Palestina

Palestina (kwa Kiarabu: فلسطين‎ filasṭīn, falasṭīn; kutoka Kilatini: Palaestina; kwa Kiebrania: פלשתינה Palestina), rasmi kama Dola la Palestina, ni nchi katika Mashariki ya Kati, inayojumuisha maeneo mawili makuu: Ukingo wa Magharibi na Gaza. Ukingo wa Magharibi unapakana na Israeli upande wa magharibi na kaskazini, na Yordani upande wa mashariki, huku Ukanda wa Gaza unapakana na Israeli upande wa mashariki na kaskazini, na Misri upande wa kusini-magharibi. Nchi ina idadi ya watu takriban milioni 5.2, ikiwa ya 121 duniani. Mji wake mkubwa zaidi na wa kiutawala ni Ramallah, huku Yerusalemu ya Mashariki ikidaiwa kama mji mkuu rasmi. Palestina imegawanyika katika mikoa mbalimbali. Inajulikana kwa historia yake ya kipekee ya kidini, maeneo matakatifu ya dini kuu tatu, na harakati za kitaifa kwa uhuru wa kisiasa. Ramani na Matunzio Palestina (kwa Kiarabu: فلسطين‎ filasṭīn, falasṭīn; kutoka Kilatini: Palaestina; kwa Kiebrania: פלשתינה Palestina) ni jina la eneo lililoko upande wa Mashariki wa Bahari ya Mediteranea kati ya mkingo wa bahari hiyo na mto Yordani. Historia ya jina na eneo la Palestina hadi 1948 Asili ya jina ilikuwa nchi ya Wafilisti iliyokuwa kanda nyembamba ya ardhi karibu na pwani ya bahari. Waroma wa kale walitumia jina hilo kwa jumla ya jimbo lao katika sehemu hizi. Baada ya uvamizi wa Waarabu Waislamu jina liliendelea kutumiwa kwa umbo la Kiarabu "Filastin" na kutazamwa kama sehemu ya Shamu au Syria. Tangu mwaka 1516 eneo lilitawaliwa na Milki ya Osmani. Kwa muda mrefu maeneo ya Palestina yalikuwa sehemu ya kusini ya jimbo la Dameski, na katika karne ya 19 jimbo la pekee la Yerusalemu liliundwa. Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Uingereza ulitawala eneo hili kama eneo la kukabidhiwa la Shirikisho la Mataifa, na eneo hili lilikuwa pamoja na sehemu kubwa upande wa mashariki wa mto Yordani. Waingereza waligawa eneo katika sehemu mbili upande wa magharibi (Palestina yenyewe) na upande wa mashariki wa mto Yordani uliokuwa baadaye milki ya Yordani. Kwenye sehemu ya magharibi iliyokuwa Palestina yenyewe kulikuwa na uhamiaji wa Wayahudi kutoka nchi za Ulaya ulioweka msingi kwa mapambano kati ya Israeli na Palestina ya baadaye. Mwaka 1947 Umoja wa Mataifa uliamua kugawa Palestina katika sehemu tatu zilizopangwa kama Dola la Kiyahudi, Dola la Kiarabu na Yerusalemu kama mji wa kimataifa. Lakini Wayahudi walitangaza uhuru wa Dola la Israeli. Wenyeji Waarabu walipinga azimio hili na vita ilitokea. Baada ya mkataba wa kusalimisha amri Israeli mpya ilikuwa na sehemu ya Palestina kubwa kuliko awali. Asilimia kubwa ya wakazi Waarabu wa sehemu zilizokuwa chini ya Israeli mpya walikimbia au walifukuzwa nje. Ukanda wa Gaza ulishikwa na Misri na Ukingo wa Magharibi wa Yordani ulitawaliwa na milki ya Yordani. Mapigano ya Wapalestina Kati ya wakimbizi Waarabu waliokaa katika makambi huko Lebanoni, Syria, Yordani na Gaza kulikuwa na harakati ya kujielewa kama taifa la Wapalestina wakaunda vyama mbalimbali vya kupigania kurudi kwao lakini hii ilishindikana. Baada ya Vita ya siku 6 mwaka 1967 Gaza na Ukingo wa Magharibi wa Yordani zilitwaliwa na jeshi la Israeli. Harakati ya Wapalestina Waarabu iliendelea kupigania uhuru. Mapigano haya yalipata namna ya usuluhisho kwa muda na katika mapatano ya Oslo mwaka 1993 yalianzishwa Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina yaliyotangaza Dola la Palestina. Palestina mpya Kwa sasa Palestina ni nchi katika mwendo wa kupata uhuru kamili lakini hakuna uhakika mwendo huu utakamilishwa lini. Maeneo ya Palestina yanatengwa kati ya sehemu chini ya serikali ya Palestina na maeneo yanayosimamiwa na Israeli. Maeneo haya yako kati ya mto Yordani na pwani ya Mediteranea: ni hasa Ukingo wa Magharibi wa Yordani na Ukanda wa Gaza. Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina ina kiwango fulani cha madaraka ya kiserikali katika baadhi ya maeneo haya. Mamlaka hayo hutambuliwa na nchi nyingi za Waarabu kama serikali halisi. Jumuia ya kimataifa kwa ujumla imetambua mamlaka kwa viwango mbalimbali lakini si kama serikali kamili ya nchi huru. Hivyo Mamlaka ina kiti cha mtazamaji kwenye Umoja wa Mataifa. Maeneo ya Palestina ya sasa yamepakana na Israeli, Yordani na Misri. Kanda la Gaza lina pwani kwenye Mediteranea. Ramani za mabadiliko ya mipaka ya Palestina Tazama pia Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu Mapambano kati ya Israeli na Palestina Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Viungo vya nje Palestinian Media Watch – Timing and methods of the base of the Palestinian Authority The Palestinian Basic Law – A collection of various propsals and amendments to the Basic Law of Palestine Columbia University Libraries – Palestine, directory category of the WWW-VL. Palestinian Territory Government katika Open Directory Project Serikali State Information Service Ilihifadhiwa 11 Agosti 2003 kwenye Wayback Machine. Ministry of Planning Ilihifadhiwa 11 Oktoba 2007 kwenye Wayback Machine. Ministry of InformationIlihifadhiwa 16 Oktoba 2015 kwenye Wayback Machine. (Kiarabu) Ministry of Education and Higher Education Ilihifadhiwa 31 Oktoba 2015 kwenye Wayback Machine. Ministry of Education and Higher Education Ilihifadhiwa 11 Mei 2008 kwenye Wayback Machine. Ministry of Labor (archive) (Kiarabu) The Palestinian Legislative Council Ilihifadhiwa 3 Machi 2016 kwenye Wayback Machine. Ministry of the National Economy Ilihifadhiwa 18 Oktoba 2015 kwenye Wayback Machine. Negotiations Affairs Department Ilihifadhiwa 3 Februari 2020 kwenye Wayback Machine. PECDAR – Palestinian Economic Council for Development and Reconstruction Ilihifadhiwa 11 Desemba 2007 kwenye Wayback Machine. Palestine Media Center Ilihifadhiwa 26 Novemba 2015 kwenye Wayback Machine.(Kiarabu) Israeli na Mamlaka ya Palestina Measures Taken by Israel in Support of Developing the Palestinian Economy and Socio-Economic Structure Marejeo