روحامه

روحامه (به عبری: רֻחָמָה) یک کیبوتص در بیابان نگو در جنوب اسرائیل است. نخستین شهرک که در سال ۱۹۱۲ بنیان‌گذاری شد، نخستین شهرک نوین یهودی در نگو به‌شمار می‌رود. این کیبوتص در نزدیک به ده کیلومتری شرق سدروت و در میان یک منطقه حفاظت‌شده طبیعی جای دارد و از نظر اداری زیر نظر شورای منطقه‌ای شعار هنگو قرار می‌گیرد. روحامه سال‌ها جنوبی‌ترین شهرک مهاجران صهیونیست در فلسطین بود و مرزهای سکونتگاه‌های یهودی با عبارت «از روحامه تا متولا» شناخته می‌شد. به دلیل موقعیت دورافتاده، این شهرک با دشواری‌های اقتصادی بزرگی روبه‌رو شد و سه بار بنیان‌گذاری و رها شد تا سرانجام در سال ۱۹۴۴ به‌طور دائمی بازسازی گردید. پیشینه بنیان‌گذاری و مرحله نخست (۱۹۱۲–۱۹۱۷) روحامه نخستین بار در سال ۱۹۱۲ پس از خرید زمین در سال ۱۹۰۹ به دست گروه «شئریت اسرائیل» (به عبری: שארית ישראל، به معنای «بازمانده اسرائیل») مستقر در مسکو بنیان‌گذاری شد. این ۶۰۰ هکتار زمین در شرق غزه به بدوی‌های عتاونه تعلق داشت که در روستای نزدیک الجمامه زندگی می‌کردند و بر این زمین‌ها غلات می‌کاشتند. بدوی‌ها چون برای ساخت خانه و انبار در شهر تازه‌تأسیس بئرشبع به بودجه نیاز داشتند، حاضر به فروش بخش‌هایی از زمین خود شدند، هرچند قوانین عثمانی آن زمان مهاجرت صهیونیست‌ها و خرید زمین توسط آنان در فلسطین را ممنوع کرده بود. فروش تنها پس از اعمال فشار بر مقامات عثمانی در قسطنطنیه و با میانجی‌گری «انجمن استعمار یهود» و یکی از بزرگان غزه انجام شد. نام «روحامه» (به معنای «رحمت») از آیه‌ای در کتاب هوشع (فصل ۲، آیه ۲۳) گرفته شده‌است: «و بر آن که رحمت نیافته بود رحمت خواهم کرد». از آنجا که گروه شئریت اسرائیل هرگز خود به فلسطین مهاجرت نکرد، روحامه در سی سال نخست چیزی بیش از یک مزرعه کوچک نبود که عمدتاً کارگرانی از «پوعلی صهیون» و «هپوعل هتسعیر» در آن کار می‌کردند. آنان درختان زیتون و بادام کاشتند و نخستین ایستگاه پمپاژ آب فلسطین را برپا کردند. با این حال، بخش بزرگی از زمین تا نوامبر ۱۹۱۳ به مالکان پیشین بدوی اجاره داده شده بود. کمبود آب و بازده ناچیز میوه، همراه با یورش ویرانگر ملخ در سال ۱۹۱۵، مرحله نخست سکونت را از نظر مالی ناپایدار ساخت. تا پایان سال ۱۹۱۷ روحامه بیش از ۲۰۰٬۰۰۰ فرانک بدهی انباشته و توسط بانک آنگلو-فلسطین مصادره شد. در جریان جنگ جهانی اول، نگهبانان صهیونیست از سازمان‌های هاشومیر و «همگن» در روحامه مستقر بودند. به دلیل پیوندهای شخصی میان همگن و شبکه جاسوسی ضدعثمانی «نیلی»، این شبکه نیز روحامه را پایگاه اصلی خود در جنوب انتخاب کرد. در سال ۱۹۱۷، عثمانی‌ها همه کارگران روحامه را تبعید کردند و شهرک به دست بدوی‌ها غارت شد. بر پایه منبع فرانسوی، در جنگ جهانی اول ترک‌ها با همکاری آلمان‌ها در اطراف کیبوتص اردوگاه‌های نظامی و استحکامات ساختند و جاده‌ای از ناحل سورک تا غزه از میان زمین‌های روحامه کشیدند که بخش بزرگی از زمین‌های کشاورزی را ویران کرد. مرحله دوم و سوم (۱۹۱۸–۱۹۳۹) پس از جنگ، گروه کوچکی از ۱۳ کارگر تلاش تازه‌ای برای سکونت آغاز کردند. اما روحامه باز هم سودآور نبود: تنها کشت تنباکو در ۱۲ هکتار درآمد چشمگیری داشت؛ نزدیک به ۱۰۰ هکتار درخت بادام محصول اندکی می‌داد، یک آسیاب توان رقابت نداشت و ۳۰۰ هکتار زمین دوباره به اعراب اجاره داده شد. تا سال ۱۹۲۵ بیشتر یهودیان در آستانه ترک شهرک بودند و در سال ۱۹۲۹ روحامه در پی شورش‌های اعراب به‌طور کامل تخلیه شد و احتمالاً ویران گردید. بر پایه برخی منابع، در سال ۱۹۳۲ (بنا بر منبع فرانسوی با کمک مالی شرکت خرید زمین «گن شلومو») زمین‌های روحامه دوباره خریداری شد و حدود ۲۰۰۰ دونم به دست آمد؛ پیشگامان باغ‌های میوه کاشتند. بر اساس منابع گوناگون، آخرین تلاش کوتاه‌مدت سکونت در سال ۱۹۳۳ انجام شد اما در جریان شورش اعراب ۱۹۳۶–۱۹۳۹ بار دیگر ویران گردید. با این حال، این آخرین مرحله سکونت در همه منابع مستند نیست؛ نوشتاری از سال ۱۹۳۸ نشان می‌دهد که روحامه چند سال پیش از آن به‌طور داوطلبانه رها شده بود. بازسازی دائمی (۱۹۴۴) و جنگ ۱۹۴۸ روحامه برای آخرین بار در ۱۹ مارس ۱۹۴۴ توسط یهودیان رومانیایی و گروهی از فعالان هشومر هتسعیر بازسکونت یافت. بنا بر منبع فرانسوی، کیبوتص در نخستین دوره به‌عنوان پایگاه سازمان هگانا نیز به کار رفت و همچنین پایگاه مرکزی شرکت‌کنندگان در عملیات «برج و دیوار» در سال ۱۹۴۶ بود. سلاح‌هایی که به‌طور منظم در محوطه کیبوتص پنهان می‌شد، هرگز در بازرسی‌های بریتانیایی کشف نشد. در سال ۱۹۴۶ مهاجران تازه از لهستان و سال بعد اعضای گروه «ایلون» که از بازماندگان هولوکاست در سوئیس بودند، به کیبوتص پیوستند. روستای همسایه الجمامه نیز در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ رشد کرد و به ۱۲۰ ساختمان رسید و در سال ۱۹۴۴ مدرسه ابتدایی در آن برپا شد. در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین روستای الجمامه پس از حمله نظامی در ۲۲ مه تخلیه شد و روحامه زمین‌های آن روستا را به قلمرو خود افزود. در جنگ ۱۹۴۸ روحامه در محاصره نیروهای عربی قرار گرفت؛ کودکان کیبوتص به یافا تخلیه شدند. کیبوتص نقش مهمی در دفاع از مناطق یهودی در نگو ایفا کرد و بیمارستان صحرایی و فرودگاهی در آن دایر شد. روحامه هدف بمباران هوایی مصر قرار گرفت و یکی از هواپیماهای دشمن با آتش ساکنان کیبوتص سرنگون شد. تا سال ۱۹۴۹ روحامه ۲۷۵ نفر جمعیت و ۸۵۰ هکتار وسعت داشت. پس از جنگ، مهاجرانی از شاخه ایتالیایی جنبش «گحالوتص» (۱۹۴۹–۱۹۵۰) و از هشومر هتسعیر مراکش به کیبوتص پیوستند. در سال ۱۹۵۶ روحامه به شبکه برق سراسری اسرائیل متصل شد. رویدادهای معاصر در سال ۲۰۰۶ گروهی از اعضای جوان‌تر روحامه کوشیدند کنیسه‌ای بسازند اما ایدئولوگ‌های مسن‌تر مانع شدند. در سال ۲۰۱۲ کنیسه‌ای به یادبود پسری که در حمله موشکی نزدیک غزه کشته شده بود، در روحامه برپا شد. فیلم «گِل شیرین» (به انگلیسی: Sweet Mud، ۲۰۰۶) در روحامه و «نیر الیاهو» فیلم‌برداری شد. اقتصاد اقتصاد روحامه بر چهار شاخه کشاورزی استوار است: کشت دیم (به‌ویژه گندم و جو)، کشاورزی آبی، باغداری و مرغداری. کیبوتص سالانه نزدیک به ۱۵۰۰ تن گوشت مرغ تولید می‌کند و باغ مرکبات ۵۰ هکتاری و گاوداری مشترک با کیبوتص دوروت دارد. بسیاری از اعضای روحامه در بیرون از کیبوتص کار می‌کنند. از سال ۱۹۴۷ کارخانه‌ای برای تولید انواع برس از جمله مسواک در کیبوتص فعال بود که در ژوئیه ۲۰۱۹ تعطیل شد. در سال ۱۹۸۴ شرکت طراحی بُردهای مدار چاپی (PCB) به نام «الکترونیکا روحامه» تأسیس شد. مانند بسیاری از کیبوتص‌ها، روحامه در اواخر دهه ۱۹۹۰ فرایند خصوصی‌سازی را آغاز کرد. در دهه ۱۹۸۰ شمار اعضا به بیشینه ۳۶۰ نفر رسید اما مشکلات اقتصادی ادامه یافت و در سال ۱۹۹۸ کیبوتص در آستانه ورشکستگی قرار گرفت. مدیریت به یک شرکت بیرونی سپرده شد و هزینه‌های عمومی به شدت کاهش یافت. در سال ۲۰۰۲ تصمیم به خصوصی‌سازی تقریباً کامل اقتصاد کیبوتص گرفته شد، به‌جز بخش‌های بهداشت و آموزش. روحامه دارای مرکز مراقبت کامل از بیماران سالمند با ۲۵ تخت است که بیماران مبتلا به آلزایمر، پارکینسون، زوال عقل، فلج و سکته مغزی را نگهداری می‌کند. جمعیت بر پایه سرشماری سال ۲۰۰۸ اسرائیل، نزدیک به ۵۰۰ نفر در کیبوتص می‌زیستند. بیش از یک‌سوم ساکنان طی پنج سال پیش از سرشماری از جاهای دیگر به روحامه آمده بودند. سن میانه ساکنان ۳۲ سال بود (۲۹ در میان مردان و ۳۵ در میان زنان)؛ ۱۷ درصد جمعیت زیر ۱۷ سال و ۱۹ درصد ۶۵ سال و بالاتر بودند. حدود ۲۵ درصد ساکنان در کشورهای دیگر زاده شده بودند که بیشترشان پیش از ۱۹۶۰ به اسرائیل مهاجرت کرده بودند. ۴۲ درصد ساکنان بالای ۱۵ سال متأهل بودند. دوسوم خانوارها تک‌نفره بودند و میانگین اندازه خانوار ۱٫۶ نفر بود. نشانه‌ها و جاذبه‌ها «اتار هاریشونیم» (به عبری: אתר הראשונים، «جایگاه پیشگامان») در بیرون حصار کیبوتص، جایی است که نخستین ساکنان خانه ساختند و چاه کندند. ابزارهای کشاورزی نزدیک به یک سده پیش نیز در آنجا به نمایش گذاشته شده‌است. در کنار کیبوتص ویرانه‌های روستای عربی الجمامه قرار دارد که بر بقایای دوره بیزانسی ساخته شده بود. کیبوتص همچنین بایگانی‌هایی از دوران پیشگامان و موزه باستان‌شناسی با یافته‌های کاوش‌های منطقه از جمله موزاییک بیزانسی و سفال‌های پیشاتاریخی را در خود جای داده‌است. چهره‌های سرشناس رخا فرایر، معاون رهبر صهیونیست هنریتا سولد که در سال ۱۹۴۷ به روحامه نقل مکان کرد یوناتان روشفلد، شرکت‌کننده مسترشف اسرائیل آوی تولدانو، خواننده اسرائیلی نگارخانه منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ruhama». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Rouhama». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Рухама». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «ルハマ». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ژاپنی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون روحامه در مرکز اطلاعات نگو پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Ruhama در ویکی‌انبار