کرم مهرال

کرم مهرال (به عبری: כֶּרֶם מַהֲרַ"ל، به معنی «تاکستان مهرال») یک موشاو در شمال اسرائیل است. این روستا در نزدیکی عتلیت و در دامنهٔ جنوبی کوه کرمل جای دارد و زیر نظر شورای منطقه‌ای هوف هاکارمل اداره می‌شود. کرم مهرال در سال ۱۹۴۹ به دست بازماندگان یهودی هولوکاست از چکسلواکی بنیان‌گذاری شد. نام این موشاو برگرفته از لقب خاخام یهودا لوو بن بتصلئل، خاخام‌باشی پراگ در سدهٔ شانزدهم میلادی است که با سرواژهٔ عبری «مهرال» شناخته می‌شود. این روستا بر روی زمین‌های روستاهای تخلیه‌شدهٔ فلسطینی اجزم و خربة المنارة ساخته شده‌است. پیشینه بنیان‌گذاری موشاو کرم مهرال در سال ۱۹۴۹ به دست گروهی از مهاجران یهودی بازماندهٔ هولوکاست از چکسلواکی پایه‌گذاری شد که با یاری جنبش عالیا پس از جنگ جهانی دوم به اسرائیل مهاجرت کرده بودند. نخستین مهاجران در ژانویهٔ ۱۹۴۹ به این مکان رسیدند و در بهار همان سال زنان و کودکان نیز به آنان پیوستند. در ژوئیهٔ ۱۹۴۹ ساکنان نام «کرم مهرال» را بر روستا نهادند. نام موشاو به یاد خاخام یهودا لوو بن بتصلئل، خاخام‌باشی نامدار پراگ در سدهٔ شانزدهم، برگزیده شد که با سرواژهٔ عبری «مهرال» (به عبری: מהר"ל، به معنی «آموزگار ما، خاخام لوو») شناخته می‌شود. بنیان‌گذاران موشاو از اعضای سازمان «بریگاد چک» بودند که برای یاری‌رسانی به نیروهای دفاعی اسرائیل در آغاز شکل‌گیری آن تشکیل شده بود. گروهی از اعضای این بریگاد اندیشهٔ بنیان‌گذاری روستا را هنوز در خاک چکسلواکی پرورانده بودند و رهبرشان، شیمشون شختا، به‌ویژه برای یافتن مکانی مناسب به اسرائیل آمد. روستاهای فلسطینی پیشین موشاو بر روی زمین‌های روستاهای فلسطینی اجزم و خربة المنارة بنا شده‌است. این روستاها در جریان عملیات شوتر در ژوئیهٔ ۱۹۴۸ هنگام جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل به تصرف نیروهای دفاعی اسرائیل درآمدند و ساکنان عرب آنها به سمت سامره رانده شدند و اجازهٔ بازگشت پس از جنگ نیافتند. ساکنان موشاو تا دههٔ ۱۹۶۰ در خانه‌های سنگی عربی زندگی کردند و برخی از سازه‌های اصلی همچنان پابرجاست. برای نمونه، مدرسهٔ روستای اجزم بخشی به کنیسه و بخشی به باشگاه موشاو تبدیل شد. یک هتل در موشاو پیش‌تر دیوان یا مهمان‌خانهٔ مسعود المادی از اجزم بوده که به سدهٔ هجدهم بازمی‌گردد. دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ در نخستین سال، اعضا به‌صورت «موشاو شیتوفی» (تعاونی مشترک) سازمان‌دهی شدند، اما پس از ترک برخی از اعضای هستهٔ بنیان‌گذار و پیوستن خانواده‌های تازه، شکل تعاونی برچیده شد و کرم مهرال به «موشاو عوودیم» (موشاو کارگری) تبدیل شد. در دو دههٔ نخست، ساکنان عمدتاً از دامداری و کشت سبزیجات امرار معاش می‌کردند و به‌سختی درآمد کافی داشتند؛ از این رو ناگزیر بودند با کار در بیرون از موشاو درآمد خود را تکمیل کنند. دشواری اصلی از آنجا ناشی می‌شد که زمین‌های واگذارشده بخش بزرگی از اراضی سنگلاخی غیرقابل کشت را دربرمی‌گرفت. افزون بر این، صدها دونم از زمین‌های کشاورزی موشاو به سود شهرک‌های همسایه گرفته شد. در پایان دههٔ ۱۹۵۰ با فروش مزرعهٔ مکورا به صندوق ملی یهود، ساکنان امیدوار بودند زمین‌های حاصلخیز آن را دریافت کنند، اما مسئولان صندوق ترجیح دادند مزرعه را به خانوادهٔ سلومون بفروشند؛ معامله‌ای که انتقاد عمومی برانگیخت و حتی در کنست از وزیر کشاورزی دربارهٔ آن پرسش شد. نزدیک به دویست خانواده در طول این دو دهه آمدند و رفتند. وضعیت اقتصادی و اجتماعی بدتر شد و تا اواسط دههٔ ۱۹۶۰ تنها ۴۴ خانواده در موشاو باقی ماندند. در آن زمان دبیری منصوب از سوی آژانس یهود برای مدیریت موشاو گمارده شد. در ژانویهٔ ۱۹۶۷ ساکنان که از دریافت زمین حاصلخیز ناامید شده بودند تصمیم گرفتند باغ زیتونی شامل ۱۸۰ درخت را که سودآور نبود ریشه‌کن کنند. این کار موجی از انتقاد عمومی به رهبری انجمن حفاظت از طبیعت برانگیخت که مدعی بود این باغ قدمتی چندصدساله دارد. همهٔ رسانه‌های اسرائیل به این رویداد پرداختند و عاموس کینان، روزنامه‌نگار، جستاری بزرگ با عنوان «درهٔ کشتار کرم مهرال» نوشت و این کار را «قتل زیتون‌ها» نامید. سخنگویان موشاو انتقادها را رد کردند و مجوز کتبی صندوق ملی یهود برای ریشه‌کنی را ارائه دادند. تل شحر در دههٔ ۱۹۵۰ در محدودهٔ موشاو مؤسسه‌ای به نام «تل شحر» برای نگهداری از نوجوانان دارای ناتوانی ذهنی-رشدی برپا شد. این مؤسسه از نخستین مراکز از این دست در اسرائیل بود و به دست دکتر الیعزر یورمن بنیان‌گذاری شده بود که پیش‌تر در سوئیس شبانه‌روزی‌ای برای نوجوانان پناهندهٔ جنگ جهانی دوم اداره می‌کرد. دکتر یورمن مؤسسه را با هزینهٔ شخصی خود تأسیس کرد و ده‌ها نوجوان به‌صورت دائم در آن نگهداری می‌شدند. تل شحر ۱۲ سال فعال بود تا زمان درگذشت دکتر یورمن و پس از آن ساکنان مؤسسه به مراکز دیگر در شمال کشور منتقل شدند. دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ پس از جنگ شش‌روزه، خانواده‌های جوانی به موشاو آمدند و وضعیت اجتماعی پایدار شد. پیشرفت در فناوری کشاورزی وضع اقتصادی بیشتر اعضا را بهبود بخشید و نسل دوم موشاو از راه بازاریابی سازمان‌یافته و سازمان‌های خرید جنبش مستوطنین کارگری موشاو را به شکوفایی اقتصادی رساند. در دههٔ ۱۹۸۰ با فروپاشی سازمان‌های خرید و بحران مالی گستردهٔ موشاوها، کرم مهرال نیز زیر بار بدهی‌ها رفت که بخش عمدهٔ آن ناشی از ضمانت‌های متقابل تعاونی بود. بحران اقتصادی موجب برچیده شدن بازاریابی سازمان‌یافتهٔ محصولات کشاورزی شد و هر عضو به‌صورت مستقل به تثبیت مزرعهٔ خود پرداخت. گسترش دههٔ ۱۹۹۰ در دههٔ ۱۹۹۰ بدهی‌های موشاو در چارچوب طرح دولتی تسویهٔ بدهی موشاوها (قانون گل) پرداخت شد. همچون بیشتر موشاوهای کشور، کرم مهرال مجوز تخصیص زمین برای ساخت‌وساز در چارچوب طرح‌های گسترش دریافت کرد. از سال ۲۰۰۰ در مجموع ۱۱۵ خانهٔ نو در چارچوب این طرح ساخته شد. خانه‌های نو نه در بیرون بلکه در میان خانه‌های قدیمی و به‌صورت گروه‌های کوچک ساخته شدند تا ویژگی اجتماعی یکپارچهٔ موشاو حفظ شود. ساخت‌وساز شش سال به درازا کشید و در این مدت کاوش‌های نجات‌بخش باستان‌شناختی نیز در دو زمین انجام شد؛ زیرا لازم بود گورهای مسلمان روستای عربی اجزم دور زده شوند. سدهٔ بیست‌ویکم تا سال ۲۰۱۰ نزدیک به ۲۰۰ خانواده با نزدیک به ۶۵۰ نفر جمعیت در موشاو زندگی می‌کردند. در میان خانواده‌ها شمار چشمگیری از نسل سوم و چهارم اعضای قدیمی دیده می‌شوند. گروهی از خانواده‌های دین‌دار نیز در کنار اکثریت سکولار در همزیستی زندگی می‌کنند. شمار اندکی از اعضای موشاو هنوز از کشاورزی امرار معاش می‌کنند؛ بیشتر ساکنان در حرفه‌های غیرکشاورزی بیرون از موشاو کار می‌کنند، هرچند بسیاری در کنار شغل اصلی خود زمین‌هایشان را نیز کشت می‌کنند. جغرافیا موشاو در ارتفاع ۱۲۰ متری از سطح دریا بر روی شاخه‌ای که درهٔ مهرال در خاور و بقعهٔ شیر در باختر را از هم جدا می‌کند گسترده شده‌است. این منطقه بخشی از «کرمل پایین» (با ارتفاع کمتر از ۲۰۰ متر) به‌شمار می‌رود و شامل دره‌های پهنی است که بر اثر فرسایش لایه‌های آهک پوشانندهٔ نهشته‌های توف (Tuff) پدید آمده‌اند. این نهشته‌ها در پی فعالیت آتشفشانی زیردریایی شکل گرفته و از راه نحل معاروت و نحل مهرال به دریا حمل شده‌اند. موشاو در نزدیکی ۶ کیلومتری ساحل دریای مدیترانه و نزدیک به ۱۷ کیلومتری جنوب حیفا جای دارد. در سوی باختری موشاو «ذخیره‌گاه طبیعی توف کرم مهرال» قرار دارد که دربردارندهٔ رخنمون‌های چشمگیری از لایه‌های توف با رگه‌های کلسیت (Calcite) و کانی‌های گوناگون است. بنا بر سنت محلی، در روستای عربی اجزم پیش‌تر صلیبیون از توف سیاه آهن استخراج می‌کردند؛ شواهدی از این فعالیت در یافته‌های دژ عتلیت و طاق‌های بندر هرودس در قیساریه به دست آمده‌است. یافته‌های باستان‌شناختی کاوش‌های باستان‌شناختی در این مکان پیوستگی سکونت انسانی از سدهٔ چهارم پیش از میلاد تا دوران کنونی را نشان داده‌اند. در سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ کاوش‌های نجات‌بخش در بخش مرکزی و جنوبی موشاو انجام شد که بقایای سازه‌هایی از دوره‌های ممالیک و عثمانی با بهره‌گیری ثانویه از سنگ‌های دوره‌های کهن‌تر از جمله دوران پیش از تاریخ را آشکار ساخت. گذرگاهی باستانی نیز از موشاو می‌گذرد که شهرک‌های ساحلی را به شهرک‌های کرمل بالا مانند دالیة الکرمل و عسفیا پیوند می‌داد. ساکنان سرشناس آمی آیالون، فرماندهٔ پیشین شاباک رام روتبرگ، فرماندهٔ پیشین نیروی دریایی اسرائیل آندری ماکارویچ، نوازنده منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kerem Maharal». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «"ל כרם מהר"ל». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kerem Maharal». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چک ، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون تارنمای رسمی موشاو کرم مهرال