روابی

روابی (روابی، به معنای «تپه‌ها») نخستین شهر برنامه‌ریزی‌شده‌ای است که توسط فلسطینی‌ها و برای آنان در کرانه باختری ساخته شده‌است. این شهر در نزدیکی رام‌الله و بیرزیت جای دارد و به‌عنوان یک پروژه شاخص فلسطینی شناخته می‌شود. طرح جامع روابی ساخت ۶٬۰۰۰ واحد مسکونی را در شش محله برای جمعیتی میان ۲۵٬۰۰۰ تا ۴۰٬۰۰۰ نفر پیش‌بینی کرده‌است. ساخت‌وساز روابی در ژانویه ۲۰۱۰ آغاز شد و نزدیک به ۱٫۲ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در آن انجام شده‌است. این پروژه بزرگ‌ترین طرح بخش خصوصی در تاریخ فلسطین به‌شمار می‌رود و از مشارکت دولتی-خصوصی میان شرکت سرمایه‌گذاری بیتی و شرکت الدیار قطری وابسته به سازمان سرمایه‌گذاری قطر بهره می‌برد. شهر روابی با چالش‌های گوناگونی از جمله مشکل تأمین آب و دسترسی جاده‌ای روبه‌رو بوده‌است؛ زیرا بخش‌هایی از زیرساخت‌های آن از منطقه ج می‌گذرد که زیر نظارت کامل نظامی اسرائیل قرار دارد. بشار مصری، کارآفرین فلسطینی-آمریکایی اهل نابلس، پایه‌گذار و نیروی پیش‌برندهٔ این پروژه است. وی روابی را بخشی جدایی‌ناپذیر از پروژه ملت‌سازی فلسطینی و زمینه‌ساز ایجاد کشور آیندهٔ فلسطین می‌داند. جایگاه جغرافیایی روابی در فاصلهٔ ۹ کیلومتری شمال باختری رام‌الله، ۳٫۵ کیلومتری شمال بیرزیت، ۲۰ کیلومتری شمال اورشلیم و ۲۵ کیلومتری جنوب نابلس قرار دارد. پایتخت اردن، امان، نزدیک به ۷۰ کیلومتر در شرق روابی جای دارد. شهرک اسرائیلی عطیرت نیز در مجاورت آن واقع است و بشار مصری آیندهٔ آن را به‌عنوان حومه‌ای از روابی تصور می‌کند. محوطهٔ ساختمانی روابی بر فراز دو تپه با ارتفاع ۷۰۰ متر از سطح دریا گسترده شده‌است. در روزهای آفتابی می‌توان دریای مدیترانه را در ۴۰ کیلومتری باختر و شهر ساحلی تل‌آویو را از این محل دید. مرزهای شهرداری روابی ۶٬۳۰۰٬۰۰۰ مترمربع زمین را دربرمی‌گیرد. تأمین مالی روابی بزرگ‌ترین پروژه بخش خصوصی در پیشینهٔ فلسطین است. این طرح در کنفرانس سرمایه‌گذاری فلسطین که در سال ۲۰۰۸ در بیت‌لحم برگزار شد مطرح گردید. پروژه از مشارکت دولتی-خصوصی میان شرکت سرمایه‌گذاری املاک بیتی (بیتی، به معنای «خانهٔ من») متعلق به بشار مصری، شرکت مادر او مسار اینترنشنال و شرکت الدیار قطری (صندوق سرمایه‌گذاری املاک سازمان سرمایه‌گذاری قطر) و تشکیلات خودگردان فلسطین بهره می‌برد. هزینهٔ کلی توسعه در آغاز نزدیک به ۸۵۰ میلیون دلار برآورد شده بود، اما تا ژوئن ۲۰۱۵ مجموع سرمایه‌گذاری به ۱٫۲ میلیارد دلار رسید. یکی از مشکلات اصلی نبود نظام سنتی وام مسکن در کرانه باختری بود. برای حل این مسئله طرحی به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار برای وام‌های مسکن با بهرهٔ مناسب ایجاد شد. روزنامهٔ واشینگتن پست روابی را با رستون (ویرجینیا) در ایالات متحده مقایسه کرد و نوشت که این توسعه به خانواده‌های رو به رشد طبقهٔ متوسط فلسطینی هدف‌گذاری شده‌است. تشکیلات خودگردان فلسطین متعهد شد ۱۵۰ میلیون دلار برای هزینه‌های زیرساختی از جمله برق، آب، فاضلاب، مدارس و جاده‌ها بپردازد اما به تعهد خود عمل نکرد و در نتیجه خریداران مسکن مجبور شدند هزینه‌های اضافی ۱۰ تا ۱۲ درصدی را بپذیرند. پروژه در سال ۲۰۱۴ با بحران نقدینگی مواجه شد؛ زیرا مصری نتوانست ۷۰ میلیون دلار از خریداران خانه و بانک‌های رهنی برای نخستین دسته ۶۰۰ آپارتمان وصول کند، چون تحویل واحدها بدون جادهٔ دسترسی و تأمین آب ممکن نبود. کمک‌های بین‌المللی در ۱۵ مارس ۲۰۱۰ دو قرارداد کمک مالی میان بشار مصری و لئوکادیا آی. زاک مدیر آژانس توسعه و تجارت ایالات متحده (USTDA) در حضور کنسول ایالات متحده دنیل روبنستاین امضا شد. این کمک‌ها دو پژوهش امکان‌سنجی را تأمین مالی کرد: نخست تدوین طرح جامع زیرساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات روابی که شرکت Decision/Analysis Partners از فرفکس (ویرجینیا) آن را برنده شد و دوم بررسی امکان ساخت تأسیسات تصفیه فاضلاب برای روابی و جوامع پیرامونی. پیش از آن سناتور جان کری در ۲۸ فوریه ۲۰۱۰ از کارگاه ساختمانی بازدید کرده بود. همچنین فرستادهٔ ویژه چهارجانبه خاورمیانه تونی بلر در ژوئن ۲۰۱۰ و بان کی‌مون دبیرکل سازمان ملل در ژانویه ۲۰۱۲ از روابی دیدن کردند. بحران آب و دسترسی تا سال ۲۰۱۴ نزدیک به ۶۵۰ آپارتمان خانوادگی ساخته و فروخته شده بود، اما امکان سکونت وجود نداشت زیرا مذاکرات بر سر تأمین آب شهر به بن‌بست رسیده بود. هرچند مقامات اسرائیلی از نظر فنی اتصال آب را تأیید کردند، وزیر سیلوان شالوم اجرای آن را به تعویق انداخت و خواهان تشکیل مجدد «کمیتهٔ مشترک آب» (JWC) شد. این کمیته که بر پایهٔ پیمان‌نامهٔ اسلو ۱۹۹۵ تأسیس شده بود، برای هر پروژه‌ای تأیید دوجانبه می‌طلبید و به‌واقع حق وتو در امور زیرساخت آبی فلسطینیان را به اسرائیل می‌داد. ساخت خط لولهٔ آب نیز پیچیده بود؛ زیرا بخشی از مسیر آن از منطقه ج می‌گذشت که زیر نظارت نظامی کامل اسرائیل است. سرانجام در اوایل ۲۰۱۵ اتصال آب تأیید شد اما سهمیهٔ اولیه تنها ۳۰۰ مترمکعب در روز بود که تکافوی کسر کوچکی از جمعیت پیش‌بینی‌شده را می‌داد. از بهار ۲۰۱۵ آب کافی برای نخستین ۱٬۲۰۰ ساکن جریان یافت. تا سال ۲۰۲۴ جمعیت ساکن روابی در حدود ۲٬۵۰۰ تا ۳٬۰۰۰ نفر برآورد شده که پایین‌تر از پیش‌بینی مرحلهٔ نخست است. طرح جامع و معماری تشکیلات خودگردان فلسطین برای ساخت روابی نیازی به تأییدیهٔ اسرائیل نداشت زیرا تمام زمین‌های شهر در منطقه الف واقع است که زیر نظارت کامل فلسطینی قرار دارد. طرح جامع و طراحی اولیهٔ شهر را گروهی چندرشته‌ای از شرکت ای‌کام (AECOM) به سرپرستی رافائل سمک با همکاری کارشناسان محلی از دانشگاه بیرزیت و دانشگاه ملی النجاح و تیم فنی شرکت بیتی تهیه کرد. در طراحی روابی عمداً از نشانه‌های بصری شهرک‌های اسرائیلی پرهیز شده‌است: سقف‌های قرمز ممنوع‌اند، دیوارهای دفاعی وجود ندارد و برج‌های نگهبانی پیش‌بینی نشده‌است؛ در عوض درختان بومی کاشته شده‌اند. مناطق مسکونی پیرامون مرکز شهری چیده شده‌اند که دربرگیرندهٔ بانک‌ها، فروشگاه‌ها، دفترها، هشت مدرسه، زمین بازی‌ها، مسیرهای پیاده‌روی، دو مسجد، یک کلیسای ارتدوکس یونانی، بیمارستان، هتل، سینمای هفت‌سالنه و یک میدان مرکزی با کافه‌ها و طاق‌نماهاست. یک زمین فوتبال و یک آمفی‌تئاتر رومی با ظرفیت ۱۲٬۰۰۰ نفر ساخته شده‌است. طرح‌های زیرساختی شامل ۲۵ کیلومتر جاده، شبکه‌های آب و فاضلاب و آبیاری فضای سبز است. سامانهٔ حمل‌ونقل عمومی برقی برنامه‌ریزی شده که برای ساکنان رایگان خواهد بود. فروش واحدهای مسکونی نخستین ۷۰۰ واحد در ژوئن ۲۰۱۳ برای فروش عرضه شد و بنا بر اعلام توسعه‌دهنده، ۹۰ درصد آن‌ها ظرف یک ماه فروخته شد. قیمت‌ها از ۶۰٬۰۰۰ تا ۱۷۰٬۰۰۰ دلار در نوسان بود. از میان خریداران نخستین تا سال ۲۰۱۳، ۷ درصد زنان حرفه‌ای مجرد و ۱۱ درصد مسیحیان فلسطین بودند. اشتغال‌زایی ساخت شهر برای ۸ تا ۱۰ هزار فلسطینی شغل ایجاد کرده که یک‌سوم آنان زن هستند و دستمزدشان ۳۰ درصد بالاتر از حداقل دستمزد فلسطینی است. یک‌سوم مهندسان و معماران نیز زن هستند که مشارکت جنسیتی بی‌سابقه‌ای در جهان عرب به‌شمار می‌رود. بر پایهٔ راهبرد رشد اقتصادی روابی، پس از تکمیل شهر ۳٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ شغل دائمی در صنایع اقتصاد دانش‌بنیان از جمله فناوری اطلاعات، داروسازی و مراقبت سلامت پدید خواهد آمد. طرح سبزگردانی هزاران نهال در چارچوب یک طرح سبزگردانی برای پرورش جنگل پیرامون شهر کاشته شده‌است. صندوق ملی یهود ۳٬۰۰۰ نهال به این پروژه اهدا کرد که جنجال‌هایی در درون اسرائیل و میان جامعهٔ یهودی برانگیخت. وزارت کشاورزی فلسطین و سازمان‌های محلی و بین‌المللی نیز نهال‌هایی اهدا کرده‌اند. مرکز فناوری روابی در سال ۲۰۱۷ «مرکز فناوری» (Tech Hub) در روابی گشایش یافت. این مرکز چهار ابتکار کلیدی را پی می‌گیرد: جذب شرکت‌های فناوری محلی و بین‌المللی، تأسیس «آکادمی آموزش و پیشرفت روابی» (RITA)، راه‌اندازی فضای کار مشترک CONNECT برای کارآفرینان فناوری و ایجاد صندوق سرمایهٔ خطرپذیر BADER برای نوپاهای فناوری اطلاعات و ارتباطات. تا فوریه ۲۰۱۸ چهار شرکت در فضای کار مشترک CONNECT مشغول به کار بودند: وب‌طب (نسخهٔ عربی WebMD)، ایمگری (توسعه‌دهندهٔ نرم‌افزار رانندگی خودکار)، استودیو ۸۳ (ارائه‌دهندهٔ بصری‌سازی سه‌بعدی برای شرکت‌های املاک) و یک شرکت دیگر. شهرداری در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۳ شورای شهر روابی نخستین نشست خود را زیر نظر شهردار منصوب دولت فلسطین ماجد عبدالفتاح برگزار کرد. انتقادها برخی منتقدان بر این باورند که پروژه روابی توجه را از مسائل جاری اشغال نظامی منحرف می‌کند. لیزا گلدمن مدیر ابتکار اسرائیل-فلسطین در مؤسسهٔ نیو آمریکا استدلال کرده که خریداران مسکن در روابی زوج‌های طبقهٔ متوسطی هستند که ۲۰ برابر متوسط درآمد فلسطینیان درآمد دارند. جنبش بی‌دی‌اس نیز هماهنگی پروژه با مقامات اسرائیلی را مورد انتقاد قرار داده‌است. قانون تحریم اسرائیل بشار مصری شرط کرده بود که «حتی یک پیچ تولیدشده در شهرک‌های اسرائیلی هم در ساخت روابی به‌کار نرود»، اما مشارکت شرکت‌های اسرائیلی را مطلوب و ضروری می‌دانست. در واکنش به این رویکرد، در ژوئیه ۲۰۱۱ «قانون تحریم» در کنست تصویب شد که تحریم اسرائیل یا حتی شهرک‌ها را ممنوع می‌کند. این قانون هرچند مستقیماً مصری را هدف نمی‌گرفت، می‌توانست برای شرکت‌های اسرائیلی همکار مشکل‌ساز شود. پیوند به بیرون تارنمای رسمی روابی منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Rawabi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Rawabi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Rawabi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «روابی». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.