قلعه شاهدژ (نهبندان)

قلعه شاهدژ (نهبندان) مربوط به دوره سلجوقیان اسماعیلیه است و در ۶ کیلومتری شرق نهبندان، برفرازکوه شاهدژ واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ دی ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۲۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. فتح قلعه شاه‌دژ پیشینه و اهمیت قلعه شاه دژ قلعه شاه دژ یکی از دژهای مهم و استراتژیک در نزدیکی اصفهان بود که توسط ملکشاه سلجوقی ساخته شده بود. این قلعه به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، نقش مهمی در کنترل منطقه ایفا می‌کرد. پس از مرگ ملکشاه، این قلعه به دست اسماعیلیان افتاد و به پایگاهی برای فعالیت‌های آنان تبدیل شد. اسماعیلیان از این قلعه برای گسترش نفوذ خود و انجام عملیات‌های نظامی استفاده می‌کردند که این موضوع باعث نگرانی حکومت سلجوقی شد. محاصره و فتح قلعه در سال ۱۱۰۶ میلادی، محمد بن ملکشاه، سلطان سلجوقی، تصمیم به بازپس‌گیری قلعه شاه دژ گرفت. او قلعه را محاصره کرد و این محاصره به مدت طولانی ادامه یافت. در طول این مدت، برخی از اسماعیلیان که در قلعه بودند، با دریافت امان، قلعه را ترک کردند و به سایر قلعه‌های خود رفتند. با این حال، احمد بن عبدالملک بن عطاش، فرمانده قلعه، به همراه گروهی کوچک مقاومت کردند. سرانجام، محمد بن ملکشاه به قلعه یورش برد و احمد بن عبدالملک و بسیاری از اسماعیلیان را کشت. پس از فتح قلعه، محمد بن ملکشاه دستور تخریب آن را صادر کرد تا دیگر مورد استفاده اسماعیلیان قرار نگیرد. پیامدهای فتح قلعه فتح قلعه شاه دژ توسط محمد بن ملکشاه، ضربه‌ای سنگین به اسماعیلیان وارد کرد. این واقعه نه تنها باعث کاهش نفوذ آنان در منطقه شد، بلکه قدرت و اقتدار سلجوقیان را نیز تقویت کرد. تخریب قلعه شاه دژ نیز به معنای پایان استفاده از این پایگاه مهم توسط اسماعیلیان بود. این رویداد به عنوان یکی از نقاط عطف در تاریخ مبارزات سلجوقیان با اسماعیلیان به شمار می‌رود. جستارهای وابسته فهرست آثار ملی ایران سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری منابع