.(недоступная ссылка) Ред. Д. Вул, Отв. ред. Л. Дженнер-Клаузнер. — Иерусалим: Education Matters Ltd., 1995. — 218 c. (читать(недоступная ссылка)) Туристический центр «Город Давида» 2009 йыл 9 апрель архивланған. Рәсми IV. JERUSALEM AND THE HOLY PLACES // ISRAEL’S FOREIGN RELATIONS. Selected Documents, Volumes 1-2 — 1947—1974 МИД Израиля (инг.) Муниципалитет Иерусалима (йәһ.) (инг.) (ғәр.) Gates of Jerusalem (Старый город: карты, описание) (инг.) Мәғлүмәти Иерусалимский информационный портал 2019 йыл 2 ғинуар архивланған. Израильская античность Первая еврейская столица Портал столица наш любимый город 2012 йыл 6 ноябрь архивланған. Иерусалим он-лайн Хроники Иерусалима Архив фотографий Иерусалима История «Биньяней hа-Ума» (Jerusalem convention centre) По иерусалимским стенам — фотографии Иерусалима 2014 йыл 16 июль архивланған. Автобусные маршруты в Иерусалиме и Израиле, оф. сайт компании Эгед Очерктар Суббота в Иерусалиме 2009 йыл 15 ғинуар архивланған. Михаэль Дорфман Статьи об Иерусалиме 2011 йыл 10 август архивланған. Влас Михайлович Дорошевич. «В земле обетованной. Иерусалим» Иерусалим. Русская Православная Церковь в Иерусалиме 2013 йыл 25 сентябрь архивланған.