Gesù ëd Nàsaret

Vos an lenga piemontèisa Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. Gesù (mosàich ant la cesa ëd Santa Sofìa, Istanbul) Gesù ëd Nàsaret a l'é 'l fondator dël cristianésim. La cronologìa dla vita ëd Gesù a l'é pa sigura. A dovrìa esse nàit a Betlem al temp dël censiment anandià da l'imperator roman August ant l'8 aGC e ch'a l'é dësrolasse antra l'8 aGC e ël 6 aGC. La Cesa cristiana a celebra soa nàscita ant ël dì 'd Natal, ch'a l'é precedù ant ël calendari litùrgich dla cristianità dl'ocident da la stagion dl'Advent. Quant a la mòrt, avnùita a Gerusalem, tute le dàite antra 'l 28 e ël 34 a peulo esse acetà, peul desse la pì probàbil a l'é l'ann 30. Ij sò dissìpoj a l'han ciamalo Crist (χριστός an lenga greca) o Mëssìa (משיה an lenga ebréa), ch'a veul dì óit, conforma a la costuma dj'ebreo ëd consacré con euli ij re e ij profeta. A l'era ël tìtol che j'ebreo a dasìo a coj ch'a consideravo portavos o arpresentant ëd Dé. A-i é gnun ëscrit ëd Gesù ëd Nàsaret ch'a sia rivane e le notissie chi l'oma dzora ëd chiel an ven-o da 'd document ëd sò contemporani o 'd gent vivùa pòch apress, për la pì part sò dissìpoj. L'arsuression Ij sò dissìpoj a conto che Gesù a l'é presentasse coma portator ëd n'arvelassion divin-a e che coma garansìa për soe paròle a l'ha dàit soa arsuression; a fortisso che Gesù a l'é arsussità për da bon e ch'a l'han vëddulo torna viv dòp ch'a l'era mòrt. Document dël I e dlë II sécol ch'a parlo ëd Gesù ëd Nàsaret Costa a l'é la lista dij document ëscrit pì antich ch'a parlo ëd Gesù ëd Nàsaret, con le dàite pì probabij ëd soe redassion. (45-80) Evangeli ëd Maté (50-65) Evangeli ëd March (50-67) Epistolari ëd Pàul - tërdes litre (55-62) Evangeli ëd Luch - (cheidun a lo dàita dòp dlë 70) (50-58) Litra ëd Giaco (61-63) At d'apòstoj - (cheidun a lo dàita dòp dlë 70) (60-65) Prima litra ëd Pé (64-67) Litra a j'ebreo (60-80) Didaché (visadì Dutrin-a dij dódes apòstoj); Sconda litra ëd Pé; Litra ëd Giuda (80-100) Scrit ëd Gioann: Evangeli, tre litre, Apocaliss (visadì Arvelassion) (93-94) Antichità giudàiche ëd Flavi Giusep (95) Prima litra ëd Clement, vësco ëd Roma - adressà aj cristian ëd Corint (96-138) Litra ëd Bàrnaba (105-107) Epistolari d'Ignassi d'Antiòchia - set litre adressà da 's vësco aj cristian ëd vàire Cese ch'a l'avrìa rëncontrà antramentre ch'a l'era mnà a Roma për esse martirisà antorn al 110 (anviron 112) Anaj ëd Tàcit (112) Litra ëd Plinio ël giovo a l'imperator Trajan (112) Rispòsta ëd Trajan a Plinio (120) Vite dij César dë Svetònio (125) Apologìa ëd Quadrà a l'imperator Adrian (125) Litra d'Adrian a Minucio Fundan, procònsol d'Asia (150) Ël Pastor d'Érmas (155-165) Euvre ëd Giustin: doe Apologìe e un Diàlogh con Trifon (177) Apologìa d'Atenàgora a l'imperator March Aoreli (180) Ël Discors ëd vrità dël filòsof Cels Aiuto per la lettura Ayuda para la lectura Help for Reading Rintré ant la Piòla Contaté j'Aministrator Lìber për Amprende Coression ortogràfica Tastadura piemontèisa Portaj e Proget Agiut pr'ij Contributor Travajòt sempi