Ca'fer es-Sâdık

Ca'fer es-Sâdık veya Ca'fer bin Muhammed es-Sâdık (Arapça: جعفر ابن محمد الصادق; y. 702–765), Ali soyundan gelen alim, hukukçu, hadis rivayetçisi ve İsnâaşeriyye ile İsmaililer arasında üzerinde ittifak edilen altıncı ve son Şii imamıdır."Es-Sadık" ("Doğru Sözlü") ünvanıyla bilinen Ca'fer es-Sâdık, İslam hukuku'nun Caferilik mezhebinin kurucusu olarak bilinir. İsnâaşeriyye'nin kabul görmüş hadis külliyatlarında, diğer imamların toplamından daha çok ondan rivayet edilmiş hadisler bulunur. Ancak bu rivayetlerin ona ait olduğu tartışmalıdır ve bu da onun gerçek öğretilerini belirlemeyi zorlaştırmaktadır.Ona atfedilen dini içtihatler arasında nass (her imamın bir önceki imam tarafından ilahi ilhamla belirlenmesi) ve ismet (imamların yanılmazlığı) içtihatlerinin yanı sıra takiyye (zulüm altında dini gizleme) öğretisi de bulunmaktadır. Ca'fer es-Sâdık Sünni Müslümanlar tarafından da güvenilir bir hadis rivayetçisi olarak saygı görür. Aynı zamanda Hanefi ve Maliki mezheplerinin kurucuları olan Ebu Hanife ve Malik bin Enes'in de hocasıydı. Ca'fer es-Sâdık ayrıca birçok Sufi tarikat silsilelerinde açık bir şekilde yer almaktadır. Ona çok çeşitli dini ve bilimsel eserler atfedilmiştir, ancak kaleme aldığı hiçbir eser günümüze ulaşmamıştır. Hayatı 699 veya 702 senesinde Medine'de doğdu. Babası Ali'nin torunu Zeynelâbidîn oğlu Muhammed el-Bakır annesi ise Ebu Bekir'in torunu Kâsım bin Muhammed'in kızı Ümmü Ferve'dir. Künyesi büyük oğlunun İsmail olmasından dolayı Ebu İsmail'dir ancak oğlunun kendisinden önce ölmesinden dolayı daha çok Ebu Abdullah olarak anılmıştır. En meşhur lakabı Sadık olmakla birlikte Tahir, Sabir, Âtır ve Fazıl lakaplarıyla da zikredilmiştir. İlk eğitimini dedesi Zeynelâbidîn ve babasından aldı. Şiilere göre babasının ölümünden sonra imamet görevini 34 yıl devam ettirdi. Şiîlikteki önemi Şiîlik’te On İki İmâmların altıncısı olan "Câʿfer es-Sâdık," İsmâil bin Câ'fer el-Mûbarek ile Musa el-Kâzım'ın da babasıdır. Şiî öğretisine göre Câʿfer-i Sâdık'ın en büyük özelliği ise tam bir rehber öğretmen olmasıdır. Ölümü Şiîlik öğretisine göre, 8 Aralık 765 tarihinde Abbâsî Hâlifesi Mansûr'un emriyle zehirletilerek öldürülmüştür. Medine'de meşhur Bâki Mezarlığı'nda yatmaktadır. Irak'ın Şiilerce kutsal sayılan Necef şehrindeki Vadi's-Selam mezarlığında da ona adanmış bir türbesi bulunmaktadır. Kaynakça Bibliyografya Abbas, Hassan (2021). The Prophet's Heir: The Life of Ali ibn Abi Talib. Yale University Press. ISBN 978-0-300-25205-7. Abd-Allah, Umar F. (2013). Mālik and Medina: Islamic Legal Reasoning in the Formative Period. Brill Publishers. ISBN 978-90-04-24788-8. Adamec, Ludwig W. (2017). Historical Dictionary of Islam (Third bas.). Rowman & Littlefield. ISBN 978-1-4422-7723-6. Algar, Hamid (2012). "JAʿFAR AL-ṢĀDEQ iii. And Sufism". Encyclopaedia Iranica. XIV. ss. 356-362. 23 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2021. al-Majlisi, Muhammad Baqir (1983). Biḥār al-anwār al-jāmiʿa li-durar akhbār al-aʾimma al-aṭhār. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. (Tawḥīd al-Mufaḍḍal in vol. 3, pp. 57–151; Kitāb al-Ihlīlaja in vol. 3, pp. 152–198) Amir-Moezzi, Mohammad Ali (1994). The Divine Guide In Early Shiism: The Sources of Esotericism in Islam. Streight, David tarafından çevrildi. State University of New York Press. ISBN 0-7914-2122-8. Amir-Moezzi, Mohammad Ali (2013). "Ḵaṭṭābiya". Yarshater, Ehsan (Ed.). Encyclopædia Iranica. 26 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2022. Armstrong, Karen (2002). Islam: A Short History. Modern Library. ISBN 978-1-4352-9708-1. Asatryan, Mushegh (2000–2012). "Mofażżal al-Joʿfi". Yarshater, Ehsan (Ed.). Encyclopædia Iranica. 26 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2022. Asatryan, Mushegh (2017). Controversies in Formative Shiʿi Islam: The Ghulat Muslims and Their Beliefs. Londra: I.B. Tauris. ISBN 978-1-78453-895-8. Buckley, Ron P. (2018). Jane Dammen McAuliƦfe (Ed.). Jaʿfar al-Ṣādiq. Georgetown University, Washington D.C.: Encyclopaedia of the Qurʾān. 29 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2022. Buckley, Ron P. (2022a). "Jaʿfar al-Ṣādiq". Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett K. (Ed.). Encyclopaedia of Islam, Three. 4. doi:10.1163/1573-3912_ei3_COM_32681. Buckley, Ron P. (2022b). "Muḥammad Al-Bāqir". Encyclopaedia of Islam (Third bas.). Brill Reference Online. Campo, Juan E. (2009). "Jaafar al-Sadiq". Encyclopedia Of Islam. Facts On File, Inc. ss. 386, 387. ISBN 978-0-8160-5454-1. Chambers, Simone; Nosco, Peter (2015). Dissent on Core Beliefs: Religious and Secular Perspectives. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-10152-4. Chokr, Melhem (1993). Zandaqa et zindīqs en islam au second siècle de l'Hégire. Şam: Institut français de Damas. doi:10.4000/books.ifpo.5349. ISBN 978-2-901315-02-5. OCLC 910729151. 3 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2022. Corbin, Henry (2014). History of Islamic Philosophy. Sherrard, Liadain; Sherrard, Philip tarafından çevrildi. Routledge. ISBN 978-1-135-19889-3. Daftary, Farhad (2020). Short History of the Ismailis: Traditions of a Muslim Community. Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-7922-5. Daftary, Farhad (2013). A History of Shi'i Islam. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-78076-841-0. Daiber, Hans (1975). Das theologisch-philosophische System des Mu'ammar ibn 'Abbād as-Sulamī (gest. 830 n. Chr.). Beiruter Texte und Studien. 19. Beirut/Wiesbaden: Orient-Institut der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. ISBN 3-515-01840-9. OCLC 963435324. Daiber, Hans (2014). "Possible Echoes of De mundo in the Arabic-Islamic World: Christian, Islamic and Jewish Thinkers". Thom, Johan C. (Ed.). Cosmic Order and Divine Power: Pseudo-Aristotle, On the Cosmos. Tübingen: Mohr Siebeck. ss. 169-180. doi:10.1628/978-3-16-156432-1. ISBN 978-3-16-152809-5. Dakake, Maria Massi (2012). The Charismatic Community: Shi'ite Identity in Early Islam. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-8034-2. De Smet, Daniel (2012). "JAʿFAR AL-ṢĀDEQ iv. And Esoteric Sciences". Encyclopaedia Iranica. XIV. ss. 362-363. 17 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2022. Donaldson, Dwight M. (1933). The Shi'ite Religion (A history of Islam in Persia and Irak). Londra: Luzac and Company. Dutton, Yasin (2013). The Origins of Islamic Law: The Qur'an, the Muwatta' and Madinan Amal. Routledge. ISBN 978-1-136-11066-5. Fadil, Mohammad H. (2006). "LAW AND JURISPRUDENCE". Meri, Josef W. (Ed.). Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. 2. Routledge. ss. 449, 450. ISBN 978-0-415-96691-7. Ghālib, Muṣṭafā (1964). al-Haft al-Sharīf. Beirut: Dār al-Andalus. OCLC 977409505. Gleave, Robert (2004). "TAQIYYA". Martin, Richard C. (Ed.). Encyclopedia of Islam and the Muslim world. 2. Macmillan Publishers. ss. 678, 679. ISBN 0-02-865605-9. Gleave, Robert (2008). "JAʿFAR AL-ṢĀDEQ i. Life". Encyclopaedia Iranica. XIV. ss. 349-351. 17 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2022. Gleave, Robert (2012). "JAʿFAR AL-ṢĀDEQ II - Teachings". Encyclopaedia Iranica. XIV. ss. 351-356. 23 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2022. Hawting, Gerald R. (2006). "UMAYYADS". Meri, Josef W. (Ed.). Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. 2. Routledge. ss. 846-848. ISBN 978-0-415-96691-7. Haywood, John A. (2022). "Jaʿfar al-Ṣādiq". Encyclopedia Britannica. 19 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2022. Hodgson, Marshall G. S. (1999). "Dja'far al-Sadik". Encyclopaedia of Islam (CD-ROM bas.). Leiden: Brill Publishers. Jafri, S.H.M (1979). Origins and Early Development of Shia Islam. Londra: Longman. Jenkins, Everett (2010). The Muslim Diaspora (Volume 1, 570–1500): A Comprehensive Chronology of the Spread of Islam in Asia, Africa, Europe and the Americas. McFarland & Company. ISBN 978-0-7864-4713-8. 9 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2022. Kassam, Zayn; Blomfield, Bridget (2015). "Remembering Fatima and Zaynab: gender in perspective" (PDF). The Shi'i World: Pathways in Tradition and Modernity. 210. Kazemi Moussavi, Ahmad (2012). "JAʿFAR AL-ṢĀDEQ v. And Herbal Medicine". Encyclopaedia Iranica. XIV. ss. 264-266. 23 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2021. Lewis, B. (2012). "Alids". Bearman, P.; Bianquis, Th.; Bosworth, C.E.; van Donzel, E.; Heinrichs, W.P. (Ed.). Encyclopaedia of Islam (Second bas.). doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_0543. ISBN 978-90-04-16121-4. Madelung, Wilferd (1985). "ʿAlī B. Ḥosayn B. ʿAlī B. Abī ṬĀleb". Encyclopaedia Iranica I/8. ss. 849-850. 5 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Madelung, Wilferd (2003). "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB". Encyclopædia Iranica. Encyclopedia Iranica Foundation. 17 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Mavani, Hamid (2013). Religious Authority and Political Thought in Twelver Shi'ism: From Ali to Post-Khomeini. Routledge. ISBN 978-0-415-62440-4. Modaressi, Hossein (2003). Tradition and Survival: A Bibliographical Survey of Early Shīʿite Literature. Oxford: Oneworld. ISBN 1-85168-331-3. Momen, Moojan (1985). An Introduction to Shi'i Islam. Yale University Press. ISBN 978-0-300-03499-8. Lalani, Arzina R. (2004). Early Shi'i Thought: The Teachings of Imam Muhammad Al-Baqir. I.B. Tauris. ISBN 978-1-85043-592-1. Lalani, Arzina R. (2006). "JA'FAR AL-SADIQ". Meri, Josef W. (Ed.). Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. 1. Routledge. ss. 409, 410. ISBN 978-0-415-96691-7. Pakatchi, Ahmad (2019). "Ja'far al-Sadiq (a), Imam". Center for the Great Islamic Encyclopedia. 5 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2022. Pakatchi, Ahmad (2020). "Abu Basir". Center for the Great Islamic Encyclopedia. 26 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2022. Rizvi, Sayyid Saeed Akhtar (2001). Slavery: Islamic & Western Perspectives. Ahlul Bait Foundation of South Africa. 9 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mayıs 2022. Sachedina, Abdulaziz (1983–2012). "Abu'l-Ḵaṭṭāb Asadī". Yarshater, Ehsan (Ed.). Encyclopædia Iranica. 6 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2022. Stewart, Devin J.; Pinault, David; Daftary, Farhad; Gleave, Robert (2004). "SHI'A". Martin, Richard C. (Ed.). Encyclopedia of Islam and the Muslim world. 2. Macmillan Publishers. ss. 621-630. ISBN 0-02-865605-9. Tabatabai, Sayyid Muhammad Husayn (1977). Shi'ite Islam. Seyyed Hossein Nasr tarafından çevrildi. SUNY Press. ISBN 0-87395-390-8. Takim, Liyakatali (2004a). "JA'FAR AL-SADIQ (circa 701–765)". Martin, Richard C. (Ed.). Encyclopedia of Islam and the Muslim world. 1. Macmillan Publishers. ss. 369, 370. ISBN 0-02-865604-0. Takim, Liyakat (2004b). Jestice, Phyllis G. (Ed.). Holy People of the World: A Cross-cultural Encyclopedia. 3. ABC-Clio. s. 415. ISBN 978-1-57607-355-1. 9 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mayıs 2022. Taylor, John B. (1966). "Jaʿfar al-Sādiq, spiritual forebear of the Sufis". Islamic Culture. 40 (2): 97-113. Van Ess, Josef (1980). "Early Islamic Theologians on the Existence of God". Semaan, Khalil I. (Ed.). Islam and the Medieval West: Aspects of Intercultural Relations. Papers Presented at the Ninth Annual Conference of the Center for Medieval and Early Renaissance Studies, Binghamton University. Albany: State University of New York Press. ss. 64-81. ISBN 0-87395-409-2. (reprinted in Van Ess, Josef (2018). Kleine Schriften. Leiden: Brill Publishers. ss. 1431-1445. doi:10.1163/9789004336483_099. ISBN 978-90-04-31224-1. ) Dış bağlantılar İslam Düşünce Atlası'nda Cafer es-Sadık