نس هاریم

نس هاریم (נֵס הָרִים، به معنای «پرچم کوه‌ها») یک موشاو در مرکز اسرائیل است. این شهرک در دامنه‌های کوه‌های یهودیه در نزدیکی بیت شمش و هشت کیلومتری غرب اورشلیم قرار دارد و از نظر اداری زیرمجموعه منطقه آماری ماتیه یهودا است. نس هاریم در ارتفاع حدود ۶۹۳ متر از سطح دریا واقع شده‌است. این موشاو در سال ۱۹۵۰ توسط مهاجران یهودی از کردستان و مراکش بر روی زمین‌های روستای عربی بیت عیتاب بنیان‌گذاری شد که ساکنانش در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین آواره شده بودند. جمعیت این شهرک در سال ۲۰۱۴ برابر با ۱۱۸۹ نفر بود و روند رشد جمعیتی چشمگیری را تجربه کرده‌است. ریشه‌شناسی نام نام نس هاریم از کتاب اشعیای نبی (باب ۱۸، آیه ۳) برگرفته شده‌است: «آن‌گاه که پرچمی بر کوه‌ها برافراشته شود، خواهید دید.» این نام را زئو ویلنایی، پژوهشگر اسرائیلی، پیشنهاد کرد. جغرافیا نس هاریم بر دامنه‌های جنگلی کوه‌های یهودیه جای گرفته‌است. در شمال موشاو، زمین به‌شدت به‌سوی دره رود سورق سرازیر می‌شود و دره‌های متعدد و بلندی‌هایی لبه آبدره سورق را دربرمی‌گیرد. در شرق موشاو، وادی نخل کتلاو به‌سوی سورق جریان دارد و در جنوب آن سرچشمه وادی نخل دولب قرار دارد. این شهرک نزدیک به ۴۰ کیلومتر از ساحل دریای مدیترانه، حدود ۴۵ کیلومتر جنوب‌شرقی مرکز تل‌آویو، حدود ۱۷ کیلومتر جنوب‌غربی بافت تاریخی اورشلیم و ۶ کیلومتر شرق بیت شمش فاصله دارد. نس هاریم از طریق جاده محلی شماره ۳۸۶۶ به شبکه حمل‌ونقل متصل است و خط آهن تل‌آویو–اورشلیم از دره سورق عبور می‌کند هرچند ایستگاهی در این محل ندارد. پیشینه پیشینه منطقه پیش از تأسیس نس هاریم، روستای عربی بیت عیتاب در نزدیکی حاشیه جنوبی موشاو کنونی قرار داشت. این روستا پیشینه‌ای کهن داشت؛ رومیان آن را «انداب» و صلیبیون «بتاهاتاپ» می‌نامیدند. در سال ۱۹۳۱ جمعیت بیت عیتاب ۶۰۶ نفر در ۱۸۷ خانه بود. ارتش اسرائیل بیت عیتاب را در اکتبر ۱۹۴۸ در جریان عملیات هاهار تصرف کرد و بخش عمده ساختمان‌های آن تخریب شد. روستای عربی دیگری به نام دیر الشیخ نیز بر بلندی شمال‌شرقی موشاو کنونی واقع بود که دو مسجد و زیارتگاه الشیخ سلطان بدر در آن قرار داشت. در سال ۱۹۳۱ جمعیت آن ۱۵۵ نفر در ۲۶ خانه بود و پس از تصرف توسط ارتش اسرائیل تخریب شد، جز زیارتگاه که به‌عنوان اثر گردشگری حفظ شده‌است. بنیان‌گذاری موشاو موشاو نس هاریم در ۱۵ اکتبر ۱۹۵۰ توسط دولت اسرائیل در چارچوب موج گسترده ساخت روستاهای کشاورزی در کوه‌های یهودیه تأسیس شد. بنیان‌گذاران آن مهاجران و پناهندگان یهودی از شمال ایران (جنوب کردستان) و مراکش بودند که بر زمین‌های روستای بیت عیتاب و در نزدیکی دیر الهوا سکونت یافتند. موشاو با جنگل کاج همسایه است که توسط بخش جنگلداری حکومت قیمومت بریتانیا کاشته شده بود. نخستین کشاورزان باغ‌های میوه و تاکستان‌ها کاشتند و از خاک حاصلخیز و آب‌وهوای ویژه منطقه بهره بردند. در گذشته ساکنان موشاو از مرغداری و باغ‌های میوه (هلو، سیب، آلو و جز آن) امرار معاش می‌کردند. نس هاریم نخست در منطقه آماری هاالا قرار داشت تا اینکه این منطقه در سال ۱۹۶۴ با منطقه آماری ماتیه یهودا ادغام شد. اقتصاد شراب‌سازی کتلاو که نام خود را از درخت توت‌فرنگی (Arbutus andrachne) بومی منطقه گرفته در نس هاریم واقع است. یوسی ییتاخ در سال ۱۹۹۸ حرفه معماری را رها کرد و به شراب‌سازی روی آورد. او نخست فنون کار را از دوست ایرانی خانواده‌اش آموخت و سپس دوره‌های آموزشی گذراند. نخستین تولید او در سال ۲۰۰۴ بود و تا سال ۲۰۰۶ شراب‌هایی با کیفیت بالاتر بطری می‌کرد. محصولات ویژه این شراب‌سازی شامل کابرنه سووینیون، مرلو و شاردونه است و ترکیب خاص خانه با نام «وادی کتلاو» (۵۰٪ کابرنه سووینیون، ۳۰٪ مرلو و ۲۰٪ پتی وردو) که هجده ماه در بشکه‌های بلوط فرانسوی عمل می‌آید شناخته‌ترین فرآورده آن است. در دهه ۲۰۰۰ بسیاری از مرغداری‌های موشاو به کارگاه‌های کوچک تبدیل شد و شمار قابل‌توجهی از ساکنان به مشاغل آزاد روی آوردند. همچنین سه گاوداری با حدود ۱۰۰ رأس گاو در موشاو فعال است. نس هاریم نزدیک مسیرهای پیاده‌روی زیبای بسیاری است که مشرف به نخل سوقک هستند. صندوق ملی یهود مرکز اطلاع‌رسانی و اقامتگاه صحرایی (مرکز دشت و جنگل نس هاریم) در نزدیکی موشاو دارد. غار استالاکتیتی سورق و چندین محوطه تفریحی در همسایگی آن قرار دارند. در موشاو دو مهمانخانه (از نوع تختخواب و صبحانه)، سه رستوران، یک استخر شنا و یک مزرعه اسب‌سواری وجود دارد. باستان‌شناسی صومعه بیزانسی در سال ۲۰۰۸ کشاورزان بقایای صومعه‌ای بیزانسی متعلق به سده پنجم یا ششم میلادی را بر تپه‌ای در جنوب‌غربی موشاو کشف کردند. کاوش‌ها در نوامبر ۲۰۰۸ آغاز شد و باستان‌شناسان نارتکس کلیسایی با موزاییک‌های رنگارنگ و بخش‌هایی از یک چرخشت (انگورفشار) یافتند. پس از کشف، موزاییک‌ها توسط افراد ناشناس به‌شدت آسیب دیدند. موزاییک‌ها دربردارنده کتیبه‌ای به یونانی باستان هستند که لئا دی سینی از دانشگاه عبری اورشلیم آن را رمزگشایی کرد. متن کتیبه چنین است: «ای خداوند، خدای قدیس تئودوروس، آنتونیوس و تئودوسیا ایلوسترس [لقبی برای اشراف عالی‌رتبه دوره بیزانس] را حفظ کن – تئوفیلاکتوس و یوحنای کشیش. مریم و یوحنا را [یادآور شو] که … در ششمین ایندیکتیون. خداوندا، بر استفانوس رحم آور.» دژ صلیبی خربت عیتاب، پارک ملی ۱۳۰ دونمی در حاشیه نس هاریم، ویرانه‌های دژی از دوران صلیبیون را دربردارد که بر جاده‌ای از دره ایلا به اورشلیم مشرف بود. دنیس پرینگل، پژوهشگر دوره صلیبی، در سال ۱۹۸۹ این محوطه را بررسی و بقایای ساختمان تحکیم‌شده، طاق‌ها، دیوار و برج‌ها، تونل‌ها، کبوترخانه و روغن‌فشار زیتون را مستندسازی کرد. جمعیت‌شناسی نس هاریم شهرکی کوچک با رشد جمعیتی شدید بوده‌است. جمعیت آن از ۲۸۵ نفر در سال ۱۹۶۱ به ۱۱۸۹ نفر در پایان سال ۲۰۱۴ رسید که تنها طی سال ۲۰۱۴ رشدی ۹٫۳ درصدی را نشان می‌دهد. اکثریت مطلق ساکنان آن یهودی هستند. نس هاریم در آغاز موشاوی سنتی بود اما در جریان گسترش آن به شهرکی مختلط تبدیل شد. بخش جدید حدود صد خانوار را دربرمی‌گیرد که نیمی سکولار یا سنت‌گرا و نیمی دیگر دین‌دار ملی‌گرا هستند. اکنون موشاو حدود ۳۰۰ خانوار دارد. ساکنان سرشناس رویی فولکمن – سیاستمدار و نماینده پیشین کنست یوعاز هندل – روزنامه‌نگار، ستون‌نویس یدیعوت اخرونوت و وزیر ارتباطات پیشین اسرائیل. او دبیر مطبوعاتی پیشین نخست‌وزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو بوده‌است. حیلی تروپر – سیاستمدار و نماینده کنست و وزیر پیشین فرهنگ و ورزش شارون گبای – عکاس اسرائیلی منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Nes Harim». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Nes Harim». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چک ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «נס הרים». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Nes Harim». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای نروژی نو، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون تارنمای رسمی منطقه آماری ماتیه یهودا