คาบสมุทรดิงเกิล

คาบสมุทรดิงเกิล (Dingle Peninsula; ไอริช: Corca Dhuibhne อ่านว่า “คอร์คา ฆวีเนอ”) เป็นคาบสมุทรในเทศมณฑลเคร์รี ประเทศไอร์แลนด์ และเป็นคาบสมุทรใหญ่ทางเหนือสุดของเทศมณฑลเคร์รี คาบสมุทรนี้ยื่นออกสู่มหาสมุทรแอตแลนติก และสิ้นสุดทางตะวันตกที่ดันมอร์เฮด จุดตะวันตกสุดของแผ่นดินใหญ่ไอร์แลนด์ ทางใต้ของคาบสมุทรถูกแยกจากคาบสมุทรไอเวอราคด้วยอ่าวดิงเกิล คาบสมุทรดิงเกิลมีพื้นที่ประมาณ 583 km2 (225 sq mi) และมีภูมิประเทศหลากหลาย ทั้งแนวภูเขาหินทราย ชายฝั่งแอตแลนติก หน้าผา หาดทราย ทุ่งหญ้า และแหล่งโบราณคดีจำนวนมาก จุดสูงสุดคือเมานต์แบรนดัน สูง 952 m (3,123 ft) ซึ่งเป็นภูเขาสูงที่สุดของไอร์แลนด์นอกเทือกเขาแมกกิลลีคัดดีส์รีกส์ พื้นที่ตะวันตกของคาบสมุทรเป็นเกลทัคท์ หรือเขตที่ใช้ภาษาไอริช เรียกในภาษาไอริชว่า Corca Dhuibhne (อ่านว่า “คอร์คา ฆวีเนอ”) ชุมชนนี้มีบทบาทสำคัญต่อวรรณกรรมภาษาไอริชสมัยใหม่ นิทานพื้นบ้าน ดนตรีพื้นเมือง และประเพณีของชุมชนชายฝั่งเคร์รีตะวันตก ชื่อ คาบสมุทรดิงเกิลได้ชื่อภาษาอังกฤษจากเมืองดิงเกิลซึ่งเป็นศูนย์กลางสำคัญบนชายฝั่งใต้ของคาบสมุทร ชื่อภาษาไอริช “คอร์คา ฆวีเนอ” (Corca Dhuibhne) ใช้เรียกคาบสมุทรนี้อย่างแพร่หลาย แม้ในการสนทนาภาษาอังกฤษ โดยมีรูปอังกฤษโบราณว่า Corkaguiny หรือ Corcaguiny ซึ่งใช้เป็นชื่อตำบล (บารอนี) ที่เกี่ยวข้อง คำว่า Corca Dhuibhne หมายถึง “เมล็ดพันธุ์” หรือ “เผ่าพันธุ์ของดูฟเนอ” โดย "ดุฟเนอ" Duibhne เป็นชื่อที่เกี่ยวข้องกับเทพีหรือบุคคลในปรัมปราวิทยาไอริช และยังสัมพันธ์กับชื่อกลุ่มตระกูลในยุคไอร์แลนด์เกลิก ชื่อนี้เชื่อมกับทัวธ์ (túath; แปลว่า “อาณาเขตของกลุ่มคนของไอร์แลนด์โบราณ”) ของ คอร์โค ฆวีเนอ ซึ่งครอบครองพื้นที่คาบสมุทรและดินแดนบางส่วนทางใต้และตะวันออกของเทศมณฑลเคร์รีในยุคกลาง ในบทความภาษาไทยนี้ใช้ “คาบสมุทรดิงเกิล” เป็นชื่อหลักตามที่รู้จักทั่วไป และใช้ “คอร์คา ฆวีเนอ” เมื่อกล่าวถึงชื่อไอริชหรือพื้นที่เกลทัคท์ของคาบสมุทร ภูมิศาสตร์ คาบสมุทรดิงเกิลตั้งอยู่ทางตะวันตกของเทศมณฑลเคร์รี ทางเหนือของอ่าวดิงเกิล และทางใต้ของอ่าวทราลีกับพื้นที่ชายฝั่งนอร์ทเคร์รี พื้นที่นี้เป็นคาบสมุทรหลักที่อยู่เหนือคาบสมุทรไอเวอราค และหันหน้าออกสู่มหาสมุทรแอตแลนติก ทางตะวันตกสุดของคาบสมุทรคือดันมอร์เฮด ซึ่งเป็นจุดตะวันตกสุดของแผ่นดินใหญ่ไอร์แลนด์ ภูมิประเทศของคาบสมุทรเกิดจากแนวหินทรายที่ก่อเป็นเทือกเขาสลีฟมิชบริเวณคอคาบสมุทรทางตะวันออก และกลุ่มภูเขาทางตะวันตก เช่น กลุ่มภูเขาแบรนดันและภูเขาตอนกลางของคาบสมุทร เมานต์แบรนดันเป็นยอดสูงสุดของคาบสมุทรและเป็นยอดเขาสำคัญของไอร์แลนด์ตะวันตกเฉียงใต้ คอนเนอร์พาส (Conor Pass) เป็นช่องเขาสำคัญที่เชื่อมเมืองดิงเกิลทางตะวันตกเฉียงใต้กับอ่าวแบรนดันและคาสเซิลเกรกอรีทางตะวันออกเฉียงเหนือ เส้นทางนี้เป็นถนนภูเขาแคบและคดเคี้ยว ผ่านหน้าผาสูงและทะเลสาบวงแหวนธารน้ำแข็ง ทำให้เป็นจุดชมภูมิทัศน์สำคัญของคาบสมุทร นอกชายฝั่งตะวันตกของคาบสมุทรมีหมู่เกาะบลาสเก็ต มีชื่อเสียงจากมรดกวรรณกรรมและภาษาของชาวเกาะเดิม หมู่เกาะนี้ไม่มีผู้ตั้งถิ่นฐานถาวรตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1950 หลังการอพยพชาวเกาะไปยังแผ่นดินใหญ่ เมืองและชุมชน เมืองและหมู่บ้านสำคัญของคาบสมุทรดิงเกิล ได้แก่ ดิงเกิล, คาสเซิลเกรกอรี, ดันควิน, บัลลีเฟอร์ริเทอร์, แบรนดัน, แอนาสคอล, ลิสโพล และอินช์ ชุมชนเหล่านี้สัมพันธ์กับการประมง การเกษตรชายฝั่ง การค้าท้องถิ่น การท่องเที่ยว ภาษาไอริช และเส้นทางแอตแลนติก ดิงเกิล เป็นเมืองท่าหลักของคาบสมุทรและเป็นศูนย์กลางด้านบริการ การท่องเที่ยว และวัฒนธรรมท้องถิ่น ส่วน ดันควิน ตั้งอยู่ทางตะวันตกใกล้สลีเฮดและหมู่เกาะบลาสเก็ต จึงมีบทบาทสำคัญในฐานะชุมชนชายขอบแอตแลนติกและประตูสู่เรื่องราวของชาวบลาสเก็ต บัลลีเฟอร์ริเทอร์ เป็นหมู่บ้านสำคัญในพื้นที่เกลทัคท์ทางตะวันตกของคาบสมุทร เป็นที่ตั้งของ พิพิธภัณฑ์คอร์คา ฆวีเนอ (Músaem Chorca Dhuibhne) ซึ่งจัดแสดงโบราณคดี ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมของคาบสมุทร ภาษา วัฒนธรรม และวรรณกรรม พื้นที่ตะวันตกของคาบสมุทรดิงเกิลเป็นส่วนหนึ่งของเกลทัคท์ ซึ่งภาษาไอริชยังมีบทบาททางวัฒนธรรมและชุมชน พื้นที่นี้มีความสำคัญต่อวรรณกรรมภาษาไอริชสมัยใหม่ เพราะผลิตและหล่อหลอมกวี นักเล่าเรื่อง นักเขียน และนักดนตรีจำนวนมาก เช่น เพียรัส เฟอร์ริเทอร์ (Piaras Feiritéar), มาเรอ วัก อัน ที (Máire Mhac an tSaoi), ปอริก โอ ซีอ็อคฟรอ (Pádraig Ó Siochfhradha), เคต เฟอร์ริเทอร์ (Cáit Feiritéar) และเพ็ก เซเยอร์ส หมู่บ้านดูน คีน (Dún Chaoin) ทางตะวันตกสุดของคาบสมุทรมักถูกกล่าวอย่างขบขันว่าเป็น “ตำบลถัดไปสู่อเมริกา” เนื่องจากตั้งอยู่ริมมหาสมุทรแอตแลนติกและหันหน้าออกสู่ทิศตะวันตก พื้นที่นี้เชื่อมโยงกับหมู่เกาะบลาสเก็ตซึ่งเป็นแหล่งสำคัญของวรรณกรรมอัตชีวประวัติและบันทึกชีวิตชุมชนภาษาไอริช เช่น งานของโทมัส โอ ครีฟฮิน, มอริส โอ ซูลลิวาน และเพ็ก เซเยอร์ส วรรณกรรมเกลทัคท์ของคอร์คา ฆวีเนอยังถูกนำมาล้อเลียนอย่างมีนัยสำคัญในนวนิยายเสียดสี อัน เบล บ็อคต์ (An Béal Bocht; แปลว่า “ปากจน”) ของแฟลนน์ โอไบรอัน เรื่องตั้งอยู่ในเกลทัคท์สมมติชื่อ คอร์คา ฆอร์คา (Corca Dhorcha; “คอร์คาอันมืดมน”) ซึ่งเป็นการล้อรูปชื่อ คอร์คา ฆวีเนอ (Corca Dhuibhne) และขนบงานเขียนเกลทัคท์หลังสงครามประกาศอิสรภาพไอร์แลนด์ ในดนตรีสมัยใหม่ มูเอรัน นิก อาวลิฟ (Muireann Nic Amhlaoibh) นักร้องฌานโนสและนักดนตรีพื้นเมืองไอริช เติบโตที่ดันควินและได้ร้องเพลงภาษาไอริชจากคอร์คา ฆวีเนอ รวมถึงเพลงจากเกรตบลาสเก็ต โบราณคดี คาบสมุทรดิงเกิลมีแหล่งโบราณคดีจำนวนมากตั้งแต่ก่อนประวัติศาสตร์ถึงยุคกลางตอนต้น พื้นที่สำคัญได้แก่ กลันฟาฮาน ซึ่งมีซากกระท่อมหินแห้ง (clochán), คาเฮอร์ดอร์แกนนอร์ท ซึ่งมีอาคารหินยุคกลาง, บัลลีวีฮีน ซึ่งมีป้อมหินและแหล่งศาสนา, คิลมาลเคดาร์ซึ่งมีชุมชนสงฆ์และหินอักษรออกัม, เฟอร์ริเทอร์สโคฟทางปลายตะวันตกของคาบสมุทร และกัลลารัสออราทอรีใกล้หมู่บ้านบาเลอ อัน แอร์แทรี (Baile an Fheirtéaraigh) ในพื้นที่อาร์ด นา คัห์เนอ (Ard na Caithne) พิพิธภัณฑ์พิพิธภัณฑ์คอร์คา ฆวีเนอ ในบัลลีเฟอร์ริเทอร์จัดแสดงข้อมูลเกี่ยวกับโบราณคดีและประวัติศาสตร์ของคาบสมุทร รวมถึงหินออกัม วัตถุจากการขุดค้นแหล่งสงฆ์รีอัสก์ และวัตถุที่ยืมจากพิพิธภัณฑ์แห่งชาติไอร์แลนด์ ในเดือนเมษายน ค.ศ. 2021 นักโบราณคดีจาากพิพิธภัณฑ์แห่งชาติไอร์แลนด์ประกาศการค้นพบสุสานยุคสำริดที่ยังไม่ถูกรบกวนบนคาบสมุทรดิงเกิล ภายในพบซากโครงกระดูก เศษกระดูกมนุษย์ และแผ่นหินครึ่งวงกลมขนาดใหญ่ในทางเดินใต้ดิน นักโบราณคดีเสนอว่าแหล่งนี้อาจเป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมที่มีองค์ประกอบเกี่ยวกับการฝังศพ และอาจเป็นสุสานห้องหินจากยุคก่อนประวัติศาสตร์ สถานที่สำคัญ สถานที่สำคัญบนคาบสมุทรดิงเกิล ได้แก่ ดันมอร์เฮด, สลีเฮด, คอนเนอร์พาส, เมานต์แบรนดัน, กัลลารัสออราทอรี, ปราสาทมินาร์ด, หอคอยอีสก์, คิลมาลเคดาร์, กัลลอนมอร์ และปราสาทราฮินเนน พื้นที่เหล่านี้รวมทั้งภูมิประเทศชายฝั่ง โบราณคดี เส้นทางเดินเขา และสถาปัตยกรรมประวัติศาสตร์ของคาบสมุทร คาบสมุทรยังเป็นที่รู้จักจากซากเรือรังกา (Ranga) เรือสินค้าสเปนที่อับปางบนชายฝั่งใน ค.ศ. 1982 นอกจากนี้ บริเวณสลีฟกลาสใกล้หมู่บ้านแบรนดันยังเป็นพื้นที่เกิดอุบัติเหตุเครื่องบินโดยสารเสียชีวิตครั้งแรกของไอร์แลนด์ เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม ค.ศ. 1943 เครื่องบิน BOAC Short S.25 Sunderland III ชนภูเขาขณะลดระดับเข้าเมืองฟอยน์สท่ามกลางหมอก ทำให้มีผู้เสียชีวิต 10 คนจาก 25 คนบนเครื่อง ในภาพยนตร์และดนตรี ภาพยนตร์ไรอันส์ ดอเทอร์ (Ryan's Daughter) ค.ศ. 1970 ของเดวิด ลีน มีฉากอยู่ในหมู่บ้านบนคาบสมุทรดิงเกิลหลังการกบฏอีสเตอร์ ค.ศ. 1916 และถ่ายทำบางส่วนในพื้นที่ใกล้ดันควิน หาดคูมีนูล สลีเฮด และอินช์สแตรนด์ ภาพยนตร์ฟาร์แอนด์อเวย์ (Far and Away) ค.ศ. 1992 ของรอน ฮาวเวิร์ดก็ถ่ายทำบางส่วนบนคาบสมุทร ภาพยนตร์ลีปเยียร์ (Leap Year) มีฉากบางส่วนในเรื่องตั้งอยู่บนคาบสมุทรดิงเกิล แม้ไม่ได้ถ่ายทำจริงในพื้นที่ นอกจากนี้ พื้นที่หลายแห่งบนคาบสมุทร เช่น ดันมอร์เฮดและสลีเฮด ถูกใช้ในการถ่ายทำสตาร์วอร์ส:ปัจฉิมบทแห่งเจได โดยมีการสร้างฉากจำลองกระท่อมหินของสเกลลิกไมเคิลในพื้นที่ถ่ายทำ ในดนตรี เมืองดิงเกิลถูกกล่าวถึงในเพลง “Song for Ireland” ของฟิล คอลคลัฟและจูน คอลคลัฟ แกลอรี ดูเพิ่ม คาบสมุทรแบรา คาบสมุทรไอเวอราค เมานต์แบรนดัน หมู่เกาะบลาสเก็ต กัลลารัสออราทอรี ภาษาไอริชมันสเตอร์ เกลทัคท์ ไวลด์แอตแลนติกเวย์ อ้างอิง แหล่งข้อมูลอื่น วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ คาบสมุทรดิงเกิล คู่มือการท่องเที่ยว คาบสมุทรดิงเกิล จากวิกิท่องเที่ยว (ในภาษาอังกฤษ) Dingle Peninsula Tourism Músaem Chorca Dhuibhne แม่แบบ:Gaeltacht