เวกซ์ฟอร์ด

เวกซ์ฟอร์ด (อังกฤษ: Wexford; ไอริช: Loch Garman, [ˌl̪ˠɔx ˈɡaɾˠəmˠən̪ˠ]; โยลาโบราณ: Weiseforthe) เป็นเมืองหลวงของเทศมณฑลเวกซ์เฟิร์ด ทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศไอร์แลนด์ ตั้งอยู่ทางด้านใต้ของอ่าวเวกซ์ฟอร์ด ซึ่งเป็นปากแม่น้ำของแม่น้ำสเลนีย์ ใกล้มุมตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะไอร์แลนด์ เมืองมีประชากร 21,524 คนในสำมะโน ค.ศ. 2022 ทำให้เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของเทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ด เวกซ์ฟอร์ดมีต้นกำเนิดจากนิคมไวกิง ราวคริสต์ศตวรรษที่ 9 และพัฒนาต่อมาเป็นเมืองท่า เมืองยุคกลาง และศูนย์กลางการปกครองของเทศมณฑล เมืองมีความสำคัญในประวัติศาสตร์ไอร์แลนด์จากเหตุการณ์การล้อมเมือง ค.ศ. 1169 ในช่วงการรุกรานไอร์แลนด์ของชาวนอร์มัน การปล้นสะดมเมืองในสมัยครอมเวลล์ ค.ศ. 1649 และการมีบทบาทสำคัญในการกบฏไอริช ค.ศ. 1798 ปัจจุบันเวกซ์ฟอร์ดเป็นศูนย์กลางบริการ วัฒนธรรม การท่องเที่ยว และคมนาคมของเทศมณฑล เมืองเป็นที่ตั้งของโรงอุปรากรแห่งชาติไอร์แลนด์ และเป็นเจ้าภาพเทศกาลอุปรากรเวกซ์ฟอร์ด ซึ่งจัดขึ้นทุกปีตั้งแต่ ค.ศ. 1951 เมืองยังเชื่อมต่อกับดับลิน ผ่านทางหลวง M11/N11 และทางรถไฟสายดับลิน–รอสส์แลร์ และอยู่ใกล้ท่าเรือรอสส์แลร์ ซึ่งเป็นท่าเรือข้ามฟากสำคัญของไอร์แลนด์ไปยังเวลส์และฝรั่งเศส ที่มาของชื่อ ชื่อภาษาอังกฤษ Wexford พัฒนามาจากชื่อนอร์สเก่า Veisafjǫrðr ซึ่งมักแปลว่า “ปากน้ำของหาดโคลน” หรือ “ฟยอร์ดแห่งดินเลน” สะท้อนภูมิประเทศของอ่าวเวกซ์ฟอร์ดและพื้นที่โคลนริมปากแม่น้ำสเลนีย์ ในยุคกลาง เมืองนี้ยังปรากฏในภาษาถิ่นโยลา ว่า Weiseforthe ซึ่งเป็นรูปภาษาอังกฤษเก่าหรืออังกฤษกลางที่ใช้ในเวกซ์ฟอร์ดตอนใต้เป็นเวลาหลายศตวรรษ ชื่อภาษาไอริชของเมืองคือ Loch Garman แปลตามตัวอักษรว่า “ทะเลสาบของการ์มัน” หรือ “อ่าวของการ์มัน” ตามตำนานสถานที่ของไอร์แลนด์ ชื่อนี้เกี่ยวข้องกับการ์มัน แมก บอมมา ลิกเก (Garman mac Bomma Licce) ผู้ถูกไล่ล่าจนจมน้ำเสียชีวิตบริเวณปากแม่น้ำหลังขโมยมงกุฎของราชินีจากทารา ในช่วงเทศกาลซาวิน ประวัติศาสตร์ เมืองไวกิงและยุคกลางตอนต้น เวกซ์ฟอร์ดก่อตั้งขึ้นโดยชาวไวกิงราว ค.ศ. 800 และเป็นหนึ่งในเมืองท่านอร์สสำคัญบนชายฝั่งตะวันออกและตะวันออกเฉียงใต้ของไอร์แลนด์ เมืองตั้งอยู่ในทำเลยุทธศาสตร์ที่อ่าวธรรมชาติ ปากแม่น้ำ และเส้นทางเดินเรือใกล้ทะเลไอริช จึงเหมาะแก่การค้า การประมง และการคมนาคมชายฝั่ง ในช่วงหลายศตวรรษระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 9 ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 12 เวกซ์ฟอร์ดเป็นเมืองไวกิงหรือเมืองนอร์ส-เกลิก ที่มีความเป็นอิสระสูง แม้ต้องส่งส่วยหรือยอมรับอำนาจเชิงสัญลักษณ์ของกษัตริย์เลนสเตอร์ บางช่วงก็ตาม เมืองมีชุมชนผสมระหว่างนอร์ส ชาวไอริช และกลุ่มผู้ค้าจากทะเลไอริช การรุกรานของนอร์มัน ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1169 เดอร์มอต แม็กมูร์โรห์ (Dermot MacMurrough) กษัตริย์แห่งเลนสเตอร์ และโรเบิร์ต ฟิตซ์สตีเฟน (Robert Fitz-Stephen) พันธมิตรชาวนอร์มัน ได้ล้อมเมืองเวกซ์ฟอร์ด เหตุการณ์นี้เป็นส่วนหนึ่งของการเริ่มต้นการรุกรานไอร์แลนด์ของชาวนอร์มัน ชาวนอร์สในเมืองต่อต้านอย่างหนัก แต่ภายหลังยอมรับข้อตกลงหลังบิชอปแห่งเฟิร์นส์ เจรจาให้เมืองยอมจำนน หลัง ค.ศ. 1169 เวกซ์ฟอร์ดกลายเป็นเมืองแองโกล-นอร์มันและต่อมาเป็นชุมชน “อังกฤษเก่า” ที่สำคัญของไอร์แลนด์ตะวันออกเฉียงใต้ การเข้ามาของชาวนอร์มันและผู้ตั้งถิ่นฐานจากอังกฤษและเวลส์ทำให้พื้นที่เวกซ์ฟอร์ดมีความหลากหลายทางภาษาและชาติพันธุ์มากกว่าหลายพื้นที่ของไอร์แลนด์ในยุคเดียวกัน ภาษาโยลาและสังคมยุคกลาง หนึ่งในลักษณะเด่นของเวกซ์ฟอร์ดคือภาษาถิ่นโยลา ซึ่งเป็นภาษาแองโกล-ฟริเชียน หรือรูปแบบหนึ่งของภาษาอังกฤษยุคกลางที่พัฒนาขึ้นในพื้นที่ฟอร์ทและบาร์กี (Forth and Bargy) ทางตอนใต้ของเทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ด ภาษานี้ใช้สืบเนื่องจากช่วงหลังการรุกรานของนอร์มันจนเริ่มเสื่อมลงในคริสต์ศตวรรษที่ 19 เนื่องจากมีการตั้งถิ่นฐานของชาวนอร์ส นอร์มัน อังกฤษ เวลส์ และกลุ่มยุโรปภาคพื้นทวีปจำนวนมาก ภาษาไอริชไม่ได้แพร่หลายในฟอร์ทและบาร์กีเท่ากับพื้นที่อื่นของไอร์แลนด์ตั้งแต่ยุคกลางตอนต้นเป็นต้นมา อย่างไรก็ตาม ภาษาไอริชแบบเลนสเตอร์ ยังคงใช้ในบารอนนีตอนเหนือของเทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ดในยุคกลางและต้นสมัยใหม่ ก่อนเสื่อมถอยลงอย่างมากในคริสต์ศตวรรษที่ 17 เวกซ์ฟอร์ดได้รับกฎบัตรเทศบาลฉบับแรกใน ค.ศ. 1318 ในช่วงยุคกลาง อัศวินเทมพลาร์มีบทบาทในเมือง และชื่อของคณะยังคงปรากฏในพื้นที่สุสานเซนต์จอห์น (St. John's Cemetery) บนถนนอัปเปอร์เซนต์จอห์น (Upper St. John's Street) สมาพันธรัฐไอร์แลนด์และสมัยครอมเวลล์ ในคริสต์ทศวรรษ 1640 เทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ดสนับสนุนสมาพันธรัฐไอร์แลนด์อย่างเข้มแข็ง เมืองเวกซ์ฟอร์ดเป็นฐานของกองเรือโจรสลัดเอกชนฝ่ายสมาพันธรัฐ ซึ่งประกอบด้วยลูกเรือจากแฟลนเดอร์ส (Flanders), สเปน และท้องถิ่น เรือเหล่านี้โจมตีเรือพาณิชย์ของฝ่ายรัฐสภาอังกฤษ และส่งผลประโยชน์ส่วนหนึ่งให้รัฐบาลสมาพันธรัฐที่คิลเคนนี ใน ค.ศ. 1649 ระหว่างการพิชิตไอร์แลนด์ของครอมเวลล์ เมืองถูกกองทัพรัฐสภาอังกฤษเข้ายึดและปล้นสะดม เหตุการณ์ Sack of Wexford ทำให้ประชาชนจำนวนมากเสียชีวิต และส่วนใหญ่ของเมืองถูกเผาหรือเสียหาย เวกซ์ฟอร์ดจึงเป็นหนึ่งในเมืองที่ได้รับผลกระทบรุนแรงจากสงครามกลางเมืองและการปราบปรามของครอมเวลล์ในไอร์แลนด์ การกบฏ ค.ศ. 1798 เทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ดเป็นศูนย์กลางสำคัญของการกบฏไอริช ค.ศ. 1798 (Irish Rebellion of 1798) ซึ่งนำโดยสมาคมยูไนเต็ดไอริชเมน (Society of United Irishmen) และเป็นหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญของประวัติศาสตร์ชาตินิยมไอริช เมืองเวกซ์ฟอร์ดถูกฝ่ายกบฏยึดครองเป็นช่วงเวลาหนึ่งระหว่างการลุกฮือ พื้นที่ใกล้เมืองเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ความรุนแรงหลายแห่ง เช่น การสังหารหมู่ที่โรงนา Scullabogue (Scullabogue Barn massacre) ซึ่งฝ่ายกบฏสังหารผู้จงรักภักดีท้องถิ่น และการประหารชีวิตกับการตอบโต้ที่สะพานเวกซ์ฟอร์ด (Wexford Bridge) หลังการกบฏ รูปปั้นเวกซ์ฟอร์ดไพก์แมน (Wexford Pikeman) กลายเป็นสัญลักษณ์ของความทรงจำเกี่ยวกับ ค.ศ. 1798 ในเมือง เวกซ์ฟอร์ดสมัยใหม่ ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 เวกซ์ฟอร์ดยังคงเป็นเมืองท่า ตลาด และศูนย์กลางเทศมณฑล มีบทบาทด้านการเกษตร การประมง การค้า และการเมืองครอบครัวเรดมอนด์ (Redmond family) ซึ่งมีสมาชิกเป็นนักการเมืองชาตินิยมไอริชหลายคน จัตุรัสเรดมอนด์ (Redmond Square) ใกล้สถานีรถไฟเวกซ์ฟอร์ดอุทิศแก่จอห์น เอ็ดเวิร์ด เรดมอนด์ (John Edward Redmond) ส่วนเรดมอนด์พาร์ก (Redmond Park) เปิดอย่างเป็นทางการใน ค.ศ. 1931 เพื่อรำลึกถึงวิลลี เรดมอนด์ (Willie Redmond) ซึ่งเสียชีวิตในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 บทบาทของเวกซ์ฟอร์ดในฐานะท่าเรือลดลงเนื่องจากทรายและตะกอนในอ่าวเวกซ์ฟอร์ดเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ทำให้การขุดร่องน้ำเพื่อเรือขนาดใหญ่ไม่คุ้มค่า ภายใน ค.ศ. 1968 ท่าเรือเชิงพาณิชย์ของเมืองจึงเสื่อมบทบาท และการเดินเรือหลักย้ายไปยังรอสส์แลร์ฮาร์เบอร์ (Rosslare Harbour) หรือรอสส์แลร์ยูโรพอร์ตทางใต้ของเมือง ภูมิศาสตร์และผังเมือง เวกซ์ฟอร์ดตั้งอยู่บนฝั่งใต้ของอ่าวเวกซ์ฟอร์ด (Wexford Harbour) ซึ่งเป็นปากน้ำของแม่น้ำสเลนีย์ (River Slaney) ก่อนออกสู่ทะเลไอริช พื้นที่เมืองอยู่บนแนวลาดต่ำริมอ่าวและมีถนนสายหลักทอดขนานกับแนวท่าเรือ ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างเมืองกับน้ำเป็นองค์ประกอบสำคัญของภูมิทัศน์เมือง ศูนย์กลางเมืองเก่าอยู่บริเวณถนนเมนสตรีต (Main Street), เซาท์เมนสตรีต (South Main Street), นอร์ทเมนสตรีต (North Main Street), บูลริง (Bull Ring) และท่าเรือ เมืองยังมีซากกำแพงเมืองยุคกลาง เซลสการ์แอบบีย์ และโบสถ์สำคัญหลายแห่ง สะท้อนการพัฒนาเมืองตั้งแต่ยุคไวกิง นอร์มัน ยุคกลาง และสมัยใหม่ ภูมิประเทศรอบเวกซ์ฟอร์ดประกอบด้วยพื้นที่ชายฝั่ง หาดทราย ที่ราบเกษตรกรรม พื้นที่ชุ่มน้ำ และอ่าวตื้น ทางเหนือของเมืองมีพื้นที่โคลนและเขตอนุรักษ์นกน้ำ เช่น Wexford Wildfowl Reserve และ North Slob ขณะที่ทางตะวันออกและใต้ของเมืองเชื่อมต่อกับชายฝั่งรอสส์แลร์ (Rosslare) และรอสส์แลร์ยูโรพอร์ต การปกครอง เวกซ์ฟอร์ดอยู่ภายใต้การปกครองของสภาเทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ด (Wexford County Council) และอยู่ในเขต Borough District of Wexford ซึ่งครอบคลุมเมืองและพื้นที่โดยรอบบางส่วน สำนักงานเขต Borough District of Wexford ตั้งอยู่ที่เดอะบูลริง (The Bull Ring) ในใจกลางเมือง ในระดับชาติ เมืองอยู่ในเขตเลือกตั้งเวกซ์ฟอร์ด (Wexford Dáil constituency) สำหรับดาลเอเริน (Dáil Éireann) และอยู่ในเขตเลือกตั้งเซาท์ (South constituency) สำหรับรัฐสภายุโรป เวกซ์ฟอร์ดยังเป็นศูนย์กลางการบริหารของเทศมณฑล โดยมีสำนักงานของสภาเทศมณฑล โรงพยาบาลทั่วไปเวกซ์ฟอร์ด (Wexford General Hospital) และหน่วยงานรัฐหลายแห่งตั้งอยู่ในหรือใกล้เมือง ประชากร ในสำมะโน ค.ศ. 2022 เวกซ์ฟอร์ดมีประชากร 21,524 คน และเป็นเมืองที่มีประชากรมากที่สุดของเทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ด ในระดับเทศมณฑล ประชากรของเทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ดเพิ่มขึ้นเป็น 163,919 คนใน ค.ศ. 2022 เมืองมีบทบาทเป็นศูนย์กลางประชากรของพื้นที่ตะวันออกเฉียงใต้ของเทศมณฑล และเชื่อมโยงกับเมืองและชุมชนใกล้เคียง เช่น รอสส์แลร์ (Rosslare), เฟอร์รีคาร์ริก (Ferrycarrig), คิลมอร์คีย์ (Kilmore Quay), เคอร์ราโคล (Curracloe), เอนนิสคอร์ที (Enniscorthy) และนิวรอสส์ (New Ross) การเติบโตของการเดินทางไปทำงาน การท่องเที่ยว และการเชื่อมต่อกับดับลินกับรอสส์แลร์ทำให้เมืองมีบทบาททั้งในฐานะศูนย์กลางท้องถิ่นและประตูสู่เส้นทางข้ามทะเลไอริช เศรษฐกิจ เศรษฐกิจของเวกซ์ฟอร์ดในอดีตพึ่งพาท่าเรือ การประมง การค้าเกษตร และการเชื่อมโยงทางทะเล อ่าวเวกซ์ฟอร์ดเคยมีความสำคัญต่อการนำเข้าถ่านหิน การส่งออกเครื่องจักรการเกษตร เมล็ดพืช และสินค้าเกษตรอื่น ๆ อย่างไรก็ตาม บทบาทท่าเรือของเมืองลดลงในคริสต์ศตวรรษที่ 20 เนื่องจากตะกอนและทรายในอ่าวเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ทำให้การรองรับเรือขนาดใหญ่ทำได้ยากและไม่คุ้มทุน หลังการเสื่อมบทบาทของท่าเรือเชิงพาณิชย์ พื้นที่ริมน้ำของเวกซ์ฟอร์ดได้รับการปรับปรุงให้เป็นพื้นที่สาธารณะ พื้นที่เดินเล่น และพื้นที่พักผ่อนริมอ่าว ขณะที่รอสส์แลร์ยูโรพอร์ตทางใต้ของเมืองกลายเป็นศูนย์กลางการเดินเรือข้ามฟากและโลจิสติกส์ระดับภูมิภาค เวกซ์ฟอร์ดในปัจจุบันมีเศรษฐกิจที่ครอบคลุมบริการ การค้าปลีก การท่องเที่ยว วัฒนธรรม การบริหารท้องถิ่น สุขภาพ การศึกษา และอุตสาหกรรมเบา นายจ้างสำคัญในและรอบเมืองประกอบด้วยภาครัฐ เช่น สภาเทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ด (Wexford County Council) และโรงพยาบาลทั่วไปเวกซ์ฟอร์ด (Wexford General Hospital) รวมถึงภาคเอกชนในสาขาอาหาร เครื่องดื่ม บริการธุรกิจ เทคโนโลยี และศูนย์บริการลูกค้า พื้นที่รอบเมืองยังเกี่ยวข้องกับภาคเกษตรกรรมและอาหารของเทศมณฑล ซึ่งมีบทบาทสำคัญในเศรษฐกิจชนบทของเวกซ์ฟอร์ด ปราสาทจอห์นส์ทาวน์ (Johnstown Castle) ซึ่งอยู่ห่างจากเมืองประมาณ 6 กิโลเมตร เป็นที่ตั้งของหน่วยงานและสถาบันสำคัญ เช่น Teagasc, Environmental Protection Agency และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับเกษตร อาหาร และสิ่งแวดล้อม ทำให้พื้นที่เวกซ์ฟอร์ดมีบทบาทในด้านการวิจัยและการบริหารสาขาเกษตรกรรมกับสิ่งแวดล้อมด้วย วัฒนธรรม เวกซ์ฟอร์ดเป็นเมืองวัฒนธรรมสำคัญของไอร์แลนด์ โดยเฉพาะด้านอุปรากร ดนตรี การละคร และศิลปะร่วมสมัย เทศกาลอุปรากรเวกซ์ฟอร์ด (Wexford Festival Opera) ก่อตั้งโดยดร. ทอม วอลช์ (Dr Tom Walsh) ใน ค.ศ. 1951 และจัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในเดือนตุลาคม เทศกาลมีชื่อเสียงด้านการนำเสนออุปรากรหายากหรือผลงานที่ไม่ค่อยแสดงในโรงละครหลักของยุโรป เทศกาล ค.ศ. 2026 เป็นฤดูกาลครบรอบ 75 ปี และมีกำหนดจัดระหว่างวันที่ 15–31 ตุลาคม โรงอุปรากรแห่งชาติไอร์แลนด์ (National Opera House) เดิมชื่อ Wexford Opera House ตั้งอยู่บนพื้นที่เดิมของ Theatre Royal และเปิดใช้งานใน ค.ศ. 2008 อาคารนี้เป็นโรงอุปรากรอเนกประสงค์ที่สร้างขึ้นเพื่อรองรับการแสดงระดับชาติและนานาชาติ และเป็นบ้านของ Wexford Festival Opera สถานที่วัฒนธรรมอื่น ๆ ในเมือง ได้แก่ ศูนย์ศิลปะเวกซ์ฟอร์ด (Wexford Arts Centre), โรงละครดุนมูเรอ (Dun Mhuire Theatre), โบสถ์เซนต์ไอเบเรียส (St Iberius' Church), กลุ่มละคร Oyster Lane Theatre Group, Wexford Pantomime Society, Wexford Light Opera Society และ Buí Bolg Street Theatre Company เมืองยังเป็นเจ้าภาพงาน Fleadh Cheoil na hÉireann ใน ค.ศ. 2024 ซึ่งมีรายงานว่ามีผู้เข้าร่วมจำนวนมากและเป็นหนึ่งในงานดนตรีพื้นเมืองไอริชที่ใหญ่ที่สุดของปีนั้น ภาษาถิ่นโยลา (Yola) เป็นส่วนหนึ่งของมรดกวัฒนธรรมเฉพาะของเวกซ์ฟอร์ดตอนใต้ แม้จะสูญหายไปในฐานะภาษาพูดประจำวันแล้ว แต่คำบางคำ วลี และชื่อสถานที่จากโยลายังคงปรากฏในวัฒนธรรมท้องถิ่น โดยเฉพาะในพื้นที่ฟอร์ทและบาร์กี สถาปัตยกรรมและภูมิทัศน์เมือง เวกซ์ฟอร์ดมีมรดกสถาปัตยกรรมที่สะท้อนความเป็นเมืองท่ายุคกลางและเมืองเทศมณฑลสมัยใหม่ ซากกำแพงเมืองและเซลสการ์แอบบีย์ (Selskar Abbey) เป็นหลักฐานสำคัญของเวกซ์ฟอร์ดยุคกลาง ขณะที่ถนนเมนสตรีตและบริเวณท่าเรือสะท้อนการพัฒนาเมืองในฐานะศูนย์กลางการค้าและตลาดของเทศมณฑล โบสถ์สำคัญในเมือง ได้แก่ โบสถ์แฝด Bride Street และ Rowe Street ซึ่งมีหอคอยยอดแหลมเด่นเห็นได้จากหลายจุดของเมือง, โบสถ์เซนต์ไอเบเรียส (St Iberius' Church) ของคริสตจักรแห่งไอร์แลนด์ (Church of Ireland), วิทยาลัยเซนต์ปีเตอร์ (St Peter's College) ซึ่งมีโบสถ์ออกแบบโดยออกัสตัส พิวจิน (Augustus Welby Northmore Pugin), และโบสถ์เพรสไบทีเรียนที่ถนนแอนน์ (Ann Street Presbyterian Church) ในคริสต์ศตวรรษที่ 18 และ 19 เมืองมีอาคารแบบดัตช์บิลลี (Dutch Billy) และบ้านเมืองแบบไอริช-อังกฤษหลายแห่ง บางส่วนยังคงปรากฏในถนนเมนสตรีตและพื้นที่ใกล้เคียง ในคริสต์ศตวรรษที่ 21 เมืองมีการฟื้นฟูพื้นที่ท่าเรือและการพัฒนาอาคารสมัยใหม่ เช่น โรงอุปรากรแห่งชาติและสำนักงานราชการใกล้โรงพยาบาลทั่วไปเวกซ์ฟอร์ด สถานที่สำคัญและการท่องเที่ยว เวกซ์ฟอร์ดและพื้นที่รอบเมืองมีสถานที่ท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ ธรรมชาติ และวัฒนธรรมหลายแห่ง ได้แก่ อ่าวเวกซ์ฟอร์ด ท่าเรือเมืองเก่า เซลสการ์แอบบีย์ กำแพงเมือง เวกซ์ฟอร์ดอาร์ตส์เซ็นเตอร์ โรงอุปรากรแห่งชาติ และพื้นที่ริมอ่าว หาดเคอร์ราโคล (Curracloe Beach) อยู่ห่างจากเมืองประมาณ 10 กิโลเมตรทางเหนือ เป็นหาดทรายยาวที่มีชื่อเสียง และใช้เป็นสถานที่ถ่ายทำฉากเปิดของภาพยนตร์ Saving Private Ryan ใน ค.ศ. 1997 ใกล้กันคือป่าเรเวนพอยต์ (Raven Point Wood) ซึ่งมีเส้นทางเดินชมธรรมชาติและพื้นที่ป่าชายฝั่ง อุทยานมรดกแห่งชาติไอริช (Irish National Heritage Park) ที่เฟอร์รีคาร์ริก (Ferrycarrig) จัดแสดงประวัติศาสตร์ไอร์แลนด์กว่า 9,000 ปี ผ่านการจำลองที่อยู่อาศัยและโครงสร้างจากยุคก่อนประวัติศาสตร์ ยุคไวกิง และยุคนอร์มัน เช่น crannóg บ้านไวกิง และป้อมนอร์มัน เขตอนุรักษ์นกน้ำเวกซ์ฟอร์ด (Wexford Wildfowl Reserve) ตั้งอยู่บริเวณ North Slob นอกเมือง เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำและพื้นที่โคลนที่สำคัญต่อเป็ด ห่าน หงส์ และนกชายเลนอพยพ พื้นที่นี้เป็นจุดพักฤดูหนาวของห่านหน้าผากขาวกรีนแลนด์ (Greenland white-fronted goose) จำนวนมาก และเป็นพื้นที่อนุรักษ์ธรรมชาติสำคัญของชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของไอร์แลนด์ คมนาคม เวกซ์ฟอร์ดเชื่อมต่อกับดับลินผ่านทางหลวง M11/N11 และเชื่อมต่อกับวอเตอร์ฟอร์ด (Waterford), คอร์ก (Cork) และรอสส์แลร์ยูโรพอร์ต (Rosslare Europort) ผ่านทางหลวง N25 เมืองจึงเป็นจุดเชื่อมสำคัญระหว่างดับลิน ภูมิภาคตะวันออกเฉียงใต้ และเส้นทางข้ามทะเลไอริช สถานีรถไฟเวกซ์ฟอร์ดโอแฮนราฮัน (Wexford O'Hanrahan railway station) เปิดเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม ค.ศ. 1872 และใน ค.ศ. 1966 ได้รับชื่อตามไมเคิล โอแฮนราฮัน (Michael O'Hanrahan) หนึ่งในผู้นำการลุกฮืออีสเตอร์ ค.ศ. 1916 ที่ถูกประหารชีวิต สถานีตั้งอยู่บนทางรถไฟสายดับลิน–รอสส์แลร์ ซึ่งวิ่งเลียบแนวท่าเรือทางด้านตะวันออกเฉียงเหนือของเมือง บริการรถโดยสารเชื่อมเวกซ์ฟอร์ดกับดับลิน คาร์โลว์ (Carlow), วอเตอร์ฟอร์ด และเมืองอื่น ๆ ดำเนินการโดย Bus Éireann, Wexford Bus, Ardcavan Bus และผู้ให้บริการท้องถิ่น เมืองยังมีบริการแท็กซี่และรถรับจ้างท้องถิ่น รอสส์แลร์ยูโรพอร์ตอยู่ห่างจากเวกซ์ฟอร์ดไปทางใต้ประมาณ 19 กิโลเมตร เป็นท่าเรือข้ามฟากสำคัญที่เชื่อมไอร์แลนด์กับฟิชการ์ด (Fishguard) และเพมโบรก (Pembroke) ในเวลส์ รวมถึงแชร์บูร์ (Cherbourg) และรอสกอฟฟ์ (Roscoff) ในฝรั่งเศส ผู้ให้บริการหลัก ได้แก่ Stena Line และ Irish Ferries ผู้โดยสารสามารถใช้ระบบ SailRail เชื่อมรถไฟและเรือข้ามฟากผ่านรอสส์แลร์ไปยังสวอนซี คาร์ดิฟฟ์ และลอนดอนแพดดิงตันได้ สนามบินที่ใกล้ที่สุดคือสนามบินวอเตอร์ฟอร์ด (Waterford Airport) ซึ่งอยู่ห่างไปประมาณ 70 กิโลเมตร แม้ไม่มีเที่ยวบินพาณิชย์ประจำในหลายช่วงเวลา ส่วนท่าอากาศยานดับลิน (Dublin Airport) เป็นสนามบินนานาชาติหลักที่ใช้โดยผู้เดินทางจากเวกซ์ฟอร์ดจำนวนมาก การศึกษา เวกซ์ฟอร์ดเป็นศูนย์กลางการศึกษาในระดับท้องถิ่นของเทศมณฑล มีโรงเรียนประถมและมัธยมหลายแห่งให้บริการประชากรของเมืองและพื้นที่โดยรอบ โรงเรียนมัธยมสำคัญในเมืองและใกล้เมือง ได้แก่ วิทยาลัยเซนต์ปีเตอร์ (St Peter's College), โรงเรียนมัธยมเพรเซนเทชัน (Presentation Secondary School), โรงเรียนมัธยมลอเรโต (Loreto Secondary School), ซีบีเอส เว็กซ์ฟอร์ด (CBS Wexford) และ วิทยาลัยเซลสการ์ (Selskar College) ในระดับอุดมศึกษาและการฝึกอบรม เมืองและเทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ดมีความเชื่อมโยงกับมหาวิทยาลัยเซาท์อีสต์ยูนิเวอร์ซิตี (South East Technological University; SETU) ซึ่งมีวิทยาเขตและศูนย์การเรียนรู้ในภูมิภาคตะวันออกเฉียงใต้ของไอร์แลนด์ เวกซ์ฟอร์ดยังมีบทบาทด้านการศึกษาวัฒนธรรม ดนตรี การละคร และศิลปะผ่านสถาบันชุมชน เทศกาล และสถานที่แสดงต่าง ๆ กีฬา กีฬาในเวกซ์ฟอร์ดมีทั้งกีฬาเกลิก ฟุตบอลสมาคม รักบี้ กอล์ฟ การวิ่ง และกีฬาทางน้ำ สมาคมกีฬาเกลิก (Gaelic Athletic Association; GAA) มีบทบาทสำคัญในเทศมณฑล โดยเฉพาะเฮอร์ลิง (hurling) และฟุตบอลเกลิก (Gaelic football) ทีม Wexford GAA มีประวัติความสำเร็จในเฮอร์ลิงระดับประเทศ และสนาม Chadwicks Wexford Park เป็นสนามกีฬาสำคัญของเมือง ฟุตบอลสมาคมมีสโมสรและทีมระดับท้องถิ่นหลายแห่ง ขณะที่รักบี้และกีฬากลางแจ้งได้รับความนิยมในกลุ่มชุมชน โรงเรียน และสโมสรท้องถิ่น ชายฝั่งและอ่าวใกล้เมืองยังเอื้อต่อการแล่นเรือ ตกปลา ว่ายน้ำทะเล และกิจกรรมชายหาด โดยเฉพาะพื้นที่เคอร์ราโคลและรอสส์แลร์ บุคคลสำคัญ บุคคลที่เกี่ยวข้องกับเวกซ์ฟอร์ดและพื้นที่ใกล้เคียง ได้แก่ จอห์น แบร์รี (John Barry) นายทหารเรือซึ่งมักได้รับการยกย่องว่าเป็น “บิดาแห่งกองทัพเรือสหรัฐ” จอห์น เรดมอนด์ (John Redmond) ผู้นำพรรคไอริชพาร์เลียเมนทารี (Irish Parliamentary Party) วิลลี เรดมอนด์ (Willie Redmond) นักการเมืองชาตินิยมไอริชและทหารในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ไมเคิล โอแฮนราฮัน (Michael O'Hanrahan) ผู้นำการลุกฮืออีสเตอร์ ค.ศ. 1916 ดร. ทอม วอลช์ (Dr Tom Walsh) ผู้ก่อตั้งเทศกาลอุปรากรเวกซ์ฟอร์ด โอลิเวอร์ เชพเพิร์ด (Oliver Sheppard) ประติมากรผู้สร้างรูปปั้น Wexford Pikeman ดูเพิ่ม เทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ด รอสส์แลร์ยูโรพอร์ต เทศกาลอุปรากรเวกซ์ฟอร์ด โรงอุปรากรแห่งชาติไอร์แลนด์ การกบฏไอริช ค.ศ. 1798 โยลา (ภาษา) รายชื่อเมืองในสาธารณรัฐไอร์แลนด์ อ้างอิง อ่านเพิ่มเติม Billy Colfer, Wexford: A Town and Its Landscape (Cork University Press, 2008) แหล่งข้อมูลอื่น วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Wexford เว็บไซต์การท่องเที่ยวเวกซ์ฟอร์ด (Visit Wexford) สภาเทศมณฑลเวกซ์ฟอร์ด (Wexford County Council) เทศกาลอุปรากรเวกซ์ฟอร์ด (Wexford Festival Opera) โรงอุปรากรแห่งชาติไอร์แลนด์ (National Opera House)