Selo

Za ostale upotrebe, pogledajte Selo (razvrstavanje). Selo (ponekad i seosko naselje ili ruralno naselje) jedno je od tri vrste ljudskih naselja. To je osnovni oblik teritorijalne, socijalne i ekonomske organizacije stanovništva koje se bavi poljoprivredom. Definicija sela Postoji nekoliko različitih definicija seoskog naselja: Pored grada i mešovitog naselja kao polifunkcijskih naselja, selo se može definisati kao monofunkcijsko naselje, tj. naselje u kome je prevashodno zastupljeno samo jedno zanimanje, i to prvenstveno poljoprivreda. Neka sela mogu, pored poljoprivrede kao glavnog zanimanja, imati i nekoliko sekundarnih. Selo je naziv za svako naselje s manjim brojem stanovnika. Stanovnici sela nazivaju se seljacima ili seljanima. Riječ seljak ipak najčešće označava osobu koja se bavi poljoprivrednom proizvodnjom. Tradicionalno, selo je zajednica zemljoradničkih, stočarskih i mješovitih domaćinstava na određenoj teritoriji, pri čemu su ta domaćinstva povezana radnim, socijalnim i ekonomskih vezama. (J. Cvijić) Savremena definicija precizira da je selo naselje u kome se najveći dio stanovništva bavi poljoprivredom, gustina naseljenosti nije veća od 10-20 stanovnika po hektaru, slabo je komunalno opremljeno, u dvorištima se nalazi barem jedan privredni objekat, a spoljne funkcije su slabo razvijene. (B. Kojić) Seoska teritorija Seoska teritorija obuhvata određenu površinu koja je iskorištena za potrebe poljoprivredne proizvodnje, kao i za biološku i ekonomsku egzistenciju čovjeka. U pogledu naseobinsko-proizvodnog sadržaja može se izdvojiti: homogena teritorija (pravi seoski tip, s izrazitim seljaštvom, udaljena od gradova) nehomogena teritorija (osim agrarnih, ima i urbano-industrijskih svojstava) Osnovna podjela seoskih teritorija je na: primarno ruralno područje (više susjednih naselja i njihovih atara) drugostepeno ruralno područje (ruralna teritorija koja obuhvata više povezanih seoskih područja) U administrativnom pogledu seoska teritorija se dijeli na: seoski atar (teritorija koja pripada nekom selu - naselje s okolnim zemljištem, koje se dijeli na potese; službeno se naziva katastarska opština) katastarski srez (najveća organizaciona jedinica seoske teritorije koja obuhvata više katastarskih opština) Tipologija seoskih naselja Seoska naselja klasifikuju se prema brojnim mjerilima, od kojih treba izdvojiti sljedeće: genetska tipologija spontano nastala (heterogena, šarenolika, nepravilna) nastala pod nekom intervencijom (čitluci, ušorena sela) nastala pod intervencijom vlasti (sela u Vojvodini) divlja naselja (u predgrađima većih gradova) demografska tipologija najmanja sela (patuljasta – do 100 stanovnika i mala – 101-500 stanovnika) srednja sela (501-1000 stanovnika i 1001-2000 stanovnika) velika sela (veća – 2001-3000 stanovnika i najveća – preko 3000 stanovnika) Fizionomska tipologija sela Prema fizionomskoj strukturi sela se mogu podeliti na više načina, ali u našoj literaturi najkarakterističnija je sljedeća: zbijena sela (gusto koncentrisani stambeni objekti) razbijena sela (raštrkani stambeni objekti) prelazna (mješovita) Prema obliku izdvajaju se tri tipa sela: okruglasta izdužena (uz put ili rijeku) zrakasta Povezano Grad Gradić Naselje Predgrađe Geografija naselja Jovan Cvijić Literatura Mastilo, Natalija (2005): Rečnik savremene srpske geografske terminologije, Geografski fakultet, Beograd Stamenković, Srboljub i Bačević, Milan (1992): Geografija naselja, Geografski fakultet, Beograd Cvijić, Jovan (1987): Balkansko poluostrvo, SANU, Beograd Babić, Darija (2009): urednica