Теппаи Мил

Теппаи Мил, ки бо номҳои Маъбади оташи Баҳром ва Маъбади оташи Рай низ маъруф аст, ёдгории давраи Сосониён дар шаҳри Рай мебошад. Гумон меравад, ки ин сохтмон маъбади оташи Баҳроми Гур буд. Мавқеи ҷуғрофӣ Тақрибан 12 километр ҷанубу шарқи шаҳри Рай ба самти Варамин, дар қуллаи теппаи калон дар шаҳри Қалъа-Ну, дар тарафи шарқии деҳаи Чале Тархон, боқимондаҳои кох ё маъбади оташ, ки бо номи Теппаи Мил маъруф аст, мавҷуданд, зеро ду сутуни бузурги бино аз дур ба осиёб монанданд. Мушаххасот Ин теппа аз санг, гил, хишт ва лой сохта шудааст. Найҳои атрофи теппа аз мавҷудияти кӯле шаҳодат медиҳанд, ки замоне дар ин ҷо вуҷуд дошт, аммо хушк шудааст. Баландии теппа 18 метр аз дашти атроф ва тақрибан 25 метр паҳноӣ ва 20 метр дарозӣ дорад. Дар атрофи ин теппаи баланд теппаҳои пасти хурдтар парокандаанд, ки ба онҳо менигаранд. Ин маҷмаа масоҳати 800 ба 900 метрро фаро мегирад. Дар болои теппа, бинои асосии маъбади оташ дар самти шарқ-ғарб ҷойгир аст. Нақшаи умумии бино як толори сутунӣ бо ду қатори се сутуни чоркунҷа мебошад, ки амалан ба 3 қисм тақсим шудааст. Меъморӣ Бино ба самти шарқ ва ғарб нигаронида шудааст ва дар пеши шарқӣ айвон бо чор сутуни даврашакл мавҷуд буд. Қисме аз маъбади оташи Рай ҳангоми ҳуҷуми Искандари Мақдунӣ ба Эрон хароб шуда буд ва танҳо як қисми сохтори зебои чорқабата ин маъбади оташ, ки ду мил аст, боқӣ мондааст. Қисми зиёди ғарбии бино нопадид шудааст ва дар қисми поёнии маҷмаа як долони танге мавҷуд аст, ки тамоми дарозии биноро тӯл мекашад. Боқимондаҳои меъмории теппа. Меъмории теппаи Мил дорои сохторест, ки аз лой, хишт, санги хароб ва гаҷ сохта шудааст ва аз ҷиҳати қадимӣ он ба давраи Тахқиён (тақрибан 1800 сол пеш) тааллуқ дорад ва инчунин бо номи маъбади оташи Баҳроми Гур маълум аст. Айни замон аз рӯйпӯши бино як ҷуфт арки ҳилолшакл бо нӯги байзашакл боқӣ мондааст. Дар меҳвари асосии толор, як долони танг ва нақбмонанд аз поён тамоми дарозии толорро тӯл мекашад. Аз охири ғарбӣ, як долони дигаре бо ҳамон паҳноӣ ба таври амудӣ ба он тӯл мекашад. Даромадгоҳи асосии долони поёнӣ дар пеши шарқӣ, дар зери айвони асосӣ ҷойгир аст. Дар қисмати марказии васеътар ва ду қисмати паҳлӯии тангтар, даромадгоҳи асосии толори маъбади оташ дар пеши шарқӣ аз айвони чорсутунии даврашакл мегузарад, ки сарлавҳаҳои сутунии он дар кунҷҳои шимолу шарқӣ ва ҷанубии шарқи айвон ҷойгиранд. Теппаи Мил тақрибан дар 12 километр ҷанубу шарқи зиёратгоҳи Шоҳ Абдулазим ва 2 километр ҷанубтар аз Қалъаи Нав , ноҳияи Каҳризак, деҳаи Чол Тархон, шаҳристони Рай, дар теппаи баланд ҷойгир аст. Таҳқиқот ва барқарорсозӣ Маъбади оташ ва сохторҳои атрофи онро бори аввал соли 1913 фаронсавӣ Жак де Морган аз нав сохтанд. Ин сохторро соли 1933 бостоншиноси амрикоӣ Эрик Шмидт ва ба наздикӣ Фирӯза Шайбонӣ аз Эрон кофтаанд. Ҷусторҳои марбут Донишҷӯи Геберҳо Кӯҳи Нагархонеҳ Қалъаи Касни Рай Феҳристи маъбадҳои оташ дар Эрон Манобеъ