صندله

صندله (به عربی: صندلة؛ צַנְדַלָה, סַנְדַלָה) روستایی عربی در منطقه شمالی (اسرائیل) است. این روستا در نزدیکی عفوله قرار دارد و زیر نظر شورای منطقه‌ای گلبوع اداره می‌شود. صندله در دشت مرج ابن عامر میان شهرهای ناصره و جنین واقع شده‌است. ساکنان روستا همگی مسلمان هستند و به قبیلهٔ «العمری» تعلق دارند که خود را از نسل خلیفهٔ دوم راشدین عمر بن خطاب می‌دانند. صندله به کشاورزی شناخته شده و محصولاتی چون ملوخیه، هندوانه، خیار و اسفناج در آن کشت می‌شود. پیشینه نام بر پایهٔ روایت محلی، نام روستا از درخت صندل گرفته شده که چوبی خوشبو دارد. در گذشته مسیری بازرگانی از این منطقه می‌گذشت و نام صندل به چاهی در روستا نسبت داده شده‌است. پیشینه بقایای ساختمانی بزرگ که احتمالاً کلیسا بوده از دورهٔ بیزانس در این محل کاوش شده‌است. سفالینه‌هایی از دورهٔ بیزانس و نیز سفالینه‌هایی از سده‌های هفتم و هشتم میلادی در این مکان یافت شده‌اند. در هستهٔ مرکزی روستای کهن در نزدیکی مسجد، کاوش‌های باستان‌شناسی قطعه‌های سفالی متعلق به دوره‌های آغازین اسلامی و مملوکی را آشکار ساخته‌است. دورهٔ عثمانی در سال ۱۵۱۷ صندله همراه با سراسر فلسطین به قلمرو امپراتوری عثمانی پیوست. در سده‌های شانزدهم و هفدهم، روستا به امارت طوربای (۱۵۱۷–۱۶۸۳) تعلق داشت که مرج ابن عامر، حیفا، جنین، دره بیت شیان، شمال جبل نابلس، بلاد الروحا و بخش شمالی دشت شارون را دربرمی‌گرفت. بنا بر روایت محلی، روستای کنونی در سدهٔ هجدهم در اواخر دورهٔ عثمانی به دست دو برادر از روستای مجاور عرانه که اکنون بخشی از کرانه باختری است بنیاد نهاده شد. ادوارد رابینسون (Edward Robinson) در سال ۱۸۳۸ هنگام عبور از صندله آن را «مکانی کوچک با پایه‌های ویران» توصیف کرد. ویکتور گرن (Victor Guérin) نیز در سال ۱۸۷۰ آن را «دهکده‌ای بر روی تپه‌ای» خواند. در سال ۱۸۸۲ بررسی فلسطین غربی (صندوق اکتشاف فلسطین) صندله را چنین وصف کرد: «روستایی کوچک در لبهٔ دشت که از سنگ و خشت ساخته شده، آبش از آب‌انبارها تأمین می‌شود و زمین‌های کشاورزی آن را فراگرفته است.» دورهٔ قیمومت بریتانیا در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که به دست مقامات قیمومت بریتانیا انجام شد، جمعیت صندله ۱۴۶ نفر و همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۱۸۹ نفر در ۳۶ خانه رسید که همچنان همگی مسلمان بودند. بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵، صندله ۲۷۰ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند. زمین‌های روستا مجموعاً ۳٬۲۱۷ دونم بود که ۳۲ دونم آن عمومی شمرده می‌شد. از این میزان، ۲ دونم باغ و زمین آبی، ۳٬۱۰۹ دونم زمین غلات و ۷ دونم زمین ساخته‌شده بود. پس از ۱۹۴۸ در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، در مارس ۱۹۴۸ یگان‌های پالماخ شماری از خانه‌های روستا را ویران کردند. صندله به دست ارتش اسرائیل تصرف شد و سپس ارتش عراق آن را بازپس گرفت. سرانجام، به دلیل قرارگیری در درون خط سبز و بر اساس قراردادهای آتش‌بس رودس در سال ۱۹۴۹ به اسرائیل واگذار شد. اندرو پترسن (Andrew Petersen)، باستان‌شناس متخصص معماری اسلامی، در سال ۱۹۹۴ از روستا دیدن کرد. او مسجد نوساختی را در مرکز روستا توصیف کرد که ظاهراً بر پایه‌های قدیمی‌تر بنا شده بود. بخشی از هستهٔ قدیمی روستا پیرامون مسجد ویران شده بود و بخش باقی‌مانده نیز برای تخریب برنامه‌ریزی شده بود. برخی از خانه‌های متروک دربرگیرندهٔ سازه‌های کهن‌تر بودند از جمله قوس‌های عرضی و اتاق‌های طاق ضربدری که احتمالاً ریشهٔ سده‌های میانه داشتند. کشتار صندله (۱۹۵۷) در ۱۷ سپتامبر ۱۹۵۷ پانزده کودک از روستای صندله هنگام بازگشت از مدرسه‌شان در روستای مقیبله جسمی مشکوک در کنار جاده یافتند که کنجکاوی‌شان را برانگیخت. آن جسم مین بود و انفجارش پانزده کودک را کشت و سه تن دیگر را زخمی کرد. راشد حسین، شاعر فلسطینی، این رویداد را در قصیدهٔ مشهور «الغلة الحمراء» جاودان کرد. ساکنان صندله هر ساله با بازدید از گورستان شهیدان یاد این رویداد را گرامی می‌دارند. آموزش در آغاز، دانش‌آموزان صندله در مدرسهٔ مشترک جلمه درس می‌خواندند که دانش‌آموزان روستاهای جلمه، مقیبله و صندله را پوشش می‌داد. پس از رویداد کشتار ۱۹۵۷ مدرسه‌ای در خود صندله تا پایهٔ هشتم دایر شد. امروزه روستا دارای دبستانی تا پایهٔ ششم است و دانش‌آموزان دوره‌های راهنمایی و دبیرستان را در مدرسهٔ الاخوه واقع میان روستاهای ناعوره و طمرهٔ زعبیه می‌گذرانند. جمعیت جغرافیا صندله در ارتفاع ۲۱۱ متری از سطح دریا جای گرفته‌است. زمین‌های اطراف روستا با زمین‌های روستاهای عربی مجاور از جمله عربونیه، المزار و الجلمه هم‌مرز است. روستا به آب‌انبارهای جمع‌آوری باران وابسته بوده و چشمهٔ طبیعی ندارد. نشانه‌ها و سازه‌ها روستا دارای یک مسجد، درمانگاه، دبستان و ورزشگاه فوتبال است. در شمال صندله منطقه‌ای ناهموار به نام «وعرة التینة» وجود دارد که آثار رومی از جمله کارگاه‌های شراب‌سازی در آن یافت شده‌است. جستارهای وابسته مناطق عربی واقع در اسرائیل منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Sandala, Israel». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «صندلة». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون صفحهٔ صندله در پایگاه Palestine Remembered