خربة البرج

خربة البرج روستایی فلسطینی بود که در سال ۱۹۴۸ تخلیه شد. امروزه خربة البرج (به معنای «ویرانه برج») یا برج بنیامینا سازه‌ای سنگی ویران از دوران عثمانی است که در دشت شارون و در فاصله یک کیلومتری جنوب بنیامینا قرار دارد. این مکان در چهارراهی واقع شده و به عنوان مزرعه، دژ مستحکم یا کاروانسرا شناسایی شده‌است. خربة البرج یکی از املاک کشاورزی بنیادشده در پیرامون قیساریه (قیساریه) بود که در کنار روستاهای المنشیه، الصفصاف و حدیدون قرار داشت. ارتفاع متوسط این منطقه ۲۵ متر از سطح دریا بود و زمین‌هایش در مجموع ۵۲۹۱ دونوم مساحت داشت. پیشینه دوره بیزانسی در ژوئن ۲۰۰۹ کاوش‌های باستان‌شناسی در حیاط ساختمان برج از دوران عثمانی، بنای کوچکی از دوره بیزانس (سده‌های پنجم تا هفتم میلادی) را آشکار کرد. سفال‌های بیزانسی نیز در این محل یافت شده‌است. در کاوش‌های نجات‌بخش ۲۰۱۸ نیز دو مرحله ساخت‌وساز از اواخر دوره بیزانس شناسایی شد: مرحله نخست شامل بخشی از یک حمام و مرحله دوم شامل مجموعه‌ای از کف‌ها و حوض‌های اندودشده بود. دوره صلیبی سنگی با کتیبه یونانی در محل برج یافت شده که در یک دژ صلیبی متعلق به پادشاهی اورشلیم بازکاربرد شده بود. بر پایه منابع عربی، دژ صلیبی این مکان به شوالیه‌های معبد تعلق داشت و نام «خربة البرج» نیز از همین دژ گرفته شده‌است. دوره عثمانی و قیمومت بریتانیا بررسی‌های نخستین در سال ۱۸۸۲ پیمایش فلسطین غربی که توسط صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، این مکان را با نام «برج الخیل» توصیف کرد و آن را «بایکه یا آغل گاو در دشت» نامید. گوتلیب شوماخر در سال ۱۸۸۷ دریافت که از زمان تهیه نقشه صندوق اکتشاف، این مکان آبادانی یافته و اکنون از «۱۲ کلبه» تشکیل شده‌است. فهرست جمعیتی همان سال جمعیت «برج الخیل» را در حدود ۱۰۵ نفر برآورد کرد که همگی مسلمان بودند. در ۲۶ اکتبر ۱۸۹۸ قیصر آلمان ویلهلم دوم در جریان سفرش به سرزمین مقدس در کاروانسرای برج اقامت کرد. کنش‌های نخستین صهیونیستی صدقی پاشا، برادر جمال پاشا، در سال ۱۹۰۳ چهار هزار دونوم از زمین‌های کشاورزی برج را به انجمن استعمار یهود (Jewish Colonization Association) فروخت. اشکال بزرگ این بود که بیشتر این زمین‌ها باتلاق غیرقابل کشت بود. روچیلد این زمین‌ها را به مجموعه دارایی‌های بنیامینا منتقل کرد. در آغاز گروهی از کشاورزان زخرون یعقوب به دلیل دوری راه، روزهای هفته را در کاروانسرا می‌گذراندند و آخر هفته به خانه بازمی‌گشتند. این گروه «بورجائیم» نامیده می‌شد. بنیادگذاری بنیامینا (۱۹۲۲) نامه‌ای از اوایل دهه ۱۹۲۰ دربارهٔ بنیانگذاری بنیامینا می‌نویسد: «زخرونیم [مردم زخرون یعقوب]، مالکان مزرعه برج، تصمیم گرفتند در این مزرعه یک موشاوا بنا کنند تا پسرانشان را در آنجا ساکن سازند…» برج در سال ۱۹۲۲ به بنیامینا تبدیل شد. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین خربة البرج ذیل بنیامینا فهرست شد. مالکیت زمین‌های روستا در سال ۱۹۳۴ بر پایه فرمان‌های تسویه زمین تعیین شد. بر اساس آمار روستایی ۱۹۴۵، از مجموع ۵۲۹۱ دونوم زمین، ۱۵ دونوم متعلق به اعراب، ۴۹۳۳ دونوم متعلق به یهودیان و ۳۴۳ دونوم زمین عمومی بود. در سال ۱۹۴۴ تنها ۱۳ دونوم از زمین‌ها آبیاری می‌شد یا به باغ‌های میوه اختصاص داشت. مسئله جمعیت عرب در نمایه جغرافیایی ۱۹۴۵ خربة البرج به عنوان «واحد روستایی» ثبت شده ولی «بدون جمعیت» بود. بر پایه پژوهش فرانتزمن، نقشه ۱:۲۰٬۰۰۰ (تهیه‌شده بین سال‌های ۱۹۲۴ تا ۱۹۴۸) «سازه‌ای بزرگ همانند یک کاروانسرا بدون نشانه‌ای از سکونت» نشان می‌دهد. بر پایه نوشته‌های ولید خالدی، خربة البرج روستایی فلسطینی بود که در سال ۱۹۴۸ توسط اسرائیلی‌ها تخلیه شد. خالدی همچنین روستا را «مشهور به مرکبات» و واقع در «زمین‌های تپه‌ماهوری» توصیف کرده‌است. بر اساس منابع عربی، احتمال می‌رود که روستا در هفته‌های نخست درگیری‌ها اشغال شده باشد. نزدیک‌ترین آبادی عرب‌نشین به آن روستای قیساریه در غرب بود که ساکنانش در اواسط فوریه ۱۹۴۸ اخراج شدند. کشاورزی خاک‌های لوم رسی-شنی سرخ‌رنگ (حمرا) از بنیامینا تا گدرا در غرب دشت ساحلی تا سده بیستم کشت نشده بود. اقتصاد نخستین بنیامینا بر پایه مرکبات بود. وضعیت کنونی ساختمان برج پس از بازسازی اکنون به عنوان مکان برگزاری رویدادها و نمایشگاه‌ها بهره‌برداری می‌شود. در بخش جنوبی کاروانسرا رستورانی دایر است. در سال ۲۰۲۰ چندین طاق در بخش شمالی مجموعه به احتمال بر اثر زمین‌لرزه‌ای خفیف فروریخت. بیشتر پهنه محوطه اکنون پوشیده از آوار پراکنده در میان علف‌ها و بوته‌های صبر است و دیوارهای سازه سنگی بزرگ (احتمالاً کاروانسرا) هنوز پابرجاست. زمین‌های پیرامون را اسرائیلی‌ها برای کشت مرکبات به کار می‌برند. نگارخانه جستارهای وابسته تل بورگا – محوطه باستان‌شناختی در فاصله یک کیلومتری شرق بنیامینا و درست بیرون از محدوده زمین‌های خربة البرج منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Khirbat Al-Burj, Haifa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Khirbat Al-Burj». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «خربة البرج (حیفا)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «בורג' בנימינה». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون خوش‌آمدگویی به البرج، خربت در وبگاه فلسطین در خاطره‌ها خربة البرج (حیفا) در ذاکرات نقشه ۸ پیمایش فلسطین غربی در بایگانی سازمان میراث فرهنگی اسرائیل