امامزاده شاه احمد قاسم

امامزاده شاه احمد قاسم که با نام محلی شامَد قاسم نیز شناخته می‌شود امامزاده و زیارتگاه در شهر قم است که در تقاطع خیابان معلم و سمیه واقع شده‌است. این اثر در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. امامزاده بنا بر منابع، احمد بن قاسم سیدی پرهیزگار بود که در اواخر عمر نابینا و زمین‌گیر شد و همراه خواهرش فاطمه از مدینه به قم هجرت کرد و تا پایان زندگی در این شهر به عبادت پرداخت. نسب او با چند واسطه به امام جعفر صادق (از راه علی عُریضی) می‌رسد؛ هرچند در کتیبهٔ بقعه او را از فرزندان موسی بن جعفر نوشته‌اند، نویسندهٔ کتاب تاریخ قم که بر کتیبه مقدم است نسب نخست را آورده‌است. خواهر او فاطمه نیز در همین بقعه به خاک سپرده شده‌است. این رویداد در یک‌سوم نخست سدهٔ سوم هجری روی داد و بر فراز آرامگاه او نخست سایبانی از بوریا برپا کردند. در سال ۲۹۵ هجری قمری این سایبان ویران شد و مزار مدتی متروک ماند، تا آنکه در سال ۳۷۱ هجری قمری یکی از پارسایان قم در خواب دید که مردی فاضل در آنجا مدفون است؛ از آن پس دیگربار بارگاهی بر مزار ساختند و مردم برای زیارت و طلب شفا به آنجا روی آوردند. معماری بنای کنونی امامزاده به دورهٔ صفوی بازمی‌گردد و از آثار خاندان علی‌صفی، فرمانروایان قم در سدهٔ هشتم هجری، دانسته شده‌است. ساختمان آن هشت‌گوش و آجری است و گنبدی کاشی‌کاری‌شده با کاشی‌های فیروزه‌ای آن را می‌پوشاند. درون بقعه، ضریحی بر مزار قرار دارد و دیوارها و سقف شبستان با کتیبه‌ها و گچ‌بری‌های تزیینی آراسته شده‌است. ارزشمندترین بخش تزیینات بنا، گچ‌بری‌های رنگی آن است که تاریخ ۷۸۰ هجری قمری را دارد و کار هنرمند برجستهٔ آن روزگار، علی بن محمد بن ابی‌شجاع، دانسته شده‌است. نگارخانه جستارهای وابسته آثار ملی ایران سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری منابع