แกรนด์คาแนลด็อก

แกรนด์คาแนลด็อก (อังกฤษ: Grand Canal Dock; ไอริช: Duga na Canálach Móire) เป็นย่านด็อกแลนด์ทางฝั่งใต้ของดับลิน ประเทศไอร์แลนด์ ตั้งอยู่รอบอ่างท่าเรือแกรนด์คาแนลด็อก ซึ่งเป็นท่าเรือปิดบริเวณปลายด้านตะวันออกของแกรนด์คาแนล ใกล้ปากแม่น้ำลิฟฟีย์และพื้นที่ดับลินด็อกแลนด์ส พื้นที่นี้อยู่ระหว่างด้านตะวันออกของดับลิน 2กับพื้นที่ริงเซนด์ในดับลิน 4 และเป็นหนึ่งในย่านที่แสดงการเปลี่ยนผ่านของดับลินจากเมืองท่าอุตสาหกรรมไปสู่เมืองบริการ การเงิน เทคโนโลยี และวัฒนธรรมร่วมสมัย ท่าเรือแกรนด์คาแนลด็อกเปิดใช้งานใน ค.ศ. 1796 และเคยเป็นจุดเชื่อมสำคัญระหว่างระบบคลองภายในประเทศกับท่าเรือดับลิน ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 พื้นที่รอบท่าเรือมีโรงงานแก๊ส โรงโม่ คลังสินค้า โรงงานเคมี โรงหล่อ และกิจกรรมขนส่งทางน้ำกับทางราง หลังยุคอุตสาหกรรม พื้นที่นี้เสื่อมบทบาทลง ก่อนจะได้รับการฟื้นฟูครั้งใหญ่ตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 เป็นต้นมา กลายเป็นย่านสำนักงาน ที่อยู่อาศัย โรงแรม พื้นที่สาธารณะ และสถานที่แสดงศิลปะการแสดง ในคริสต์ศตวรรษที่ 21 แกรนด์คาแนลด็อกและพื้นที่ด็อกแลนด์สใกล้เคียงมักถูกเรียกว่า “ซิลิคอนด็อกส์” (อังกฤษ: Silicon Docks) เนื่องจากมีสำนักงานของบริษัทเทคโนโลยีระหว่างประเทศหลายแห่งตั้งอยู่ในบริเวณนี้ โดยเฉพาะกูเกิลบนถนนแบร์โรว์และอาคาร Google Docks หรือ Montevetro อย่างไรก็ตาม การเติบโตดังกล่าวทำให้พื้นที่นี้เป็นหัวข้อถกเถียงด้านการพัฒนาเมือง ราคาที่อยู่อาศัย ความสัมพันธ์ระหว่างบริษัทข้ามชาติกับชุมชนเดิม และทิศทางเศรษฐกิจของดับลินร่วมสมัย ชื่อและขอบเขต ชื่อ “แกรนด์คาแนลด็อก” หมายถึงอ่างท่าเรือปลายทางของแกรนด์คาแนล และต่อมาใช้เรียกย่านเมืองโดยรอบอ่างท่าเรือดังกล่าว ในภาษาไอริช สถานีรถไฟและพื้นที่นี้ใช้ชื่อว่า Duga na Canálach Móire ซึ่งแปลได้ว่า “ท่าเรือของคลองใหญ่” แกรนด์คาแนลด็อกไม่ใช่เขตการปกครองที่มีเส้นเขตตายตัว แต่โดยทั่วไปหมายถึงพื้นที่รอบอ่างท่าเรือ ระหว่างถนนแม็กเคน ถนนแกรนด์คาแนล ถนนแบร์โรว์ ถนนริงเซนด์ และพื้นที่เซาท์ล็อตส์–ริงเซนด์ ในการวางผังเมืองสมัยใหม่ พื้นที่นี้มักถูกกล่าวรวมกับ North Lotts ในชื่อ North Lotts and Grand Canal Dock Strategic Development Zone ซึ่งเป็นเขตพัฒนายุทธศาสตร์ของดับลินด็อกแลนด์ส ที่ตั้งและการคมนาคม แกรนด์คาแนลด็อกตั้งอยู่ทางตะวันออกของใจกลางดับลิน ใกล้ย่านสำนักงานริมแม่น้ำลิฟฟีย์ พื้นที่เซาท์ด็อกแลนด์ส ริงเซนด์ และบอลส์บริดจ์ ทำเลดังกล่าวทำให้ย่านนี้เชื่อมต่อทั้งกับใจกลางเมือง เขตที่อยู่อาศัยทางตะวันออกเฉียงใต้ และพื้นที่ท่าเรือดับลิน สถานีรถไฟแกรนด์คาแนลด็อกตั้งอยู่บนถนนแบร์โรว์ โดย Iarnród Éireann ระบุที่อยู่ของสถานีว่า Barrow Street, Dublin 2 และมีรหัสไปรษณีย์ D04 C3H6 สถานีนี้อยู่บนเครือข่ายรถไฟชานเมืองของดับลินและเชื่อมต่อกับบริการรถไฟในเขตมหานคร นอกจากนี้ ย่านนี้ยังเข้าถึงได้ด้วยรถโดยสาร ถนนริมลิฟฟีย์ ทางเดินเท้าริมคลองและท่าเรือ และเส้นทางจักรยานในเขตเมืองชั้นในของดับลิน ประวัติศาสตร์ ท่าเรือ คลอง และอุตสาหกรรม ท่าเรือแกรนด์คาแนลด็อกเปิดใช้งานใน ค.ศ. 1796 และสร้างตามแบบของวิศวกรวิลเลียม เจสซอป National Inventory of Architectural Heritage ระบุว่ากลุ่มท่าเรือนี้ประกอบด้วยโครงสร้างท่าเรือ หินขอบ ท่าเทียบเรือ และอาคารที่สัมพันธ์กับระบบคลองและท่าเรือทางตะวันออกของดับลิน ในช่วงแรก ท่าเรือแห่งนี้เป็นจุดสิ้นสุดของแกรนด์คาแนลและเป็นส่วนหนึ่งของโครงข่ายคมนาคมที่เชื่อมพื้นที่ภายในของไอร์แลนด์กับท่าเรือดับลิน ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 แกรนด์คาแนลด็อกพัฒนาเป็นภูมิทัศน์อุตสาหกรรมและพาณิชย์ริมคลอง มีโรงงานแก๊ส โรงโม่ คลังสินค้า โรงงานเคมี โรงหล่อ และกิจกรรมขนส่งสินค้าทางน้ำกับทางราง พื้นที่ริมอ่างท่าเรือจึงมีบทบาททั้งในระบบคมนาคม การจัดเก็บสินค้า และการผลิตอุตสาหกรรมของดับลิน ก่อนที่ระบบคลองจะค่อย ๆ สูญเสียความสำคัญเมื่อทางรถไฟและท่าเรือสมัยใหม่ขยายตัว โบแลนด์ส มิลส์ หรือกลุ่มอาคารโรงโม่และคลังสินค้าริมแกรนด์คาแนลด็อก เป็นหนึ่งในร่องรอยสำคัญของประวัติศาสตร์อุตสาหกรรมดังกล่าว อาคารชุดนี้ยังมีความหมายในประวัติศาสตร์การเมืองไอร์แลนด์ เนื่องจากบริเวณโบแลนด์ส มิลส์เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์อีสเตอร์ไรซิง ค.ศ. 1916 และต่อมาถูกนำกลับมาใช้เป็นองค์ประกอบทางมรดกในโครงการพัฒนาเมืองยุคใหม่ ความเสื่อมโทรมหลังยุคอุตสาหกรรม หลังบทบาทของคลองและอุตสาหกรรมท่าเรือลดลง แกรนด์คาแนลด็อกเข้าสู่ช่วงเสื่อมโทรมของเมืองในคริสต์ศตวรรษที่ 20 พื้นที่บางส่วนมีอาคารร้าง โครงสร้างท่าเรือเก่า และมลพิษจากกิจกรรมอุตสาหกรรมเดิม โดยเฉพาะพื้นที่โรงงานแก๊สและเขตอุตสาหกรรมรอบ Hanover Quay กับ Sir John Rogerson's Quay ภูมิทัศน์ดังกล่าวทำให้พื้นที่นี้ถูกมองทั้งเป็นเขตเมืองเสื่อมโทรมและเป็นที่ดินยุทธศาสตร์สำหรับการขยายตัวของใจกลางดับลินทางตะวันออก ความเปลี่ยนแปลงเริ่มชัดเจนเมื่อแนวคิดการฟื้นฟูดับลินด็อกแลนด์สได้รับแรงผลักดันจากภาครัฐ การลงทุนเอกชน และความต้องการพื้นที่สำนักงานสมัยใหม่ในเมืองหลวงของไอร์แลนด์ การฟื้นฟูเมือง ดับลินด็อกแลนด์สและ DDDA การฟื้นฟูแกรนด์คาแนลด็อกเกิดขึ้นภายใต้กรอบการพัฒนาดับลินด็อกแลนด์สในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 โดยมี Dublin Docklands Development Authority หรือ DDDA เป็นหน่วยงานสำคัญในระยะแรก เป้าหมายของการฟื้นฟูเมืองคือการนำพื้นที่ท่าเรือและอุตสาหกรรมเก่ากลับมาใช้ใหม่ในฐานะย่านเมืองผสมผสาน ซึ่งมีทั้งสำนักงาน ที่อยู่อาศัย พื้นที่สาธารณะ และวัฒนธรรมร่วมสมัย พื้นที่โรงงานแก๊สเดิมระหว่าง Sir John Rogerson's Quay กับ Hanover Quay เป็นหนึ่งในโครงการที่ซับซ้อนที่สุดของการฟื้นฟู เนื่องจากมีการปนเปื้อนทางอุตสาหกรรมสูงและต้องมีการชำระล้างก่อนการพัฒนาใหม่ กระบวนการชำระล้างพื้นที่ดังกล่าวดำเนินภายใต้การกำกับของ Environmental Protection Agency ระหว่าง ค.ศ. 2002–2006 โดยใช้วิธีสร้างกำแพงใต้ดินล้อมพื้นที่และขุดดินปนเปื้อนออกไป แกรนด์คาแนลสแควร์ แกรนด์คาแนลสแควร์เป็นพื้นที่สาธารณะสำคัญของการฟื้นฟูเมือง สร้างเสร็จใน ค.ศ. 2008 และทำหน้าที่เป็นลานเมืองริมอ่างท่าเรือที่เชื่อมโรงละคร Bord Gáis Energy Theatre อาคารสำนักงาน โรงแรม และพื้นที่ริมน้ำเข้าด้วยกัน พื้นที่นี้ทำให้แกรนด์คาแนลด็อกเปลี่ยนจากภูมิทัศน์อุตสาหกรรมเดิมไปสู่พื้นที่สาธารณะร่วมสมัยที่ใช้จัดกิจกรรม เดินเล่น และเชื่อมต่อกับอาคารวัฒนธรรมกับอาคารพาณิชย์ในย่านเดียวกัน การออกแบบพื้นที่ริมน้ำและลานเมืองรอบแกรนด์คาแนลสแควร์ยังสะท้อนรูปแบบการฟื้นฟูด็อกแลนด์สในเมืองยุโรปหลายแห่ง ซึ่งใช้มรดกอุตสาหกรรมเดิม น้ำ พื้นที่สาธารณะ และอาคารร่วมสมัยเป็นองค์ประกอบหลักของการสร้างภาพลักษณ์เมืองใหม่ การวางผังเมืองและเขตพัฒนายุทธศาสตร์ เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม ค.ศ. 2012 รัฐบาลไอร์แลนด์กำหนดพื้นที่บางส่วนของดับลินด็อกแลนด์สที่ North Lotts และ Grand Canal Dock ให้เป็น Strategic Development Zone หรือ SDZ ต่อมาเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 2013 สภานครดับลินมีมติรับแผน North Lotts & Grand Canal Dock Planning Scheme และแผนดังกล่าวได้รับอนุมัติพร้อมการแก้ไขจาก An Bord Pleanála เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม ค.ศ. 2014 แผน SDZ มีเป้าหมายเพื่อกำกับการพัฒนาเมืองในพื้นที่ด็อกแลนด์สให้เป็นระบบ โดยครอบคลุมการใช้ที่ดิน อาคารสำนักงาน ที่อยู่อาศัย พื้นที่สาธารณะ โครงสร้างพื้นฐาน การเชื่อมโยงการคมนาคม และการจัดการมรดกอุตสาหกรรม สภานครดับลินระบุว่าแผนดังกล่าวพร้อมรายงานสิ่งแวดล้อมและเอกสารสนับสนุนเป็นเอกสารสาธารณะที่ประชาชนสามารถเข้าถึงได้ ใน ค.ศ. 2023 An Bord Pleanála อนุมัติการแก้ไขแผนในประเด็นความสูงอาคารตามแนวนโยบายของรัฐบาลเรื่องการพัฒนาเมืองและความสูงอาคาร ค.ศ. 2018 โดยยกเว้นการแก้ไขบางส่วนที่ไม่ผ่านการอนุมัติ การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวสะท้อนแรงกดดันต่อพื้นที่ด็อกแลนด์สในฐานะพื้นที่เมืองชั้นในที่ต้องรองรับทั้งสำนักงาน ที่อยู่อาศัย พื้นที่สาธารณะ และข้อจำกัดด้านมรดกเมือง ซิลิคอนด็อกส์และเศรษฐกิจเทคโนโลยี การพัฒนาแกรนด์คาแนลด็อกในฐานะศูนย์กลางเทคโนโลยีเริ่มชัดเจนหลังบริษัทกูเกิลเลือกตั้งฐานสำคัญในดับลินช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 2000 The Irish Times รายงานว่าใน ค.ศ. 2002 ผู้บริหารกูเกิลพิจารณาพื้นที่หลายแห่งในดับลิน ก่อนเลือกบริเวณแกรนด์คาแนลด็อกและถนนแบร์โรว์ เนื่องจากทำเลใกล้ใจกลางเมืองและมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นสภาพแวดล้อมแบบแคมปัส อาคาร Montevetro ซึ่งต่อมาเรียกว่า Google Docks สร้างเสร็จใน ค.ศ. 2010 และกลายเป็นหนึ่งในอาคารสำนักงานสัญลักษณ์ของย่านนี้ Ronan Group ระบุว่าอาคารดังกล่าวเป็นอาคารสำนักงาน 15 ชั้นในแกรนด์คาแนลด็อก และเป็นที่ตั้งสำนักงานใหญ่ EMEA ของกูเกิล การตั้งฐานของกูเกิลมีอิทธิพลต่อภาพลักษณ์ของพื้นที่ และมักถูกกล่าวถึงว่าเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้บริษัทเทคโนโลยีอื่นเลือกดับลินด็อกแลนด์สเป็นที่ตั้งสำนักงานยุโรปหรือสำนักงานระหว่างประเทศ ชื่อ “ซิลิคอนด็อกส์” ปรากฏในสื่ออย่างแพร่หลายตั้งแต่ช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 2010 โดยใช้เรียกพื้นที่ด็อกแลนด์สที่มีการกระจุกตัวของบริษัทเทคโนโลยี เช่น กูเกิล เฟซบุ๊ก ทวิตเตอร์ ลิงก์อิน และแอร์บีเอ็นบีในช่วงเวลาต่าง ๆ อย่างไรก็ตาม คำดังกล่าวมีลักษณะเป็นชื่อเล่นทางสื่อและธุรกิจ ไม่ใช่ชื่อเขตทางการ และนักวิเคราะห์บางรายเตือนว่าการเปรียบดับลินกับซิลิคอนแวลลีย์อาจทำให้มองข้ามข้อจำกัดด้านเงินทุนวิจัย ผู้ประกอบการ และโครงสร้างเศรษฐกิจของเมือง สถาปัตยกรรมและสถานที่สำคัญ แกรนด์คาแนลสแควร์ แกรนด์คาแนลสแควร์ เป็นลานสาธารณะริมอ่างท่าเรือ ซึ่งทำหน้าที่เป็นพื้นที่เมืองกลางของย่าน แวดล้อมด้วยโรงละครบอร์ดไกช์เอเนอร์จี (Bord Gáis Energy Theatre), โรงแรมเดอะมาร์เกอร์ โฮเตล (The Marker Hotel) และอาคารสำนักงานร่วมสมัย พื้นที่นี้เป็นองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้แกรนด์คาแนลด็อกมีบทบาทมากกว่าย่านสำนักงาน เพราะเชื่อมพื้นที่ริมน้ำกับกิจกรรมทางวัฒนธรรม การพักผ่อน และการเดินเท้าในเมือง โรงละครบอร์ดไกช์เอเนอร์จี โรงละครบอร์ดไกช์เอเนอร์จี เดิมเปิดในชื่อโรงละครแกรนด์คาแนล (Grand Canal Theatre) ในปี ค.ศ. 2010 และออกแบบโดยสถาปนิกดาเนียล ลิเบสคินด์ เว็บไซต์ของโรงละครระบุว่าอาคารเริ่มก่อสร้างในเดือนมกราคม ค.ศ. 2007 และเปิดในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2010 ด้วยการแสดง Swan Lake ของคณะ Russian State Ballet ที่มีศิลปินบอลชอย Bolshoi ร่วมแสดง โรงละครแห่งนี้ใช้จัดละครเพลง การแสดงเวที คอนเสิร์ต และการแสดงนานาชาติในดับลิน โรงแรมเดอะมาร์เกอร์ โฮเตล โรงแรมเดอะมาร์เกอร์ โฮเตล ตั้งอยู่ข้างแกรนด์คาแนลสแควร์และโรงละคร เป็นหนึ่งในอาคารร่วมสมัยที่กำหนดภาพจำสถาปัตยกรรมของพื้นที่ด็อกแลนด์สฝั่งใต้ โรงแรมนี้เป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่เมืองใหม่ที่สร้างรอบแกรนด์คาแนลสแควร์หลังการฟื้นฟูด็อกแลนด์ส โบแลนด์ส มิลส์และโบแลนด์สคีย์ โบแลนด์ส มิลส์เป็นกลุ่มอาคารโรงโม่และคลังสินค้าริมแกรนด์คาแนลด็อก ซึ่งมีความสำคัญทั้งในฐานะมรดกอุตสาหกรรมและพื้นที่ที่สัมพันธ์กับประวัติศาสตร์การเมืองไอร์แลนด์ ใน ค.ศ. 2015 โครงการพัฒนาโบแลนด์ส มิลส์มูลค่า 150 ล้านยูโรได้รับไฟเขียว โดยมีการคงอาคารคลังสินค้าเก่าบางส่วนไว้และเพิ่มพื้นที่สำนักงาน ที่อยู่อาศัย ค้าปลีก และพื้นที่สาธารณะ Alto Vetro และ Millennium Tower Alto Vetro เป็นอาคารอพาร์ตเมนต์สูงริมอ่างท่าเรือ และได้รับเหรียญเงินด้านที่อยู่อาศัย ค.ศ. 2007–2008 จาก Royal Institute of the Architects of Ireland ส่วน Millennium Tower เป็นอาคารที่อยู่อาศัยใกล้อ่างท่าเรือชั้นนอก และเป็นหนึ่งในอาคารที่สะท้อนช่วงแรกของการเปลี่ยนแปลงจากพื้นที่ด็อกแลนด์สอุตสาหกรรมไปสู่ย่านเมืองร่วมสมัย ชุมชน ที่อยู่อาศัย และข้อถกเถียง การฟื้นฟูแกรนด์คาแนลด็อกช่วยดึงดูดการลงทุนต่างชาติ เพิ่มพื้นที่สำนักงานคุณภาพสูง และสร้างพื้นที่สาธารณะใหม่ในฝั่งตะวันออกของดับลิน อย่างไรก็ตาม การเติบโตของย่านนี้ยังทำให้เกิดข้อถกเถียงเรื่องราคาที่อยู่อาศัย ค่าเช่า ความไม่สมดุลระหว่างพื้นที่สำนักงานกับที่อยู่อาศัย และผลกระทบต่อชุมชนเดิมในพื้นที่ด็อกแลนด์สกับริงเซนด์ สื่อไอริชบางแห่งชี้ว่าแรงดึงดูดของบริษัทเทคโนโลยีในดับลินช่วยสร้างงานและภาพลักษณ์เมืองสมัยใหม่ แต่ก็ทำให้เกิดแรงกดดันต่อค่าครองชีพและตลาดแรงงานในเมืองหลวง ในบริบทนี้ แกรนด์คาแนลด็อกจึงเป็นทั้งตัวอย่างของความสำเร็จด้านการฟื้นฟูเมืองและกรณีศึกษาของปัญหาที่ตามมากับการพัฒนาเมืองที่พึ่งพาทุนระหว่างประเทศและเศรษฐกิจสำนักงานเป็นหลัก หลังวิกฤตการณ์การเงิน ค.ศ. 2008 ดับลินด็อกแลนด์สมีทั้งอาคารที่สร้างค้าง พื้นที่สำนักงานว่าง และโครงการที่ต้องปรับโครงสร้างทางการเงิน ก่อนกลับมาเติบโตอีกครั้งเมื่อเศรษฐกิจไอร์แลนด์ฟื้นตัวและความต้องการพื้นที่สำนักงานคุณภาพสูงเพิ่มขึ้น การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้แกรนด์คาแนลด็อกถูกมองทั้งในฐานะสัญลักษณ์ของการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจและตัวอย่างของความตึงเครียดด้านความเหลื่อมล้ำในเมืองสมัยใหม่ วัฒนธรรมและภาพจำร่วมสมัย แกรนด์คาแนลด็อกมีภาพจำร่วมสมัยสองด้าน ด้านหนึ่งคือภาพของด็อกแลนด์สใหม่ที่ประกอบด้วยสถาปัตยกรรมร่วมสมัย ลานสาธารณะ โรงละคร โรงแรม และสำนักงานใหญ่บริษัทเทคโนโลยี อีกด้านหนึ่งคือร่องรอยของเมืองอุตสาหกรรมเดิมที่ยังปรากฏผ่านอาคารโรงโม่ คลังสินค้า ขอบท่าเรือ และโครงสร้างคลองเก่า ความแตกต่างระหว่างอดีตอุตสาหกรรมกับเศรษฐกิจเทคโนโลยีทำให้แกรนด์คาแนลด็อกเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ถูกใช้เล่าเรื่องการเปลี่ยนแปลงของดับลินในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 พื้นที่นี้จึงไม่ได้เป็นเพียงย่านสำนักงาน แต่ยังเป็นกรณีศึกษาของการจัดการมรดกเมือง การวางผังพื้นที่ริมน้ำ และผลกระทบของเศรษฐกิจโลกต่อเมืองหลวงขนาดกลางของยุโรป ระเบียงภาพ ดูเพิ่ม ดับลินด็อกแลนด์ส แกรนด์คาแนล แม่น้ำลิฟฟีย์ ริงเซนด์ ดับลิน 2 ดับลิน 4 Bord Gáis Energy Theatre โบแลนด์ส มิลส์ เศรษฐกิจของประเทศไอร์แลนด์ ซิลิคอนแวลลีย์ อ้างอิง แหล่งข้อมูลอื่น วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Grand Canal Dock North Lotts and Grand Canal Dock Strategic Development Zone จากสภานครดับลิน Grand Canal Docks จาก National Inventory of Architectural Heritage สถานีรถไฟแกรนด์คาแนลด็อก จาก Irish Rail Bord Gáis Energy Theatre