Թել Հազոր

Թել Հազոր (եբրայերեն՝ תֵּל חָצוֹר‎, նաև՝ Հացոր (եբր.՝ חָצוֹר), Հասոր (հին հունարեն՝ Άσώρ), աստվածաշնչյան ամենամեծ բլուրը (թել) Իսրայելի հյուսիսում, որը գտնվում է Ռոշ Պինայից 6 կմ դեպի հյուսիս՝ Հորդանան գետից արևմուտք։ Թել Հազորը նույնացվում է հնագույն Հազոր քաղաքի հետ, որը կարևոր քաղաքական և առևտրային կենտրոն է եղել նախիսրայելական շրջանում։ 1967 թվականին Թել Հազորի տարածքը հայտարարվել է Իսրայելի ազգային պարկ, 2009 թվականին այգու տարածքը կրկնապատկվել է։ Պատմություն Քաղաքը հիշատակվում է Էբլի (մ.թ.ա. 3 հազար տարի), եգիպտական պապիրուսներում (մ.թ.ա. 19-րդ դար), Մարիի տեքստերում (մ.թ.ա. 18-րդ դար)։ Մ․թ․ա․ II հազարամյակի կեսերին քաղաքը խոշոր կենտրոն էր, և նրա թագավորը «բոլոր այս թագավորությունների գլուխն էր» (Յես. 11:10), այսինքն՝ ամբողջ հյուսիսային Քանանը։ Հին իսրայելական ցեղերի ներխուժման արդյունքում այն գրավվել է և հրդեհվել (Յես. 11:11): Այնուամենայնիվ, քաղաքը շուտով վերակառուցվել է, և Դատավորների դարաշրջանում նրա բնակիչները (900 մարտակառք) իսրայելացիներին հակահարված են հասցրել այնպես, որ նրանք 20 տարի շարունակ ճանաչել են իրենց նկատմամբ ասորական թագավորի գերակայությունը (Դատաւորներ|Դտ. 4:2-4): Այնուհետև մ.թ.ա. 1258 թվականին քաղաքը կրկին ավերվել է ապստամբ իսրայելացիների կողմից։ Քաղաքն ամրացվել է Սողոմոն թագավորի օրոք։ Մ․թ․ա․ 732 թվականին, ինչպես Գալիլեայի մյուս քաղաքները, ավերվել է Ասորեստան կողմիցի (4Թգ. 15:29): Այնուամենայնիվ, կյանքը Հազորում շարունակվել է նաև մ.թ.ա. II-III դարերում՝ հելլենիստական շրջանում, ինչպես վկայում են Թել Հազորի արգելոցի տարածքի հնագիտական գտածոները։ Հնագիտական պեղումները շարունակվում են 1928 թվականից ի վեր։Հիմնական պեղումներն իրականացվել են 1955-1958 թվականներին Երուսաղեմի հրեական համալսարանի թիմի կողմից, որը գլխավորել է Իգաել Յադինը։ Յադինը Հազոր է վերադարձել 1968 թվականին՝ պեղումների վերջին սեզոնի համար։ Այդ վայրում պեղումները Հրեական համալսարանի կողմից, որին միացել է Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանը, վերսկսվել են 1990 թվականին՝ Ամնոն Բեն-Տորի ղեկավարությամբ։ Պեղումներից հայտնաբերված գտածոները պահվում են Կիբուցի Այելեթ Հաշահարի թանգարանում։ 2008 թվականին թանգարանի որոշ ցուցանմուշներ վնասվել էին երկրաշարժից։2013 թվականի հուլիսին Երուսաղեմի հրեական համալսարանի աշխատակիցների և ուսանողների կողմից Թել Հազոր քաղաքում իրականացված պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել են եգիպտական Սֆինքսի բեկորներ։ Դա եղել է երկրի տարածքում հայտնաբերված առաջին սֆինքսը։ Սֆինքսի թաթերի վրա գրություն է՝ նվիրված եգիպտական փարավոն Միկերինին՝ Գիզայի բուրգերը կառուցողներից մեկին։ Դա նաև Միկերինին նվիրված առաջին սֆինքսն է։ 2005 թվականին Թել Հազորն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օյեկտների ցանկում։ Ծանոթագրություններ Գրականություն Արտաքին հղումներ Хацор՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում В. Шведова. Древний город Хацор Արխիվացված 2009-08-28 Wayback Machine