Συμβούλιο των Φρουρών

Το Συμβούλιο των Φρουρών (ονομάζεται επίσης Συμβούλιο των Φυλάκων ή Συνταγματικό Συμβούλιο, περσικά: شورای نگهبان) είναι ένα 12μελές συμβούλιο που ασκεί σημαντική εξουσία και επιρροή στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Σύμφωνα με το Σύνταγμα του Ιράν, το συμβούλιο έχει τρεις εντολές: το δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) επί της νομοθεσίας που ψηφίζεται από την Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση, την εποπτεία των εκλογών και την έγκριση ή τον αποκλεισμό υποψηφίων που επιδιώκουν να θέσουν υποψηφιότητα σε τοπικές, κοινοβουλευτικές, προεδρικές εκλογές ή εκλογές για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων. Το Συμβούλιο αποτελείται από Ισλαμιστές κληρικούς και νομικούς. Η θητεία των μελών είναι εξαετής και κλιμακωτή: το ήμισυ των μελών αλλάζει κάθε τρία χρόνια. Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν διορίζει απευθείας τους έξι κληρικούς και μπορεί να τους παύσει κατά βούληση. Ο Αρχιδικαστής του Ιράν προτείνει έξι νομικούς για επικύρωση από την Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση. Εξουσίες Το σύνταγμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας δίνει στο συμβούλιο τρεις εντολές: α) εξουσία βέτο επί της νομοθεσίας που ψηφίζεται από την Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση, β) εποπτεία των εκλογών και γ) έγκριση ή αποκλεισμό υποψηφίων που επιδιώκουν να θέσουν υποψηφιότητα σε τοπικές, κοινοβουλευτικές, προεδρικές εκλογές ή εκλογές για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων. Το Συμβούλιο διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στον έλεγχο της ερμηνείας των ισλαμικών αξιών στο ιρανικό δίκαιο με τους εξής τρόπους: Ως μέρος του ελέγχου των πιθανών υποψηφίων, απέκλεισε μεταρρυθμιστές υποψηφίους —συμπεριλαμβανομένων των πιο γνωστών— από το να θέσουν υποψηφιότητα. Ασκεί βέτο σε νόμους που ψηφίζονται από το άμεσα εκλεγμένο Κοινοβούλιο (Majlis). Αύξησε την επιρροή που το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης ασκεί στην οικονομική και πολιτιστική ζωή της χώρας. Υπήρξαν επίσης περιπτώσεις όπου το Συνταγματικό Συμβούλιο ανακάλεσε την απαγόρευση σε συγκεκριμένα πρόσωπα, αφού έλαβε σχετική εντολή από τον Αλί Χαμενεΐ. Νομοθετικές λειτουργίες Η Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση δεν έχει νομική υπόσταση χωρίς το Συνταγματικό Συμβούλιο. Κάθε νομοσχέδιο που ψηφίζεται από τη Συνέλευση πρέπει να εξεταστεί και να εγκριθεί από το Συνταγματικό Συμβούλιο για να γίνει νόμος. Σύμφωνα με το Άρθρο 96 του συντάγματος, το Συνταγματικό Συμβούλιο κατέχει απόλυτη εξουσία βέτο επί όλης της νομοθεσίας που εγκρίνεται από τη Συνέλευση. Μπορεί να ακυρώσει έναν νόμο για δύο λόγους: επειδή αντίκειται στους ισλαμικούς νόμους ή επειδή αντίκειται στο σύνταγμα. Ενώ όλα τα μέλη ψηφίζουν για τη συμβατότητα των νόμων με το σύνταγμα, μόνο οι έξι κληρικοί ψηφίζουν για τη συμβατότητά τους με το Ισλάμ. Εάν οποιοσδήποτε νόμος απορριφθεί, επιστρέφεται στο Κοινοβούλιο για διόρθωση. Εάν το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο των Φρουρών δεν μπορούν να συμφωνήσουν, η υπόθεση παραπέμπεται στο Συμβούλιο Σκοπιμότητας για λήψη απόφασης. Δικαστική εξουσία Το Συμβούλιο των Φρουρών λειτουργεί επίσης παρόμοια με ένα συνταγματικό δικαστήριο. Η εξουσία ερμηνείας του συντάγματος ανήκει στο Συμβούλιο. Οι ερμηνευτικές αποφάσεις απαιτούν πλειοψηφία τριών τετάρτων. Εκλογική εξουσία Από το 1991 όλοι οι υποψήφιοι κοινοβουλευτικών ή προεδρικών εκλογών, καθώς και οι υποψήφιοι για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων, πρέπει να κριθούν κατάλληλοι από το Συνταγματικό Συμβούλιο προκειμένου να συμμετάσχουν στις εκλογές. Για τις κύριες εκλογές, συνήθως αποκλείει τους περισσότερους υποψηφίους, όπως φάνηκε στις εκλογές του 2009, όπου από τους 476 άνδρες και γυναίκες που υπέβαλαν αίτηση, μόνο τέσσερις εγκρίθηκαν. Κριτική Ρόλος στις εκλογές του 2009 Όταν ανακοινώθηκαν οι προεδρικές εκλογές του 2009, ο δημοφιλής πρώην πρόεδρος Μοχάμεντ Χαταμί δεν συζητούσε τα σχέδιά του να θέσει υποψηφιότητα εναντίον του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, καθώς το Συμβούλιο ενδέχεται να τον είχε αποκλείσει, όπως είχε κάνει με άλλους μεταρρυθμιστές. Στις 29 Ιουνίου 2009 το Συνταγματικό Συμβούλιο επικύρωσε τα αποτελέσματα των αμφιλεγόμενων εκλογών. Η επικύρωση των αποτελεσμάτων πυροδότησε ένα κύμα διαμαρτυριών, παραβλέποντας την απαγόρευση της ιρανικής κυβέρνησης για πορείες στους δρόμους. Αυθαίρετοι αποκλεισμοί υποψηφίων Ο Χαντί Χαμενεΐ, αδελφός του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, δήλωσε ότι ο έλεγχος των υποψηφίων από το Συνταγματικό Συμβούλιο απειλεί την ιρανική δημοκρατία. Το 1998, το Συμβούλιο απέρριψε τη δική του υποψηφιότητα για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων λόγω «ανεπαρκών θεολογικών προσόντων». Χειραγώγηση αποτελεσμάτων Το Συμβούλιο των Φρουρών έχει επικριθεί για την απομάκρυνση υποψηφίων που πρόσκεινται στους Μεταρρυθμιστές και οι οποίοι είχαν κερδίσει τις εκλογές τους, χωρίς να παράσχει νομική αιτιολόγηση ή αποδεικτικά στοιχεία. Παραδείγματα αποτελούν η ακύρωση αποτελεσμάτων στο Χόι (2000) και η περίπτωση της Μινού Χαλεγκί (2016), η οποία αποκλείστηκε αφού είχε ήδη κερδίσει την έδρα της στο Ισφαχάν. Μέλη Τρέχοντα μέλη Συντηρητικοί Ιστορική σύνθεση Παραπομπές