گورستان جنگی غزه

گورستان جنگی غزه (مقبرة الإنجلیز فی غزة) یک گورستان نظامی است که از سوی کمیسیون مقابر جنگی مشترک‌المنافع اداره می‌شود. این گورستان در کنار جاده صلاح‌الدین در محلهٔ تفاح در شهر غزه، فلسطین واقع شده‌است. بیشتر گورهای این گورستان متعلق به سربازان متفقین جنگ جهانی اول است که در نبردهای اول، دوم و سوم غزه در سال ۱۹۱۷ میلادی جان باختند. در مجموع ۳۶۹۱ نفر در این گورستان به خاک سپرده شده‌اند که شامل ۳۲۱۷ سرباز بریتانیایی و مشترک‌المنافع، ۲۳۴ سرباز غیر مشترک‌المنافع و ۲۱۰ سرباز جنگ جهانی دوم می‌شود. نزدیک به ۸۰۰ گور فاقد شناسایی هستند. این گورستان در سال ۱۹۲۰ میلادی تکمیل شد و از آن زمان سه نسل از یک خانواده فلسطینی نگهداری آن را بر عهده داشته‌اند. گورستان در طول دهه‌های اخیر بارها بر اثر درگیری‌های نظامی آسیب دیده و در جریان جنگ غزه (از ۲۰۲۳ به بعد) خسارت‌های گسترده‌ای به آن وارد شده‌است. گورها بخش عمدهٔ دفن‌شدگان این گورستان سربازان متفقین هستند که در جنگ جهانی اول و به‌ویژه در نبردهای اول، دوم و سوم غزه در سال ۱۹۱۷ کشته شدند. از مجموع ۳۲۱۷ سرباز مشترک‌المنافع دفن‌شده، نزدیک به ۸۰۰ گور فاقد شناسایی هستند و بر روی آن‌ها نوشته شده‌است: «سربازی از جنگ بزرگ که تنها خدا او را می‌شناسد». همچنین ۲۳۴ گور متعلق به سربازان غیر مشترک‌المنافع در این گورستان وجود دارد. پس از جنگ جهانی دوم، ۲۱۰ سرباز مشترک‌المنافع دیگر نیز در این گورستان دفن شدند و در دوران پس از جنگ نیز ۳۰ دفن دیگر انجام گرفت. بیشتر گورها (۳۰۸۲ از ۳۶۹۱) متعلق به سربازان بریتانیایی است، اما گورهای ۲۶۳ استرالیایی، ۵۰ هندی، ۲۳ نیوزیلندی، ۲۳ کانادایی، ۳۶ لهستانی و ۱۸۴ سرباز ترک دوران امپراتوری عثمانی نیز در آن جای دارد. افزون بر این‌ها، ۵۳ گور متعلق به سربازان آفریقای جنوبی، یونانی، مصری، آلمانی، فرانسوی و یوگسلاوی نیز وجود دارد. از میان دفن‌شدگان، استنلی بوهی (۱۸۹۶–۱۹۱۷) دریافت‌کنندهٔ صلیب ویکتوریا به خاطر رشادت در برابر ارتش عثمانی در البرج، فلسطین، نیز در این گورستان آرمیده‌است. یادبود نیروی اضطراری سازمان ملل گورستان همچنین دربرگیرندهٔ یادبودهایی برای پرسنل نیروی اضطراری سازمان ملل متحد است که در طول استقرار در نوار غزه و شبه‌جزیره سینا از ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۷ جان باختند. بیست‌ودو کانادایی و هشت هندی در این بخش یادبود شده‌اند. سنگ‌گورهای کانادایی در بخش جداگانه‌ای از گورستان قرار دارند، در حالی که هندی‌ها در بخش هندی گورستان اصلی در کنار پرسنل هندی جنگ جهانی اول یادبود شده‌اند. پیشینه گورستان تا سال ۱۹۲۰ تکمیل شد و از آن زمان سه نسل از یک خانوادهٔ فلسطینی مسئول نگهداری آن بوده‌اند. ابراهیم جراده به مدت ۴۵ سال به‌عنوان کارمند کمیسیون مقابر جنگی مشترک‌المنافع از گورستان نگهداری کرد. پدر جراده نخستین سرباغبان گورستان بود و پس از ابراهیم نیز پسرش جانشین او شد. ابراهیم جراده نشان امپراتوری بریتانیا را به پاس «سهم برجسته در کمیسیون مقابر جنگی مشترک‌المنافع» دریافت کرد. گواهی همراه این نشان را شاهزاده ادوارد، دوک کنت امضا کرده بود. پیش از آغاز جنگ غزه (از ۲۰۲۳ به بعد)، نگهداری گورستان از سوی دولت حماس در غزه و با هماهنگی کمیسیون مقابر جنگی مشترک‌المنافع انجام می‌شد. خرابکاری و آسیب‌ها در سال ۲۰۰۴، ۳۳ سنگ‌گور در گورستان تخریب شد که گفته می‌شود در واکنش به رسوایی شکنجه زندانیان ابوغریب صورت گرفته بود. گورستان در دو نوبت در دهه ۲۰۰۰ هدف گلوله‌باران اسرائیل قرار گرفت: در سال ۲۰۰۶ آسیب ناشی از حملهٔ هوایی اسرائیل موجب پرداخت ۹۰٬۰۰۰ پوند غرامت به کمیسیون مقابر جنگی مشترک‌المنافع شد و در جریان عملیات سرب ریخته در سال‌های ۲۰۰۸–۲۰۰۹ نزدیک به ۳۵۰ سنگ‌گور نیاز به تعمیر پیدا کرد. آسیب‌ها در جنگ غزه (از ۲۰۲۳) در مراحل نخستین جنگ غزه در سال ۲۰۲۳ گزارش شد که گورستان آسیب دیده‌است. تصاویر ماهواره‌ای که کمیسیون مقابر جنگی مشترک‌المنافع در اکتبر ۲۰۲۴ بررسی کرد، آسیب‌های گسترده‌تری را پس از عملیات نظامی اسرائیل نشان داد؛ از جمله تخریب دیوارهای مرزی در تمامی اضلاع، ساختمان پرسنل و پایگاه اداری، بخش کانادایی، یادبودهای متعدد (شامل یادبود لشکر ۵۴ پیاده (آنگلیای شرقی)، بخش‌های هندو، ترکی و اسلامی) و در حدود ۱۰ درصد از سنگ‌گورها در سراسر محوطه. تخریب (۲۰۲۶) در فوریه ۲۰۲۶، روزنامهٔ گاردین بر پایهٔ تصاویر ماهواره‌ای و شهادت شاهدان عینی گزارش داد که نیروهای دفاعی اسرائیل بخشی از گورستان جنگی غزه را در محلهٔ تفاح با بولدوزر تخریب کرده‌اند. طبق این گزارش، ردیف‌هایی از سنگ‌گورها برداشته شده و خاک سطحی بخش جنوبی محوطه به هم ریخته بود. وجود یک خاک‌پلهٔ بزرگ در سراسر گورستان نشان‌دهندهٔ بهره‌گیری از تجهیزات سنگین بود. بخش آسیب‌دیده شامل گورهای پرسنل نظامی متفقین از جنگ‌های جهانی اول و دوم بود؛ از جمله بیش از ۱۰۰ گور مربوط به جنگ جهانی دوم که بیشتر آن‌ها متعلق به سربازان استرالیایی و در کنار آن‌ها بریتانیایی و لهستانی بودند. تصاویر ماهواره‌ای از اوت و دسامبر ۲۰۲۵ نشان می‌داد که بخش آسیب‌دیده پیش‌تر دست‌نخورده بوده و تخریب پس از فروکش کردن درگیری‌های فعال رخ داده‌است. کمیسیون مقابر جنگی مشترک‌المنافع اعلام کرد که گورستان در جریان درگیری آسیب‌های گسترده‌ای به سنگ‌گورها، یادبودها، دیوارهای مرزی و تأسیسات متحمل شده‌است. سخنگوی ارتش اسرائیل اظهار داشت که عملیات در این منطقه هنگامی انجام شده که منطقه یک ناحیهٔ جنگی فعال بوده و زیرساخت‌های زیرزمینی شناسایی و از بین برده شده‌اند، اما هیچ مدرکی برای تأیید این ادعا ارائه نشد. حضور در رسانه‌ها مارک اربن، روزنامه‌نگار و نویسندهٔ بریتانیایی که عموی بزرگش در این گورستان دفن شده، در سال ۲۰۰۹ از گورستان بازدید کرد و برای برنامهٔ نیوزنایت شبکهٔ بی‌بی‌سی ۲ گزارشی تهیه کرد. او همچنین جستاری در بارهٔ تجربه‌هایش در روزنامهٔ آبزرور نوشت. در سال ۲۰۱۸ یک مستند کوتاه به زبان عربی با عنوان «همسایهٔ عجیب» دربارهٔ گورستان توسط عین مدیا در غزه ساخته شد و در یوتیوب منتشر شد. نسخهٔ زیرنویس‌دار انگلیسی این مستند در سال ۲۰۲۴ منتشر شد. نگارخانه جستارهای وابسته گورستان جنگی دیرالبلح حمله اسرائیل به نوار غزه جنگ غزه منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gaza War Cemetery». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Cimetière de guerre de Gaza». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gaza War Cemetery». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «مقبرة الإنجلیز فی غزة». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون جزئیات گورستان. کمیسیون گورهای جنگی کشورهای مشترک‌المنافع. استرالیایی‌های دفن‌شده در گورستان جنگی غزه، یادبود مجازی جنگ استرالیا گورستان انگلیسی‌ها در غزه (به زبان فرانسوی)