ភ្នំស៊ីយ៉ូន

ភ្នំស៊ីយ៉ូន (ហេព្រើ: הַר צִיּוֹן, Ṣīyyōn; អារ៉ាប់: جبل صهيون Jabal Sahyoun ) គឺជា ភ្នំ មួយនៅ ក្រុងយេរូសាឡឹម ដែលមានទីតាំងនៅខាងក្រៅជញ្ជាំងនៃ ទីក្រុងចាស់ នៅភាគខាងត្បូង។ ពាក្យ ភ្នំស៊ីយ៉ូន ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុង ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ ជាលើកដំបូងសម្រាប់ ទីក្រុងដាវីឌ ( ២សាំយ៉ូអែល ៥:៧ , ១កូរិនថូស ១១:៥ , ១របាក្សត្រ៨:១ , ២កូរិនថូស៥:២ ) ហើយក្រោយមកសម្រាប់ ប្រាសាទភ្នំ ប៉ុន្តែអត្ថន័យរបស់វាបានផ្លាស់ប្តូរ ហើយឥឡូវនេះវាត្រូវបានគេប្រើជាឈ្មោះ ភ្នំបុរាណនៃយេរ៉ូសាឡឹម។ ក្នុងន័យទូលំទូលាយ ពាក្យ ស៊ីយ៉ូន ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ ទឹកដីអ៊ីស្រាអែល ទាំងមូលផងដែរ។ ទីតាំងបីផ្សេងគ្នា ឈ្មោះ ភ្នំស៊ីយ៉ូន បានសំដៅជាបន្តបន្ទាប់ទៅកាន់ទីតាំងចំនួនបី ដោយសារក្រុងយេរូសាឡឹមបានរក្សាឈ្មោះតាមពេលវេលា ប៉ុន្តែបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងដែលពួកគេគោរពជាចំណុចបង្គោលនៃក្រុងយេរូសាឡឹមតាមព្រះគម្ពីរទៅកាន់ទីតាំងដែលចាត់ទុកថាសមស្របបំផុតតាមពេលវេលារបស់ពួកគេ។ ភ្នំទាបខាងកើត (ទីក្រុងដាវីឌ) ដំបូងឡើយ ភ្នំស៊ីយ៉ូនគឺជាឈ្មោះដែលបានផ្តល់ឱ្យទីក្រុងដែលមានកំពែង Jebusite នៅផ្នែកខាងក្រោមនៃភ្នំខាងកើតនៃក្រុងយេរូសាឡិមដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ទីក្រុងរបស់ដាវីឌ ។ យោងទៅតាម សៀវភៅសាំយូអែល ភ្នំស៊ីយ៉ូនគឺជាទីតាំងនៃបន្ទាយ Jebusite ហៅថា "បន្ទាយនៃស៊ីយ៉ូន" ដែលត្រូវបានសញ្ជ័យដោយ ស្តេចដាវីឌ បន្ទាប់មកបានប្តូរឈ្មោះ និងសាងសង់ឡើងវិញដោយផ្នែកថាជា "ទីក្រុងរបស់ដាវីឌ" ជាកន្លែងដែលគាត់បានសាងសង់ វិមាន របស់ទ្រង់។ កំពូលភ្នំខាងកើត (ប្រាសាទភ្នំ) នៅពេលដែល ប្រាសាទទីមួយ ត្រូវបានសាងសង់នៅលើកំពូលភ្នំភាគខាងកើត ឈ្មោះ "ភ្នំស៊ីយ៉ូន" ក៏បានធ្វើចំណាកស្រុកនៅទីនោះផងដែរ។ បន្ទាប់ពីការសញ្ជ័យនៃទីក្រុង Jebusite តំបន់ដែលបានសាងសង់ឡើងរបស់វាបានពង្រីកទៅភាគខាងជើងឆ្ពោះទៅកាន់ផ្នែកខាងលើបំផុតនៃដូចគ្នា កំពូលភ្នំខាងកើត។ ផ្នែកខ្ពស់បំផុតនេះបានក្លាយជាទីតាំងនៃ ប្រាសាទរបស់សាឡូម៉ូន ។ ការកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃទីក្រុងមុនសម័យអ៊ីស្រាអែល (Jebusite) និងទីប្រជុំជនអ៊ីស្រាអែលនៅលើភ្នំភាគខាងកើតគឺផ្អែកលើអត្ថិភាពនៃប្រភពទឹកដែលមានអាយុច្រើនឆ្នាំតែមួយគត់នៅក្នុងតំបន់នោះគឺ Gihon Spring និងនៅលើកំណាយបុរាណវត្ថុដែលបង្ហាញពីផ្នែកនៃយុគសំរិទ្ធ និងជញ្ជាំងទីក្រុង និងប្រព័ន្ធទឹក។ "ភ្នំស៊ីយ៉ូន" ដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងផ្នែកបន្ទាប់នៃ គម្ពីរអេសាយ ( អេសាយ៦០:១៤ ) នៅក្នុង សៀវភៅទំនុកតម្កើង និង សៀវភៅទីមួយនៃម៉ាកាប៊ី (គ.ស. សតវត្សទី ២ មុនគ.ស. ម៉ាកាប៊ី៤:៣៦-៣៨ ) ហាក់ដូចជាសំដៅទៅលើកំពូលភ្នំ ដែលជាទូទៅគេស្គាល់ថាជា ប្រាសាទភ្នំ ។ ភ្នំខាងលិច (ភ្នំស៊ីយ៉ូនសព្វថ្ងៃ) ការផ្លាស់ប្តូរចុងក្រោយនៃឈ្មោះភ្នំស៊ីយ៉ូនគឺទៅភ្នំខាងលិច ដែលមានលក្ខណៈលេចធ្លោជាងភ្នំខាងកើត ហើយហាក់ដូចជានៅសតវត្សរ៍ទី ១ នៃគ.ស. ក្រុងយេរូសាឡិមជាទីតាំងដ៏សក្តិសមសម្រាប់វិមានដែលបាត់បង់ដោយស្តេចដាវីឌនៅពេលនោះ។ ភ្នំខាងលិចគឺជាអ្វីដែលសព្វថ្ងៃនេះត្រូវបានគេហៅថាភ្នំស៊ីយ៉ូន។ នៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសម័យប្រាសាទទីមួយ ទីក្រុងបានពង្រីកទៅភាគខាងលិច ហើយជញ្ជាំងការពាររបស់វាត្រូវបានពង្រីកដើម្បីរួមបញ្ចូលភ្នំខាងលិចទាំងមូលនៅពីក្រោយពួកគេ។ នេប៊ូក្នេសាទី ២ បានបំផ្លាញទីក្រុងស្ទើរតែទាំងស្រុងនៅប្រហែល ឆ្នាំ ៥៨៦ មុនគ.ស. ដោយកាត់ផ្តាច់ការបន្តនៃការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រ។ រយៈពេលដ៏យូរនៃការកសាងឡើងវិញបានបន្ត ដោយបញ្ចប់ដោយ ការបំផ្លិចបំផ្លាញ ជាលើកទីពីររបស់ក្រុងយេរូសាឡិមនៅក្នុងដៃរបស់ ពួករ៉ូម ក្នុងឆ្នាំ ៧០ គ.ស.។ លោក Josephus ដែលជាអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តនៃគ.ស.នៅសតវត្សរ៍ទី 1 ដែលស្គាល់ទីក្រុងនេះដូចពីមុនព្រឹត្តិការណ៍មហន្តរាយលើកទីពីរនេះ បានកំណត់អត្តសញ្ញាណភ្នំស៊ីយ៉ូនថាជាភ្នំខាងលិច ដែលបំបែកចេញពីភ្នំទាប ភាគខាងកើត ដោយអ្វីដែលគេហៅថា " ជ្រលងភ្នំ Tyropoeon " ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ត្រូវតែនិយាយថា Josephus មិនដែលប្រើឈ្មោះ "ភ្នំស៊ីយ៉ូន" នៅក្នុងសំណេរណាមួយរបស់គាត់ទេ ប៉ុន្តែបានពណ៌នាថា "Citadel" របស់ស្តេចដាវីឌ ថាស្ថិតនៅលើភ្នំខ្ពស់ និងវែងជាង ដូច្នេះចង្អុលទៅភ្នំខាងលិច ដូចអ្វីដែលព្រះគម្ពីរហៅថាភ្នំស៊ីយ៉ូន។ ឯកសារយោងព្រះគម្ពីរ Tanakh សំដៅលើ Har Tzion (Mount Tzion) ដែលកំណត់ទីតាំងរបស់វាបានមកពីទំនុកទី ៤៨ ដែលផ្សំឡើងដោយកូនប្រុសរបស់ កូរេ ពោលគឺពួកលេវីជា "ផ្នែកខាងជើងនៃទីក្រុងនៃស្តេចដ៏អស្ចារ្យ" ដែល រ៉ាដាក បកប្រែថាជា ទីក្រុងរបស់ ដាវិឌ "ពីទីក្រុងរបស់ ដាវិឌ ដែលជាទីក្រុងស៊ីយ៉ូន: ១ របាក្សត្រ ១២" ។ ២ សាំយូអែល ៥:៧ ក៏អានថា «ដាវីឌបានកាន់កាប់ក្រុងស៊ីយ៉ូនដ៏រឹងមាំ ដូចគ្នាដែរ គឺទីក្រុងរបស់ដាវីឌ» ដែលកំណត់ថា ភ្នំធីស៊ីយ៉ូន ជាផ្នែកនៃទីក្រុងដាវីឌ ហើយមិនមែនជាតំបន់នៅខាងក្រៅទីក្រុងចាស់នៃក្រុងយេរូសាឡិមសព្វថ្ងៃនេះទេ។ Rashi កំណត់ទីតាំងនេះជាប្រភពនៃ "សេចក្តីអំណរ" ដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងទំនុកតម្កើងថាជា ទីធ្លាព្រះវិហារបរិសុទ្ធ ដែលជាទីតាំងនៃដង្វាយធួននៅភាគខាងជើងនៃ ប្រាសាទព្រះវិហារ ។ នៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ភ្នំស៊ីយ៉ូនត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងន័យធៀបដើម្បីសំដៅទៅលើក្រុងយេរូសាឡិមនៅស្ថានសួគ៌ ដែលជាទីក្រុងដ៏បរិសុទ្ធ និងអស់កល្បរបស់ព្រះ។ គ្រីស្ទបរិស័ទត្រូវបាននិយាយថា "មកភ្នំស៊ីយ៉ូន និងទីក្រុងនៃព្រះដ៏មានព្រះជន្មគង់នៅ ក្រុងយេរូសាឡឹមនៅស្ថានសួគ៌ ទៅកាន់ក្រុមទេវតារាប់មិនអស់ ទៅកាន់អង្គប្រជុំទូទៅ និងព្រះវិហារនៃកូនច្បងដែលបានចុះឈ្មោះនៅស្ថានសួគ៌" (ហេព្រើរ ១២:២២–២៣, cf. វិវរណៈ ១៤:១)។ កន្លែងសម្គាល់ ទីតាំងសំខាន់ៗនៅលើភ្នំស៊ីយ៉ូនគឺ Dormition Abbey វត្តអាមេនីនៃ St. Savior ផ្នូររបស់ស្តេច ដាវិឌ និង បន្ទប់នៃអាហារចុងក្រោយ ។ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត និងអ្នកបុរាណវិទ្យាភាគច្រើនសព្វថ្ងៃនេះមិនចាត់ទុក "ផ្នូររបស់ដាវីឌ" ថាជាកន្លែងបញ្ចុះសពពិតប្រាកដរបស់ ស្តេចដាវីឌ ទេ។ Chamber of the Holocaust ( Martef HaShoah ) ដែលជាមុនគេរបស់ Yad Vashem មានទីតាំងនៅលើភ្នំស៊ីយ៉ូនផងដែរ។ កន្លែងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយទៀតគឺទីបញ្ចុះសពកាតូលិកដែលជាកន្លែងដែល Oskar Schindler ដែល ជាសាសន៍ដទៃសុចរិត ដែលបានជួយសង្គ្រោះជីវិតជនជាតិយូដាចំនួន ១២០០ នាក់នៅក្នុង ពិធីបុណ្យ Holocaust ត្រូវបានបញ្ចុះ។ ការបញ្ចុះសពគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុង ទីបញ្ចុះសពប្រូតេស្ដង់នៅលើភ្នំស៊ីយ៉ូន រួមមានបុគ្គលលេចធ្លោមួយចំនួនពីសតវត្សទី ១៩ និងទី ២០ ។ ទាំងនេះរួមមានអ្នករុករក និងអ្នកបុរាណវត្ថុវិទ្យាដូចជា៖ Flinders Petrie, Charles Frederick Tyrwhitt Drake, James Duncan, Clarence Stanley Fisher, Charles Lambert និង James Leslie Starkey ; ស្ថាបត្យករ Conrad Schick ; និងអ្នកត្រួសត្រាយក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រ ការអប់រំ សាសនា ការទូត និងសេវាសង្គមដូចជា James Edward Hanauer, Ernest Masterman, John Nicholayson, Paul Palmer, Max Sandreczky, Johann Ludwig Schneller, Horatio G. Spafford, អ្នកនិពន្ធទំនុកតម្កើង It Is Well With My Soul ។ កប់ក្នុងទីបញ្ចុះសពផងដែរគឺ G. Douglas Young ស្ថាបនិក មហាវិទ្យាល័យ Jerusalem University និងភរិយារបស់គាត់ Georgina (Snook) Young ។ ទីបញ្ចុះសពក៏ជាកន្លែងសម្រាកចុងក្រោយសម្រាប់ទាហានមួយចំនួនដែលបានប្រយុទ្ធក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ ក៏ដូចជាសមាជិកនៃប៉ូលីសប៉ាឡេស្ទីន ដែលបានបម្រើការក្រោម អាណត្តិរបស់អង់គ្លេស ។ មនុស្ស​ជា​ច្រើន​នាក់​ដែល​កប់​នៅ​ទី​នេះ ត្រូវ​បាន​សម្លាប់​ក្នុង​ការ ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​នៅ​សណ្ឋាគារ King David នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី ២២ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៦។ ឯកសារយោង