Özbek Camii

Özbek Camii (Arapça: جامع الأزبك, romanize: Camiü'l-Uzbek), Irak'ın başkenti Bağdat'ta bulunan bir camidir. Cami, 17. yüzyılda inşa edilmiş olup Er-Rusafe ilçesinde yer almaktadır ve mimarisi ve tarihiyle öne çıkmaktadır. Cami ayrıca Bağdat'a göç eden ve orada yaşayan Özbek halkıyla olan bağlantısı nedeniyle de eşsizdir. Şeyh Celal el-Hanefi aynı zamanda 1930'ların sonlarında imamı ve vaiziydi. Tarihçe Caminin inşası, Buhara Hanlığı emiri Abdülaziz Han'ın, 1650'de Hac yolculuğu sırasında Bağdat'ta vefat eden amcası Kuli Han'ın türbesi üzerine inşa ettirdiği 1682 yılına dayanır. Kardeşi Sübhan Kuli Han'ın 1680'de tahta çıkmasından iki yıl sonra, Abdülaziz amcasının yanında olmak için camiye yerleşti. Osmanlı padişahı IV. Murad döneminde, birçok Özbek göç etmeye ve Bağdat'a yerleşmeye başladı ve cami, o dönemde şehirde yaşayan ve bıçak bileme mesleğini icra ettiği bilinen Özbek halkının toplanma merkezi olarak tanındı. Cami, 1818'de camiyi yenileyen ve caminin de dikkat çekmesini sağlayan küçük bir minare yaptıran Memlük hükümdarı Bağdatlı Davut Paşa döneminde düşüşe geçti. Camide ayrıca Davut Paşa tarafından kurulan bir yargı medresesi de bulunmaktadır. 1917'de, Britanya askerleri Bağdat'a girdiklerinde hastaneyi kaldırdıklarında cami değişikliğe uğradı. Cami daha sonra 1961'de eski Savunma Bakanlığı'nın genişletme çalışmaları sırasında lider Abdülkerim Kasım zamanında yıkıldı ve şimdiki haliyle yeniden inşa edildi. Yıkılmasından kısa bir süre önce, medresedeki öğretim kaldırıldı ve son öğretmen Şeyh Salim bin Mustafa oldu. Cami daha sonra lider için bir sığınak haline geldi. Kasım'ı deviren 1963 Ramazan Devrimi sırasında Kasım, tutuklanıp idam edilmeden önce camide bir gece geçirdi. Günümüzde cami Sünni Vakıf Ofisi tarafından bakılıyor ve El-Ahmediye Camii yakınındaki El-Meydan Meydanı'nda yer almaktadır. Özbek Camii'nin ileri gelenleri arasında 1930'ların sonlarında imam ve vaiz olan Şeyh Celal el-Hanefi ve bu camide halka açık dersler veren İslam hukukçusu ve alimi Abdülkerim Zeydan vardı. Mimarisi Mevcut cami, yeniden inşa edilmeden önceki halinden farklı görünmektedir ve artık küçük bir minare içermemektedir. Caminin iki minaresi bulunmaktayken, günümüzde sadece tabanı kalan ve Bağdat'taki en küçük minare olmasıyla dikkat çeken eski minare ve caminin çatısında bulunan ince bir minare olan yeni minare kalmıştır. Minarenin yanında yüksek bir kubbe bulunmaktadır. Kaynakça Bibliyografi History of modern Baghdad Mosques (2023) by Yunis al-Samarrai