Тигр

Тигр (байыркы фарсы тилинде tigra – жебе) – Түркия, Сирия жана Ирактын аймагындагы дарыя. Узундугу 1850 км, алабынын аянты 375 миң км2. Армян тайпак тоосунан башталып, ортонку жана төмөнкү агымында Жезире платосун жана Месопотамия ойдуңун кесип өтөт. Эль-Курна шаары тушта Евфрат дарыясы менен кошулуп, Шатт-эль-Араб дарыясын түзөт. Ал Перс булуңуна барып куят. Башкы куймалары – Чоң жана Кичи Заб, Дияла, Керхе (сол). Орточо чыгымы Багдад шаары тушта 1240 ж3/секдай, андан төмөн суусу азаят; еуусу жазында кирет. Агымы плотиналар менен жөнгө салынган. Жээгинде сугат оазис тилкелери бар. Багдадга чейин дайыма, суу киргенде Мосул шаары чейин кеме жүрөт. Боюнда Диярбакыр (Түркия), Мосул, Багдад, Басра, Кут-эль-Амара, Амара, Эль-Курна (Ирак) шаарлары жайгашкан. Тигр менен Евфраттын аралыгы байыркы цивилизациялардын (Ассирия, Шумер, Вавилония) очогу болгон, Тигрдин боюнда б. з. ч. Ниневия, Ктесифон, Опис, Селевкия, Амида ж. б. гүлдөгөн шаарлар болгон. Колдонулган адабияттар “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9