Сарапшылар кеңесі

Сарапшылар кеңесі (парсы: مجلس خبرگان رهبری‎, Majles-e Khobregān-e Rahbarī, «Басшылық сарапшылары кеңесі») — Иран жоғарғы көсемін тағайындауға, бақылауға және қызметінен босатуға өкілетті кеңесші орган. Ассамблея 88 мүшеден тұрады, олар халық тарапынан тікелей сегіз жылдық мерзімге сайланады. Кеңес мүшелігіне кандидаттардың бәрін де Сақшылар кеңесі тексереді. Сарапшылар кеңесіне 88 мұжтаһид кіреді. Олар таңдаулы кандидаттар тізімінен 8 жылға тікелей сайланады. Мүшелер саны 1982 жылы 82 болса, 2016 жылдан бері 88. Қазіргі заңдарға сәйкес кеңес алты ай сайын кемінде екі рет жиын жасайды. Сақшылар кеңесінің жартысын Жоғарғы көсем жеке өзі тағайындайды. Бұл жүйе бірнеше рет дауға әкелді; оппозицияшыл, я реформашыл кандидаттар сирек кездеседі. Иран Конституциясының 111-бабына сәйкес, «кез келген жағдайда Көсем өзінің конституциялық міндеттерін орындауға қабілетсіз болып қалса немесе 5 және 109-баптарда көрсетілген талаптардың бірін жоғалтса, не оның бастапқыдан осы талаптардың кейбіріне ие болмағаны анықталса, ол қызметінен босатылады». Ирандағы соғыс барысында, нақтырақ айтқанда 2026 жылғы 3 наурызда АҚШ пен Израиль Сарапшылар кеңесінің Қом қаласындағы ғимаратына әуеден соғып жіберді. Төрағалар тізімі Сарапшылар кеңесінің төрағалар тізімі: 1983–2007: Әли Мешкини 2007–2011: Әли Акбар Хашеми Рафсанджани 2011–2014: Мұхаммед-Реза Махдави Кани 2015–2016: Мұхаммед Язди 2016–2024: Ахмед Джаннати 2024–: Мұхаммед Әли Мовахеди Кермани Құзыреті Сарапшылар кеңесі Жоғарғы көсемге ешқашан да күмән көрсетпеген, лауазымынан ешқашан босатпаған. Мамандар пікірінше, Әли Хаменеидің ұзаққа созылған билігі барысында Сарапшылар кеңесі де-факто өкілеттігінен айырылып, салтанатты ғана органға айналып кетті. 2015 жылы Хаменеи тағайындаған Иранның сол кездегі Жоғарғы сотының төрағасы Садық Лариджани Кеңестің Хаменеи іс‑әрекетін қадағалауы конституцияға сай емес деді. Дереккөздер