Der (antik kent)

Der (Sümerce: 𒌷𒂦𒀭𒆠 uruBAD3.ANki; Akadca: 𒌷𒂦𒀭𒆠 uruBAD3.ANki veya 𒌷𒁲𒂊𒊒(𒆠) urude-e-ru(ki)), Irak'ın Vasit Valiliği'nde, Badra yakınlarındaki modern Tel Akar'ın bulunduğu yerde bulunan bir Sümer şehir devletiydi. Şehir, Sümer ve Elam sınırında, Dicle'nin doğusundaydı. Bir zamanlar eski Durum (Sümerce: uruBAD3ki) olabileceği düşünülüyordu, ancak daha yeni araştırmalar bunu tezi çürümüştür. Der şehrinin baş tanrısı İştaran'dı. MÖ 1. binyılda Akkad dilinde Anu rabû ("Büyük Anu") olarak da anılıyordu. Der'deki tapınağının adı Edimgalkalama idi. Tarihi Erken Tunç Çağı Der şehri, Asur Erken Hanedanlık döneminden Yeni Asur dönemine kadar yerleşim yeri olarak kullanılmıştır. Şehrin yerel tanrısı İştaran olarak adlandırılmış ve yeryüzünde onun hizmetkarı olan yılan tanrı Nirah tarafından temsil edilmiştir. Üçüncü Ur dönemi 3. binyılın sonlarında, Ur Üçüncü Hanedanlığı'ndan Sulgi'nin hükümdarlığı sırasında Der'den iki kez bahsedildi. Sulgi'nin 11. yıl adı "Der'in tabrısı İştaran'ın tapınağa getirildiği yıl" ve 21. yıl adı "Der'in yıkıldığı yıl" olarak adlandırıldı. Amar-Sin, kral Huhnuri'ye karşı uzun bir askeri sefere çıktığında, veliaht prens Şu-Sin, Der'deki görevini bırakıp Ur'a geri döndü. Orta Tunç Çağı İkinci binyılda Der'in adı Yamhadlı I. Yarim-Lim tarafından Mari'de yazdırılan bir tablette geçer. Tablet, Yarim-Lim'in on beş yıl boyunca kendisine verdiği askeri yardım hakkında Der kralı Yasub-Yahad'a bir teşekkür içerir ve ardından Yarim-Lim'in Yasub-Yahad'ın işlediği kötü işler olarak tanımladığı şeylere misilleme olarak şehre karşı savaş ilan eder. Larsalı I. Rim-Sin, 20. yılında Der'i yıktığını bildirir. Babil'li Ammi-Ditana da 37. yılında Der'in şehir surlarını yıktığını kaydeder ve bu surların daha önce Deniz Hanedanlığı'ndan Damki-ilişu tarafından inşa edildiğini söyler. Demir Çağı MÖ 720'de Asur kralı II. Sargon Elam'a karşı harekete geçti, ancak Asur ordusu Der yakınlarında Elam kralı I. Humban-Nikash ve Babil kralı II. Marduk-apla-iddina'nın birleşik ordusu tarafından yenilgiye uğratıldı. MÖ 539'da Perslerin Babil'i fethinden sonra, Cyrus Silindiri, halkın geri gönderilmesinden ve diğer şehirler arasında Der tanrısının tapınağının restore edilmesinden bahseder. Ayrıca Antik Yakın Doğu şehirleri listesi Kaynakça