Kəşfiyyat Nazirliyi (İran)

Kəşfiyyat Nazirliyi (fars. وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران‎, Rom: Vezarat-e Ettelaat-e Jomhuri-ye Eslami-ye Iran) — İran İslam Respublikasının əsas kəşfiyyat və təhlükəsizlik orqanıdır. Nazirlik 1984-cü ildə yaradılmış və ölkənin milli təhlükəsizliyini təmin etmək, daxili və xarici təhdidlərə qarşı mübarizə aparmaq məqsədini daşıyır. Tarix Kəşfiyyat Nazirliyi İran İslam İnqilabından (1979) sonra, ölkədəki müxtəlif kəşfiyyat və təhlükəsizlik xidmətlərinin birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır. İnqilabdan əvvəl İranın əsas kəşfiyyat orqanı SAVAK (Milli Təhlükəsizlik və Kəşfiyyat Təşkilatı) idi. Lakin SAVAK inqilabdan sonra ləğv edildi və onun yerinə yeni bir qurumun yaradılmasına ehtiyac yarandı. 1984-cü ildə Kəşfiyyat Nazirliyi rəsmi olaraq təsis edildi və fəaliyyətə başladı. Kəşfiyyat Nazirliyi birbaşa İranın Ali Liderinə tabedir və onun fəaliyyətləri İran hökumətinin digər qurumları ilə sıx əlaqədə həyata keçirilir. Nazirliyin rəhbəri İran prezidenti tərəfindən təyin edilir və parlament tərəfindən təsdiqlənir. Nazirliyin strukturu tam olaraq ictimaiyyətə açıqlanmasa da, onun müxtəlif şöbələrdən və bölmələrdən ibarət olduğu məlumdur. Bu bölmələr daxili təhlükəsizlik, xarici kəşfiyyat, kiber təhlükəsizlik və digər sahələr üzrə ixtisaslaşmışdır. Nazirlərin siyahısı Mohammad Reyshahri Ali Fallahian Ghorbanali Dorri-Najafabadi Ali Younesi Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i Majid Alavi Mahmoud Ahmadinejad Heydar Moslehi Mahmoud Alavi Esmaeil Khatib (Hal-hazırda 2023) Həmçinin bax SAVAK İstinadlar Əlavə Yves Bonnet, Vevak, au service des Ayatullahs: Histoire des services secrets iranians, Timee-Editions, Boulogne-Billancourt, 2009. . (in French)