Бишопур

Бишопур (форсӣ: بیشاپور‎) — шаҳри бостонии Эрон, ки дар ҷануби Фолиёни муосир дар шаҳристони Козеруни устони Форс, Эрони муосир, дар роҳи қадимии байни Порс ва Элом ҷойгир буд. Ин роҳ пойтахти Сосониён — Истахр (дар наздикии Персепол) ва Ктесифонро мепайваст. Шаҳр муддате пойтахти Империяи Форс буд. Бишопур дар наздикии гузаргоҳе бар рӯди бунёд шуда буд ва дар ҳамон макон инчунин қалъае бо обанборҳои дар санг кандашуда ва дараи рӯд бо шаш нақши барҷастаи сосонӣ ҷойгир аст. Таърих Номи Бишопур аз Бей-Шопур гирифта шуда, маънои «Ҳоким Шопур»-ро дорад. Шаҳр дар соҳили рӯди Руде-Сефуд (шохоби Рудхонаи Шопур) дар 266 сол аз ҷониби шоҳ Шопури I (241–272), дуюмин подшоҳи Форси Сосонӣ, бунёд шудааст. Ӯ ба румиён чандин шикасти ҷиддӣ расонд: император Гордиани III-ро кушт ва император Валериани I-ро асир гирифт. Дар ин ҷо Шопур пойтахти худро аз Истахр кӯчонд. Шаҳр бо нақшҳои барҷастаи зиёде, ки пирӯзии Шопур бар румиёнро ситоиш мекунанд, оро дода шудааст. Дар сохтмони шаҳр сарбозони асири румии император Валериани I, ки дар 260 сол мағлуб шуда буд, иштирок доштанд. Аммо шаҳр дар ҷои холӣ сохта нашуда буд — бостоншиносон осори тамаддунҳои портӣ ва эломӣ-ро ошкор карданд. Баъдтар пойтахт ба Ктесифон интиқол ёфт, аммо шаҳр то истилои арабҳо дар VII аср аҳамияти худро нигоҳ дошт ва сокинон то X аср дар он зиндагӣ мекарданд. Шаҳр тарҳи росткунҷа бо шабакаи мунтазами кӯчаҳои дохилии шаҳр дошт, ки ба тарҳи шаҳрҳои румӣ шабоҳат дошт. Ин тарҳ дигар ҳеҷ гоҳ дар меъмории Форс такрор нашуд. Кофтуковҳо ва таҳқиқот Дар солҳои 1930 бостоншиноси украиниву фаронсавӣ Роман Гиршман ин мавзеъро поксозӣ кард. Бостоншиноси бритониёӣ Ҷорҷина Ҳеррманн инчунин китобе дар бораи нақшҳои барҷастаи сосонии Бишопур навишт, ки соли 1980 нашр шуд. Ҷойҳои асосии диданӣ Қисми асосии кофтуковҳо дар бахши шоҳонаи шарқи шаҳр анҷом дода шуданд. Дар канори қаср маъбади об сохта шуда буд, ки ҳамчун маъбади Аноҳит тафсир мешавад. Фарш аз тахтасангҳои мармарии сиёҳ бо ҳошияи мозаикӣ пӯшонида шуда буд. Дар қисми болоии ҳар як тоқча тасвири занони урён зери рӯйпӯшҳои шаффоф — раққосон, навозандагон, канизон, занони гулчанбарбоф ва инчунин чандин хонуми ашрофи бо либоси бошукӯҳ тасвир ёфта буданд. Ҳамчунин нигаред Донишгоҳи Гундишопур Шопур (ғор) Меъмории Рими Қадим Санъати Рими Қадим Санъати Византия Эзоҳ Пайвандҳо [[1](https://web.archive.org/web/20121214044246/http://www.photoparsi.com/5/493-lack-of-consideratio-to-bishapur) Бишопур]; Аксҳо Бишопур, Аксҳо аз Эрон, [[(пайванди дастнорас)Livius]. [[2](https://www.youtube.com/watch?v=NxM94DNz6MI) Шаҳри Бишопур] (Видео)