Muxtor as-Saqafiy

Al-Muxtor ibn Abi Ubayd at-Saqafiy (arabcha: الْمُخْتَار ٱبْن أَبِي عُبَيْد الثَّقَفِيّ‎‎; tax. 622-yilda tugʻilgan – 687-yil 3-aprelda vafot etgan) Kufada istiqomat qilgan, Alaviylar tarafdori boʻlgan inqilobchi. 685-yilda Umaviylar xalifaligiga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan va Ikkinchi fitna davrida Iroqning katta qismini oʻz nazorati ostida 18 oy davomida boshqargan. Husayn ibn Alini Kufaga taklif qilgan, ammo keyinchalik Karbalo yaqinida yuz bergan fojiada unga yordam bermagan. Muxtor as-Saqafiy milodiy 622-yilda (islom paygʻambari Muhammad Madinaga hijrat qilgan yili) Toif shahrida Banu Saqif qabilasidan boʻlgan musulmon qoʻshin qoʻmondoni Abu Ubayd as-Saqafiy va Davma binti Amr ibn Vahb ibn Muattib oilasida dunyoga kelgan. 632-yilda Muhammadning vafotidan keyin Abu Bakr (h. 632–634) xalifa boʻlgan. Abu Bakr hukmronligidan ikki yil oʻtib vafot etgan va uning oʻrniga Umar (h. 634–644) xalifa etib tayinlangan. Umar Abu Bakr boshlagan musulmonlar fathlarini kengaytirib, Muxtorning otasi Abu Ubaydni Iroq frontiga yubordi. Abu Ubayd 634-yil noyabr oyida boʻlib oʻtgan Koʻprik jangida halok boʻlgan. Oʻsha vaqtda 13 yoshli Muxtor Iroq hududida qolgan va bu yer musulmonlar tomonidan zabt etilgach, amakisi Saʼd ibn Mas’ud as-Saqafiy qaramogʻida tarbiya koʻrgan. 644-yilda Umar oʻldirilgan. Soʻngra xalifalik taxtiga Usmon (h. 644–656) oʻtirgan. Usmon xalifalikni 12 yil davomida boshqargan va 656-yilda qoʻzgʻolonchilar tomonidan oʻldirilgan. Manbalar