Ciutadella de Menorca

Ciutadella de Menorca (katalanez siwtəˈðeʎə (ðə məˈnɔɾkə) ahoskatua), izen arruntez Ciutadella Menorcako bigarren hiri nagusia eta hiriburu izandakoa da (gaur egun Maó da), uharteko mendebaldean kokatutakoa. Historia Mendeetan zehar, bertokoek hainbat izen eman zizkioten: Jamma, Nura, Minerva, Iamo, Iamona, Municipium Flavium Iamontanum, Medina Minurka. Baina 1287tik aurrera, Menorca kristau eta europar kulturan sartu zenean, Alfontso III.aren konkistarekin, egungo izena hartu zuen, etimologikoki latinezko civitatellatik datorren toponimoa, civitas (hiria) txikitzailea. Hala eta guztiz ere, izen hori nagusi zen jada Aragoiko Koroak kolonizatu aurreko biztanleria erromanizatuaren eta mozarabiar menorkarren artean. 1558ko ekainaren 30eko goizean, turkiar armada 12.000 eta 15.000 gizon artean lehorreratzen ari zen. Uharteko biztanleak 10.000 ziren, horietatik 4000 Ciutadellan. 1558ko uztailaren 9an, inbasioa gertatu eta hamar egunera, defendatzaileek amore eman zuten pirata turkiarren aurrean. 5.000 biztanle inguru galdu ziren hildakoen eta gatibuen artean, Konstantinoplara eraman eta esklabo bilakatu zirenak, Zorigaitzaren Urtea (katalanez: Any de sa Desgràcia) bezala ezagutzen den honetan. Urte horretatik aurrera hiria pixkanaka berreraikitzen hasi ziren. Hala ere, 1646an beste ezbehar bat gertatu zen, izurria. XVIII. mendearen zati handi batean britainiarren nagusitasunak hiriaren gainbehera eta ahultzea eragin zuen, uhartearen hiriburua galdu baitzuen Maóren mesedetan. Mendeetan zehar hiri zaharra babestu zuen harresiak XIX. mendearen amaiera arte iraun zuen. Harresia erromatarren eta arabiarren garaikoa da; birkonkistaren ondoren indartu zen, Zorigaitzaren Urtean partzialki suntsitua eta XVII. mendean berreraikia. Gaur egun, bi bastioi besterik ez dira kontserbatzen: Sa Font bastioia eta Gobernadorearen gotorleku zaharra, udaletxearen atzean dagoena. XVII. eta XVIII. mendeetan zehar, jauregiak eta elizak eraiki ziren barruti harresituaren barruan. Espainiako Gerra Zibilean, Menorca Errepublikaren alde egon zen. 1939an Menorcako gudua gertatu zen, Franco jeneralaren armadak Ciutadella hartu eta Maóko goarnizio errepublikarrari arrakastaz menderatu zuenean. Gerra aspalditik zegoen erabakita. Gaur egun, Ciutadella de Menorca» deitzen diote (Palmarekin paralelismo bat eginez, Mallorcako hiriburua), beste toponimo batzuetatik bereizteko. Demografia Hona hemen 2014ko datuak herriz herri: Herri eta hiri senidetuak Alcúdia (Balear Uharteak) Córdoba (Argentina) (Argentina) Oristano (Sardinia) Erreferentziak Kanpo estekak