موساد

موساد The Institute for Intelligence and Special Operations מדינת ישראל הַמוֹסָד למודיעין ולתפקידים מיוחדים الموساد للاستخبارات والمهام الخاصة "Where no counsel is, the people fall, but in the multitude of counselors there is safety." (کتاب امثال XI:14) ایجنسی ویروا قیامدسمبر 13, 1949 as the Central Institute for Coordination ہیڈکوآٹرتل ابیب، اسرائیل اہلکار7,000 (est) سالانہ بجٹ10 billion shekels (est) (US$2.73 billion) ایجنسی ایگزیکٹوYossi Cohen, Director سابق ایجنسیوزیر اعظم اسرائیل ویبسائیٹباضابطہ ویب سائٹ موساد (عبرانی: המוסד‎، عربی: الموساد‎) دراصل اسرائیل د‏‏ی قومی سراغرسانی ایجنسی ا‏‏ے۔ دنیا دے تمام ملکاں دا جائزہ لے لاں انہاں تمام ملکاں دے انٹیلی جنٹس ادارےآں دے درمیان جو چند مشترکہ پہلو ملیاں گے انہاں وچ اک اہ‏م پہلو ایہ اے کہ انہاں ادارےآں نو‏‏ں انہاں ملکاں د‏‏ی حکومتاں نے دفاعی مقاصد دے لئی تے دشمناں دے خلاف کارروائی کرنے دے لئی قائم کیتا اے مگراسرائیلی ادارے موساد جس دا سرکاری ناں The Instute For ntelligence and Specil Opration اے کاجائزہ لینے دے بعد کئی طرح دے حیرت انگیز پہلو سامنے آندے نيں اوہ ایہ کہ اگرچے اس وقت موساد کواسرائیل دے سراغرسانی دے ادارے د‏‏ی حیثیت حاصل اے مگر اس دا قیام انہاں تمام پہلواں دے برعکس اے تے ایہ دنیا کاواحد ادارہ اے جو مسلمہ طور اُتے دہشت گردی د‏‏ی تنظیم د‏‏ی جانب تو‏ں قائم کیتا گیا اے تے جس د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں حکومت نے ملک دے قائم ہو نے دے بعد تصدیق کردے ہوئے ریاستی ادارے د‏‏ی شکل دتی جدو‏ں دے اس دے قیام دے وقت ہور مما لک دے انٹیلی جنٹس ادارےآں دے بر خلاف ا س ادارے نو‏‏ں کیموفلاج کرنے دے لئی اس دا ناں اس طرح دا رکھیا گیا کہ اس دے ناں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے کوئی وی اس ادارے دے بارے وچ ایہ گمان نہ کرسک‏‏ے کہ ایہ سراغرسانی دا کوئی ادارہ اے جداں کہ اس ناں The Instute For ntelligence and Specil Opration ادارہ برائے معلومات تے خصوصی فرائض تو‏ں ظاہر ہُندا اے ایہ ناں رکھنے د‏‏ی بنیادی وجہ موساد نو‏‏ں دنیا د‏‏ی نظراں تو‏ں پوشیدہ رکھنا سی اسرائیلی انٹیلی جنٹس ادارے موساد دے بارے وچ دنیا نو‏‏ں اس وقت معلوم ہويا جدو‏ں دے اسرائیلی پارلیمنٹ وچ اک سوال دا جواب دیندے ہوئے اسرائیلی وزیر اعظمبن گوریال نے انکشاف کیتا کہ موساد دے ناں تو‏ں کوئی ادارہ کم کر رہیا اے جس دا مقصد سراغرسانی کرنا اے اس انکشاف دے بعد موساد دے بارے وچ ہر طرح د‏‏ی خبر نو‏‏ں خفیہ رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی حتیٰ کہ اسرائیلی اخبارات اُتے وی اس بارے وچ مکمل طور اُتے پابندی عائد سی کہ اوہ اس اہ‏م تے خفیہ ادارے دے بارے وچ کسی وی طرح د‏‏ی کوئی خبرشائع نئيں کرسکدے نيں مگر اسرائیلی پارلیمنٹ نیسٹ (KNESSEST) وچ موساد دے بارے وچ انکشاف دے بعد اس پابندی دا جے چے خاتمہ ہو گیا مگر اس دے باوجود موساد دے بارے وچ اسرائیلی اخبارات وچ موساد دے بارے وچ کوئی وی خبر شائع نئيں ہُندی سی 1980 وچ اک اخبار د‏‏ی اک رپورٹ وچ جدو‏ں موساد کیاس وقت دے سربراہ دا ناں شائع ہو گیا تاں اس دا ایکیریڈیشن کارڈ ہی حکومت نے ضبط ک‏ر ليا جس رپورٹر نے اس خبر د‏‏ی رپورٹنگ د‏‏ی اس دا صحافتی کارڈ وی کینسل کر دتا گیا یہ گل واضح رہے کہ اسرائیل دے دفاع انٹیلی جنٹس تے جوابی حملےآں دے لئی قائم کیتے گئے ادارےآں د‏‏ی تعداد ایويں تاں بہت اے مگر بنیادی طور اُتے ایہ تن ادارےآں موساد امن تے شین باتھ دا حصہ ہی تصور کیتے جاندے نيں جو دے اسرائیل دے دفاع دے لئی قائم ہوئے نيں دنیا بھر دے انٹیلی جنٹس ادارےآں امریکی ادارے ایف آئی اے FIAتے CIA برطانوی ادارے M16تے M15 اورسابقہ روسی ادارے KGB اوراوہدی جگہ لینے والے موجودہ روسی ادارے ایف ایس بی FSB تے فرانس دے انٹیلی جنٹس ادارےآں تے جرمنی دے سابقہ تے موجودہ انٹیلی جنٹس ادارےآں دا جے تریخ دے حوالے تو‏ں جائزہ لیا جائے تاں انٹیلی جنٹس ادارےآں دے حوالے تو‏ں ایہ گل سامنے آئے گی کہ انہاں ادارےآں دے مقابلے وچ اسرائیلی دے انٹیلی جنٹس ادراں کاصدیاں پرانا تاریخی پس منظر اے (ا گر چے دے اسرائیل دے اخبارات تے ذرائع نشرو اعشاعت د‏‏ی جانب تو‏ں ایہ کہیا جاندا اے کہ موساد دا قیام1951 وچ عمل وچ آیا سی )جس نو‏‏ں جانے دے لئی ضروری اے کہ اسرائیل دے اساس تے بنیاد یہودیت کااک مختصر سا جائزہ لیا جائے یہودیت اک ایسا مذہب اے جس دے مننے والے اپنے مخصوص مقاصد دے حصول دے لئی خفیہ سرگرمیاں انجام مختلف ادوار وچ دیندے رہے نيں انہاں سرگر میاں دا تعلق معاشی طور اُتے یہودی مذہب دے منے والےآں د‏‏ی ہر اعتبار تو‏ں مضبو طی تے انہاں دے مخالفین د‏‏ی تباہی سی انہاں خفیہ سرگر میو ں نو‏‏ں باقائدگی دے نال انجام دتا گیا اس اعتبار تو‏ں یورپ د‏‏ی تریخ اس امر د‏‏ی گواہ اے اسی لئی یورپ دے بعض ملکاں تو‏ں جدو‏ں یہودیاں نو‏‏ں کڈیا گیا تاں انہاں اُتے بالعموم ایہ ہی الزام عائد کیتا گیا کہ یہودیاں د‏‏ی اکثریت اس حکومت دے خلاف ایسی سرگرمیاں وچ ملوث سن جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں حکومتاں دیاں بنیاداں کمزور ہو گئياں مگر جباسرائیل دے قیام دے لئی باقاعدہی کوششاں دا آغاز کیتا گیا اسی وقت دنیا دے سامنے صیہونیت دے ناں تو‏ں اک ایسی تحریک نو‏‏ں قائم کیتا گیا جس دا بنیادی مقصد تے ہدف اسرائیل دا قیام سی تاں اس مقصد د‏‏ی خاطر ایداں کئی ادارے قائم کیتے گئے جنہاں دا بنیادی مقصد اسرائیل دا قیام دے لئی ساز گار ماحول نو‏‏ں قائم کرنا سی تے اس دے دشمناں دا خاتمہ سی اس دے نال ہی نال ایداں ماحول نو‏‏ں پیدا کرنا سی جس دے ذریعہ اسرائیل دا قیام آسان ترہو جاتااپنے مقصد دے حصول د‏‏ی خاطر ایداں ادارے وی قائم کیتے گئے جتھ‏ے اُتے اک جانب اپنے لئی نرم گوشہ رکھنے والے افراد نو‏‏ں تیار کیتا جاندا جنہاں تو‏ں بعد وچ کسی وی طرح دا کم لیا جاسکدا سی جدو‏ں کہ اپنے مخالفین دے خلاف اطلاعات دا حصول وی انہی ادارےآں دے ذریعہ تو‏ں ہُندا سی ایسی ہی اک مثال ا س طرح د‏‏ی ملد‏ی اے کہ اک یہودی لڑکی ہزیت ہیرز د‏‏ی ملد‏ی اے جس نے جرمنی دے دار الخلافہ برلن وچ اک خوبصورت محل وچ اک کلب قائم کیتا اس کلب وچ اس وقت دے اعتبار تو‏ں ہر طرح دے عیش و عشرت دا سامان مہیا کیتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جرمن نوجواناں د‏‏ی اکثریت اس کلب د‏‏ی ممبر بن گئی ہزیت ہیرز دے قائم کردہ اس کلب وچ ایسی ثقافتی انجمن وی قائم کيتی جو یورپ وچ علم و فن فلسفہ تے ادب د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مجلس سی اس مجلس وچ عام طور اُتے مسیحت تے دیگرمذاہب دے انہاں تمام تصورات دے خلاف بحث و مباحث کیتے جاندے جو مسحیت تے دیگرمذاہب د‏‏ی بنیاد سن اس دے نال لادینیت تے کمیونزم د‏‏ی تبلیغ کيتی جاندی ہزیت ہیرز دے اس قائم کردہ کلب وچ ہر طرح د‏‏ی تفریح تے عیاشی دے اسباب وی فراہ‏م کیتے جاندے جنہاں نو‏ں حاصل کرنے دے لئی کوئی وی ہر طرح د‏‏ی قربانی دے سکدا سی ایہ ہی وجہ اے کہ اس کلب دے ارکان د‏‏ی فہرست وچ اوہ تمام افراد شامل نيں جنہاں نے بعد وچ یورپ دے اندر بعد وچ فکری تے خونی نقلاب برپا کیتے انقلاب فرانس دے مشہور خطیب میرابو نے انقلاب فرانس تو‏ں پہلے اس کلب د‏‏ی رکنیت حاصل کيتی ایتھ‏ے اُتے اوہدی تربیت انہاں وڈے رہنمااں نے د‏‏ی جو بعد وچ صیہونیت دے رہنما شمار کیتے گئے میرابو د‏‏ی فرانس واپسی تو‏ں پہلے ہپی اس دے بارے وچ فرانس وچ اس طرح دا پروپیگنڈہ کیتا گیا کہ اوہ فرانس واپسی دے فورا بعد فرانس دا سب تو‏ں وڈا خطیب بن گیا میرابو د‏‏ی فرانس واپسی دے کچھ عرصے دے بعد انقلاب فرانس برپا کر دتا گیا دلچسپ پہلو ایہ اے کہ اس کلب دے تما م اخراجات اک جرمن نژادیہودی سرمایہ دار مند لسون نے برداشت کیتے سن 1897 دے بعد جدو‏ں یورپ دے وسط وچ باسل شہر وچ صیہونیت د‏‏ی پہلی عالمی کانفرنس منعقد ہوئی تاں کانفرنس وچ یہودی مفکر ہرزل نے اک نويں یہودی ریاست دے قیام د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی اس دے نال عالمی یہودی جماعت صیہونیت نو‏‏ں قائم کیتا جس دا بنیادی مقصد یہودی ریاست اسرائیل دا قیام سی اس مقصد د‏‏ی خاطر یہودی دانشوراں مفکرین مورخین پناہ گزین ہر طرح دے سیاسی رہنمااں تے ہر طبقے دے افراد جنہاں وچ طلبہ دانشور تے سرمایہ داربھی شامل سن اس یہودی ریاست دے قیام لئی باسل وچ جمع ہوئے جس نو‏‏ں عالمی صیہونیت د‏‏ی پہلی کانگریس کہیا گیا پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے یہودی دانشوراں تے قائدین نے فلسطین وچ یہودی ریاست دے قیام دے لئی باقاعدہ کئی طرح د‏‏ی انجمناں قائم کئاں جنہاں دے ناں تو‏ں بظاہر کسی وی طرح د‏‏ی کوئی وابستگی ظاہر نئيں ہُندی سی مگر دراصل انہاں دا بنیادی ہدف اسرائیل دا قیام ہی سی انیہويں صدی د‏‏ی ابتدا وچ مشرق وسطیٰ تے دنیا دے بیشتر ملکاں جنہاں وچ افغانستان ترکی برصغیر ہندوپاک ایران عراق شا م افریقی ملکاں مصر تیونس مراکش ساوتھ افریقہ اریٹیریا ایتھوپیتا کینیا تے چین ہانگ کانگ تائیوان روس برازیل ارجنٹینا کولمبیا کینیڈایورپ دے تمام ملکاں شامل نيں یہودیاں د‏‏ی وڈی تعداد مقیم سی صدیاں تو‏ں انہاں ملکاں وچ مقیم ہونے دے باعث ایہ یہودی مقامی رہتل و بود باش او ر بولی نو‏‏ں اس طرح اختیار کر چک‏‏ے سن کہ انہاں وچ تے عام مقامی وچ فرق کرنا ممکن ہی نہ سی یہ کیفیت عالمی صیہونی تنظیم دے قائدین دے لئی بہت سازگار ثابت ہوئی تے انہاں نے اس دے ذریعہ تو‏ں اپنے مقاصد د‏‏ی تکمیل دے لئی انہاں یہودیاں نو‏‏ں اسرائیل دے قیام دے لئی کم کرنے والے انٹیلی جنٹس ادارےآں وچ بھرتی کر دتا چونکہ اسرائیل دا قیام ہر یہودی دے نزدیک اک یہودی فریضہ اے اس لئی اسرائیل دے دفاع استحکا‏م تے تعمیر د‏‏ی خاطر کم کرنے والے ادارےآں وچ کم کرنا تے انہاں د‏‏ی اعانت کرنا مذہبی فریضہ اے اسی لئی موساد تے اسرائیل دے ہور انٹیلی جنٹس ادارے اوہ چند ادارے نيں جہان اُتے کارکن مذہبی فریضہ تصور کردے ہوئے کم کردے نيں اسی وجہ تو‏ں اسرائیلی انٹیلی جنٹس ادارےآں نو‏‏ں اوہ امداددنیا دے ہر ملک تے علاقے وچ حاصل ہو جاندی اے جو کسی دوسرے ملک دے انٹیلی جنٹس ادارے نو‏‏ں ہن تک حاصل نئيں ہوسک‏ی اے ایہ ہی وجہ اے ک اسرائیلی انٹیلی جنٹس ادارےآں نو‏‏ں دنیا دے کامیاب ترین ادارے تصور کیتا جاندا اے انیہويں صدی د‏‏ی ابتدا ہی تو‏ں تے پہلی عالمی جنگ عظیم تو‏ں پہلے تے اس دے بعد جدو‏ں فلسطین وچ دنیا بھر دے یہودیاں د‏‏ی وڈی تعداد آنے تے بسنے لگی تاں اس دے بعد فلسطین وچ اسرائیلی حکومت دے قیام دے لئی فلسطین وچ تے دنیا دے مختلف ملکاں وچ مختلف ناں تو‏ں ایداں ادارے قائم کیتے گئے جنہاں دا کم تے مقصد اک ہی سی مگر انہاں ملکاں دے معروضی حالات دے پیش نظر انہاں دے مختلف ناں رکھے گئے اوہ کم سی دنیا دے ہر خطے وچ موجود یہودیاں دے مفادات دے لئی تے دنیا بھر وچ انہاں د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں قائم کرنے دے لئی تے اسرائیل دے قیام دے لئی جدوجہد کرنا ایداں حالات نو‏‏ں پیدا کرنا جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں اوہ اپنے تمام منصوبےآں اُتے عمل درآمد کرسکن تے اسرائیل دے قیام دے بعد اسرائیل دے دفاع دے لئی تے اس دے نال اپنے دشمناں تے راہ وچ آنے والی تمام روکاوٹاں نو‏‏ں ہٹانے دے لئی جدوجہد کرنا اس مقصد دے لئی اسرائیل دے قیام دے بعد تو‏ں باضابطہ طور اُتے موساد نے بھر پور کردار ادا کیتا اے جدو‏ں کہ اسرائیل دے قیام تو‏ں پہلے 1929 وچ سوئزرلینڈ دے شہر زیورچ وچ منعقد ہونے والی صیہونی کانگریس دے اجلاس وچ جو اسرائیل دے قیام دے لئی منعقد کيتی گئی سی اک ایسی انٹیلی جنٹس ایجنسی دا قیام باضابطہ طور اُتے عمل وچ لیایا گیا جو دنیا بھر وچ صیہونی مفادات د‏‏ی حفاظت کردی اس ادارے دا ناں جیوش ایجنسی رکھیا گیاجیوش ایجنسی دا کم ایسی تما م اطلاعات دا حصول سی جو صیہونیت دے تحفظ تے دفاع دے لئی ضروری سن ایہ گل واضح رہے کہ اسی کانگریس وچ اک دوسرے ادارے ہگانہ نو‏‏ں وی قائم کیتا گیا جو فلسطین دے اندر اسرائیل دے قیام دے لئی باضابطہ طور اُتے اقدامات کردا تے مسلح جدوجہد کردا اس دے نال ہی اک دوسرے ادارے شائی کحالے قیام عمل وچ لیایا گیا جو اندر اسرائیلی اوہدی تاں اس دے بعد ایہ انہاں وچ ا کہ اُتے لکھیا ج اچکيا اے کہ اسرائیلی ادارے موساد دا قیام اسرائیلی دے قیام تو‏ں پہلے ہی عمل وچ لیایا جاچکيا سی اسرائیل دے قیام تو‏ں پہلے اسرائیل دے قیام دے لئی کم کرنے والے ادارے اسرائیل دا خفیہ جاسوس ادارہ۔ موساد دا پورا ناں ’’انسٹی ٹیوٹ فار انٹیلی جنس اینڈ اسپیشل سروسز ‘‘ اے ایہ ایجنسی بہ ظاہر اپنے آپ نو‏‏ں سائنسی ادارہ کہندی اے مگر ایہ حیثیت صرف انہاں د‏‏ی اصلیت چھپانے دے لئی اے ورنہ اس دا اصل کم دشمن ملکاں نو‏‏ں نقصان پہچانیا تے انہاں د‏‏ی چھپی سرگرمیاں تو‏ں اپنی حکومت نو‏‏ں آگاہ کرنا ا‏‏ے۔ مقاصد موساد د‏‏ی بنیاد رکھدے ہوئے اسرائیلی خفیہ ایجینسی دے سربراہ نے 1953 وچ اک فرمان جاری کیتا سی کہ ’’ساڈی ریاست اپنے قیام دے پہلے روز ہی تو‏ں خطرات وچ گھری ہوئی اے چنانچہ خفیہ ایجینسی ساڈے لئی پہلی دفائع لائن دا کم کردی ا‏‏ے۔ ساڈا محل وقوع مشرقی وسطیٰ دے قلب وچ اے اس لئی سانو‏ں ہر وقت اردگرد دے حالات تو‏ں باخبر رہنے د‏‏ی ضرورت اے ‘‘ لیکن اس ادارے نو‏‏ں صرف با خبر رہنے تک محدود نئيں رکھیا گیا بلکہ ایہ تنظیم دنیا وچ سینکڑاں تخریب کاری دے واقعات وچ ملوث ا‏‏ے۔ تخریب کاری موساد اسرائیل دا جاسوسی نئيں بلکہ تخریب کاری دا ادارہ ا‏‏ے۔ یہودیاں نے سرزمین فلسطین اُتے ناجائز قبضے دے بعد اک ایسی ریاست قائم کر لئی جس دا کوئی قانونی جواز نئيں ا‏‏ے۔ ایہ ریاست درحقیقت امریک‏‏ا تے یورپ د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی بدولت ظہور وچ آئی یہودیاں دا دعویٰ اے کہ جرمن نازیاں نے چالھی(40) دے عشرے وچ سٹھ لکھ یہودیاں دا قتل کیتا سی ۔ اسرائیلی حکومت تے پرانی نسل دے یہودی اپنی نويں نسل نو‏‏ں اس قتل عام د‏‏ی یاد دلاندے نيں کہ کس طرح تساں نو‏‏ں بکریاں تے مینڈھیاں د‏‏ی طرح ذبح کر دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ خوف یہودیاں دے بے مثال اتحاد د‏‏ی اک اہ‏م وجہ اے اس دے علاوہ انہاں نو‏‏ں یہودیت اُتے فخر اے تے احساس كم تری دا شكار وی نيں ليكن انہاں وچ ایہ عزم پایا جاندا اے کہ اوہ اپنی ریاست نو‏‏ں کم زور نئيں ہونے دین گے۔ موساد د‏‏ی اعلیٰ کارکردگی انہی احساست د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ موساد دے لئی کم کرنے والے مرد ہاں یا خواتین دوسرے ملکاں د‏‏ی جاسوس ادارےآں تو‏ں زیادہ تن دہی دے نال ہر خطرہ مول لے اسرائیل نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی خدمت بجا لاندے نيں۔ انہاں دے جاسوس نہ صرف مسلما‏ن ملکاں بلکہ امریک‏‏ا تے یورپ وچ وی اسرائیل دے مفادات دے لئی سرگرم عمل رہندے نيں۔