Mauzolej Firdusija

Mauzolej Firdusija (perzijski: آرامگاه فردوسی, trans. Ārāmgāh-e Ferdowsi) historijski je mauzolej u Tusu, u Iranu, podignut u čast perzijskog pjesnika Firdusija. Nalazi se u Horasanu, u blizini Mešheda, i ubraja se među najpoznatije memorijalne komplekse u Iranu. Firdusi je nakon smrti 1019/1020. sahranjen u vlastitom vrtu u Tusu, jer mu nije bilo dopušteno ukopavanje na gradskom muslimanskom groblju. Tokom narednih stoljeća nad grobom su postojale skromnije građevine, ali je savremeni monumentalni mauzolej izgrađen između 1928. i 1934, u vrijeme pahlavijskog razdoblja i uoči obilježavanja hiljadugodišnjice pjesnikova rođenja. Archnet kao povezano ime uz kompleks navodi Andréa Godarda, a godinu dovršetka 1934. Izgled mauzoleja nadahnut je predislamskom iranskom arhitekturom, posebno spomenicima iz ahemenidskog doba i grobom Kira Velikog u Pasargadu. Građevina je izvedena u kamenu i mramoru, sa stepenastim postoljem, kvadratnom komorom i bogatim reljefnim i epigrafskim ukrasom. Unutrašnjost i zidovi kompleksa ukrašeni su motivima i stihovima iz Šahname. Zbog problema s vlagom i potrebe za proširenjem kompleks je kasnije preuređen. Encyclopaedia Iranica navodi da je pod nadzorom arhitekta Hušanga Sejhuna mauzolej proširen, da je ispod prvobitne komore uređen veći unutrašnji prostor te da je cijeli kompleks svečano otvoren 1968. Mauzolej Firdusija danas ima status nacionalnog memorijalnog mjesta i važan je simbol iranskog kulturnog identiteta. Spomenik je tokom vremena prikazivan i na poštanskim markama te novcu Irana. Galerija Reference