Îbrahîm

Îbrahîm (bi kurdî: Berhîm, Birehîm Xelîl, Ebrehîm, bi Îbranî: אַבְרָהָם, Avraham, tîberî: ʼAḇrāhām, erebî: إبراهيم, Ibrāhīm), navê mêrekekî ye ku tê bawerkirin ku ew 2000 salan berî Îsa pêxember jiyaye. Li gorî her sê dînên yekxwedayî yên roja îro (cihûtî, xiristiyanî û misilmanî) jî ew pêxemberekî Xwedê ye. Herwiha Îbrahim pêxember wek kalikê wan dînên semîtîk tê qebûlkirin. Lê di derbarê şinda bûyîn û jiyîna wî da, pirtûk û zanayên her sê dînan tiştên cihê riwayet dikin. Li gorî Îslamê, Îbrahim pêxember li bajarê Rihayê li Herranê hatiye dinyayê û dûra jî bi tev bavê xwe çûye Babîlê. Dibêjin tevî ku gelê wî hemû putperest bû, Îbrahim di emrê xwe da tu caran ji putekî ra perestî nekiriye. Wî ji yek Xwedê yê re bawer dikir. Di Qurana pîroz de di nava pêxemberan da yê herî pirr navê wî tê gotin. Li gorî Quranê Îbrahim bi bivir ê hemû putan dişikinî û li ser vî yekê mirov wî davên nava agir (gotegot e: Kurd Heyzen gotiye Nemrût e ra, wa -Hz. Îbrahîm- agir ji da bişewitin), lê agir wî nedişewitinî û dibe gol. Li gora mirovan ew şinda agir îro gola masiyan li Rihayê ye. Li dû vî bûyera Îbrahîm bi tev jina xwe Sarê û biraziyê xwe Lût ji welatê Nemrûd bar dike tere Urdun, Misir û dûra jî Filistinê. Ji ber ku Îbrahim êdî kal dibe û qet zarokên xwe tune bûn, ji Xwedê zarokekî dexwez dike. Lawek bi nav Îsmaîl ji wî ra tê dinê û demekî şinde jî ji wî ra tê zanîn ku, gerê Îsmaîl ji Xwedê ra qurban bike. Îbrahim lawê xwe ji bona qurbanê amade dike, lê wî gavê Xwedê ji wî ra beranekî dişinî, ji bona ku di şinda Îsmaîl da qurban bike. Dûra lawekî din bi nav Îshaq ji wî ra çê dibe. Herdû lawên wî jî bi xwe pêxember bûn û tê zanîn ku Îsmaîl kalê ereban û Îshaq jî kalê gellê Îsraêlê e. Îbrahîm wekî kalê hemû bawermendan û pêxemberê herî mezin yê Xwedê tê dîtin. Di emrê xwe da tenê ji Xwedê ra perestî kiriye û di Quranê da ji wî ra "misilman" tê gotin. Li gorî kevneşopa îslamê wî bi tev lawê xwe Îsmaîl Kabe înşa kiriye û bi vî avayî îbadeta hec ji wî hetanî îro hatiye giştiye me. Pêşangeha wêneyan Çavkanî Girêdanên derve Serhatiya Birahîm