Hen Ddinas Hebron

Fel yr awgryma'r enw, mae Hen Ddinas Hebron (Arabeg: البلدة القديمة الخليل‎ ) yng nghanol Hebron yn y Lan Orllewinol, Palesteina. Mae archeolegwyr yn credu bod Hebron hynafol wedi cychwyn yn rhywle arall yn wreiddiol, o bosib yn Tel Rumeida, sydd tua 200 metr i'r gorllewin o'r Hen Ddinas fel ag y mae heddiw, a chredir iddi fod yn ddinas Canaaneaidd yn wreiddiol. Sefydlwyd Hen Ddinas yng nghyfnod Gwlad Groeg neu Rufeinig (tua'r 3g i'r 1g CC). Daeth yn ganolbwynt safle cyffredinol Hebron yn ystod y Teyrnas yr Abbasid a ddechreuodd tua 750. Cofrestwryd yr ardal fel y trydydd Safle Treftadaeth y Byd yng Ngwladwriaeth Palestina yn 2017. Mae'r Hen Ddinas wedi'i hadeiladu o amgylch Ogof y Patriarchiaid, safle claddu traddodiadol y Patriarchiaid Beiblaidd a'r Matriarchiaid, ac mae Iddewon, Cristnogion a Mwslemiaid yn ei barchu. Mae'r Hen Ddinas yn lleoliad sensitif yn y gwrthdaro rhwng Israel a Phalestina yn Hebron. Hanes Y man cyntaf lle ceir tystiolaeth o bobl, yn y ddinas, yw'r dyffryn i lawr yr allt o Tel Rumeida, a ystyrir yn ganolbwynt i'r Hebron Beiblaidd. Nid tan ddechrau'r Abbasid y daeth y ddinas bresennol yn ganolbwynt Hebron, gan adeiladu o amgylch Ogof y Patriarchiaid. Mae strwythur trefol Hen Ddinas Hebron yn dyddio i gyfnod Mamluk, ac mae wedi aros yn ddigyfnewid, ar y cyfan Mae mwyafrif yr adeiladau yn Otomanaidd o'r 18g ynghyd â thua hanner dwsin o strwythurau Mamluk gyda strydoedd cul rhyngddyn nhw yn gweithredu fel ffin i bob ardal, gyda gatiau ar ddiwedd y prif strydoedd. Mae gan yr Hen Ddinas arwynebedd o tua 20.6 hectar (51 acr; 0.206 km2), ac mae'n gartref i filoedd o drigolion. Daeth yn drydydd Safle Treftadaeth y Byd yn Nhalaith Palestina yn 2017, ac roedd wedi'i arysgrifio ar Restr swyddogol Treftadaeth y Byd mewn Perygl fel "Palestina, Hen Dref Hebron / Al-Khalil". Gosododd Cytundeb Hebron 1997, sy'n rhan o Oslo Accords, yr Hen Ddinas yn ardal "H2", reolaeth filwrol Israelaidd llym ers 1967. Yn ôl adroddiad Btselem, dirywiodd poblogaeth Palestina yn yr Hen Ddinas yn fawr ers dechrau’r 1980au oherwydd effaith mesurau diogelwch Israel, gan gynnwys cyrffyw estynedig, cyfyngiadau llym ar symud, a chau gweithgareddau masnachol Palestina ger ardaloedd ymsefydlwyr, a hefyd oherwydd aflonyddu gan yr ymsefydlwyr Israelaidd. Ymatebodd yr IDF i'r adroddiad trwy ddweud bod "yr IDF yn ymwybodol iawn bod cyrffyw yn cael eu hystyried yn fesurau llym, na ddylid eu defnyddio heblaw am sefyllfaoedd lle maent yn hanfodol ar gyfer amddiffyn bywydau sifiliaid a milwyr... Hebron yw'r unig ddinas Palesteinaidd lle mae trigolion Israel a Phalestina yn byw ochr yn ochr. Oherwydd hyn, a’r nifer fawr o ymosodiadau terfysgol yn erbyn trigolion Israel a milwyr yr IDF yn eu gwarchod, mae’r ddinas yn gosod her ddiogelwch gymhleth." Arweiniodd ymdrechion Pwyllgor Adsefydlu Hebron, a ariennir yn rhyngwladol, at ddychwelyd mwy na 6,000 o Balesteiniaid erbyn 2015. Yn 2019 cafodd y sefydliad 'Presenoldeb Rhyngwladol Dros Dro yn Hebron' ei ddiarddel o'r ddinas gan yr IDF. Cyhoeddodd adroddiad cyfrinachol a ganfu fod Israel yn torri cyfraith ryngwladol yn erbyn y Palisteiniaid yn Hebron yn ddyddiol, a'u bod yn “torri’n ddifrifol ac yn rheolaidd” yr hawliau i beidio â gwahaniaethu. Tirnodau Mannau addoli Ogof y Patriarchiaid, gan gynnwys Mosg Al-Jawali, mosg Uthman ibn Affan a hosbis Ibrahim Mosg Sheikh Ali al-Bakka Mosg Qazzazin Synagog Avraham Avinu Amgueddfeydd Amgueddfa'r Hen Ddinas Ardaloedd ac israniadau Ar ddiwedd y 19g, cofnodwyd bod yr Hen Ddinas wedi'i rhannu'n naw chwarter, fel a ganlyn: Ardal Sheikh 'Aly Bakka; Arabeg: حارة الشيخ علي البكا‎; Ardal Zawiya (Haret ez Zawieh) Arabeg: حارة باب الزاوية‎; Ardal y Diwydiant Gwydr (Haret Kezazin) Arabeg: حارة القزازين‎ (gweler gwydr Hebron); Ardal el Akkabeh (ardal y gelltydd) Arabeg: حارة العقّابة‎; Ardal Haram Arabeg: حارة الحرم‎; Ardal Muheisin (enw teulu); Ardal y cotwm (Haret Kotton) Arabeg: حارة قيطون‎; YrArdal ddwyreiniol (Haret Mesherky) Arabeg: حارة المشارقة‎; Yr Ardal newydd Arabeg: حارة الجديد‎; Mae'r Hen Ddinas yn cynnwys tri anheddiad Israelaidd bychan, ar ei chyrion - Beit Hadassah, Beit Romano, ac Avraham Avinu - y disgrifiwyd eu bod yn ffurfio "cymdogaeth Iddewig, glos" neu'r "Ardal Iddewig". Roedd yr ardal Iddewig ar ddiwedd y 19g yn ardal y Gwneuthurwyr Gwydr (Haret Kezazin). Siopa Mae Palestiniaid wedi'u gwahardd rhag defnyddio Al-Shuhada Street, prif dramwyfa fasnachol, sy'n fath o apartheid. Enwebiad UNESCO Nid yw’r Unol Daleithiau wedi darparu unrhyw arian i UNESCO ers i Palestina gael ei dderbyn yn aelod llawn yn 2011. Cyfeiriodd gweinyddiaeth Obama at gyfraith a oedd yn bodoli eisoes sy'n gwahardd cyllido unrhyw asiantaeth neu aelod cyswllt y Cenhedloedd Unedig sy'n rhoi aelodaeth lawn i bobl nad ydynt yn wladwriaethau. Rhoddwyd hyn ar waith ar ôl i Balesteina wneud cais am aelodaeth UNESCO a WHO ym mis Ebrill 1989. Roedd yr Unol Daleithiau ac Israel ymhlith dim ond 14 allan o 194 gwladwriaeth a bleidleisiodd yn erbyn derbyn y Palestiniaid yn 2011 yn aelod llawn. Yn dilyn hynny, ceisiodd y Cyngor Rhyngwladol ar Henebion a Safleoedd (ICOMOS) fynd i fewn i ddinas Hebron ond gwrthododd Israel fynediad iddo oherwydd "Ar lefel strategol ac egwyddorol, ni fydd Gwladwriaeth Israel yn cymryd rhan ac ni fydd yn cyfreithloni unrhyw symudiad gwleidyddol Palestina dan gochl diwylliant a threftadaeth." Oriel Gweler hefyd Twristiaeth ym Mhalestina Safleoedd Treftadaeth y Byd mewn Perygl Rhestr o Safleoedd Treftadaeth y Byd yn Nhalaith Palestina Gwrthdaro Israel-Palestina yn Hebron Datrys Palestina Meddianedig Darllen pellach Gish, Arthur G. (20 December 2018). Hebron Journal: Stories of Nonviolent Peacemaking. Wipf and Stock Publishers. Shaheen, Wael (18 Gorffennaf 2018). "Israeli Settlements in the Old City of Hebron". In G Passerini (gol.). Islamic Heritage Architecture and Art II. WIT Press. Neuman, Tamara (June 2018). Settling Hebron: Jewish Fundamentalism in a Palestinian City. University of Pennsylvania Press. Menachem Klein (2014). Lives in Common: Arabs and Jews in Jerusalem, Jaffa and Hebron. Oxford University Press. Vitullo, Anita (2003). "People Tied to Place: Strengthening Cultural Identity in Hebron's Old City". Journal of Palestine Studies 33 (1): 68–83. doi:10.1525/jps.2003.33.1.68. JSTOR 10.1525/jps.2003.33.1.68. https://archive.org/details/sim_journal-of-palestine-studies_fall-2003_33_1/page/68. Conrad Schick (1898) Hebron a'i Gymdogaeth, Chwarter Archwilio Palestina, 30: 4, 232-238, DOI: 10.1179 / peq.1898.30.4.232 Dumper, Michael (2007). "Hebron". Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. tt. 164–167. ISBN 978-1-57607-919-5. Jericke, Detlef (2003). Abraham in Mamre: Historische und exegetische Studien zur Region von Hebron und zu Genesis 11, 27 – 19, 38. BRILL. Cyrchwyd 26 Gorffennaf 2011. Shahin, Alaa; Bert Geith, Sandrine (2017), UNESCO Nomination Document of Al-Khalil - Hebron Old Town, Book 1, https://whc.unesco.org/document/159613 Sharon, Moshe (13 Rhagfyr 2013). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae, Volume Five: H-I. Brill. Cyfeiriadau Dolenni allanol UNESCO, Adrodd ar Gyflwr Cadwraeth Hen Dref Hebron / Al-Khalil Pwyllgor Adsefydlu Hebron, Old City Archifwyd 2021-08-16 yn y Peiriant Wayback Khaled Osaily, Cefndir Enwebu Mae'r UD wedi Gadael UNESCO O'r blaen Archifwyd 2022-12-07 yn y Peiriant Wayback