Bobil

Bobil (shumercha: Kadingirra, akkadcha: Babilu, aynan — tangri darvozasi) — Mesopotamiyaning shimoliy qismida, Furot daryosi boʻyida joylashgan shahar; hozir Xilla shahri (Iroq). Bobil dastlab Akkad shohi Sargon (miloddan avvalgi 2364-2314-yillar) haqidagi afsonada va Ur davlatining III sulolasiga oid hujjatlarda tilga olingan. Birinchi Bobil sulolasi (miloddan avvalgi 1894—1595-yillar) davrida katta rol oʻynay boshlagan, Xammurapi davri (miloddan avvalgi 1792—1750-yillar)ga kelib esa nafaqat Mesopotamiyaning, balki butun Old Osiyoning yirik siyosiy, madaniy va xoʻjalik markaziga aylangan(taxminan 1595-yil). Bobilni dastlab xettlar, soʻngra taxminan 1518-yil kassitlar bosib olgan. XIII-XII asrlarda shahar Ossuriya podsholari Tukultininurti I va Tiglatpalasar I tomonidan ikki marotaba vayron etilgan. Miloddan avvalgi 1-ming yillik boshlarida Ossuriya va oromiy qabilalaridan xaldeylar oʻrtasida Bobil uchun kurash boʻlgan. Miloddan avvalgi 732-yildan Bobil Ossuriya davlati tarkibida boʻlgan. Miloddan avvalgi 689-yil shahar isyon koʻtarganligi sababli Ossuriya podshosi Sinaxerib tomonidan butkul vayron etilgan (taxminan miloddan avvalgi 680-yil). Sinaxeribning vorisi Asarxaddon tomonidan qayta tiklangan. Miloddan avvalgi 626-yil Blagi hokimiyatni xaldey Nabopalasar (626—604) egallab olgan. Navuxodonosor II (604—562-yillar) davrida shahar gullab yashnagan va ravnaq topgan. 538-yil Bobilni forslar shohi Kir bosib olgan. Miloddan avvalgi 331-yil Bobilni Makedoniyalik Aleksandr zabt etgan. Miloddan avvalgi 312-yil Bobil Aleksandrning sarkardalaridan biri Salavk qoʻli ostiga oʻtgan. Shu paytdan eʼtiboran Bobil yetakchilik mavqeyini yoʻqota borgan va milodiy II asrga kelib tarix sahnasidan uzil-kesil tushib ketgan. Adabiyotlar OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil