نابلوس

نابلوس ( ; بە عەرەبی: نابلس ،[ˈnæ:blɪs] [[:میدیا:LL-Q55633582 (ajp)-Khalil.rantissi-نابلس.wav|]] ) شارێکی فەلەستینە لە کەناری ڕۆژاوا، نزیکەی ٤٩ kiloمەتر (٣٠ mi) باکووری قودس، بە ژمارەی دانیشتووان ١٥٦٬٩٠٦. دەکەوێتە نێوان چیای ئیبال و چیای گەریزیم و پایتەختی پارێزگای نابلوس و ناوەندێکی بازرگانی و کولتووری ویلایەتی فەلەستینە و شوێنی زانکۆی نیشتمانی نەجا کە یەکێکە لە گەورەترین دامەزراوەکانی خوێندنی باڵای فەلەستین و بۆرسەی فەلەستین. نابلوس لەژێر ئیدارەی دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستین (PNA)دایە. ناوی مۆدێرنی شارەکە دەتوانرێت بگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ڕۆمانییەکان، کاتێک ناوی لێنرا Flavia Neapolis لەلایەن ئیمپراتۆری ڕۆمانی ڤێسپاسیانەوە لە ساڵی ٧٢ی زایینی. لە سەردەمی بیزەنتینەکاندا، ململانێی نێوان سامرییەکانی شارەکە و دانیشتووانی مەسیحی نوێتر لە یاخیبوونەکانی سامریدا گەیشتە لووتکە کە لە کۆتاییدا لەلایەن بیزەنتینییەکانەوە لە ساڵی ٥٧٣دا سەرکوتکران، ئەمەش ژمارەی دانیشتووانی سامری شارەکەی زۆر کەمکردەوە. دوای داگیرکردنی موسڵمانان لە سەدەی حەوتەمدا، ناوی عەرەبی ئێستای Nablus پێدرا. دوای یەکەم جەنگی خاچپەرستان، خاچپەرستان یاساکانی شانشینی قودسیان لە ئەنجومەنی نابلۆس داڕشت و دانیشتووانی مەسیحی و سامری و موسڵمانەکانی سەرفراز بوون. پاشان شارەکە کەوتە ژێر کۆنترۆڵی ئەیوبییەکان و سوڵتانییەتی مەملوکەکان. لە سەردەمی تورکە عوسمانییەکان کە لە ساڵی ١٥١٧ شارەکەیان داگیرکرد، نابلوس وەک ناوەندی کارگێڕی و بازرگانی بۆ ناوچەی دەوروبەری کە ھاوتایە لەگەڵ کەناری ڕۆژاوای باکووری مۆدێرن کاری دەکرد. دوای ئەوەی شارەکە لەلایەن ھێزەکانی بەریتانیاوە لە جەنگی جیھانی یەکەمدا گیرا، نابلوس لە ساڵی ١٩٢٢دا خرایە ناو فەلەستینی ناچارییەوە. جەنگی عەرەبی و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨دا تەواوی کەناری ڕۆژاوا بە نابلوسەوە لەلایەن ترانس ئۆردانەوە داگیرکرا و لکێندرا. لە ساڵی ١٩٦٧ەوە لە جەنگی عەرەبی و ئیسرائیلەوە، کەناری ڕۆژاوا لەلایەن ئیسرائیلەوە داگیرکراوە؛ لە ساڵی ١٩٩٥ەوە لەلایەن دەسەڵاتی فەلەستینەوە بەڕێوەدەبرێت وەک بەشێک لە ناوچەی A لە کەناری ڕۆژاوا. ئەمڕۆ دانیشتووانەکەی زۆرینە موسڵمانن و کەمینەی بچووکی مەسیحی و سامرییان تێدایە. جوگرافیا نابلوس لە پێگەیەکی ستراتیژیدایە لە یەکگرتنی نێوان دوو ڕێگای بازرگانی کۆن؛ یەکێکیان دەشتی کەناری شارۆن بە دۆڵی ئوردنەوە دەبەستێتەوە، ئەوی دیکەیان نابلوس بە جەلیلەوە دەبەستێتەوە لە باکوور، و جوولەکەی ئینجیلی بە باشوورەوە لە ڕێگەی شاخەکانەوە. شارەکە لە بەرزایییەکەی نزیکەی ٥٥٠ مەتر (١٬٨٠٠ پێ) وەستاوە لە ئاستی دەریاوە، لە دۆڵی تەسکدا کە بە نزیکەیی لە ڕۆژھەڵات-ڕۆژاوا لە نێوان دوو شاخدا دەڕوات: چیای ئیبال، شاخی باکوور، لووتکەی بەرزترە کە بەرزییەکەی ٩٤٠ مەتر (٣٬٠٨٠ پێ), لەکاتێکدا چیای گەریزیم، شاخی باشوور، ٨٨١ مەتر (٢٬٨٩٠ پێ) بەرزە. نابلوس دەکەوێتە ٤٢ kiloمەتر (٢٦ mi) ڕۆژھەڵاتی تەلئەبیب، ئیسرائیل، ١١٠ kiloمەتر (٦٨ mi) ڕۆژاوای عەمان، ئوردن و ٦٣ kiloمەتر (٣٩ mi) باکووری قودس. شار و شارۆچکەکانی نزیکیش بریتین لە ھووارە و ئەقرەبا لە باشوور، بەیت فوریک لە باشووری ڕۆژھەڵات، تەمون لە باکووری ڕۆژھەڵات، ئاسیرە ئەش-شەمالییە لە باکوور و کفر قەددوم و تەل لە ڕۆژاوا. سەرچاوەکان کتێبنامە بەستەرە دەرەکییەکان وێبگەی فەرمی Welcome To The City of Nablus ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. Nablus City, Welcome to Palestine A site explaining the reasons for the devastated Palestinian economy Nablus the Culture, reviving cultural life in Nablus ١٥ی نیسانی ٢٠٢٢ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. Archived 15 April 2022 at the Wayback Machine Nablus after Five Years of Conflict December 2005 report by OCHA (PDF). Archaeological Remains Found in Nablus Picture showing Nablus from east (Panorama) Picture showing east region of Nablus (Panorama) – The picture taken from Askar Bahjat Sabri, "Urban Aspects in the City of Nablus in the First Half of the Nineteenth Century" An-Najah University Journal for Research - Humanities, Volume 6 (1992) دەروازەی ئیسرائیل دەروازەی ئوردن دەروازەی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی دەروازەی فەلەستین