Samarrako meskita handia

Samarrako meskita handia IX. mendeko meskita da, Samarran dagoena, Iraken. 848an hasi ziren eraikitzen eta 851. urtean amaitu. Eraikitzeko unean, munduko meskitarik handiena zen. Ezaguna da 52 metroko minarete garaia duelako, aldapa kiribil batez inguratua. Meskita Samarrako Hiri Arkeologikoaren barruan dago. UNESCOk Gizateriaren Ondarearen zerrendan sartu zuen 2007an. Historia Garai batean, meskita munduko handiena izan zen; haren minaretea, Malwija dorrea, kiribil-formako konoa da. 52 metroko garaiera du, eta 33 metroko zabalera. Igotzeko aldapa kiribilean dauka. Al-Mutawakkil-en erregealdiak eragin handia izan zuen hiriaren itxuran, arkitekturaren maitalea zelako, eta Samarrako meskita handia eraikitzearen arduraduna izan zen. Al-Mutawakkil-ek inperio osoko artistak eta arkitektoak kontratatu zituen Meskita Handia eraikitzen laguntzeko. Meskitak 17 korridore zituen, eta haren hormak beira urdin iluneko mosaikoz estalita zeuden. Meskita honen arteak eta arkitekturak eragina izan zuten beste meskita batzuetan; adibidez, Kairoko (Egipto) Ibn Tulungo meskita Samarrako meskitan oinarritu zen alderdi askotan. Meskita suntsitu egin zuten 1278. urtean, Hulagu Khanak Irak inbaditu ondoren. Kanpoko paretak eta minareteak bakarrik iraun zuten. Ordutik aurrera, erabilerarik ez zuen eduki. 1956an zaharberritze-prozesu bat hasi zuten. Meskitak kalte gehiago jasan zituen 2005eko bonbardaketa batean, eta minaretea kaltetu zuten. Arkitektura Diseinua Meskita adreiluzko horma batek inguratzen du, egitura osatzen duten dorre erdizirkularrekin batera. Kanpoko hormak zortzi leiho ditu eta eraikinak hamasei ate ditu. Meskitaren barruan patio handi bat dago, eta alde guztietan estalitako korridorez inguratua zegoen. Otoitz-aretoak mihrab handi bat zuen arku gisa markatua. Iturri bat zegoen patioaren erdian, marmolezko teila eta mosaikoekin estalia eta apaindua. Uste zen iturri hori harri handi batean zizelkatuta zegoela eta elefanteek eramaten zutela eremu horretara. Al-Wathiq kalifak eraiki zuen. Historialariek eta arkitektoek badakite meskitako hormak beirazko panelez estalita zeudela. Meskitan lan egiten duten arkeologoek aurkitu dituzte panel horien zatiak. Meskitaren barnealdeak 11 metroko altuerako sabaiak zituen, eta guztira 464 pilare, adreilu egosizko sabai hori bermatzen zutenak. Minaretea Hasiera batean, minaretea meskitari konektatu zitzaion zubi baten bidez. Minaretea edo dorrea 848–852 urteetan eraiki zen, hareharriz, eta goranzko diseinu koniko espiralak berezi bihurtzen du. 52 metroko altuera du eta 33 metroko zabalera oinarrian. Kiribilak goiko aldera iristen diren eskailerak ditu. 2005ean, minaretearen goiko aldea bonbardatu zuten. Estatu Batuetako indarrek minaretea frankotiratzaileen dorre gisa erabili zuten, suntsitu aurretik. Galeria Erreferentziak Kanpo estekak UNESCOren orrialdeko fitxa: https://whc.unesco.org/en/list/276