ኦሬክ

ኦሬክ (ሱመርኛ፦ /ኡሩኡኑግ/፣ አካድኛ: /ኡሩክ/፣ ግሪክ: Ορχόη /ኦርቆዔ/ ወይም Ωρύγεια /ኦሩገያ/፣ አረብኛ፦ وركاء /ዋርካ/) የሱመር ጥንታዊ ከተማ በኤፍራጥስ ወንዝ ላይ ነበረ። በአለሙ ላይ ከሁሉ ጥንታዊ ትልቅ ከተሞች አንዱ ነው። ጥንታዊ ሠፈሩ ደግሞ ኩላብ ወይም ኡኑግ-ኩላባ ይባል ነበር። በሱመር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ እንዲሁም በአፈ-ታሪክ «ኤንመርካርና የአራታ ንጉሥ» ዘንድ የመሠረተው ንጉስ ኤንመርካር ነበር። እንዲሁም በመጽሐፈ ቅዱስ ምስክር ዘንድ በሰናዖር የመሠረተው ናምሩድ ነበር (ዘፍጥረት 10፡10)። በኋላ ዘመንም የጊልጋመሽ ከተማ ነበረ። የኡሩክ ነገሥታት ፩ ኡሩክ ኤንመርካር - የኡሩክ መስራች ሉጋልባንዳ - የኤንመርካር ሻለቃ ዱሙዚድ፣ አሣ አጥማጁ ጊልጋመሽ - የሉጋልባንዳ ልጅ ኡር-ኑንጋል - የጊልጋመሽ ልጅ ኡዱል-ካላማ፣ ላባዕሹም፣ ኤን-ኑንታራህ-አና፣ መሽ-ሄ፣ መለም-አና፣ ሉጋል-ኪቱን - ስለነዚህ 6 ነገሥታት ምንም አይታወቅም። በዚህ ዘመን ላዕላይነቱ በሱመር ወደ ኡር፣ ከኡርም ወደ አዋን፣ ከአዋንም ወደ ኪሽ፣ ከኪሽም ወደ ሐማዚ እንደ ተዛወረ ይመስላል። ፪ ኡሩክ ኤንሻኩሻና - ላዕላይነቱን ወደ ኡሩክ መለሰው። ከርሱ በኋላ ግን ወደ ላጋሽ ተዛወረ። ሉጋል-ኪኒሼ-ዱዱ አርጋንዴአ ከዚህ በኋላ፣ ላጋሽ፣ አዳብ፣ ማሪ፣ አክሻክ፣ ኪሽ፣ ኡርና ኡማ ላዕላይነቱን ለመያዝ ይወዳደሩ ነበር። ፫ ኡሩክ ሉጋል-ዛገ-ሲ - የኡማ ንጉሥ፣ ኡሩክን ይዞ ዋና ከተማውን አደረገው። ፬ ኡሩክ ኡር-ኒጂን፣ ኡር-ጊርጊር፣ ኩዳ፣ ፑዙር-ኢሊ፣ ኡር-ኡቱ - በዚህ ዘመን ላዕላይነቱ በአካድ መንግሥትና በጉታውያን ነበረ። ፭ ኡሩክ ኡቱ-ኸጛል - ጉታውያንን በማሸንፍ ላዕላይነቱን በሱመር ያዘ። ነገር ግን በኡር ገዢ ኡር-ናሙ በመሸነፉ የኡሩክ መጨረሻ ንጉሥ ሆነ።