Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Երուսաղեմ)

Տառապանքի տիրամոր եկեղեցի (եբրայերեն՝ כנסיית גבירתנו הדואבת‎), հայ կաթողիկե եկեղեցի և քրիստոնեական ուխտագնացության վայր Երուսաղեմի Հին քաղաքի մուսուլմանական թաղամասում՝ Առյուծի դարպաս տանող ճանապարհին, Դամասկոսյան դարպասից և ավստրիական պանդխտահյուրանոցից ոչ հեռու։ Իրենից ներկայացնում է համալիր, որի մեջ ներառված են հայկական պանդխտահյուրանոցը, Վշտագին Աստվածածնի մատուռը և Երուսաղեմի հայ կաթոլիկ պատրիարքարանի կենտրոնակայանը։ Եկեղեցին գտնվում է Խաչի ճանապարհի երրորդ կանգառում՝ Վիա Դոլորոզայի վրա։ Տաճարը կառուցվել է այն վայրում, որտեղ, ենթադրաբար, կայացել է Հիսուս Քրիստոսի հանդիպումը մոր հետ Գողգոթա տանող ճանապարհին: Պատմություն Եկեղեցու տակ գտնվող դամբարանում կա 4-ից 6-րդ դարի հատակային խճանկար, որը հավանաբար մնացել է բյուզանդական եկեղեցուց, որի ստույգ ծագումը հաստատված չէ։ Առաջին կաթոլիկ եկեղեցին կառուցվել է բյուզանդական եկեղեցու տեղում 12-րդ դարում՝ Երուսաղեմի թագավորության օրոք։ 13-րդ դարում մուսուլմանները զավթեցին եկեղեցին։ Ուխտավորները հայտնում են 15-րդ դարում տեղի ունեցած ավերածությունների մասին: 17-րդ դարում եկեղեցու մնացորդները ոչնչացվեցին և այդ վայրում մուսուլմանները կառուցեցին «Համամ ալ-Սուլթան» բաղնիքը։ 1876 թվականին հայ կաթողիկե եկեղեցին գնել է շենքը և վերակառուցել եկեղեցին 1881 թվականին՝ օգտագործելով եկեղեցու միջնադարյան մնացորդները որպես դամբարան։ Տաճարը լևանտական նեոբյուզանդական էտյուդի տիպիկ շինություն է՝ խաչաձև գմբեթով և խաչաձև եկեղեցու տեսքով։ Տառապանքի տիրամոր եկեղեցին վերականգնվել է գեներալ Անդերսի բանակի զինվորների ջանքերով։ Դրսի դռան բարձրաքանդակը ցույց է տալիս մոր և որդու հանդիպումը։ Այն ստեղծել է լեհ քանդակագործ Թադեուշ Զելինսկին, ով այդ բանակի սպա է եղել։ Դամբարանն ունի քառակուսի հատակագիծ, որի գմբեթը բարձրանում է սյուների վրա և ունի երեք կիսաշրջանաձև ելուստներ։ Սա ցույց է տալիս խաչակիրների ժամանակաշրջանի բնորոշ ճարտարապետական ոճը։ Դամբարանի ելքը եկեղեցու կողային մատուռից է։ 20-րդ դարում կառուցվել է նոր մատուռ։ 1981 թվականից տաճարը համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Գտնվելու վայր և գործառույթներ Շենքը ներառում է Մարիամ Աստվածածնին նվիրված մատուռը, այդ պատճառով էլ այն կոչվել է նրա պատվին՝ Տխրության Տիրամոր անունով։ Լինելով Երուսաղեմի Հայ Կաթողիկե պատրիարքական աթոռի և Հայ Կաթողիկե եկեղեցու Երուսաղեմի և Ամմանի աթոռանիստ վայր, Արևելյան կաթողիկե հատուկ եկեղեցին sui iuris լիովին հաղորդակցվում է Հռոմի Պապի և Կաթոլիկ եկեղեցու հետ, եկեղեցու շենքը ունի մայր տաճարի կարգավիճակ։ Այս հաստատությունը համարվում է նաև հայկական պանդխտահյուրանոց Երուսաղեմում։ Գրականություն Отмар Киль, Макс Кюхлер: места и пейзажи Библии: руководство и учебный путеводитель по Святой Земле. Том 4, Vandenhoeck & Ruprecht, 2007, ISBN 978-352550170-2, с. 406 (Jerusalem: ein Handbuch und Studienreiseführer zur Heiligen Stadt, Том 42 at Google Books, без иллюстраций). Эрхард и Андреа Горыс: путеводитель по искусству Дюмона: священная земля: 10 000-летняя культурная страна между Средиземным морем, Красным морем и Иорданом. Ծանոթագրություններ Աղբյուրներ Kapelle von der Ohnmacht Unserer Lieben Frau на Israelmagazin.de