Аль-Акъса маьждиг

Аль-Акъса маьждиг (Ӏаьр. الْمَسْجِدُ الْأَقْصَى‎‎) — иза Къудс-ГӀалара маьждиг ду. Маккара Аль-Хьарам маьждиг а, Мадийнатера Ан-Набави маьждиг а дӀадаьлча деза лоруш долу маьждиг ду. Маьждиг дина Ардан гунан боххьехь, иштта цунах олу аль-Хьарам аль Къудс аш-Шариф майда. Маьждиг чохь цхьана хеннахь 5000 иймандолу стаг чухоьа. Бусулба наха теша, Аль Акъса лаьтта меттиг Мухьаммад Пайхамар Маккар Къудс-ГӀала буьйсанна кхерсташ вахарца зӀе йолуш ю. Исламан юьхьанцара муьрехь бусулба наха Къудс-гӀала агӀор дора сужда. Жима ламазан цӀено дара дуьххарлера кхало йолу маьждиган гӀишло . И гӀишло йинера Бакъ йолу Халифатан шолгӀачу халифо Ӏумарс. Ткъа Омейядан халифас Абд Аль Маликас и гӀишло юхаметтахӀотта йира, цул сов, маьждиган майда алсамяьккхира. Цул тӀаьхьа, 750-чу шарахь цуьнан воӀо аль-Валидас белхаш чекхдаьккхира. 746-чу шарахь хилла цу шахьарехь бегийра мохк; маьждиган гӀишло йохийра. 754-чу шарахь гӀишло меттахӀотто аьтто белира ӀаббасгӀеран халиф волу аль-Мансуран. 1033-чу шарахь хилар кхин цхьаъ мохк бегор. И бахьан долуш Аль-Акъсан доккха зен хилар. Ткъа ши шо даьлча Фатимидашан халиф волу Ӏали аз-Захирс керла маьждиг дира. ХӀинцалера маьждиг тера цунах. Къибла агӀор йолу нартол тӀехь йисина мозаика цу хенахь кхоьллина ю. Исламан халифатан урхалла деш хилла династеш тайп-тайпана белхаш дечу муьрехь йина нартол а, хьалхе (фасад) а, минбар а, мимарш а, чоьхьара кечъяр а. 1099-чу шарахь жӀарахош Къудс-гӀала дӀалецар. Цара маьждиг шайн лаамехь лелира. Маьждигах цӀа а, килс а дира. Амма 1187-чу шарахь Салахадинс маьждиган статус меттахӀотта йира. ТӀаьхьайогӀучу хенахь дукха хийцамаш а, тӀетохарш а дина Эйюбидаш а, мамлюкаш а, османаш а, Лакхара Бусулбанийн Кхеташоно а, Урдан пачхьалкхо а. Таханлерачу дийнахь Исраил Пачхьалкхан долехь ю Шира-гӀала, амма маьждиган Ӏуналла а деш ю Урданан/ПалестIинан исламан Вакф цӀе йолу организаци. Керста а, жугтийн а нехан сийлахь меттигшан уллохь ду Аль Акъса маьждиг. Масала, жуьгташ уггаре чӀогӀа лоруш долу ШолгӀа арда ду. Жуьгтийн а, Iарбойн а дов бахьан долуш хIара кIошт кхераме яьлла. Иштта харцонаш лелайо Израилан Урхаллас. Билгалдахарш