رامات یشای

رامات یشای (רָמַת יִשַּׁי، به معنای «بلندی‌های یشای»؛ رمات یشای) شهری در استان شمالی اسرائیل است که در کنار جادهٔ حیفا–ناصره و در فاصلهٔ نزدیک به ۴ کیلومتری شرق کریات تیوون قرار دارد. این شهر نخست در سال ۱۹۲۵ با نام «مانور» بر زمین‌هایی که از دهکدهٔ عربی جِیده خریداری شده بود بنیان‌گذاری شد و در سال ۱۹۵۸ جایگاه شورای محلی را به دست آورد. نام شهر از یسرائل یهودا «یشای» آدلر گرفته شده‌است؛ آموزگار و نیکوکار یهودی که از بنیان‌گذاران تل‌آویو بود و در سال ۱۹۴۳ کمک مالی بزرگی برای بازسازی شهرک فراهم کرد. رامات یشای از دههٔ ۱۹۹۰ رشد سریعی داشته و جمعیت آن تا سال ۲۰۱۰ به نزدیک ۷٬۰۰۰ نفر رسیده‌است. نام شهر به افتخار یسرائل یهودا «یشای» آدلر نام‌گذاری شده‌است. وی از نخستین آموزگاران زبان عبری در پینسک (بلاروس)، از بنیان‌گذاران تل‌آویو و رامات‌گان و همچنین دبیرستان هرتصلیا بود. این نام در سال ۱۹۴۳ جایگزین نام رسمی عربی «جِیده» شد. پیش از آن، شهرک به‌طور محاوره‌ای «مانور» نامیده می‌شد. پیشینه دوران باستان در محوطهٔ رامات یشای بقایای باستان‌شناختی از دورهٔ مفرغ میانی یکم (یک آرامگاه)، دوره‌های رومی، بیزانسی، اموی و عباسی یافت شده‌است. از میان یافته‌ها، ظرفی شیشه‌ای جانورنما (زومورفیک) متعلق به دورهٔ اموی اهمیت ویژه‌ای دارد. همچنین بقایایی از دوران جنگ‌های صلیبی و دورهٔ مملوکی نیز در اینجا کشف شده‌است. در سال ۱۸۷۵ ویکتور گِرَن آبگیرهای سنگ‌تراشیده‌ای (سیسترن) در این ناحیه یافت که بارها حفاری شده بودند و نتیجه گرفت که این محوطه باید بسیار کهن باشد. گِرَن این مکان را با شهر باستانی اسرائیلی «ایدالا» یکی دانست که بخشی از سهم قبیلهٔ زبولون بود. دورهٔ عثمانی در دوران امپراتوری عثمانی، دهکده‌ای عربی به نام «جِیده» (به انگلیسی گاه Jayda, Geida یا Jedda نوشته می‌شد) در زمین‌های کنونی رامات یشای وجود داشت. این نام احتمالاً در عربی به معنای «گردن‌دراز» بوده یا شکل عربی‌شدهٔ نام عبری «ایدالا» است. جِیده نخستین بار در دفتر عثمانی سال ۱۵۵۵–۱۵۵۶ با نام «جَیدا» ثبت شده و در ناحیهٔ طبریه از لوای صفد جای داشت و زمین آن از نوع زعامت بود. در نقشه‌ای که پیر ژاکوتن در سال ۱۷۹۹ ترسیم کرد، دهکده با نام «گِیدا» پدیدار شده‌است. در سال ۱۸۸۱ پیمایش فلسطین غربی وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین دهکده را «آبادی فلاکت‌باری از گِل» توصیف کرد و از چشمه‌ای در سه‌چهارم مایلی غرب آن یاد کرد. در اواخر سدهٔ نوزدهم، زمین‌های مرج ابن عامر از جمله جِیده از امپراتوری عثمانی توسط خاندان مسیحی ارتدوکس یونانی لبنانی تُوِنی خریداری شد و سپس خاندان سُرسُک از بیروت نیز در مدیریت آن مشارکت کرد. مالکان، کاروانسرای رامات یشای را ساختند یا بازسازی کردند و آن را به‌عنوان اقامتگاه ناظری که بر کارگران کشاورزی نظارت داشت به کار بردند. دورهٔ قیمومت بریتانیا در سال ۱۹۲۵ خاندان‌های تُوِنی و سُرسُک مجموعاً ۱۵٬۰۰۰ دونوم زمین را به انجمن صهیون آمریکا فروختند. زمین‌ها به شرکت «مانور» واگذار شد؛ تعاونی بافندگان یهودی لهستانی از ووچ که به فلسطین مهاجرت کرده بودند. هدف، ایجاد شهرکی صنعتی-سوسیالیستی نساجی به الگوی نیو لنارک در اسکاتلند بود. حاییم وایتسمن این پروژه را «یکی از مهم‌ترین طرح‌ها در فلسطین» خواند. شرکت مانور نخستین کارخانهٔ نساجی در فلسطین تحت قیمومت را تأسیس کرد و ۱۸ کلبه برای کارگران، آشپزخانهٔ مشترک، مدرسه و طویله‌ای ساخت. تا سال ۱۹۲۶ پنج چاه کم‌عمق برای ۲۵۱ کارگر حفر شد. اما کارخانه ناموفق بود؛ تا سال ۱۹۲۸ دارایی‌هایش در حراج فروخته شد و تنها ۲۲ خانواده در دهکده ماندند. بیشتر مهاجران به لهستان بازگشتند و باقی‌ماندگان به کشاورزی روی آوردند. در ژوئن ۱۹۳۱ دارایی‌های باقی‌ماندهٔ کارخانهٔ نساجی توسط شرکت «نول» خریداری شد و با همکاری شرکت «گِرِو» مستقر در تل‌آویو بازسازی گردید. این کارخانه در پرورش متخصصان فنی و صنعتی که بعدها کارخانه‌هایی در سراسر اسرائیل راه انداختند نقش مهمی داشت. در سال ۱۹۳۳ بخشی از زمین‌های شهرک برای ساخت خط لوله کرکوک–حیفا مصادره شد. در جریان شورش عربی ۱۹۳۶–۱۹۳۹ جمعیت یهودی مانور پیوسته مورد حمله و کمین قرار گرفت. در ۱۲ اکتبر ۱۹۳۶ یکی از ساکنان به نام مردخای فلدمن در کمین کشته شد. در شب ۵ ژوئن ۱۹۳۸ عرب‌های مسلح دوباره به دهکده حمله کردند، یکی از نگهبانان داوطلب (نوتریم) به نام صوی لوین را کشتند و کارخانهٔ نساجی و ساختمان‌های دیگر را آتش زدند. شهرک تقریباً رها شد و ۹ خانوادهٔ باقی‌مانده به کاروانسرا پناه بردند. در سال ۱۹۴۳ یسرائل یهودا «یشای» آدلر، نیکوکار و از بنیان‌گذاران تل‌آویو، ۱۰٬۰۰۰ لیرهٔ فلسطینی برای ساخت خانه‌های دائمی و ساختمان‌های عمومی اهدا کرد و دهکده به افتخار او نام‌گذاری شد. ساخت‌وساز در ۲۵ ژانویه ۱۹۴۴ آغاز شد و در سال ۱۹۴۷ کنیسه و درمانگاهی ساخته شد. دولت اسرائیل تا سال ۱۹۴۹ شهرک به ۴۵ خانواده رسید که بیشتر در کارخانهٔ نساجی کار می‌کردند. در سال ۱۹۵۰ یک «معبره» (اردوگاه چادری پناهندگان) با ۲۰۰ خانواده در نزدیکی شهرک برپا شد که جمعیت آن را بیش از دو برابر کرد. سه سال بعد اردوگاه برچیده و پناهندگان در میگدال هاعمق اسکان یافتند. دههٔ ۱۹۵۰ با رشد اقتصادی و جمعیتی همراه بود. شهرک به بیش از ۲۰۰ خانواده رسید و صنایع تازه‌ای از جمله نانوایی تعاونی و مرکز پژوهش‌های کشاورزی نوه‌یعر تأسیس شد. منطقهٔ صنعتی ویژه‌ای در شمال شهرک اختصاص یافت و شهرک برای نخستین بار به شبکهٔ ملی برق و آب متصل شد. با این حال، کارخانهٔ نساجی محلی در سال ۱۹۵۹ ورشکسته شد و دوسوم ساکنان بیکار ماندند. بر پایهٔ منابع روسی، در سال ۱۹۵۷ شرکت تنوا کارخانهٔ فرآوری گوشتی در شهرک گشود که به‌زودی به دلیل نبود بازدهی اقتصادی بسته شد. سپس کارخانهٔ «اوف هاعمق» بر پایهٔ تأسیسات پیشین تنوا بنیان‌گذاری شد و در سال ۱۹۶۳ منطقهٔ صنعتی رسمی برای ایجاد اشتغال ایجاد گردید. از دههٔ ۱۹۹۰ رامات یشای رشد سریعی را تجربه کرده‌است. در دورهٔ ریاست درور فوگل (۱۹۷۸–۱۹۹۳) استخر شنا، مجموعهٔ نوین دبستان و سالن بسکتبال با استاندارد لیگ برتر ساخته شد و دو محلهٔ مسکونی جدید به نام‌های کیدمات‌یشای و آداریشای بر زمین‌های کشاورزی پیشین بنا گردید. تا سال ۲۰۱۰ جمعیت شهر به نزدیک ۷٬۰۰۰ نفر با ۱٬۸۰۰ خانوار در سطح بالای اجتماعی-اقتصادی رسید. حکومت محلی و سیاست رامات یشای در آغاز بخشی از شورای ناحیه‌ای کیشون بود. شورای ناحیه‌ای عمدتاً بر شهرک‌های کشاورزی (کیبوتص‌ها و موشاوها) نظارت داشت و رامات یشای صنعتی یک استثنا بود. ساکنان ادعا می‌کردند بودجه و نمایندگی ناکافی دارند و از دههٔ ۱۹۵۰ خواستار استقلال شدند. در سال ۱۹۵۸ شهرک به درجهٔ شورای محلی ارتقا یافت. نخستین شهردار، آمنون یانای، از سوی شاخهٔ محلی ماپای انتخاب شد. وی در سال ۱۹۶۲ به دلیل ناکامی شورا در دوبرابرسازی جمعیت برکنار شد و وزارت کشور اسرائیل یهودیت شوشانی، پرستار محلی و عضو ماپای، را به‌عنوان شهردار موقت منصوب کرد. شوشانی نخستین شهردار زن در اسرائیل بود. پس از انتخابات ۱۹۶۵ برادر آمنون، عودِد یانای، با حزب «لمَعَن رامات یشای» ائتلاف تشکیل داد اما در ۱۹۶۷ کناره‌گیری کرد و شوشانی دوباره شهردار موقت شد. در انتخابات ۱۹۶۹ شوشانی با ائتلاف ماپای و «لمعن رامات یشای» به نخستین شهردار زن منتخب اسرائیل تبدیل شد. یک سال بعد هر دو عضو شورا از حزب کارگر اسرائیل استعفا دادند و حزب اپوزیسیون گاحال ائتلاف تشکیل داد و زِلدا کرامر را به شهرداری رساند. شوشانی در ۱۹۷۴ دوباره انتخاب شد و سرانجام در ۲ سپتامبر ۱۹۷۶ استعفا کرد. فهرست شهرداران جمعیت در سال ۱۸۵۹ دهکدهٔ جِیده نزدیک به ۱۲۰ نفر جمعیت داشت و زمین کشاورزی آن ۲۰ فدان (نزدیک به ۸۴ دونوم) بود. فهرست جمعیتی نزدیک به سال ۱۸۸۷ نشان می‌دهد که جِیده در حدود ۱۴۰ نفر ساکن داشت که همگی مسلمان بودند. در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت جِیده ۳۲۷ نفر ثبت شد؛ ۳۲۴ مسلمان و ۳ مسیحی. بر پایهٔ داده‌های شهرداری، ضریب اجتماعی-اقتصادی شورای محلی ۸ از ۱۰ است. نزدیک به ۹۹٫۹ درصد ساکنان یهودی هستند. فرهنگ و نشانه‌ها برجسته‌ترین ساختمان شهر کاروانسرایی (خان) متعلق به سال ۱۹۰۹ با دیوارهای محصور است. نشان شهر این ساختمان عثمانی با نخلی در کنار آن را نشان می‌دهد. در دههٔ ۱۹۹۰ دیوار صخره‌نوردی «کیر ساگی» در رامات یشای ساخته شد که بلندترین دیوار صخره‌نوردی اسرائیل و تنها دیوار مطابق با استانداردهای بین‌المللی در این کشور است. این دیوار به یاد ساگی بلاو، ساکن بومی که در ۱۹ اکتبر ۱۹۸۸ در جنوب لبنان کشته شد، نام‌گذاری شده‌است. شهر همچنین دارای تیم هاکی روی اسکیت است که سه بار قهرمان اسرائیل شده و دو بار جام اسرائیل را برده‌است. آموزش در رامات یشای دو مدرسه وجود دارد: دبستان «آرازیم» و مدرسهٔ نُه‌ساله «یووال». خانهٔ فرهنگ در مرکز شهر شامل کتابخانه، باشگاه‌های گوناگون و تالار تئاتر و سینمای «بیت میریام» است. پیوند به بیرون وبگاه رسمی شورای محلی رامات یشای منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ramat Yishai». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ramat Yishai». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ایتالیایی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Рамат-Ишай». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.