Kilmainham Gaol

Kilmainham Gaol edo Kilmainham Presondegia (irlanderaz: Príosún Chill Mhaighneann) Dublingo Inchicore auzoan kokatutako espetxe bat zen, izen berdineko Kilmainham auzunean. Gaur egun irlandar errepublikanismoa eta Pazko matxinadaren museoa da. Historia Gartzela 1796an eraiki zuten New Gaol izendapenean, berarengandik ehunen bat kilometrotara zegoen gartzela zaharra ordezkatzen baitzuen. Kilmainham Gaolek paper garrantzitsua jokatu du Irlandako historian, presondegi honetan Irlandaren independentziaren aldeko altxamendu eta matxinada ezberdinetako buru asko preso sartu baizituzten. Preso hauetako asko presondegi honetan bertan exekutatu zituzten. 1798ko Irlandako matxinada, 1803, 1848ko Irlandako matxinada, 1867 eta 1916ko Pazko matxinadetako buruak presondegiko geletan amaitu zuten. Gartzelako azken presoa Éamon de Valera izan zen eta 1924 uztailaren 16an kaleratu zuten. Gartzela barnean ez zen sexu edo adinaren araberako banaketarik egiten, honela bada bai gizonezko bai emakumezkoek eremu berdinean elkarbizitzen ziren, era berean haurrak. 1924an behin-betirako itxi zen. 1970. hamarkadan bere egoera kaxkarra zela eta berrikuntza batzuk egin zizkioten ondoren museo bilakatuz. Preso ospetsuak Henry Joy McCracken, 1796 Robert Emmet, 1803 Anne Devlin, 1803 Michael Dwyer, 1803 William Smith O'Brien, 1848 Thomas Francis Meagher, 1848 Jeremiah O'Donovan Rossa, 1867 J. E. Kenny, 1881 Charles Stewart Parnell, 1881 William O'Brien, 1881 James Joseph O'Kelly, 1881 Willie Redmond, 1882 Joe Brady, (Phoenix Parkeko hiltzailea) 1883 Daniel Curley, (Phoenix Parkeko hiltzaileak) 1883 Tim Kelly, (Phoenix Parkeko hiltzaileak) 1883 Thomas Caffrey, (Phoenix Parkeko hiltzaileak) 1883 Michael Fagan, (Phoenix Parkeko hiltzaileak) 1883 Michael Davitt Patrick Pearse, 1916 James Connolly, (Kilmainhamen exekutatua, nahiz eta bertan preso ez zen egon) 1916 Constance Markievicz, 1916 Éamon de Valera, 1916 Joseph Mary Plunkett, 1916. Michael O'Hanrahan, 1916 Edward Daly, 1916 Willie Pearse, (Padraig Pearsen anaia) 1916 Grace Gifford, (Joseph Plunketten emaztea) (1922) Bertan filmatutako filmak The Quare Fellow, 1962 The Face of Fu Manchu, 1965 The Italian Job, 1969 The Mackintosh Man, 1973 The Last Remake of Beau Geste, 1977 The Whistle Blower, 1987 In the Name of the Father, 1993 Michael Collins, 1996 Boondock Saints, 1999 The Escapist, 2008 U2 musika taldeak 1982an "A celebration" abestiaren bideoklipa Kilmainham gartzelan filmatu zuen. Kanpo estekak Kilmainham Gaol museoaren webgunea (Ingelesez) (Gaeleraz) Kilmainham Gaolen historia (Ingelesez)