Түркиянын туусу

Түркия Республикасынын туусу (түрк. Türkiye Cumhuriyeti bayrağı) — Түркия Республикасынын мамлекеттик расмий символдорунун бири. Алгачкы жолу 1844-жылы Абдулмежид I доорундагы Танзимат реформалары учурунда кабыл алынган. Кийин республика мезгилинде 1936-жылдын 29-майында №2994 "Түрк туусу жөнүндө" мыйзам менен Түркия Республикасынын улуттук туусу катары мыйзамдаштырылган. 1983-жылдын 22-сентябрында №2893 мыйзам менен туунун өлчөмдөрү жана стандарттары аныкталып, ал акыркы формасын алган. Уламыш боюнча, туудагы кызыл түс шейиттердин канын билдирет. Түн ортосунда ошол канга чагылган ай жана жылдыз менен бирге бүгүнкү түрк туусунун көрүнүшү пайда болгон деп айтылат. Бул окуя 1389-жылы болгон Косово согушу менен байланыштырылат. Желек Осмон империясына чейинки Анатолия түрк мамлекеттеринде колдонулган желектин түстөрү жана символдору жөнүндө жетиштүү маалымат жок. Түрк желеги алгач Анатолия селжук башкаруучусу Месуд II тарабынан Осмон бийге жөнөтүлгөн ак желек катары каралат. XV кылымдан кийин кызыл желек колдонулган, ал эми Селим Iнин тушундагы Чалдыран салгылашуусунда жашыл желек колдонулган. Азыркы түрк желегине эң жакын формасы Селим IIIнүн тушунда кездешет. Бул желекте жарым ай менен бирге сегиз бурчтуу жылдыз колдонулган. Морфологияга ылайык, сегиз бурчтуу жылдыз жеңишти билдирет. 1844-жылы, Абдулмежиддин тушундагы Танзимат доорунда, желектеги жылдыз беш бурчтуу формага айланган. Беш бурчтуу жылдыз адамзатты билдирет. Султандык жоюлгандан кийин, желектин формасы 1936-жылдын 29-майында так аныкталган. Түрк желегин колдонуу 1937-жылдын 28-июлундагы №27175 "Түрк желеги жөнүндөгү жоболор" токтому менен жөнгө салынган. Желектин түсүнүн калыптары Түркиянын мамлекеттик туусунда санариптик чөйрөлөрдө расмий мекемелер көбүнчө ачык кызыл өңдү колдонушат. Бул түс RGB түс моделинде 89% кызыл, 3,9% жашыл жана 9% көк (он алтылык түс коду #E30A17) менен көрсөтүлөт. CMYK моделинде болсо 0% циан, 95,6% мажента, 89,9% сары жана 11% кара компоненттеринен турат. Бул түстүн бурчу 356.4°, каныгуу деңгээли 91,6% жана ачыктыгы 46,5% түзөт. Түрк туусундагы кызыл түс (Al деп да аталат) өтө ачык кызыл түстөрдүн катарына кирет жана ал #FF142E менен #C70000 түстөрүнүн аралашуусу аркылуу алынат. Веб стандарттарындагы эң жакын түс коду #d11919 болуп эсептелет. Булактар Тышкы шилтемелер Türk Tarih Kurumu