کدیتا

کدیتا (به عبری: כדיתה) یک شهرک جامعه‌ای به‌رسمیت‌شناخته‌نشده در شمال اسرائیل است. این شهرک در جلیل علیا و بر فراز کوه کوتر در ارتفاع ۷۶۴ متری از سطح دریا قرار دارد و زیر نظر شورای منطقه‌ای مروم هاگلیل اداره می‌شود. کدیتا در فاصلهٔ نزدیک به ۳۵ کیلومتری شرق دریای مدیترانه و نزدیک به ۱۷ کیلومتری شمال باختری دریاچهٔ طبریه جای گرفته‌است. کدیتا بر ویرانه‌های روستای عربی قدیتا بنا شده که ساکنانش در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل آوارهٔ آنجا شدند. این شهرک از آغاز با هدف ایجاد یک روستای بوم‌شناختی پایه‌گذاری شد و ساکنان آن بر زندگی سازگار با طبیعت و بهره‌گیری از زیرساخت‌های پایدار پافشاری دارند. با این حال، وضعیت حقوقی شهرک سال‌ها محل مناقشه بوده و مدیریت زمین‌های اسرائیل ساکنان را تصرف‌کنندگان غیرمجاز می‌شمارد. پیشینه پیش‌زمینه و بنیان‌گذاری در سال ۱۹۸۰ تامار هار زهاو، دختر عکاس سرشناس داوید روبینگر، زمینی در کوه مرون از دروزیان ساکن بیت‌جان خریداری کرد تا در آنجا ساکن شود. از آنجا که برنامه‌ای برای ایجاد منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ طبیعی در آن محل وجود داشت، آریل شارون که در آن زمان رئیس کمیتهٔ وزیران برای شهرک‌سازی بود، به وی اجازه داد زمین جایگزینی بیابد؛ بدین ترتیب هار زهاو به محل روستای متروکهٔ قدیتا رسید. در سال ۱۹۸۱ سه خانوادهٔ دیگر به وی پیوستند. از جمله این نخستین ساکنان دورون گلدمن بود که اندکی پیش از آن از سینا بازگشته بود. موشه و لنی البازوف نیز از بنیان‌گذاران بودند که پیشنهاد ساختن کدیتا را به‌صورت روستایی بوم‌شناختی مطرح کردند. در سال ۱۹۸۸ چهار خانواده از مدیریت زمین‌های اسرائیل زمینی در این محل دریافت کردند که در ازای واگذاری زمین‌هایشان در کوه مرون بود. این خانواده‌ها مجوز اجارهٔ زمین از سوی مدیریت زمین‌ها دریافت کرده بودند و به‌صورت سکونت انفرادی و بدون زیرساخت زندگی می‌کردند؛ تنها یک خط آب مشترک از شرکت مکوروت و یک کنتور آب داشتند که هزینه‌ها را میان خود تقسیم می‌کردند. پیش از آن، این مکان روستای عربی قدیتا بود که ساکنانش در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل روستا را ترک کردند. همانند آوارگان اقریت و برعم، ساکنان قدیتا با ارتش اسرائیل همکاری داشتند و به آن‌ها گفته شد ترک روستایشان موقتی خواهد بود؛ اما هرگز اجازهٔ بازگشت نیافتند. خانه‌های روستا سرانجام به‌دست مقامات به‌کلی ویران شد و زمین‌های منطقه به‌عنوان اراضی دولتی اعلام گردید. تشکیل انجمن و گسترش در سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۱ نزدیک به ۱۴ خانوادهٔ دیگر در محل ساکن شدند. این خانواده‌ها مدعی بودند با اجازهٔ وزارت مسکن در آنجا اقامت گزیده‌اند، هرچند طرح شهرسازی وجود نداشت و مدیریت زمین‌های اسرائیل آن‌ها را تصرف‌کنندگان غیرمجاز می‌دانست. با این حال، توافقی حاصل شد که این خانواده‌ها تا سامان‌دهی وضعیت شهرک در محل بمانند. در سال ۱۹۹۱ انجمنی از سوی ساکنان برای ساخت بوم‌روستا تأسیس شد و از پشتیبانی آریل شارون به‌عنوان وزیر مسکن برخوردار گردید. بیست خانواده در زمین ساکن شدند و خانه‌های موقت ساختند. در سال ۲۰۰۰ چهارده خانوادهٔ دیگر نیز به آن‌ها پیوستند. اخطارهای تخلیه و برنامه‌ریزی شهرسازی مدیریت زمین‌های اسرائیل ساکنان را تصرف‌کننده تلقی می‌کرد و بارها اخطار تخلیه صادر و ساختمان‌های موقت را تخریب نمود. در سال ۲۰۰۱ بیست‌وچهار ساختمان غیرمجاز در محل ویران شد. در سال ۱۹۹۷ نهادهای شهرک‌سازی و وزارتخانه‌های گوناگون دولتی تلاش برای ساماندهی شهرک را آغاز کردند. در مارس ۱۹۹۹ کمیتهٔ ویژهٔ وزیران برای توسعهٔ جلیل و نقب، به پیشنهاد آریل شارون (وزیر زیرساخت‌ها) تصمیم گرفت کدیتا را به شهرکی جامعه‌ای-بوم‌شناختی با ۱۵۰ خانوار تبدیل کند. با این حال، ادارهٔ برنامه‌ریزی وزارت کشور با این طرح مخالفت کرد؛ زیرا این منطقه در طرح‌های موجود به‌عنوان فضای باز با منابع طبیعی و چشم‌اندازی تعریف شده بود که ساخت‌وساز در آن ممنوع بود. در ژانویهٔ ۲۰۰۳ طرح شهرسازی برای تصویب به کمیتهٔ استانی برنامه‌ریزی و ساختمان شمال ارائه شد. در مارس ۲۰۰۵ کمیتهٔ فرعی شورای ملی برنامه‌ریزی و ساختمان توصیه کرد طرحی شامل ۱۵۰ واحد مسکونی همراه با خیابان‌ها، مهدکودک‌ها، تأسیسات گردشگری و فضاهای عمومی به تصویب برسد. در ژانویهٔ ۲۰۰۶ شورای ملی طرح را برای اجرا تأیید کرد. اختلاف‌ها و مسائل حقوقی با وجود تصویب طرح شهرسازی، ساماندهی نهایی انجام نشد. از جمله دلایل آن نبود تعریف قانونی برای «شهرک بوم‌شناختی» بود. ساکنان خواستار به‌رسمیت شناخته شدن خانه‌هایشان به‌همان شکل موجود بودند، درحالی‌که وزارت کشور طرحی برای ساخت شهرکی معمولی با ساختمان‌های استاندارد از جمله اتاق امن پیش می‌برد. مسألهٔ دیگر، وضعیت ساکنانی بود که پس از سال ۱۹۹۹ به شهرک آمده و حق مالکیت زمین را مطالبه می‌کردند، اما مقامات این حق را نمی‌پذیرفتند. در آن دوره، کدیتا به‌عنوان محله‌ای از شهر صفد تعریف شد و ساکنان در انتخابات شهرداری صفد رأی می‌دادند. اما از آنجا که خدمات شهری خود را از شورای منطقه‌ای مروم هاگلیل دریافت می‌کرد، شماری از ساکنان برای کسب حق رأی در این شورا تلاش کردند. در ژانویهٔ ۲۰۰۹ کمیتهٔ انتخابات حق رأی ساکنان کدیتا را برای شورای مروم هاگلیل به رسمیت شناخت. جنگ شمشیرهای آهنین با وجود آنکه فاصلهٔ کدیتا تا مرز اسرائیل و لبنان تنها هفت کیلومتر است، این شهرک در شمار شهرک‌هایی قرار نگرفت که در جریان جنگ شمشیرهای آهنین تخلیه شدند و نزدیک‌ترین شهرک به مرز بود که تخلیه نگردید. در ژوئن ۲۰۲۴ موشکی در نزدیکی شهرک منفجر شد و آتش‌سوزی‌ای به راه افتاد. ساکنان نزدیک به سه ساعت به‌تنهایی با آتش جنگیدند تا سرانجام نیروهای آتش‌نشانی در آخرین لحظه رسیدند و از سوختن بخشی از خانه‌ها جلوگیری کردند. ویژگی‌های شهرک کدیتا شهرکی با ساخت‌وساز پراکنده و فضای باز در میان چشم‌انداز جلیلی با تراس‌های باستانی و درختان زیتون و انجیر فراوان است. در این شهرک خیابان آسفالت‌شده، روشنایی عمومی و زیرساخت فاضلاب یا زهکشی وجود ندارد. خانه‌ها به‌دست خود ساکنان و با چوب و سنگ محلی و بدون بهره‌گیری از ماشین‌آلات سنگین ساخته شده‌اند و شامل بخش‌های بازیافتی مانند درها، پنجره‌ها و شیرآلات هستند. ساکنان بر زیرساخت‌های پایدار مانند برق خورشیدی و بازچرخانی آب تکیه دارند که ردپای بوم‌شناختی اندکی برجای می‌گذارد. بخشی از ساکنان از راه اجارهٔ اقامتگاه‌های گردشگری امرار معاش می‌کنند. همچنین کارگاهی برای تولید توفو با نام «توفو کدیتا» در شهرک فعال است. جمعیت شهرک آمیزه‌ای از اسرائیلی‌های سکولار و دین‌دار است. باستان‌شناسی شهرک نخستین بر فراز کوه کوتر و بر بالای تپه‌ای قرار داشت که از عصر آهن تا سال ۱۹۴۸ پیوسته مسکون بوده‌است. در بخش بالایی دامنهٔ شمالی تپه، بازماندهٔ بنای مقامی وجود دارد که مدفن ربی طرفون (از حکیمان تلمود) شناخته می‌شود و زیر درخت بنهٔ بزرگی جای گرفته‌است. در شرق قلهٔ تپه و در درهٔ نحل عمود، زیارتگاهی با عنوان «جایگاه ایدرا رَبا» قرار دارد که به محل تدریس ربی شمعون بار یوحای و شاگردانش نسبت داده می‌شود. همچنین مدفن سنتی ربی یوسی بن یعقوب از شاگردان بار یوحای در همین محل واقع است. در جنوب تپه نیز زیارتگاه الکانا، پدر شموئیل نبی، جای دارد. این زیارتگاه‌ها در سدهٔ بیستم میلادی بر پایهٔ روایات سنتی برپا شده‌اند و یافتهٔ باستان‌شناختی قطعی‌ای دال بر گورسپاری در آن‌ها یافت نشده‌است. در سمت باختری تپه، گورستانی مسلمان قرار دارد و در پای تپه از سوی شمال باختری بیش از بیست آب‌انبار در سنگ نرم محل کنده شده‌است. در مرکز شهرک کنونی، بر تپهٔ بازالتی هار رَبیتز، محوطهٔ باستان‌شناختی دیگری به نام «خوربَت رَبیتز» وجود دارد. در بررسی سال ۱۹۸۴ سفالینه‌هایی یافت شد که نشان می‌دهد این محل از دوران مس‌سنگی (هزارهٔ چهارم پیش از میلاد) مسکون بوده‌است؛ اما بیشتر یافته‌ها به سده‌های میانه بازمی‌گردد و به نظر می‌رسد محل «مزرعه‌ای» (سکونتگاه فصلی) بوده‌است. در سراسر منطقهٔ هار رَبیتز، چشم‌انداز کشاورزی سنتی باستانی با درختان زیتون، انجیر و تاک به‌گونه‌ای کم‌مانند برجای مانده‌است. دیوارهٔ تراس‌ها، دیوارهای مزارع، حصارها، دیده‌بانی‌ها، آبراه‌ها و راه‌های کشاورزی گواه کشت فشردهٔ باغ‌های میوه در گذشته‌است. این منطقه بهترین نمونهٔ برجامانده از کشاورزی کوهستانی سنتی کهن در جلیل علیا به‌شمار می‌رود. جمعیت بر پایهٔ داده‌های مرکز آمار اسرائیل، شمار ساکنان کدیتا در سال ۲۰۱۴ برابر با ۱۶۵ نفر بود. جمعیت شهرک از یهودیان تشکیل شده‌است، هرچند منطقهٔ پیرامون آن از نظر قومی آمیخته‌است و شهر عربی جیش در نزدیک به سه کیلومتری شمال باختری و شهر یهودی صفد در نزدیک به پنج کیلومتری جنوب شرقی آن قرار دارد. جغرافیا کدیتا بر ستیغ برآمدهٔ کوه کوتر جای گرفته که در سمت شرقی آن زمین به‌شدت به درهٔ وادی نحل عمود سقوط می‌کند و در سمت باختری به درهٔ نحل کوتر. آبگیر دالتون در سمت شمالی بر فلات بالادست گسترده شده‌است. شهرک از راه جاده‌ای خاکی محلی به بزرگراه شمارهٔ ۸۹ در جنوب متصل می‌شود. پیوند به بیرون تارنمای رسمی کدیتا منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kadita». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «כדיתה». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kadita». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چک ، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.