یاکیر (شهرک اسرائیلی در کرانه باختری)

یاکیر (יַקִּיר) یک شهرک اسرائیلی در کرانه باختری است که در حدود ۱۵ کیلومتری جنوب‌غرب شهر فلسطینی نابلس و در نزدیکی شهرک‌های رووا و نوفیم در جاده ۵۰۶۶ میان برکان و کرنی شومرون جای دارد. این شهرک به‌صورت شهرک اجتماعی در بهمن ۱۳۵۹ (فوریه ۱۹۸۱) بر روی زمین‌هایی که دولت اسرائیل از روستای فلسطینی دیر استیا مصادره کرده بود بنیان‌گذاری شد. یاکیر در ارتفاع ۴۲۰ متری از سطح دریا قرار دارد و از نظر اداری زیر نظر شورای منطقه‌ای شومرون است. جامعه جهانی شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند، اما دولت اسرائیل این دیدگاه را نمی‌پذیرد. ریشه‌شناسی نام نام این شهرک از آیه‌ای در کتاب ارمیا (۳۱:۲۰) برگرفته شده‌است: «آیا افرایم پسر گرامی (یاکیر) من است؟» بر پایه منبع چک، این نام همچنین به یاد مردخای نوه یاکیر، خلبان اسرائیلی که در سال ۱۹۶۲ هنگام آموزش پرواز در دریاچه جلیل سقوط کرد و درگذشت، انتخاب شده‌است. جغرافیا یاکیر در بخش غربی کوهستان سامره (شومرون) واقع شده و در حدود ۳۵ کیلومتری شرق تل‌آویو قرار دارد. این شهرک از راه جاده محلی شماره ۵۰۶۶ به شبکه راه‌های کرانه باختری متصل است؛ این جاده در شمال به مجموعه شهرک‌های ایمانوئل، کدومیم و کرنی شومرون و در جنوب به بزرگراه فراسامره‌ای (بزرگراه ۵) می‌رسد. یاکیر نزدیک به ۱۲ کیلومتر فراتر از خط سبز جای دارد و در بلوک پیوسته‌ای از شهرک‌های اسرائیلی شامل نوفیم، رووا، برکان و کریات نتافیم و شهر اریئل (بلوک گوش اریئل) واقع شده‌است. دره عمیق نحال کانا (وادی قانا) این شهرک را از شهرک‌های شمالی‌تر جدا می‌کند. روستاهای فلسطینی دیر استیا و قراوه بنی‌حسان در پیرامون آن قرار دارند. پیشینه بنیان‌گذاری و گسترش یاکیر در فوریه ۱۹۸۱ به دست گروهی از اسرائیلی‌های مذهبی‌گرا بنیان‌گذاری شد. بر پایه گزارش مؤسسه تحقیقات کاربردی اورشلیم (ARIJ)، اسرائیل ۶۵۹ دونوم زمین از روستای فلسطینی دیر استیا را برای ساخت این شهرک مصادره کرد. منابع عربی مساحت نخستین زمین مصادره‌شده را ۲۹۲ دونوم ذکر کرده‌اند. سازمان آمانا که وابسته به جنبش گوش امونیم است فروش خانه‌های نوساز در یاکیر را بر عهده دارد و خانواده‌های تازه‌وارد از وام‌های ویژه مسکن تا سقف ۴۹٬۰۰۰ دلار بهره‌مند می‌شوند؛ اگر خانواده دست‌کم ۱۵ سال در شهرک بماند بخشی از این وام (حدود ۱۴٬۰۰۰ دلار) به کمک بلاعوض تبدیل می‌شود. در شهرک یک درمانگاه، کتابخانه، چندین مهدکودک و یک دبستان وجود دارد؛ البته دبستان در هشت کانکس موقت مستقر است. آموزش دبیرستانی در شهرک‌های نزدیک کرنی شومرون و کدومیم انجام می‌شود. تا سال ۲۰۱۳ توسعه ملکی برای پاسخ‌گویی به نیاز فزاینده مسکن در جریان بود. حوات یائیر در آوریل ۲۰۰۱ مجموعه خانه‌هایی به نام حوات یائیر (חוות יאיר، «مزرعه یائیر») در حدود نیم کیلومتری جنوب‌غرب یاکیر بر پا شد که سازمان صلح اکنون آن را یک پاسگاه غیرمجاز (آوتپست) می‌شناسد. در سال ۲۰۰۷ سازمان صلح اکنون شمار ساکنان دائمی حوات یائیر را ۶۰ نفر گزارش کرده‌است. رویدادها در مارس ۲۰۱۳ حمله سنگ‌پرانی به خودروها در روستای همسایه کفل حارس به آسیب‌دیدگی کودکی به نام آدل بیتون انجامید که سرانجام در فوریه ۲۰۱۵ بر اثر جراحاتش درگذشت. در ۵ ژوئن ۲۰۲۴ شهرک‌نشینان یاکیر و نوفیم همسایه در جریان جنگ غزه زمین‌های فلسطینی را با بولدوزر تسطیح کرده و منطقه حائل حصارکشی‌شده‌ای ایجاد کردند. دیوار حائل اسرائیل بر پایه نقشه‌های نخستین سده بیست‌ویکم قرار بود یاکیر به همراه بلوک شهرک‌های پیرامونی (نوفیم، کرنی شومرون، ایمانوئل و کدومیم) درون دیوار حائل اسرائیل قرار گیرد و دالانی عمیق به سوی مرکز سامره ایجاد شود. این دالان موازی با نوار شهرک‌های اطراف اریئل می‌بود ولی پیوندی میان آن دو وجود نمی‌داشت. تا سال ۲۰۰۸ دیوار در این بخش ساخته نشده بود و مسیر نهایی آن تعیین نگردیده بود. وادی قانا وادی قانا که شهرک یاکیر بر بلندی‌های آن ساخته شده از یک بیشه‌زار طبیعی و منطقه کشاورزی فلسطینی به محلی آلوده تبدیل شده‌است؛ فاضلاب شهرک‌های بالادست به درون این دره سرازیر می‌شود. جایگاه حقوقی جامعه جهانی شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری را بر پایه حقوق بین‌الملل غیرقانونی می‌داند، اما دولت اسرائیل با این دیدگاه مخالف است. جمعیت ساکنان یاکیر در پایگاه داده شورای یشع جامعه‌ای مذهبی توصیف شده‌اند. جمعیت شهرک رشد پیوسته‌ای داشته‌است. جدول زیر روند تغییرات جمعیت یاکیر را نشان می‌دهد: منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Yakir». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «یاکیر». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Якир (Самария)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Jakir». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چک ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون عکس‌های مناحم برودی از یاکیر