Евфрат

Евфра́т (төр. Fırat, Фырат; ғәр. الفرات‎, Эль-Фурат; әрм. Եփրատ Ep'rat, курд. Firat) — Көньяҡ-Көнбайыш Азиялағы йылға. Төркиә, Сүриә һәм Ираҡ илдәре аша аға. География Оҙонлоғо — 2700 км (ҡушылдығы Морат менән бергә — 3065 км), бассейн майҙаны — 673 мең км². Әрмән таулығында, Морат һәм Карасу (Ҡараһыу) йылғалары ҡушылған урында башлана. Үрге ағымында тау йылғаһы булараҡ аға, Әрмән таулығының Малатья һәм Эргани һырттарын үтеп артабан Сүриәлә сүлле платоһында һәм төньяҡ Месопотамияла тәрән үҙән буйлап, ә Хит ҡалаһынан түбәнерәк — яҫы Месопотамия уйһыулығы буйлап аға. Месопотамия уйһыулығының ҡайһы бер урындарында киңлеге 500 метрға, ә тәрәнлеге 10 метрға барып етә. Хит ҡалаһы (Ираҡ) янында уртаса һыу сығымы — 840 м³/сек., максималь һыу сығымы — 3—4 мең м³/сек., минималь һыу сығымы — 180 м³/сек.; йыллыҡ һыу сығымы — 26,4 км³. Түбәнге ағымында Евфрат Тигр йылғаһы менән ҡушылып, Фарсы ҡултығына ҡойған Шатт-эл-Ғәрәп йылғаһын барлыҡҡа килтерә. Төп ҡушылдыҡтары — Хабур (һул), Белих, Тохма һәм Гёксу (барыһы ла уң). Этимология Йылғаның атмаһы арамей теленән һүҙмә-һуҙ тәржемә иткәндә «татлы һыу» тип аңлатыла. Иҫкәрмәләр Әҙәбиәт Евфрат, река в Азии // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.) Евфрат // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913. Һылтанмалар Библиография по водным ресурсам и международного права 2011 йыл 9 февраль архивланған. Еврейская энциклопедия: ссылки на Евфрат в Ветхом Завете Тигр и Евфрат реки спора, детали конфликта и сотрудничества 2008 йыл 29 ғинуар архивланған. Турецкая Национальная политика использования вод Евфрат — Тигр бассейна (ТРЕХ — STAGED ПЛАН) (Турецкий) Коллекция фотографий реки Евфрат 2008 йыл 23 ғинуар архивланған. Документальный фильм «Damming Евфрат» 2008 йыл 25 сентябрь архивланған. Был гидрология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ