Vilaĝo

Vilaĝo estas mezgranda homa komunumo, plej strikte agrikultura setlejo kun specifaj ekonomia kaj socia strukturo. Vilaĝo estas malpli granda ol urbo. En la mezepoko urbon ĉirkaŭis remparo (murego), sed en la vilaĝo ne estis defendo. Francisko Azorín difinis vilaĝo jene: Malgranda aro da domoj, ne regule aranĝitaj. Li indikas etimologion el la latina villaticum, el villa. Tipologio En vilaĝo apud la loĝdomoj ofte troviĝas staloj, plej ofte por ĉevaloj, bovoj, porkoj, kaproj kaj kokoj, ejoj por agrikulturaj produktaĵoj, kaj ĝardenetoj. En vilaĝo troviĝas malmulte da komunaj ejoj (sed foje ja estas loka komunumejo), plej ofte preĝejo kaj vilaĝdomo. En Afriko iuj vilaĝoj estas ĉirkaŭitaj per lignaĵo por defendi la dombestojn kontraŭ la sovaĝbestoj. Dum la historio formiĝis ankaŭ minvilaĝoj, fiŝkaptistaj vilaĝoj, feriaj vilaĝoj, kaj kelovilaĝoj. Post kresko de la loĝantaro la originala formo de vilaĝo transformiĝas, sed foje restas rekonebla. Unustrataj vilaĝoj La domoj staras unu apud la alia. La agroj situas fine de la ĝardeno. Radisimetriaj vilaĝoj La domoj grupiĝas ĉirkaŭ centra komuna placo rondforme aŭ ovale. Ŝaktabulaj vilaĝoj Multaj nove fonditaj vilaĝoj sur ebenaĵo, kie oni disdonis kvadratajn parcelojn, havas ortangulan kradforman reton de stratoj, similan al la kvadratoj de ŝaktabulo. Sociologio Pinte de la vilaĝa socia strukturo staris la riĉaj kamparanoj, pastroj, (pli poste ankaŭ kuracistoj, instruistoj, policistoj). Krom tiuj vivis en la vilaĝo senagruloj, kiuj servis ĉe la kamparanoj. Nuntempe en kelkaj landoj politikistoj kaj riĉuloj regas la vilaĝojn. Okcidenta kaj Suda Eŭropo Britujo En Britujo kaj Irlando vilaĝo estas densa domaro malpli granda ol urbeto, ĝenerale bazita sur agrikulturo aŭ en iuj lokoj minado, ŝtonhakado, aŭ mara fiŝkaptado. La ĉeffaktoroj influantaj vilaĝojn estas: situo de akvofontoj, strukturo de agrikulturo kaj posedo de tero, kaj risko de inundoj. Ekzemple, en regionoj kiel Lincolnshire Wolds, vilaĝoj ofte situas ĉe la fontlinio sur la flanko de la montetoj kaj originis kiel fontliniaj setlejoj, ĉirkaŭ kiuj restas la originalaj malfermaj kamparoj. En norda Skotujo, vilaĝoj plejparte estas planitaj laŭ krada formo apud grandaj vojoj, dum en la Arbaro Arden, senarbigoj rezultigis vilaĝetojn ĉirkaŭ vilaĝaj verdejoj. Proverbo Ekzistas pluraj (7, kaj 8 pri urbo) proverboj pri vilaĝoj en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili: Referencoj Vidu ankaŭ Urbeto Vinvilaĝo Grandvilaĝo Fantomvilaĝo Potjomkina vilaĝo Tutmonda vilaĝo Eksteraj ligiloj Artikoloj pri vilaĝoj esperante