นครและเทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ด

เทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ด (อังกฤษ: County Waterford; ไอริช: Contae Phort Láirge) เป็นเทศมณฑลในประเทศไอร์แลนด์ ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศในจังหวัดมันสเตอร์ และอยู่ในภูมิภาคใต้ มีศูนย์กลางการบริหารหลักที่วอเทอร์เฟิร์ดและดันการ์วัน และมีประชากร 127,363 คนในการสำรวจสำมะโนประชากร ค.ศ. 2022 วอเทอร์เฟิร์ดมีอาณาเขตติดกับเทศมณฑลคอร์กทางทิศตะวันตก เทศมณฑลทิปเพอแรรีทางทิศเหนือ เทศมณฑลคิลเคนนีทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และเทศมณฑลเวกซ์เฟิร์ดทางทิศตะวันออก โดยมีแม่น้ำซูร์ แม่น้ำแบร์โรว์ และแม่น้ำนอร์เป็นองค์ประกอบภูมิศาสตร์สำคัญบริเวณวอเทอร์เฟิร์ดฮาร์เบอร์ ส่วนด้านใต้หันออกสู่ทะเลเซลติกและมหาสมุทรแอตแลนติก เทศมณฑลมีภูมิประเทศหลากหลาย ตั้งแต่เมืองท่าประวัติศาสตร์ ชายฝั่งคอปเปอร์โคสต์ เทือกเขาคอมเมอราห์ เทือกเขาน็อกมีลดาวน์ ไปจนถึงลุ่มแม่น้ำแบล็กวอเทอร์และเมืองประวัติศาสตร์ลิสมอร์ ชื่อภาษาไอริช Port Láirge ได้รับการรับรองในฐานข้อมูลชื่อสถานที่ของไอร์แลนด์ หรือ Logainm โดยเป็นชื่อทางการของวอเทอร์เฟิร์ดทั้งในบริบทเมืองและเทศมณฑล ศัพท์และอาณาเขต คำว่า เทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ด ในบทความนี้หมายถึงเทศมณฑลทางภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์ของวอเทอร์เฟิร์ด ซึ่งรวมทั้งเมืองวอเทอร์เฟิร์ดและพื้นที่เทศมณฑลโดยรอบ ในทางการปกครองท้องถิ่นสมัยใหม่ พื้นที่นี้อยู่ภายใต้สภานครและเทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ด ซึ่งเป็นหน่วยงานรวมที่เกิดจากการรวมสภานครวอเทอร์เฟิร์ดกับสภาเทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ดเดิมภายใต้การปฏิรูปการปกครองท้องถิ่น ค.ศ. 2014 เมืองวอเทอร์เฟิร์ดเป็นศูนย์กลางเมือง ท่าเรือ การค้า การศึกษา และบริการหลักของเทศมณฑล ส่วนดันการ์วันเป็นเมืองชายฝั่งและศูนย์กลางสำคัญทางตะวันตกของเทศมณฑล Britannica ระบุว่าดันการ์วันเป็นเมืองตลาด เมืองท่า และศูนย์กลางการบริหารของเทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ด ตั้งอยู่ที่อ่าวดันการ์วันบริเวณปากแม่น้ำคอลลิแกน ภูมิศาสตร์ เทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ดมีพื้นที่ประมาณ 1,857 ตารางกิโลเมตร ภูมิประเทศประกอบด้วยแนวชายฝั่งทางใต้ เมืองท่าและปากแม่น้ำทางตะวันออก ที่ราบเกษตรกรรมตอนกลาง พื้นที่สูงของเทือกเขาคอมเมอราห์และน็อกมีลดาวน์ และลุ่มแม่น้ำแบล็กวอเทอร์ทางตะวันตก พื้นที่ชายฝั่งประกอบด้วยอ่าว ชายหาด หน้าผา และชุมชนประมง–ท่องเที่ยว เช่น ทรามอร์ ดันมอร์อีสต์ อาร์ดมอร์ และดันการ์วัน จุดสูงสุดของเทศมณฑลคือน็อกมีลดาวน์ สูงประมาณ 794 เมตร อยู่บนแนวพรมแดนวอเทอร์เฟิร์ด–ทิปเพอแรรีในเทือกเขาน็อกมีลดาวน์ พื้นที่ภูเขานี้ร่วมกับเทือกเขาคอมเมอราห์เป็นโครงสร้างภูมิประเทศสำคัญของวอเทอร์เฟิร์ดตอนเหนือและตะวันตกเฉียงเหนือ มีทะเลสาบภูเขา หุบเขาน้ำแข็ง และเส้นทางเดินเขาหลายแห่ง คอปเปอร์โคสต์เป็นภูมิทัศน์ชายฝั่งสำคัญของวอเทอร์เฟิร์ดตอนกลางระหว่างทรามอร์กับดันการ์วัน พื้นที่นี้ได้รับการยอมรับเป็น UNESCO Global Geopark โดยมีภูมิประเทศหน้าผา อ่าวเล็ก ชายหาด และร่องรอยประวัติศาสตร์เหมืองทองแดงที่สะท้อนพัฒนาการทางธรณีวิทยาและเศรษฐกิจของพื้นที่ชายฝั่งวอเทอร์เฟิร์ด แหล่งธรรมชาติสำคัญของเทศมณฑล ได้แก่ เทือกเขาคอมเมอราห์ คูมชินกอว์น เทือกเขาน็อกมีลดาวน์ คอปเปอร์โคสต์ วอเทอร์เฟิร์ดฮาร์เบอร์ อ่าวดันการ์วัน อาร์ดมอร์เฮด ดันมอร์อีสต์ และลุ่มแม่น้ำแบล็กวอเทอร์ พื้นที่เหล่านี้ทำให้วอเทอร์เฟิร์ดมีทั้งภูมิทัศน์ชายฝั่ง ภูเขา เมืองท่า และเขตเกษตรกรรมในพื้นที่ขนาดไม่ใหญ่มาก เมืองและการตั้งถิ่นฐาน เมืองหลักของเทศมณฑลคือวอเทอร์เฟิร์ด ตั้งอยู่บนฝั่งใต้ของแม่น้ำซูร์ ใกล้จุดบรรจบของระบบแม่น้ำซูร์–แบร์โรว์–นอร์และหัววอเทอร์เฟิร์ดฮาร์เบอร์ Britannica ระบุว่าเมืองวอเทอร์เฟิร์ดเป็นเมืองเก่าแก่ที่สุดของไอร์แลนด์ และตั้งอยู่บนฝั่งใต้ของแม่น้ำซูร์ ห่างจากจุดบรรจบกับแม่น้ำแบร์โรว์ประมาณ 6 กิโลเมตร เมืองและชุมชนสำคัญอื่น ๆ ได้แก่ ดันการ์วัน, ทรามอร์, ลิสมอร์, พอร์ตลอว์, แคปโปควิน, อาร์ดมอร์, ดันมอร์อีสต์, คิลแมกทอมัส, สตราดบัลลี, บันมาฮอน, แอนน์สทาวน์ และทัลโลว์ เมืองเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางบริการ ท่องเที่ยว ประมง เกษตรกรรม และมรดกทางประวัติศาสตร์ของพื้นที่ต่าง ๆ สภานครและเทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ดแบ่งพื้นที่ออกเป็นเขตหลัก ได้แก่ เขตมหานครวอเทอร์เฟิร์ด เขตคอมเมอราห์ และเขตดันการ์วัน–ลิสมอร์ โดยสภาเต็มมีสมาชิก 32 คนที่มาจากเขตเหล่านี้ โครงสร้างดังกล่าวสะท้อนลักษณะของเทศมณฑลที่มีทั้งเมืองใหญ่ริมแม่น้ำ พื้นที่ชายฝั่งและภูเขา และเมืองประวัติศาสตร์ทางตะวันตก ประวัติศาสตร์ พื้นที่วอเทอร์เฟิร์ดมีประวัติศาสตร์สำคัญตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ยุคคริสต์ศาสนาตอนต้น ยุคไวกิง และยุคนอร์มัน เมืองวอเทอร์เฟิร์ดพัฒนาขึ้นเป็นฐานที่มั่นไวกิงบนแม่น้ำซูร์ และต่อมากลายเป็นหนึ่งในเมืองท่าหลักของไอร์แลนด์ตะวันออกเฉียงใต้ Britannica ระบุว่าเมืองนี้เป็นเมืองเก่าแก่ที่สุดของไอร์แลนด์ และมีบทบาทสำคัญด้านการค้าและการเดินเรือมาหลายศตวรรษ เรจินัลด์สทาวเวอร์ริมท่าเรือเมืองวอเทอร์เฟิร์ดเป็นหนึ่งในอนุสรณ์สถานสำคัญของเมือง Heritage Ireland ระบุว่าอาคารนี้ตั้งอยู่ในย่าน Viking Triangle และเป็นหอคอยพลเรือนที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของไอร์แลนด์ ปัจจุบันใช้เป็นพิพิธภัณฑ์ภายใต้ พิพิทธภัณฑ์สถานแห่งชาติไอร์แลนด์ ใน ค.ศ. 1170 วอเทอร์เฟิร์ดถูกยึดโดยกองกำลังแองโกล-นอร์มัน และใน ค.ศ. 1171 พระเจ้าเฮนรีที่ 2 แห่งอังกฤษเสด็จขึ้นฝั่งที่วอเทอร์เฟิร์ดในช่วงการขยายอำนาจของนอร์มันในไอร์แลนด์ เมืองวอเทอร์เฟิร์ดจึงกลายเป็นหนึ่งในศูนย์กลางของอำนาจแองโกล-นอร์มันและการค้าเมืองท่าในยุคกลาง พื้นที่ตะวันตกของเทศมณฑลมีศูนย์กลางประวัติศาสตร์สำคัญที่ลิสมอร์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับอารามยุคต้น ปราสาท และลุ่มแม่น้ำแบล็กวอเทอร์ Britannica ระบุว่าปราสาทลิสมอร์สร้างขึ้นโดยเจ้าชายจอห์นใน ค.ศ. 1185 และต่อมาเกี่ยวข้องกับเซอร์วอลเตอร์ ราลี ริชาร์ด บอยล์ และโรเบิร์ต บอยล์ นักวิทยาศาสตร์ผู้มีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์เคมีสมัยใหม่ ในคริสต์ศตวรรษที่ 18 และ 19 วอเทอร์เฟิร์ดมีชื่อเสียงจากการค้า เมืองท่า เกษตรกรรม และอุตสาหกรรมแก้ว โดยเฉพาะ Waterford Crystal ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ทางอุตสาหกรรมและวัฒนธรรมของเมือง ในช่วงทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ในไอร์แลนด์และคริสต์ศตวรรษต่อมา เมืองท่าและพื้นที่ชนบทของวอเทอร์เฟิร์ดได้รับผลจากการอพยพ การเปลี่ยนแปลงการถือครองที่ดิน และการเปลี่ยนแปลงเศรษฐกิจเช่นเดียวกับหลายพื้นที่ของไอร์แลนด์ การปกครอง วอเทอร์เฟิร์ดอยู่ภายใต้การบริหารของสภานครและเทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ด ซึ่งเป็นหน่วยงานท้องถิ่นรวม รับผิดชอบบริการด้านต่าง ๆ เช่น การวางแผนท้องถิ่น ถนน ที่อยู่อาศัย สิ่งแวดล้อม ห้องสมุด ศิลปวัฒนธรรม มรดก การพัฒนาเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว และบริการชุมชน สภาระบุว่าตนเป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบการบริหารท้องถิ่นของนครและเทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ด ในระดับรัฐสภา วอเทอร์เฟิร์ดอยู่ในเขตเลือกตั้งดาลวอเทอร์เฟิร์ด ส่วนในรัฐสภายุโรปอยู่ในเขตเลือกตั้งเซาท์ แผนที่เขตเลือกตั้งดาล ค.ศ. 2024 ของรัฐบาลไอร์แลนด์ใช้เป็นกรอบแบ่งเขตเลือกตั้งสมัยปัจจุบัน แผนพัฒนานครและเทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ด ค.ศ. 2022–2028 เป็นกรอบหลักด้านการวางแผนและการพัฒนาเชิงพื้นที่ของพื้นที่ทั้งหมด Waterford City and County Council ระบุว่าแผนดังกล่าวกำหนดยุทธศาสตร์สำหรับการวางแผนและพัฒนาเมืองและเทศมณฑลอย่างยั่งยืนในช่วง ค.ศ. 2022–2028 เศรษฐกิจและคมนาคม เศรษฐกิจของวอเทอร์เฟิร์ดเกี่ยวข้องกับการบริการ การค้าปลีก การศึกษา สุขภาพ การท่องเที่ยว เมืองท่า อุตสาหกรรมอาหาร เกษตรกรรม เทคโนโลยี การผลิต และมรดกอุตสาหกรรมแก้ว เมืองวอเทอร์เฟิร์ดเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจหลักของภาคตะวันออกเฉียงใต้ ส่วนดันการ์วัน ลิสมอร์ ทรามอร์ พอร์ตลอว์ และเมืองชายฝั่งอื่น ๆ มีบทบาทด้านการท่องเที่ยว บริการท้องถิ่น และการเกษตร วอเทอร์เฟิร์ดมีความสำคัญด้านการค้าและเมืองท่ามาตั้งแต่ยุคกลาง Britannica ระบุว่าเมืองวอเทอร์เฟิร์ดตั้งอยู่ที่หัววอเทอร์เฟิร์ดฮาร์เบอร์ ซึ่งเกิดจากชะวากทะเลของแม่น้ำซูร์และชะวากทะเลร่วมของแม่น้ำนอร์กับแม่น้ำแบร์โรว์ ทำให้เป็นอ่าวที่คดเคี้ยวและได้รับการกำบังอย่างดี การท่องเที่ยวของเทศมณฑลเน้นเมืองไวกิง วอเทอร์เฟิร์ดกรีนเวย์ คอปเปอร์โคสต์ เทือกเขาคอมเมอราห์ ดันการ์วัน ลิสมอร์ ทรามอร์ อาร์ดมอร์ และชายฝั่งทะเลเซลติก วอเทอร์เฟิร์ดกรีนเวย์เป็นเส้นทางเดินและจักรยานออฟโรดยาว 46 กิโลเมตร เชื่อมเมืองวอเทอร์เฟิร์ดกับดันการ์วันตามแนวทางรถไฟเก่า และเปิดอย่างเป็นทางการใน ค.ศ. 2017 โครงข่ายถนนสำคัญ ได้แก่ N25 ซึ่งเชื่อมคอร์ก ดันการ์วัน วอเทอร์เฟิร์ด และเวกซ์เฟิร์ด, N24 ที่เชื่อมวอเทอร์เฟิร์ดกับคลอนเมล ทิปเพอแรรีทาวน์ และลิเมอริก, N72 ที่เชื่อมดันการ์วัน ลิสมอร์ และคิลลาร์นีย์ และ N29 ที่เชื่อมเมืองวอเทอร์เฟิร์ดกับท่าเรือเบลวิว ทางรถไฟเชื่อมเมืองวอเทอร์เฟิร์ดกับดับลินผ่านคิลเคนนีและคาร์โลว์ ส่วนท่าเรือวอเทอร์เฟิร์ดมีบทบาทด้านการค้าและโลจิสติกส์ของภาคตะวันออกเฉียงใต้ วัฒนธรรมและสถานที่สำคัญ วอเทอร์เฟิร์ดมีอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมจากมรดกไวกิง เมืองท่ายุคกลาง ประวัติศาสตร์แองโกล-นอร์มัน อุตสาหกรรมแก้ว ชายฝั่งคอปเปอร์โคสต์ และภูมิทัศน์ภูเขา–แม่น้ำของเดอะเดซีส์ ชื่อเล่น “The Déise” มาจากดินแดนประวัติศาสตร์ของกลุ่ม Déisi ซึ่งเกี่ยวข้องกับพื้นที่วอเทอร์เฟิร์ดและมุนสเตอร์ตะวันออกเฉียงใต้ สถานที่สำคัญของเทศมณฑล ได้แก่ เมืองวอเทอร์เฟิร์ด Viking Triangle, เรจินัลด์สทาวเวอร์, Waterford Crystal, ดันการ์วัน, ลิสมอร์, ปราสาทลิสมอร์, อาร์ดมอร์, ทรามอร์, ดันมอร์อีสต์, คอปเปอร์โคสต์, คิลแมกทอมัส, คูมชินกอว์น, เทือกเขาคอมเมอราห์, เทือกเขาน็อกมีลดาวน์ และวอเทอร์เฟิร์ดกรีนเวย์ สถานที่เหล่านี้สะท้อนบทบาทของวอเทอร์เฟิร์ดในฐานะเทศมณฑลที่ผสานเมืองเก่าแก่ที่สุดของไอร์แลนด์ ชายฝั่งธรณีวิทยาระดับยูเนสโก เมืองท่า และภูมิทัศน์ภูเขาไว้ด้วยกัน กีฬาเป็นส่วนสำคัญของอัตลักษณ์ท้องถิ่น โดยเฉพาะเฮอร์ลิง ซึ่งทีมวอเทอร์เฟิร์ดของสมาคมกีฬาเกลิกมีบทบาทเด่นในมุนสเตอร์ นอกจากนี้ เทศมณฑลยังมีวัฒนธรรมกีฬาเรือใบ วิ่ง ปั่นจักรยาน กอล์ฟ ฟุตบอล รักบี้ และกิจกรรมกลางแจ้งจากชายฝั่ง กรีนเวย์ และพื้นที่ภูเขา ดูเพิ่ม มันสเตอร์ วอเทอร์เฟิร์ด ดันการ์วัน ลิสมอร์ ทรามอร์ แม่น้ำซูร์ แม่น้ำแบร์โรว์ แม่น้ำนอร์ คอปเปอร์โคสต์ วอเทอร์เฟิร์ดกรีนเวย์ เทศมณฑลของประเทศไอร์แลนด์ เทศมณฑลของไอร์แลนด์ อ้างอิง แหล่งข้อมูลอื่น วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ County Waterford เว็บไซต์สภานครและเทศมณฑลวอเทอร์เฟิร์ด Port Láirge / Waterford ที่ Logainm Census 2022 Waterford ที่ Central Statistics Office Waterford City & County Development Plan 2022–2028 Copper Coast UNESCO Global Geopark ที่ UNESCO Copper Coast UNESCO Global Geopark Reginald's Tower ที่ Heritage Ireland Waterford Greenway ที่ Waterford City and County Council