ดับลินด็อกแลนส์

ดับลินด็อกแลนส์ (อังกฤษ: Dublin Docklands; ไอริช: Ceantar Dugaí Átha Cliath) เป็นย่านด็อกแลนด์ทางตะวันออกของใจกลางดับลิน ประเทศไอร์แลนด์ ครอบคลุมพื้นที่สองฝั่งแม่น้ำลิฟฟีย์ โดยทั่วไปนับตั้งแต่บริเวณสะพานทัลบอตเมมอเรียลไปทางตะวันออกถึงพื้นที่รอบทรีอารีนา ย่านนี้ส่วนใหญ่อยู่ในเขตไปรษณีย์ D01 และ D02 และมีขอบด้านใต้บางส่วนต่อเนื่องกับ D04 พื้นที่ด็อกแลนด์สเคยเป็นส่วนหนึ่งของท่าเรือ อู่เรือ คลังสินค้า โรงงาน และเครือข่ายคมนาคมทางน้ำของดับลิน ก่อนจะเสื่อมบทบาทลงเมื่ออุตสาหกรรมท่าเรือแบบเก่าถอยออกจากใจกลางเมือง ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 พื้นที่นี้ได้รับการฟื้นฟูครั้งใหญ่และกลายเป็นส่วนขยายของศูนย์ธุรกิจและบริการของดับลิน โดยเฉพาะศูนย์กลางการเงินระหว่างประเทศ (IFSC), ย่านนอร์ทล็อตส์, สเปนเซอร์ด็อก, แกรนด์คาแนลด็อก และพื้นที่ที่มักเรียกว่า “ซิลิคอนด็อกส์” ด็อกแลนด์สเป็นพื้นที่ที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงของดับลินร่วมสมัยอย่างชัดเจน จากเมืองท่าอุตสาหกรรมสู่ศูนย์บริการ การเงิน เทคโนโลยี วัฒนธรรม และที่อยู่อาศัยหนาแน่น สถานที่สำคัญในย่านนี้ ได้แก่ ศูนย์ประชุมดับลิน, สะพานซามูเอล เบ็คเค็ทท์, บอร์ดกอชเอนเนอร์จีเธียเตอร์, ทรีอารีนา, IFSC, แกรนด์คาแนลสแควร์ และอาคารสำนักงานใหญ่ของบริษัทเทคโนโลยีระหว่างประเทศหลายแห่ง ขอบเขตและพื้นที่ ดับลินด็อกแลนส์ไม่ใช่เขตการปกครองที่มีเส้นเขตตายตัวแบบเทศบาล แต่เป็นชื่อเรียกพื้นที่พัฒนาเมืองและย่านประวัติศาสตร์ท่าเรือทางตะวันออกของใจกลางดับลิน โดยทั่วไปครอบคลุมสองฝั่งแม่น้ำลิฟฟีย์ ตั้งแต่บริเวณใกล้สะพานทัลบอตเมมอเรียลไปจนถึงพื้นที่ท่าเรือและทรีอารีนา ทางฝั่งเหนือเกี่ยวข้องกับนอร์ทวอลล์ สเปนเซอร์ด็อก และ IFSC ส่วนฝั่งใต้เกี่ยวข้องกับซิตีคีย์ เซอร์จอห์นโรเจอร์สันส์คีย์ แกรนด์คาแนลด็อก และขอบด้านตะวันตกของริงเซนด์ ในบทความด้านการท่องเที่ยวและอสังหาริมทรัพย์ของดับลิน ย่านนี้มักถูกจัดเป็น “ด็อกแลนด์สควอเตอร์” หรือย่านด็อกแลนด์ส ซึ่งอยู่ทางตะวันออกของใจกลางเมืองเก่าและเชื่อมกับ “ซิลิคอนด็อกส์” รอบแกรนด์คาแนลด็อก พื้นที่นี้อยู่ใกล้ทั้งย่านเมืองเก่าของดับลิน เขตการเงิน เขตสำนักงานสมัยใหม่ ท่าเรือ และชุมชนเก่าแก่ของนอร์ทวอลล์และริงเซนด์ ประวัติ เมืองท่า คลอง และอุตสาหกรรม ดับลินเติบโตขึ้นรอบแม่น้ำลิฟฟีย์และอ่าวดับลินมาเป็นเวลาหลายศตวรรษ พื้นที่ทางตะวันออกของเมืองเป็นส่วนสำคัญของระบบท่าเรือ คลังสินค้า อู่เรือ โรงงาน และการขนส่งสินค้าเข้าสู่เมือง เมื่อระบบคลองของไอร์แลนด์พัฒนาขึ้น ดับลินกลายเป็นจุดเชื่อมระหว่างการค้าทางทะเลกับเครือข่ายคมนาคมภายในประเทศ ทางฝั่งใต้ แกรนด์คาแนลด็อกเปิดใช้งานใน ค.ศ. 1796 เป็นท่าเรือปิดบริเวณปลายด้านตะวันออกของแกรนด์คาแนล ใกล้ปากแม่น้ำลิฟฟีย์ ท่าเรือนี้เคยเป็นจุดเชื่อมสำคัญระหว่างระบบคลองกับท่าเรือดับลิน ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 บริเวณโดยรอบมีโรงงานแก๊ส โรงโม่ คลังสินค้า โรงงานเคมี โรงหล่อ และกิจกรรมขนส่งทางน้ำกับทางราง ความเสื่อมของด็อกแลนด์สเก่า เมื่อรูปแบบการขนส่งสินค้าเปลี่ยนไป เรือมีขนาดใหญ่ขึ้น และกิจกรรมท่าเรือย้ายออกสู่พื้นที่ที่เหมาะกับอุตสาหกรรมสมัยใหม่มากกว่า ด็อกแลนด์สใกล้ใจกลางเมืองค่อย ๆ สูญเสียบทบาทเดิม พื้นที่โกดังและโรงงานจำนวนมากถูกปล่อยทิ้งหรือใช้ต่ำกว่าศักยภาพ ขณะที่ชุมชนแรงงานท่าเรือในพื้นที่เดิมเผชิญการว่างงานและการลงทุนลดลง อย่างไรก็ดี ตำแหน่งของด็อกแลนด์สซึ่งอยู่ติดแม่น้ำ ใกล้ใจกลางเมือง ใกล้ท่าเรือ และมีพื้นที่อุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ทำให้พื้นที่นี้กลายเป็นจุดสำคัญของนโยบายฟื้นฟูเมืองในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 การฟื้นฟูและหน่วยงานพัฒนาด็อกแลนด์ส การฟื้นฟูด็อกแลนด์สเริ่มชัดขึ้นจากการพัฒนา IFSC ทางฝั่งเหนือของลิฟฟีย์ในปลายคริสต์ทศวรรษ 1980 และ 1990 ต่อมา รัฐไอร์แลนด์จัดตั้ง Dublin Docklands Development Authority หรือ DDDA ตาม Dublin Docklands Development Authority Act 1997 เพื่อวางแผนและส่งเสริมการพัฒนาพื้นที่ด็อกแลนด์ส หน่วยงานนี้มีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนพื้นที่อุตสาหกรรมเก่าให้กลายเป็นย่านสำนักงาน ที่พักอาศัย โรงแรม สะพาน พื้นที่สาธารณะ และสถานที่ทางวัฒนธรรม หลังวิกฤตเศรษฐกิจ ค.ศ. 2008 กระบวนการพัฒนาชะลอตัวลงอย่างมาก แต่ตั้งแต่กลางคริสต์ทศวรรษ 2010 พื้นที่ด็อกแลนด์สกลับมาเป็นหนึ่งในพื้นที่ก่อสร้างและลงทุนสำคัญที่สุดของดับลิน การวางผังสมัยใหม่ดำเนินต่อผ่านเขตพัฒนายุทธศาสตร์ North Lotts and Grand Canal Dock หรือ SDZ ซึ่งอยู่ภายใต้สภานครดับลิน การวางผังและการพัฒนาเมือง พื้นที่ North Lotts and Grand Canal Dock SDZ เป็นแกนสำคัญของการพัฒนาด็อกแลนด์สในคริสต์ศตวรรษที่ 21 โดยครอบคลุมพื้นที่สองฝั่งแม่น้ำลิฟฟีย์และแกรนด์คาแนลด็อก มีเป้าหมายสร้างย่านเมืองหนาแน่นที่ผสมสำนักงาน ที่พักอาศัย พื้นที่ค้าปลีก โรงแรม พื้นที่สาธารณะ ทางเดินริมน้ำ และสิ่งอำนวยความสะดวกทางวัฒนธรรม การพัฒนาดังกล่าวเปลี่ยนภาพของด็อกแลนด์สจากพื้นที่หลังบ้านของเมืองให้กลายเป็นหนึ่งในหน้าตาของดับลินร่วมสมัย อาคารสูงและอาคารสำนักงานกระจกจำนวนมากเกิดขึ้นข้างโกดังเก่า ท่าเรือ และชุมชนแรงงานเดิม ทำให้ย่านนี้เป็นทั้งสัญลักษณ์ของการฟื้นฟูเมืองและหัวข้อถกเถียงด้านความเหลื่อมล้ำ ราคาที่อยู่อาศัย และการกลายเป็นพื้นที่ของบริษัทข้ามชาติมากกว่าชุมชนท้องถิ่น พื้นที่สำคัญ ศูนย์กลางการเงินระหว่างประเทศ ศูนย์กลางการเงินระหว่างประเทศ หรือ IFSC ตั้งอยู่ทางฝั่งเหนือของลิฟฟีย์ และเป็นหนึ่งในโครงการฟื้นฟูเมืองที่สำคัญที่สุดของดับลินหลังคริสต์ทศวรรษ 1980 พื้นที่นี้ดึงดูดธนาคาร บริษัทประกันภัย บริษัทบริหารสินทรัพย์ และบริการทางการเงินระหว่างประเทศจำนวนมาก และกลายเป็นส่วนหนึ่งของภาพลักษณ์ดับลินในฐานะเมืองบริการระดับโลก การขยายตัวของ IFSC ยังเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาด็อกแลนด์สยุคใหม่ เพราะทำให้พื้นที่ท่าเรือเก่ากลับมาเชื่อมกับเศรษฐกิจเมืองและตลาดอสังหาริมทรัพย์ระดับนานาชาติ นอร์ทล็อตส์และสเปนเซอร์ด็อก นอร์ทล็อตส์และสเปนเซอร์ด็อกเป็นพื้นที่ฝั่งเหนือของลิฟฟีย์ ติดกับ IFSC และศูนย์ประชุมดับลิน พื้นที่นี้พัฒนาเป็นอาคารสำนักงาน ที่อยู่อาศัย โรงแรม และพื้นที่สาธารณะริมแม่น้ำ การเปิดศูนย์ประชุมดับลินและการก่อสร้างสะพานซามูเอล เบ็คเค็ทท์ทำให้ฝั่งเหนือของด็อกแลนด์สกลายเป็นทางเข้าเชิงสัญลักษณ์ของย่านเมืองใหม่ แกรนด์คาแนลด็อกและซิลิคอนด็อกส์ แกรนด์คาแนลด็อกเป็นศูนย์กลางของด็อกแลนด์สฝั่งใต้ ตั้งอยู่รอบอ่างท่าเรือแกรนด์คาแนลด็อกและแกรนด์คาแนลสแควร์ เดิมเป็นพื้นที่ท่าเรือและอุตสาหกรรม ก่อนถูกฟื้นฟูเป็นย่านสำนักงาน ที่อยู่อาศัย โรงแรม ร้านอาหาร และวัฒนธรรมร่วมสมัย ในคริสต์ศตวรรษที่ 21 พื้นที่รอบแกรนด์คาแนลด็อก ถนนแบร์โรว์ และเซอร์จอห์นโรเจอร์สันส์คีย์มักถูกเรียกว่า “ซิลิคอนด็อกส์” (อังกฤษ: Silicon Docks) เนื่องจากมีสำนักงานของบริษัทเทคโนโลยีระหว่างประเทศหลายแห่งตั้งอยู่ในบริเวณนี้ โดยเฉพาะกูเกิลซึ่งตั้งสำนักงานสำคัญบนถนนแบร์โรว์และอาคาร Google Docks หรือ Montevetro ริงเซนด์และชุมชนขอบด็อกแลนด์ส ขอบด้านตะวันออกเฉียงใต้ของด็อกแลนด์สต่อเนื่องกับริงเซนด์และไอริชทาวน์ ซึ่งเป็นชุมชนเก่าแก่ใกล้ปากแม่น้ำลิฟฟีย์และท่าเรือดับลิน พื้นที่เหล่านี้มีประวัติแรงงานท่าเรือ ประมง อุตสาหกรรม และชุมชนเมืองเก่า แตกต่างจากภาพสำนักงานสมัยใหม่ของซิลิคอนด็อกส์ การเปลี่ยนแปลงของด็อกแลนด์สจึงสัมพันธ์กับคำถามเรื่องการรักษาชุมชนเดิมและการเข้าถึงที่อยู่อาศัยของคนท้องถิ่น เศรษฐกิจ ด็อกแลนด์สเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจสมัยใหม่ของดับลิน โดยมีทั้งบริการทางการเงิน เทคโนโลยีสารสนเทศ สื่อ ดิจิทัล การประชุม การท่องเที่ยว และบริการวิชาชีพ พื้นที่นี้พัฒนาต่อจาก IFSC และเชื่อมกับการขยายตัวของบริษัทข้ามชาติในดับลิน ใน ค.ศ. 2008 พื้นที่ด็อกแลนด์สมีบริษัทมากกว่า 599 แห่งตามข้อมูลที่อ้างในบทความต้นทาง ชื่อ “ซิลิคอนด็อกส์” สะท้อนบทบาทของบริษัทเทคโนโลยีระหว่างประเทศในพื้นที่ เช่น กูเกิล เมตา ลิงก์อิน และบริษัทดิจิทัลอื่น ๆ แม้คำนี้จะเป็นชื่อเชิงสื่อและการตลาดมากกว่าชื่อทางการ แต่ก็ถูกใช้บ่อยในการอธิบายบทบาทของดับลินในเศรษฐกิจเทคโนโลยียุโรป อย่างไรก็ดี การเติบโตของงานรายได้สูงและสำนักงานใหญ่บริษัทข้ามชาติยังทำให้เกิดข้อถกเถียงเรื่องค่าเช่า ความเหลื่อมล้ำ และความสัมพันธ์ระหว่างย่านสำนักงานใหม่กับชุมชนเมืองเดิม สถาปัตยกรรมและสถานที่สำคัญ สถาปัตยกรรมของดับลินด็อกแลนส์ผสมระหว่างซากอุตสาหกรรมท่าเรือ คลังสินค้าเก่า อาคารสำนักงานกระจก ที่พักอาศัยสมัยใหม่ สะพาน และพื้นที่สาธารณะริมน้ำ สถานที่สำคัญ ได้แก่ สะพานซามูเอล เบ็คเค็ทท์ สะพานข้ามแม่น้ำลิฟฟีย์ที่ออกแบบโดยซานเตียโก กาลาตราบา มีรูปทรงคล้ายพิณ ศูนย์ประชุมดับลิน อาคารประชุมขนาดใหญ่ริมแม่น้ำลิฟฟีย์ บอร์ดกอชเอนเนอร์จีเธียเตอร์ โรงละครและสถานที่แสดงศิลปะการแสดงในแกรนด์คาแนลสแควร์ ทรีอารีนา สถานที่จัดคอนเสิร์ตและกิจกรรมขนาดใหญ่ทางตะวันออกของด็อกแลนด์ส แกรนด์คาแนลสแควร์ พื้นที่สาธารณะริมแกรนด์คาแนลด็อก ซึ่งเป็นจุดเด่นของการฟื้นฟูพื้นที่ฝั่งใต้ IFSC กลุ่มอาคารสำนักงานและบริการทางการเงินฝั่งเหนือของลิฟฟีย์ วัฒนธรรมและพื้นที่สาธารณะ การฟื้นฟูด็อกแลนด์สไม่ได้จำกัดเฉพาะสำนักงานและที่อยู่อาศัย แต่รวมถึงพื้นที่วัฒนธรรมและพื้นที่สาธารณะด้วย บอร์ดกอชเอนเนอร์จีเธียเตอร์ทำให้แกรนด์คาแนลสแควร์เป็นหนึ่งในศูนย์กลางละครเพลง คอนเสิร์ต และการแสดงระดับนานาชาติของดับลิน ส่วนทรีอารีนาเป็นสถานที่จัดคอนเสิร์ตใหญ่ของเมือง ทางเดินริมน้ำ สะพานสมัยใหม่ และลานสาธารณะเปิดพื้นที่ให้ผู้คนเดินเท้า ปั่นจักรยาน และใช้ชีวิตริมแม่น้ำมากกว่ายุคที่ด็อกแลนด์สเป็นพื้นที่อุตสาหกรรมปิด อย่างไรก็ดี นักวิจารณ์บางส่วนเห็นว่าพื้นที่สาธารณะใหม่ในด็อกแลนด์สยังสัมพันธ์กับพื้นที่เอกชนและอาคารพาณิชย์อย่างใกล้ชิด จึงก่อคำถามว่าใครเป็นเจ้าของและใครได้ประโยชน์จากการฟื้นฟูเมือง การคมนาคม ด็อกแลนด์สมีความสำคัญด้านคมนาคมเพราะตั้งอยู่ระหว่างใจกลางดับลิน ท่าเรือดับลิน และพื้นที่สำนักงานสมัยใหม่ เส้นทางหลักตามแนวแม่น้ำลิฟฟีย์เชื่อมพื้นที่นี้กับใจกลางเมือง ขณะที่สะพานซามูเอล เบ็คเค็ทท์และสะพานอื่น ๆ ช่วยเชื่อมฝั่งเหนือและฝั่งใต้ของย่าน ในคริสต์ศตวรรษที่ 21 โครงสร้างพื้นฐานใหม่ในพื้นที่รวมถึงส่วนต่อขยายของลูอัสไปยังด็อกแลนด์ส และระบบคมนาคมสาธารณะในดับลินที่เชื่อมพื้นที่ด็อกแลนด์สกับใจกลางเมือง สถานีรถไฟและบริการ DART/รถไฟชานเมืองใกล้เคียง เช่น พื้นที่คอนโนลลี ด็อกแลนด์ส และแกรนด์คาแนลด็อก ทำให้ย่านนี้เข้าถึงได้จากทั้งฝั่งเหนือและฝั่งใต้ของเมือง สังคมและข้อถกเถียง ดับลินด็อกแลนส์เป็นตัวอย่างสำคัญของการฟื้นฟูเมืองแบบหลังอุตสาหกรรม แต่ก็เป็นพื้นที่ที่ถูกวิจารณ์มากในด้านผลกระทบทางสังคม การก่อสร้างสำนักงานและที่พักอาศัยราคาแพงจำนวนมากทำให้พื้นที่นี้ดึงดูดแรงงานรายได้สูงและบริษัทข้ามชาติ ขณะเดียวกันก็เพิ่มแรงกดดันต่อค่าเช่า ราคาที่ดิน และชุมชนแรงงานเก่าในนอร์ทวอลล์ ริงเซนด์ และพื้นที่ใกล้เคียง คำถามสำคัญของด็อกแลนด์สคือการสร้างสมดุลระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจ การรักษามรดกท่าเรือ การเข้าถึงพื้นที่สาธารณะ และการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น การฟื้นฟูที่ประสบความสำเร็จในเชิงภาพลักษณ์และการลงทุนจึงไม่จำเป็นต้องหมายความว่าแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำของเมืองได้ทั้งหมด ดูเพิ่ม ดับลิน แกรนด์คาแนลด็อก ซิลิคอนด็อกส์ ศูนย์กลางการเงินระหว่างประเทศ ดับลิน ท่าเรือดับลิน สะพานซามูเอล เบ็คเค็ทท์ ศูนย์ประชุมดับลิน บอร์ดกอชเอนเนอร์จีเธียเตอร์ ทรีอารีนา แม่น้ำลิฟฟีย์ อ้างอิง บรรณานุกรมเพิ่มเติม Bunbury, Turtle (2009). Dublin Docklands: An Urban Voyage. Dublin: Montague Publications Group. ISBN 9780955815515. Newenham, Pamela (2015). Silicon Docks: The Rise of Dublin as a Global Tech Hub. Dublin: Liberties Press. ISBN 9781910742006. แหล่งข้อมูลอื่น วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Dublin Docklands North Lotts and Grand Canal Dock Strategic Development Zone — สภานครดับลิน Grand Canal Docks — National Inventory of Architectural Heritage