دێری مار ئوراھا

دێری مار بەھنام (بە سورینی: ܕܲܝܪܵܐ ܕܡܵܪܝ ܐܲܒ݂ܪܵܗܵܡ، بە عەرەبی، دیر مار اوراھا)، (دێری مار ئەبراھام) دێرێکی کاسۆلیکی کلدانییە لە باشووری کوردستان لە عێراق لە نزیک گوندی باتنایا نزیک لە شارۆچکەی تلکێف. دێرەکە بە شێوەیەکی نەریتی دەگەڕێتەوە بۆ مار ئۆراھا کە ھاوڕێی ڕەبان ھورموز بووە. لەو شوێنەی کە لە چیای مەقلوب نیشتەجێ بووە پێش ئەوەی بەھۆی وشکەساڵی لەو قۆناغەدا ناچار بێت بڕوات. ئەفسانە باس لەوە دەکات کە مار ئۆراھا گوێی لە دەنگێک بووە کە داوای لێدەکات دێرێکی دیکە لە نەینەوا دابمەزرێنێت. ئەو دێرەی بە ناوی خۆیەوە لە سەردەمی باوکسالاری ئیشو یاپ (٥٨١ - ٥٩٦) دروست کردووە. ئەم دێرە تا سەدەی حەڤدەھەم لە دەستنووسەکاندا باسی نەکراوە، کاتێک لە ڕاپۆرتێکدا کە لەلایەن مار ئیلیا، پاتریاکی کلدانییەکانەوە بۆ پاپای ڕۆما ناردبوو، باسی لێکرا. بە درێژایی ئەم قۆناغە دێرەکە سەر بە کڵێسای ئاشووری ڕۆژھەڵات بووە پێش ئەوەی لە ساڵی ١٧١٩دا بگوازرێتەوە بۆ کلدانییەکان. نادر شا لە ساڵی ١٧٤٣ لە کاتی ئەو ھەڵمەتەی کە بۆ سەر شاری مووسڵ دەستی پێکرد، دێرەکەی وێران کرد و ھەموو دەروێشەکانی تێدا کوشت. لە ساڵی ١٩٢١ دووبارە دروست کراوەتەوە. بینای ئێستای دێرەکە بەرزییەکەی ٣٣ مەتر و پانییەکەی ٢٦ مەترە. دڵسۆزەکان ساڵانە دوو جار سەردانی دەکەن: جەژنی مار ئۆراھا دوو جار لە دێرەکە بەڕێوەدەچێت، یەکەم یەکشەممەی جەژنی ڕەمەزان، و دووەم یەکشەممەی دوای جەژنی ئیستەر(جەژنی گاوران). سەرچاوەکان دەروازەی سیاسەت دەروازەی شەڕ دەروازەی کوردستان دەروازەی ئایین دەروازەی عێراق