پرازون

پرازون (به عبری: פְּרָזוֹן) یک موشاو در شمال اسرائیل است که در سال ۱۹۵۳ میلادی توسط یهودیان کُرد بنیان‌گذاری شد. این روستا در منطقه تعناخ و در حوزه اداری شورای منطقه‌ای گیلبوع قرار دارد. پرازون از بدو تأسیس جامعه‌ای کشاورزی بوده و کشت‌وکار ستون اصلی اقتصاد آن را تشکیل داده‌است. نام «پرازون» از آیه‌ای در کتاب داوران گرفته شده و به معنای «روستانشینان بدون حصار» است. بنیان‌گذاران موشاو این نام را با الهام از داستان کتاب مقدس که در همین منطقه رخ داده بود برگزیدند. پرازون دومین روستایی بود که در منطقه تعناخ پایه‌گذاری شد و پس از آویتال تأسیس گردید. پیشینه پرازون در سال ۱۹۵۳ توسط مهاجران یهودی از کردستان بنیان‌گذاری شد که در اوایل دهه ۱۹۵۰ به اسرائیل آمده بودند. بسیاری از آنان پیش از انتقال به موشاو جدید در اردوگاه گذر (معبره) مجیدو اقامت داشتند. در مجموع نزدیک به ۶۰ خانوار هسته اولیه جامعه پرازون را تشکیل دادند. پرازون دومین روستای تأسیس‌شده در منطقه تعناخ بود و پس از آویتال بنا شد. نام پرازون (פרזון) به معنای «روستانشینان بدون حصار» از آیه‌ای در کتاب داوران (باب ۵، آیه ۷) برگرفته شده‌است: «روستانشینان در اسرائیل بازایستادند تا من دبوره برخاستم». مفسران کلاسیک مانند راشی این واژه را به معنای ساکنان روستاهای آسیب‌پذیر و بدون دیوار تفسیر کرده‌اند که بازتاب‌دهنده آرزوی بنیان‌گذاران موشاو برای برپایی جامعه‌ای روستایی و صلح‌آمیز در همان منطقه‌ای بود که داستان کتاب مقدس در آن رخ داده بود. در سال‌های نخست، ساکنان پرازون مانند بسیاری از موشاوهای مهاجران با دشواری‌های فراوانی روبه‌رو بودند. آنان در کلبه‌ها و چادرهای موقت با زیرساخت‌های محدود زندگی می‌کردند. آب ابتدا از کیبوتص همسایه آورده می‌شد تا سرانجام شیرهای آب مشترک نصب شد و الکتریسیته نیز در آغاز وجود نداشت. بنیان‌گذاران کُرد که بسیاری از آنان در کشور مبدأ خود کشاورز یا روستانشین بودند، بخشی از راهبرد رسمی اسکان مهاجرانی با پیشینه روستایی در روستاهای کشاورزی بودند. پرازون به همراه آویتال و میتاو (تأسیس ۱۹۵۴) «بلوک یائل» (גוש יעל) از موشاوهای منطقه تعناخ را تشکیل دادند که همگی توسط مهاجران یهودی کُرد بنیان‌گذاری شدند. در سال‌های بعد موشاوهای دیگری در این منطقه توسط یهودیان مراکشی، یهودیان تونسی، یهودیان ایرانی و دیگران تأسیس شد؛ اما پرازون ویژگی کُردی خود را حفظ کرد. با وجود سختی‌ها، جامعه به‌تدریج خانه‌های دائمی و زیرساخت‌های کشاورزی ساخت. تا اواخر دهه ۱۹۵۰ خدمات پایه‌ای مانند برق و جاده دسترسی فراهم شد و کنیسه و امکانات آموزشی ابتدایی در مرکز موشاو برپا گردید. در دهه ۱۹۸۰ با بروز دشواری‌های اقتصادی، ویژگی‌های جمعی اقتصاد موشاو منحل شد و بخشی از ساکنان برای کار به خارج از پرازون رفت‌وآمد می‌کردند. جغرافیا و جمعیت‌شناسی پرازون در استان شمالی اسرائیل و در حوزه شورای منطقه‌ای گیلبوع واقع شده‌است. این روستا در منطقه تعناخ قرار دارد که خوشه‌ای از روستاهای کشاورزی در جنوب عفوله در ناحیه دره یزرعئل است. از غرب روستا رودخانه فصلی نحال گیلبوع (در دامنه کوه جلبوع) جاری است و چشم‌انداز پیرامون آن از زمین‌های حاصلخیز دره یزرعئل تشکیل شده‌است. پرازون در حدود ۷ کیلومتری جنوب عفوله و نزدیک به ۳۰ کیلومتری جنوب غربی دریاچه طبریه قرار دارد. همچنین نزدیک به ۴ کیلومتر در شمال خط سبز (مرز با کرانه باختری) واقع شده‌است. جمعیت پرازون یهودی است و روستاهای عربی سندله و مقیبله در حدود ۳ کیلومتری جنوب آن واقع شده‌اند. جمعیت روستا در طول دهه‌ها نوسان داشته‌است؛ در سال ۱۹۷۲ نزدیک به ۴۹۹ نفر ساکن داشت و تا پایان سال ۲۰۱۴ این رقم به ۳۱۲ نفر کاهش یافت. اقتصاد و کشاورزی کشاورزی از بدو تأسیس ستون اصلی اقتصاد پرازون بوده‌است. پس از ورود، هر خانوار کُرد قطعه‌زمین کشاورزی کوچکی (نحلا) دریافت کرد و ابزار کار و دام‌های کاری از آژانس یهود تأمین شد. در سال‌های نخست کشاورزان بر کشت سبزیجات و محصولات زراعی مانند هندوانه، پیاز، سیر و چغندرقند تمرکز داشتند و مدرسان دولتی روش‌های نوین کشاورزی را به آنان آموزش می‌دادند. هر دو خانوار یک اسب و گاوآهن چوبی مشترک داشتند و تولیدات خود را با گاری اسبی به بازار عفوله می‌بردند. وزارت کشاورزی اسرائیل به رهبری موشه دایان در آغاز تنها کشت زراعی را در منطقه تشویق می‌کرد و نسبت به دامداری شیری تردید داشت؛ اما روستاییان بر نگه‌داری گاو شیری برای تأمین معیشت پافشاری کردند. شیردوشی ابتدا به‌صورت دستی توسط زنان و کودکان انجام می‌شد. با رسیدن الکتریسیته به روستا، کشاورزان دستگاه‌های شیردوشی مکانیزه تهیه کردند و گله‌های خود را گسترش دادند. در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ ده‌ها دامداری شیری خانوادگی در پرازون فعال بود. در سال ۲۰۰۵ هنوز ۲۷ مزرعه شیری فعال در روستا وجود داشت؛ اما این تعداد در پی اصلاحات سراسری بخش لبنیات کاهش یافت و تا اواسط دهه ۲۰۱۰ کمتر از ۱۰ دامداری با گله‌های بزرگ‌تر به کار خود ادامه می‌دادند. افزون بر دامداری شیری و کشت زراعی، ساکنان پرازون به پرورش ماکیان (تخم‌مرغ و گوشت مرغ) نیز می‌پرداختند. تخم‌مرغ‌ها از طریق فروشگاه تعاونی منطقه تعناخ به فروش می‌رسید. پرازون به‌عنوان یک «موشاو عوودیم» سازمان‌دهی شده بود؛ یعنی هر خانوار مزرعه مستقل خود را اداره می‌کرد اما در خرید تأمینات و بازاریابی محصولات با یکدیگر همکاری داشتند. انبار بسته‌بندی مرکزی و ایستگاه خنک‌کننده شیر به‌طور مشترک با موشاوهای بلوک یائل اداره می‌شد. کشاورزان پرازون عضو نهادهای ملی مانند انجمن پرورش‌دهندگان گاو اسرائیل و تعاونی تنووا بودند. فرهنگ و زندگی اجتماعی دین نقش برجسته‌ای در زندگی اجتماعی پرازون ایفا می‌کند. پرازون روستایی یهودی با ویژگی سنتی-مذهبی است؛ هرچند رسماً فرامذهبی (اولترا-ارتدکس) نیست و به جنبش دینی خاصی وابسته نمی‌باشد. کنیسه مرکزی در قلب روستا قرار دارد و کانون نیایش و گردهمایی‌هاست. این کنیسه از نوسخه (ریت) سفاردی/مزراحی پیروی می‌کند که در میان یهودیان کُرد رایج است. خانواده‌های بنیان‌گذار از کردستان آداب و رسوم دینی ویژه‌ای با خود آوردند؛ از جمله آوازهای نیایشی سنتی و غذاهای عیدانه که تا حدی توسط نسل‌های بعدی حفظ شده‌است. جشن‌های ویژه‌ای مانند میمونه (جشن یهودیان شمال‌آفریقایی) و سِدِرهای جمعی پسح برگزار می‌شود. در کنار کنیسه سالن کوچک اجتماعی قرار دارد که نشست‌های عمومی، سخنرانی‌ها و جشن‌های بار/بت میصوا و عروسی در آن برگزار می‌گردد. یکی از سنت‌های مهم یهودیان کُرد یعنی سِهرانه (جشن طبیعت‌گردی که در کردستان پس از پسح برگزار می‌شد) گاه در سطح منطقه‌ای احیا شده و خانواده‌های پرازون نیز در این رویدادها شرکت کرده‌اند. زیرساخت‌ها چیدمان درونی موشاو شامل شبکه‌ای از کوچه‌های آسفالت‌شده‌است که مزارع خانوادگی را به هم متصل می‌کند و کنیسه و ساختمان‌های عمومی در مرکز آن قرار دارند. دسترسی به پرازون از طریق جاده‌های محلی منشعب از جاده ۶۷۵ فراهم است. خط ۴۹ اتوبوس‌رانی سوپرباس از پرازون و روستاهای مجاور عبور می‌کند و چندین بار در روز آن را به مرکز شهر عفوله و ایستگاه قطار عفوله متصل می‌سازد. برای خدمات پزشکی پیشرفته، ساکنان به مرکز پزشکی هعمق در عفوله مراجعه می‌کنند. در موشاو یک مرکز بهداشتی، فروشگاه، کنیسه و میکوه (حمام آیینی) نیز وجود دارد. مهدکودک و دبستان در روستای مرکزی مرکز یائل واقع شده‌اند. چهره‌های سرشناس با وجود اندازه کوچک روستا، فوتبالیست حرفه‌ای یوناتان لوی در پرازون بزرگ شد و دوران نوجوانی ورزشی خود را در تیم هپوئل عصی گیلبوع آغاز کرد. منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Prazon». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Prazon». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چک ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «פרזון». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Prazon». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای نروژی نو، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون نمایه رسمی پرازون در پایگاه گلیل نمایه رسمی پرازون در پایگاه بیت آلون موشاو پرازون در تعناخ در پایگاه کنس مدیا