توباس

توباس ( ; بە عەرەبی: طوباس , Tûbâs) شارێکی فەلەستینە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی کەناری ڕۆژاوا و دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی نابلوس لە ڕۆژاوای دۆڵی ئوردن. شارێکە کە زیاتر لە ٢١ ھەزار کەسی تێدایە، وەک ناوەندی ئابووری و کارگێڕی پارێزگای توباس لە فەلەستین کاردەکات. ڕووبەری شارەکەی لە ٢٢٧١ دۆنم (٢٢٧ ھێکتار) پێکدێت. لەلایەن ئەنجومەنی شارەوانییەوە بەڕێوەدەبرێت کە ١٥ ئەندامی تێدایە و زۆربەی دانیشتووانی کارکەری لە بواری کشتوکاڵ یان خزمەتگوزارییە گشتییەکاندا دامەزراون. توباس وەک شارۆچکەیەکی کۆن و کۆنی تێبز () ناسراوە، شارۆچکەیەکی کەنعانییە و بەناوبانگە بە ڕاپەڕین لە دژی پاشا ئەبیمەلەخ. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا، لە سەردەمی دەسەڵاتی عوسمانییەکان لە فەلەستین، خێڵە عەرەبەکان کە لە دۆڵی ئوردن دەژیا، ھاتنە ژیان لە توباس، کە بووە شارۆچکەیەکی سەرەکی لە قەزای نابلوس، بە تایبەتی بە دروستکردنی دار و پەنیر ناسراوە. لە ساڵی ١٩٢٢دا کەوتە ژێر ئیختیاری فەلەستین لەلایەن بەریتانیاوە، دوای گرتنی شارۆچکەکە لە جەنگی عەرەبی-ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨ لەلایەن ئوردنەوە لکێندرا، پاشان لە ساڵی ١٩٦٧ ەوە لەلایەن ئیسرائیلەوە داگیرکرا. دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستین لە ساڵی ١٩٩٥ەوە کە شارەکە گواسترایەوە بۆ دەسەڵاتی دادوەری، کۆنترۆڵی توباسی بەدەستەوەیە. جوگرافیا توباس دەکەوێتە باکووری کەناری ڕۆژاوا و بەرزییەکەی ٣٦٢ مەتر (١٬١٨٨ پێ) لە ئاستی دەریاوە، لەکاتێکدا زۆربەی پارێزگای توباس دەکەوێتە ناو دۆڵی ئوردن لە باشوورەوە. لە ڕووپێوی زەوییەکی ساڵی ١٩٤٥دا، توباس لەگەڵ بەردەڵە و قەردەلەی نزیک لە ٣١٣ ھەزار و ١٢٣ دۆنم (٣١ ھەزار و ٣١٢ ھێکتار) پێکھاتبوو کە ٢٢٠ ھەزار و ٥٩٤ دۆنم موڵکی عەرەب بووە و ئەوەی دەمێنێتەوە موڵکی گشتی بووە. ھەتا ڕێکەوتی ٢٠٠٥، کۆی ڕووبەری زەوییەکەی لە ٢٩٥٬١٢٣ دۆنم (٢٩٬٥١٢ ھێکتار) پێکدێت، کە ٢٬٢٧١ دۆنم وەک بیناسازی پۆلێن کراوە، نزیکەی ١٥٠٬٠٠٠ بۆ مەبەستی کشتوکاڵی بەکاردێت و نزیکەی ١٨٠٬٠٠٠ لەلایەن ئیسرائیلەوە زەوت کراوە بۆ بنکە سەربازییەکان و ناوچەی پارێزەر. سەرچاوەکان کتێبنامە بەستەرە دەرەکییەکان بەخێربێن بۆ شاری توباس ٢٢ی شوباتی ٢٠١٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. شاری توباس, بەخێربێن بۆ فەلەستین شاری توباس (لاپەڕەی ڕاستییەکان), پەیمانگای توێژینەوەی کارپێکراو–قودس، ARIJ پرۆفایلی شاری توباس, ARIJ ڕووپێوی ڕۆژاوای فەلەستین، نەخشەی ١٢: IAA ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە., Wikimedia commons توباس بایۆ داتا - نەتەوە یەکگرتووەکان (pdf file) دەروازەی ڕۆژھەڵاتی ناوین دەروازەی جوگرافیا دەروازەی فەلەستین