دالتون (موشاو اسرائیلی)

دالتون (דַּלְתּוֹן) یک موشاو در شمال اسرائیل و نزدیک شهر صفد است که زیر نظر شورای منطقه‌ای مروم هاگالیل اداره می‌شود. این موشاو در سال ۱۹۵۰ به‌دست مهاجران یهودی از شهر طرابلس در لیبی و با رهبری جنبش هپوعل همیزراحی بنیان‌گذاری شد. این موشاو در کنار ویرانه‌های روستای کهنی به همین نام ساخته شده که در قرون وسطی خانه یک جامعه یهودی بوده‌است. در محوطه موشاو آرامگاهی وجود دارد که به حکیمان ربّانی سده دوم میلادی، یوسی هاگلیلی و پسرش ربی یشماعل، نسبت داده می‌شود. اقتصاد دالتون بر پایه کشاورزی، کارخانه شراب‌سازی دالتون و مهمان‌پذیری استوار است. پیشینه دالتون در ادبیات سده‌های میانه و اسناد کشف‌شده در گنیزای قاهره یاد شده که نشان‌دهنده وجود یک جامعه یهودی در این مکان در دوره قرون وسطی است. در گنیزا بخشی از نامه‌ای وجود دارد که از دالتون به مصر فرستاده شده و امضای «شلومو هاکوهن از شهر دالتون، فرزند یوسف» را دارد. همچنین دربارهٔ حکیم الیاهو هاکوهن که در سال ۱۰۶۳ میلادی در صور درگذشت، نوشته شده که تمامی اسرائیل پیکر او را بر دوش به کوهی در گالیل و به دالتون بر فراز کوه بردند. بر پایه سنت یهودی، تنّا یوسی هاگلیلی (ربی یوسه هاگلیلی) و پسرش ربی یشماعل در دالتون دفن شده‌اند. ویراستاران کتاب عبری «مکان‌های مقدس و آرامگاه مردان نیکوکار در سرزمین اسرائیل» بر این باورند که پسر یوسی هاگلیلی در واقع ربی العازار از نسل چهارم تنائیم بوده و نه ربی یشماعل. این اشتباه ظاهراً از آنجا ناشی شده که تنّایی به نام یشماعل بن یوسه نیز وجود داشته اما از نسل پنجم تنائیم بوده‌است. ربی یوسی هاگلیلی از نسل سوم تنائیم در آغاز سده دوم میلادی و از دانشمندان یبنه بوده‌است. دالتون بر روی زمین‌های روستای فلسطینی دلاته بنا شده که در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین تخلیه شد. در منابع صلیبی این مکان «دلِها» نامیده می‌شد. طبق سرشماری سال ۱۹۳۱ میلادی، ۲۵۶ نفر در دلاته زندگی می‌کردند و ۴۳ خانه و یک مدرسه ابتدایی کوچک داشت. از یافته‌های باستان‌شناختی این محل ستونی مرمرین با کتیبه‌ای به زبان عبری و آرامی است که تنها انتهای سطرهای آن باقی مانده و احتمالاً بخشی از حفاظ محراب یک کنیسه باستانی بوده‌است. جغرافیا دالتون در بلندی‌های گالیل علیا در ارتفاع حدود ۷۳۶ متر از سطح دریا و نزدیک به ۷ کیلومتری شمال شهر صفد قرار دارد. این موشاو در شمال‌شرقی کوه مرون و در لبه فلاتی واقع شده که زمین از آنجا به‌شدت به‌سوی دره رود اردن شیب پیدا می‌کند. در غرب روستا دریاچه مصنوعی معاگار دالتون قرار دارد که سرچشمه نحال عمود — آبراهه‌ای مهم در این ناحیه — در پیرامون آن است. در شمال‌شرقی روستا کوه دالتون با ارتفاع ۸۷۴ متر قرار دارد. دالتون از راه جاده محلی شماره ۸۸۶ که از صفد تا مرز لبنان ادامه دارد به شبکه راه‌ها متصل است. باستان‌شناسی در ویرانه‌ای بیرون موشاو بقایای یک کنیسه قدیمی وجود دارد. ستونی مرمرین با کتیبه‌ای آرامی در این کنیسه یافت شده که متنی مشابه کتیبه‌های کنیسه‌های هم‌عصر دارد و ترجمه تقریبی آن «فرمانروای جهان را به نیکی یاد کنید» است. در خرداد و تیر ۱۳۸۵ (مه تا ژوئن ۲۰۰۶) کاوش نجات‌بخشی به سرپرستی سازمان آثار باستانی اسرائیل پیش از ساخت دکل مخابراتی در نزدیکی موشاو دالتون انجام شد. محل کاوش نزدیک به ۵۰۰ متر شمال‌شرقی موشاو و ۵۰ متر غربی گورستان محلی و بر بلندی‌ای در دامنه کوه دالتون واقع بود. این ناحیه در لبه روستای متروک عربی دلاته قرار داشت. کاوش‌های پیشین بقایای کنیسه‌ای از دوره رومی متأخر تا بیزانسی آغازین را آشکار کرده بود. در قرون وسطی دلاته و روستاهای همسایه علما و بارام مقصد زیارتی یهودیان بودند و در ادبیات زیارتی و نامه‌ای از گنیزای قاهره نام آنها آمده‌است. زمین‌شناسی در نزدیکی آبگیر دالتون فرورفتگی درازی وجود دارد که سنگ‌های سخت بازالتی آن را احاطه کرده‌اند. این ساختار به‌نظر می‌رسد برآیند انفجار ثانویه‌ای از نوعی باشد که در دامنه کوه‌های آتشفشانی یافت می‌شود. گاهی خاکستر آتشفشانی ناشی از فوران منطقه‌ای با آب ساکن را می‌پوشاند و انفجارها و جریان‌های ثانویه ایجاد می‌کند. شراب‌سازی و گردشگری شراب کارخانه شراب‌سازی دالتون نخستین محصول خود را با ۵۰٬۰۰۰ بطری در سال ۱۹۹۳ عرضه کرد و اکنون سالانه ۸۸۰٬۰۰۰ بطری تولید می‌کند. انواع شراب‌های تولیدی آن شامل کابرنه سوویگنون، مرلو، سوویگنون بلان و شاردونی است. تاکستان‌های این کارخانه نزدیک مرز لبنان واقع شده‌اند. از سال ۲۰۲۴ شهرک صنعتی رامات دالتون میزبان هفت کارخانه شراب‌سازی است: آدیر، دالتون، فلدشتاین، لوریا، رکاناتی، ریمون و کامیسا. این کارخانه‌ها به شهرت منطقه به‌عنوان مقصد برجسته گردشگری شراب کمک کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که از این ناحیه گاه با عنوان «توسکانی اسرائیل» یاد می‌شود. بازدیدکنندگان می‌توانند از کارخانه‌ها دیدن کنند، شراب‌های محلی را بچشند و از تاکستان‌های پیرامون لذت ببرند. افزون بر گردشگری شراب، ناحیه رامات دالتون از گردشگری کشاورزی نیز پشتیبانی می‌کند و مهمان‌خانه‌های بسیاری (تصیمر) برای اقامت وجود دارد. جمعیت‌شناسی جمعیت موشاو دالتون از گرایش دینی برخوردار است. در موشاو ۸۴ مزرعه خانوادگی اصلی وجود دارد و ۲۰ مزرعه دیگر در دهه ۱۹۷۰ به‌دست نسل جوان‌تر بنیان‌گذاران تأسیس شد. سه کنیسه در دالتون فعال است و دفتر پست، فروشگاه، درمانگاه و مرکز پیش‌دبستانی نیز در روستا وجود دارد. مدرسه ابتدایی در نزدیکی روستای مرون یا کیبوتص ساسا قرار دارد. منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Dalton, Israel». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Dalton (Israel)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اسپانیایی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Dalton (Izrael)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چک ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Dalton (Israel)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فنلاندی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Dalton (Israel) در ویکی‌انبار