بندر ایلات

بندر ایلات (عبری: נמל אילת‎)، تنها بندر اسرائیل در دریای سرخ، واقع در نوک شمالی خلیج عقبه بود. این موقعیت استراتژیک، علیرغم دور بودن از مراکز اصلی جمعیت کشور، به آن اهمیت فوق‌العاده‌ای بخشیده است و دسترسی به این بندر نقش کلیدی در درگیری اسرائیل و اعراب داشته است. این بندر در ژوئیه ۲۰۲۵ پس از محاصره توسط حوثی‌ها تعطیل شد. تاریخچه بندر ایلات در سال ۱۹۵۲ اعلام موجودیت کرد و بین سال‌های ۱۹۵۲ تا ۱۹۵۶ ساخته شد این بندر در سال ۱۹۵۷ برای ترافیک بار افتتاح شد و به گونه‌ای طراحی شده بود که به عنوان دروازه جنوبی اسرائیل برای حمل و نقل از شرق آفریقا، آسیا و خاور دور عمل کند، زیرا به کشتی‌های اسرائیلی اجازه می‌دهد بدون نیاز به عبور از کانال سوئز به اقیانوس هند برسند. از زمان افتتاح این بندر، یکی از کاربران اصلی آن شرکت کارهای دریای مرده و شرکت مادر آن شیمیایی اسرائیل است که مواد معدنی از دریای مرده، عمدتاً پتاس، را با استفاده از یک اسکله اختصاصی در بندر به هند، چین و خاور دور صادر می‌کند. محاصره دریایی تنگه تیران توسط مصر که دسترسی به ایلات را کنترل می‌کرد، نقش برجسته‌ای در وقایعی داشت که منجر به دو درگیری اسرائیل و اعراب شد: بحران سوئز و جنگ شش‌روزه. پس از آن تا زمان انقلاب ایران، نفت از طریق خط لوله ایلات-اشکلون وارد می‌شد. در دهه ۱۹۸۰، این بندر سالانه تا ۴۰۰۰۰ کانتینر را جابجا می‌کرد، اما این تجارت رو به زوال گذاشت تا اینکه در سال ۲۰۰۷، زمانی که زیم بازدید از این بندر را متوقف کرد و ترجیح داد کانتینرها را مستقیماً به بنادر مدیترانه‌ای اسرائیل ارسال کند، به‌طور کلی از بین رفت. تا اواخر دهه ۱۹۹۰، دولت اسرائیل از واردکنندگان کالا از خاور دور می‌خواست که کالاهای خود را از طریق بندر ایلات به داخل کشور ارسال کنند (تا از تردد کافی در بندر اطمینان حاصل شود). پس از آن، این الزام لغو شد و دامنه فعالیت در بندر ایلات حدود ۴۰ درصد کاهش یافت. از آن زمان، تردد کشتی‌ها در ایلات نسبتاً کم باقی مانده است (در مقایسه با دو بندر بزرگ اسرائیل در دریای مدیترانه). یکی از دلایل این است که ایلات در فاصله قابل توجهی از مرکز کشور قرار دارد. دلیل دیگر این واقعیت است که برخلاف سایر بنادر اصلی کشور، ایلات هنوز از طریق خط آهن سرویس‌دهی نمی‌شود (نزدیکترین خط آهن در دیمونا در صد کیلومتری شمال واقع شده است). همچنین، استفاده از گردشگری ساحلی با هرگونه چشم‌انداز گسترش امکانات بندر رقابت می‌کند. برای سال‌های متمادی، برای حفظ کارایی بندر، واردکنندگان خودرو به اسرائیل از ژاپن و خاور دور مجبور بودند از بندر استفاده کنند و آنها را با استفاده از تریلر حمل خودرو به شمال ارسال کنند. قایق‌های گشتی اسکادران ۹۱۵ نیروی دریایی اسرائیل در بخشی از این بندر مستقر هستند. خصوصی‌سازی در سال ۲۰۰۳، وزیر دارایی بنیامین نتانیاهو، روند خصوصی‌سازی بندر را آغاز کرد. در ابتدا، این بندر از سازمان بنادر دولتی اسرائیل جدا شد و به یک شرکت سهامی خاص (که هنوز متعلق به دولت بود) تبدیل شد. با این حال، این روند به دلیل برنامه‌هایی برای انتقال پایگاه نیروی دریایی اسرائیل و اعتراض کارمندان، متوقف شد. خصوصی‌سازی در دسامبر ۲۰۱۰، پس از تأیید کمیته خصوصی‌سازی وزارتخانه، از سر گرفته شد. اما در ژوئیه ۲۰۱۲، پس از آنکه گروه ICL (شرکت مواد شیمیایی اسرائیل) تنها پیشنهاد دهنده باقی مانده در مناقصه خصوصی‌سازی بندر بود، مناقصه به تعویق افتاد. بعداً این گروه نیز از پیشنهاد خود صرف نظر کرد. در نوامبر ۲۰۱۲، «پاپو ماریتایم»، شرکت تابعه شرکت جرداش که متعلق به برادران ناکاش است، پس از پیشنهاد اولیه ۱۰۰٫۵ میلیون شکل و دو بار بهبود پیشنهاد، موافقت کرد که ۱۲۰ میلیون شکل به دولت اسرائیل برای امتیاز اداره بندر به مدت ۱۵ سال بپردازد. در سال ۲۰۱۴، این بندر پس از سال‌ها دوباره شروع به جابجایی کانتینرهای حمل و نقل دریایی کرد و از یک کشتی کوچک فیدر با ظرفیت ۱۲۴ کانتینر استفاده کرد که به بندر عقبه در اردن برای انتقال به کشتی‌های بزرگتر منتقل می‌شدند. «پاپو ماریتایم» همچنین دو جرثقیل سیار برای بارگیری و تخلیه کانتینرها خریداری کرد. این کار تحت شرایط قرارداد با دولت انجام شد، جایی که «پاپو ماریتایم» قول داد که به هدف جابجایی میانگین سالانه ۸۰۰۰۰ کانتینر دست یابد. تأثیر بحران دریای سرخ در اکتبر ۲۰۲۳، انصارالله، که به‌طور گسترده به عنوان حوثی‌ها شناخته می‌شود، موشک‌ها و پهپادهایی را شلیک کرد که منافع بین‌المللی را در دریای سرخ هدف قرار می‌داد. این موشک‌ها و پهپادها عموماً کشتی‌هایی از همه کشورها را که از دریای سرخ عبور می‌کردند، هدف قرار می‌دادند. موشک‌ها و پهپادها بدون هیچ تلفاتی رهگیری شدند. پس از این حملات، حملات بیشتری به کشتیرانی در دریای سرخ صورت گرفت. کشتی‌هایی که به سمت بندر ایلات می‌رفتند، از جمله کشتی‌هایی بودند که توسط حوثی‌ها هدف قرار گرفتند. به دلیل حملات حوثی‌ها، تمام کشتیرانی کانتینری از طریق دریای سرخ از دسامبر تا اواسط فوریه تقریباً ۹۰ درصد کاهش یافت. در ماه دسامبر، مدیرعامل بندر ایلات گزارش داد که پس از حملات حوثی‌ها، فعالیت کشتیرانی به این بندر ۸۵ درصد کاهش یافته است. در مارس ۲۰۲۴، اپراتور بندر اعلام کرد که به دلیل حملات حوثی‌ها که تجارت دریایی به بندر را مختل کرده بود، قصد دارد نیمی از کارکنان خود را اخراج کند. در ۷ ژوئیه ۲۰۲۴، مدیرعامل بندر به کمیته امور اقتصادی کنست گفت که در هشت ماه گذشته هیچ فعالیتی در بندر وجود نداشته و او درخواست کمک مالی کرده است. بعداً مدیرعامل گفت: «باید اذعان کرد که بندر در وضعیت ورشکستگی است». در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۵، حساب‌های بانکی بندر به دلیل مالیات‌های پرداخت نشده مسدود شدند. این بندر در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۵ به‌طور کامل تعطیل شد. طرح‌های توسعه برای کاهش محدودیت‌های اعمال شده بر توسعه بندر، دولت طرح «دروازه جنوبی» را برای این منطقه پیشنهاد داده است. این پیشنهاد مستلزم ساخت یک مرکز لجستیکی عظیم ترکیبی هوایی-راه‌آهن-دریایی است که در بیابان شمال شهر واقع خواهد شد. جزئیات این پیشنهاد عبارتند از: جابجایی بندر فعلی به یک منطقه حفاری شده در شمال شهر که با ۷۰ متر (۲۳۰ فوت) فاصله قابل دسترسی باشد. عرض، ۷٫۵ کیلومتر (۴٫۷ مایل) کانالی به طول که در امتداد مرز اردن از خلیج عقبه ساخته شده است، ساخت یک فرودگاه بین‌المللی جدید در مجاورت آن (که در سال ۲۰۱۹ به پایان رسید) و امتداد راه‌آهن از ابتدای راه‌آهن نهال زین به بندر و فرودگاه. سرمایه‌گذاران بین‌المللی مانند گروه شرکت‌های هریس آفریقای جنوبی و دولت چین به این پروژه ابراز علاقه کرده‌اند. چشم‌انداز این است که مسیری جایگزین برای کانال سوئز فراهم شود. جابجایی بندر، بخش قابل توجهی از خط ساحلی خلیج فارس را برای توسعه مجدد به منظور گردشگری آزاد خواهد کرد و اتصال بندر به شبکه راه‌آهن اسرائیل، افزایش قابل توجهی در میزان ترافیک باری که از بندر عبور می‌کند را تضمین خواهد کرد. این راه‌آهن همچنین به تقویت گردشگری کمک خواهد کرد که با تعطیلی فرودگاه ایلات و فرودگاه سد دوم در سال ۲۰۱۹ آسیب دید و سفرهای داخلی به ایلات را زمان‌برتر و طاقت‌فرساتر کرد. در ژانویه ۲۰۱۲، وزیر حمل و نقل به اداره بنادر اسرائیل دستور داد تا بررسی اولیه زمین را برای تعیین مکان بهینه یک بندر حفر شده در شمال ایلات آغاز کند. حفاظت از محیط زیست به دلیل نگرانی‌های زیست‌محیطی، اداره بندر ایلات میلیون‌ها دلار برای ساخت لودری هزینه کرد که از پخش شدن گرد و غبار فسفات در دریا جلوگیری می‌کند. جستارهای وابسته فرودگاه ایلات فرودگاه عوودا فرودگاه رامون فرودگاه یوتواتا منابع کتاب‌شناسی پیوند به بیرون سایت رسمی