عین شمر

عین شمر (עין שמר) یک کیبوتص در شمال اسرائیل است. این کیبوتص در منطقه شومرون در جنوب جاده ۶۵ و نزدیک به ۶ کیلومتری شمال‌شرقی خدرا قرار دارد و از نظر اداری زیر نظر شورای منطقه‌ای مناشه است. عین شمر در سال ۱۹۲۷ توسط گروهی از مهاجران لهستانی عضو جنبش جوانان هاشومر هاتسائیر بنیان‌گذاری شد. این کیبوتص از نخستین کیبوتص‌های جنبش هاکیبوتص هاآرتصی بوده و در تاریخ جنبش کیبوتصی اسرائیل جایگاه ویژه‌ای دارد. از میان اعضای آن شخصیت‌های برجسته‌ای در عرصه‌های سیاسی، نظامی، هنری و فرهنگی برخاسته‌اند. در دوران دهه‌های اخیر، عین شمر مانند بسیاری از کیبوتص‌ها دگرگونی‌های اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای را پشت سر گذاشت و از سال ۲۰۱۲ به‌عنوان «کیبوتص نوشونده» (خصوصی‌شده) شناخته می‌شود. ریشه‌شناسی نام واژه «عین» در نام کیبوتص به این دلیل انتخاب شد که بنیان‌گذاران نخست به گروهی به نام «عین گانیم» تعلق داشتند و همچنین آرزوی یافتن چشمه آب (به عبری: معَیَن، عَیِن، عین) در زمین‌شان را داشتند که سرانجام محقق شد. واژه «شمر» نیز به چند دلیل برگزیده شد: اعضای سازمان هاشومر پاسگاه نگهبانی در این نقطه برپا کرده بودند، بنیان‌گذاران به جنبش جوانان هاشومر هاتسائیر وابسته بودند و کیبوتص در محدوده پادشاهی کتاب‌مقدسی شِمِر، پادشاه شومرون واقع شده بود. جغرافیا عین شمر در جلگه ساحلی اسرائیل و در ارتفاع ۳۹ متری از سطح دریا قرار دارد. این کیبوتص نزدیک به دهانه وادی عارا واقع شده و نزدیک به ۱۲ کیلومتر از ساحل دریای مدیترانه، نزدیک به ۴۸ کیلومتر شمال‌شرقی تل‌آویو و در حدود ۳۷ کیلومتر جنوبی حیفا فاصله دارد. کیبوتص در حاشیه جنوب‌شرقی شهر بردیس حنا-کرکور جای گرفته و از راه بزرگراه شماره ۶۵ به شبکه حمل‌ونقل متصل است. پیشینه دوره عثمانی در سال ۱۹۱۳ گروه کوچکی از جوانان یهودی عضو سازمان هاشومر (نگهبانان) تصمیم گرفتند پاسگاه نگهبانی در نزدیکی ورودی وادی عارا برپا کنند که همچنین به‌عنوان ایستگاه میان‌راهی برای مسافران بین ساحل مدیترانه و جلیل کاربرد داشته باشد. از آن پس، چند گروه پیشگام به‌نوبت در این مکان ساکن شدند اما هر بار شرایط سخت از جمله مالاریا، نبود آب (تا سال ۱۹۳۵ آب باید با اسب و گاری از کرکور مجاور آورده می‌شد)، دوری از دیگر آبادی‌ها و جنگ جهانی اول آنها را وادار به ترک مکان کرد. دوره قیمومت بریتانیا در سال ۱۹۲۱ اعضای گدود هاعاوودا (گردان کار) برای ساخت حیاط مستحکم یک‌دونمی به این مکان آمدند. آنها دیوار سنگی دومتری با شکاف‌هایی برای تیراندازی و دروازه آهنی بزرگ ساختند. همچنین ساختمان سنگی دوطبقه‌ای به سبک خانه‌های سده نوزدهم جنوب فرانسه بنا شد که تا امروز پابرجاست. با وجود سرمایه‌گذاری هنگفت، اعضای گدود هاعاوودا پس از پایان ساخت تنها گروه کوچکی بر جای گذاشتند و سرانجام فقط یک‌نفر باقی ماند: شموئل شوعالی که بعدها «شموئل اول» نامیده شد و نخستین عضو رسمی کیبوتص عین شمر به‌شمار می‌آید. در سال ۱۹۲۷ نخستین پیشگامان هاشومر هاتسائیر شامل ۱۸ زن و ۳۶ مرد جوان لهستانی به این مکان رسیدند. این جوانان که از لهستان مهاجرت کرده بودند، پیش از آن در عین گانیم نزدیک پتخ تیکوا زندگی و کار می‌کردند. شاووعوت سال ۱۹۲۷ تاریخ رسمی بنیان‌گذاری کیبوتص به‌شمار می‌آید. در سال‌های پس از آن، گروه‌های دیگری از پیشگامان هاشومر هاتسائیر از لهستان به آنها پیوستند که هر کدام نام ویژه خود (بنیامینا، شومریا، بَدِرِخ) را حفظ کردند. سختی‌ها بسیار بود؛ ۸۰ نفر از ۱۰۰ عضو نخست به مالاریا مبتلا شدند. در سال ۱۹۳۴ کیبوتص به شبکه برق متصل شد و در سال ۱۹۳۵ آب در محل یافت شد که دگرگونی بزرگی در توسعه مزرعه و ساخت برج آب محلی پدیدآورد. بنیان‌گذاران کیبوتص به‌عنوان اعضای هاشومر هاتسائیر در پی ایجاد روابط دوستانه با همسایگان عرب خود بودند، اما در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ تنش‌های امنیتی پدید آمد. در ۲۸ آوریل ۱۹۳۸ دو عضو کیبوتص در حمله یک گروه عرب کشته شدند. در سال ۱۹۴۲ نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا پایگاه هوایی عین شمر را در نزدیکی کیبوتص ساخت. در دوره جنگ جهانی دوم این پایگاه بزرگ‌ترین فرودگاه نظامی در فلسطین بود و میزبان هفت اسکادران نیروی هوایی سلطنتی و ۱٬۵۰۰ پرسنل بود. این پایگاه محل کار نزدیک به ۶۰۰ کارگر غیرنظامی عمدتاً عرب بود و به گفته فرمانده آن، بزرگ‌ترین اردوگاه نیروی کار غیرنظامی در خاورمیانه به‌شمار می‌رفت. پس از جنگ جهانی دوم اعضای کیبوتص در مهاجرت به‌اصطلاح «غیرقانونی» بازماندگان هولوکاست به سرزمین اسرائیل شرکت کردند. در سال ۱۹۴۵ هنگامی که سربازان بریتانیایی به کیبوتص مجاور گیوعات حاییم یورش بردند، اعضای عین شمر به دفاع شتافتند و در درگیری‌ها یکی از اعضا به نام الیملخ شتارکمن کشته و چند تن دیگر زخمی شدند. از دهه ۱۹۴۰ به بعد، ده‌ها عضو جدید از جمله اعضای هاشومر هاتسائیر از مصر و بالکان و نیز بازماندگان هولوکاست از طریق سازمان عالیای جوانان به کیبوتص پیوستند و جمعیت آن دو برابر شد. دوره دولت اسرائیل کیبوتص عین شمر از بنیان‌گذاران هاکیبوتص هاآرتصی (جنبش آبادانی هاشومر هاتسائیر) و یکی از نخستین چهار کیبوتص این جنبش بود. از میان اعضای آن شخصیت‌های برجسته‌ای برخاسته‌اند از جمله: تسوی لوری، از امضاکنندگان اعلامیه استقلال اسرائیل؛ یعقوب (کوبا) ریفتین، نماینده شش‌دوره‌ای کنست از حزب مَپَم؛ و داوید (دادو) الازار که فرمانده کل نیروهای دفاعی اسرائیل شد. اقتصاد اقتصاد کیبوتص در سال‌های نخست بر پایه کشاورزی بود: گله‌های گوسفند و گاو، باغ‌های میوه، نارنجستان‌ها و کشت زراعی. یکی از اعضا به نام آبا اشتاین دو رقم سیب به نام‌های «آنا» و «عین شمر» را پرورش داد که اکنون در نقاط گوناگون جهان کشت می‌شوند. همچنین رقم‌هایی از آلو نیز توسط او توسعه یافت. از دهه ۱۹۷۰ شاخه‌های کشاورزی کیبوتص کوچک‌تر شد و بخش‌های صنعتی و بازرگانی جایگاه برتر یافتند. در سال ۱۹۶۸ کارخانه لاستیک‌سازی و در سال ۱۹۷۶ کارخانه پلاستیک‌سازی در کیبوتص راه‌اندازی شد و مرکز خرید کوچکی نیز در تقاطع کرکور برای عموم مردم ساخته شد. در اواسط دهه ۱۹۸۰ عین شمر همراه با بخش بزرگی از جنبش کیبوتصی دچار رکود اقتصادی شدید شد. در پایان دهه ۱۹۹۰ کیبوتص با امضای توافقنامه‌ای میان خود، بانک‌ها و اداره زمین اسرائیل از بحران بیرون آمد. هم‌زمان با بحران اقتصادی، کیبوتص دگرگونی اجتماعی نیز تجربه کرد: در دهه ۱۹۸۰ کودکان که از بنیان‌گذاری کیبوتص در خانه‌های کودکان جمعی می‌خوابیدند، به خانه والدین خود منتقل شدند. در دهه ۱۹۹۰ بسیاری از اقلام مصرفی خصوصی شد و بودجه شخصی اعضا افزایش یافت. سرانجام در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۱ پرداخت دستمزدهای متفاوت به اعضا تصویب شد و از ۱ ژانویه ۲۰۱۲ عین شمر به گروه رو به رشد «کیبوتص‌های نوشونده» (خصوصی‌شده) پیوست. آموزش و فرهنگ آموزش از بنیان‌گذاری کیبوتص اولویت اصلی بوده‌است. دبیرستان منطقه‌ای مِووعوت عیرون در سال ۱۹۴۹ توسط اعضای عین شمر تأسیس شد و بعدها کیبوتص‌های بارکای، معَنیت و متسر نیز به آن پیوستند. امروزه این دبیرستان نزدیک به ۱٬۰۰۰ دانش‌آموز دارد. برای سال‌های متمادی عین شمر یکی از تیم‌های پیشتاز والیبال اسرائیل را داشت و در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ تیم‌های مردان و زنان در صدر لیگ ملی قرار داشتند. در سال ۱۹۶۰ بازی میان هاپوعل عین شمر و تیم ترکیه‌ای گالاتاسارای در زمین کیبوتص برگزار شد و سکوی تماشاگرانی ساخته شد که هنوز پابرجاست. کیبوتص به هنرمندان و روشنفکرانش شناخته شده‌است. از نسل نخست می‌توان به نویسندگان موشه زرتال، تسوی لوری و ریوکا گورفین، شاعران عزریئل اوخمانی و آریه شمری و معمار یعقوب (کوبا) گِوِر اشاره کرد. از نسل دوم، باستان‌شناس و نویسنده آدام زرتال، هنرمندان آویتال گِوا و تسیبی گِوا، آهنگر-هنرمند آوری حوفی، فیلم‌بردار ییگال تیبون و روزنامه‌نگار و تاریخ‌نگار ناردو زالکو از چهره‌های شاخص بودند. جاذبه‌ها و نشانه‌ها «حیاط قدیمی» موزه بازسازی‌شده‌ای است که زندگی نخستین کیبوتص‌نشینان اسرائیل را به نمایش می‌گذارد. این موزه در همان محوطه یک‌دونمی اصلی قرار دارد و شامل نمایشگاه‌های سرپوشیده و روباز از سال‌های آغازین زندگی کیبوتصی و فعالیت‌هایی مانند نان‌پزی است. از دیگر جاذبه‌ها می‌توان به دستگاه روغن‌کشی فعال، قطار بلوط (بازسازی قطار عثمانی) و نمایشگاه تراکتورها و ماشین‌آلات کشاورزی سده بیستم اشاره کرد. «گلخانه بوم‌شناختی» مرکز آموزشی ویژه بوم‌شناسی و تعهد اجتماعی است که جوانان یهودی و عرب در کارگاه‌هایی با درونمایه همزیستی صلح‌آمیز، محیط‌زیست و پژوهش علمی شرکت می‌کنند. آهنگری حوفی شامل کارگاه آهنگری، سالن نمایشگاه و مدرسه آهنگری است که توسط آوری حوفی بنیان‌گذاری شده‌است. در محوطه کیبوتص نقش‌برجسته‌ای از مجسمه‌ساز ناتان رَپاپورت به یادبود عملیات مهاجرت «غیرقانونی» یهودیان و مشارکت اعضای عین شمر در آن عملیات قرار دارد. یادبود دیگری به یاد دو پیاده‌نظام چترباز عضو کیبوتص ساخته شده که در جنگ شش‌روزه سال ۱۹۶۷ کشته شدند. جمعیت ساکنان برجسته آدام زرتال، باستان‌شناس و نویسنده داوید (دادو) الازار، فرمانده کل نیروهای دفاعی اسرائیل تسوی لوری، از امضاکنندگان اعلامیه استقلال اسرائیل دانلد سنفورد، ورزشکار منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ein Shemer». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ein Shemer». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Эйн-Шемер». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ejn Šemer». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چک ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون وبگاه رسمی کیبوتص عین شمر موزه حیاط قدیمی