گشر (کیبوتص اسرائیلی)

گشر (גשר، به معنی «پل») یک کیبوتص در دره بیت شیان در شمال‌شرقی اسرائیل است. این کیبوتص در سال ۱۹۳۹ به‌دست پناهندگان یهودی از آلمان پایه‌گذاری شد و زیر نظر شورای منطقه‌ای دره چشمه‌ها قرار دارد. گشر ۱۰ کیلومتر جنوب کیبوتص دگانیا آلف و ۱۵ کیلومتر جنوب تبریا واقع شده‌است. نام این کیبوتص از پل رومی همجوار بر روی رود اردن گرفته شده‌است که به جسر المجامع شناخته می‌شود و ۱ کیلومتر شرقی‌تر در منطقه‌ای قرار دارد که اکنون نهرایم نامیده می‌شود. محل اصلی کیبوتص که در جریان جنگ ۱۹۴۸ تخلیه شد و به «گشر قدیم» معروف است، بلافاصله در شمال پل رومی کهن قرار داشت. جغرافیا گشر در ارتفاع ۲۰۰ متر زیر سطح دریا و در نزدیکی برخورد رودهای اردن و یرموک واقع شده‌است. دره اردن در این ناحیه گسترده‌تر می‌شود و دره بیت شیان را تشکیل می‌دهد. در سمت غرب، شیب‌های تند کوهستانی گسلی امتداد دره اردن را دنبال می‌کنند. کیبوتص در نزدیکی بزرگراه شماره ۹۰ اسرائیل قرار دارد و تنها ۱ کیلومتر از مرز اردن فاصله دارد. پیشینه کاروانسرا و روستای فلسطینی محل اصلی کیبوتص — ۱ کیلومتر شرق مکان کنونی آن — در آغاز یک خان یا کاروانسرا بود که در حدود سال ۱۳۶۵ میلادی ساخته شده بود و از دوره ممالیک تا اوایل سده نوزدهم فعال بود. این مکان در کنار انتهای غربی جسر المجامع (به معنی «پل گردهمایی») واقع بود و یکی از نخستین کاروانسراهای منطقه جلیل به‌شمار می‌آمد. این نقطه چهارراه مهمی بود که در آن جاده شمالی-جنوبی بیت شیان-دمشق با جاده شرقی-غربی که از گیلاد از طریق فلات سیرین می‌گذشت تقاطع می‌کرد. سه پل در این مکان وجود دارد: پل سنگی بیزانسی (جسر المجامع پیش‌گفته)، پل راه‌آهن عثمانی در مسیر حیفا-دراع از خط راه‌آهن حجاز و پل جاده‌ای دوره قیمومت بریتانیا در مسیر بزرگراه حیفا–بغداد. سکونتگاه کوچکی در این کاروانسرا تا اوایل سده بیستم پابرجا بود. در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که به‌دست مقامات قیمومت بریتانیا انجام شد، جسر المجامع ۱۲۱ نفر جمعیت داشت: ۱۱۲ مسلمان، ۴ یهودی و ۵ مسیحی. پس از ساخت نیروگاه آبی روتنبرگ در نهرایم، جمعیت در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به‌کلی دگرگون شد و به ۳۲۰ نفر رسید: ۳ مسلمان، ۳۱۶ یهودی و ۳ مسیحی در مجموع ۴۳ خانه. در ۱۹۴۵، جسر المجامع ۲۵۰ ساکن داشت: ۲۳۰ یهودی، ۱۰ مسلمان و ۱۰ مسیحی و کل مساحت زمین آن ۴۵۸ دونوم بود. از این مساحت ۱۵ دونوم برای مرکبات و موز، ۲۷۴ دونوم برای غلات و ۱۶۹ دونوم به‌عنوان زمین غیرقابل کشت طبقه‌بندی شده بود. بنیان‌گذاری ۱۹۳۹ و تخلیه ۱۹۴۸ کیبوتص در سال ۱۹۳۹ بر روی زمین‌هایی که با کمک ادموند جیمز دو روتشیلد خریداری شده بود، به‌دست گروهی از یهودیان یه‌شو قدیم که اعضای جنبش جوانان هنوار هعوود بودند و گروهی از پناهندگان جوان یهودی از آلمان بنیان گذاشته شد. بعدها مهاجران یهودی بیشتری از لهستان، آلمان، اتریش و دیگر یهودیان فلسطینی به آن‌ها پیوستند. کیبوتص در کنار پل نهرایم به‌صورت سکونتگاه «برج و دیوار» (חומה ומגדל) بنا شد. در ۲۷ آوریل ۱۹۴۸، هاگانا پاسگاه پلیس گشر را که یک دژ تگارت بود و بریتانیایی‌ها آن را تخلیه کرده بودند تحت کنترل درآورد. هنگ عربی که در آن زمان هنوز زیر فرماندهی بریتانیا بود، به آن‌ها دستور تخلیه داد. هاگانا نپذیرفت و دو نیرو به مدت ۳ روز درگیر شدند تا اینکه هنگ عربی از سوی ستاد فرماندهی خود فرمان بازگشت به پادگان‌هایشان را دریافت کرد. در آوریل تا مه ۱۹۴۸، ۵۰ کودک کیبوتص به صومعه‌ای فرانسوی از سده نوزدهم در محوطه بیمارستان رمبام در محله بات گالیم در حیفا تخلیه شدند و ۲۲ ماه در آنجا زندگی کردند. از ۱۵ مه ۱۹۴۸ به مدت هفت روز، کیبوتص و دژ تگارت از سوی نیروهای عراقی با خودروهای زرهی و بمباران هوایی مورد حمله قرار گرفت. مدافعان حمله عراقی‌ها را دفع کردند و تلفات سنگینی بر آن‌ها وارد ساختند، اما کیبوتص در جریان نبرد ویران شد. مکان کنونی پس از جنگ، کیبوتص در حدود ۱ کیلومتر غرب‌تر بازسازی شد. مکان جدید بلندتر بود و فاصله بیشتری از مرز داشت. در جریان جنگ فرسایشی (۱۹۶۷–۱۹۷۰) کیبوتص با بمب، مین و آتش سلاح‌های سبک از سوی رزمندگان سازمان آزادی‌بخش فلسطین مورد حمله قرار گرفت. ساکنان بخشی از روز خود را در پناهگاه‌ها سپری می‌کردند. در دهه ۱۹۹۰ کیبوتص فرایند خصوصی‌سازی را آغاز کرد و در عین حال الگوی جمعی را در زمینه‌های آموزش، بهداشت، فرهنگ و فراغت حفظ نمود. پس از پیمان صلح میان اسرائیل و پادشاهی اردن، کیبوتص موزه‌ای در محل اصلی خود برپا کرد که پیشینه گشر و نیروگاه آبی نهرایم را که توسط پینحاس روتنبرگ بنیان نهاده شده بود بازگو می‌کند. این موزه دربرگیرنده پیشینه پل‌ها از دوران باستان، نبردهای جنگ ۱۹۴۸ از راه بازدید سنگر و نیز زندگی روزمره کیبوتص است. اقتصاد و امکانات اقتصاد کیبوتص بر پایه کشاورزی و صنعت استوار است. بخش‌های تولیدی آن شامل کشت غلات، باغ آووکادو، پرورش ماهی، مرغداری گوشتی، کارخانه آهنربا و کارخانه مصالح ساختمانی است. در کیبوتص مراکز پیش‌دبستانی، کنیسه، کتابخانه عمومی، مرکز اجتماعی، فروشگاه، استخر شنا و مجموعه‌های ورزشی وجود دارد. جمعیت جمعیت کیبوتص گشر سکولار است. بر پایه داده‌های سال ۲۰۱۴، شمار ساکنان ۴۳۷ نفر بود و اکثریت مطلق آن‌ها را یهودیان تشکیل می‌دادند. روند تغییرات جمعیت در دهه‌های گذشته نشان‌دهنده ایستایی نسبی بوده و در سال ۲۰۱۳ جمعیت ۷٫۲ درصد کاهش یافت. جستارهای وابسته کیبوتص دره بیت شیان رود اردن منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gesher, Israel». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gescher (Kibbuz)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gešer (kibuc)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چک ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «גשר (קיבוץ)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون وبگاه رسمی