لاوان

جزیره لاوان یک جزیره ایرانی در خلیج فارس است. این جزیره در کنار جزیره خارگ یکی از چهار پایانه اصلی صادرات نفت خام در ایران به‌شمار می‌رود. لاوان بر فراز میدان گازی لاوان قرار دارد که حاوی ۹٫۵ بیلیون فوت مکعب (۲٫۷×۱۰۱۱ متر مکعب) گاز است. این جزیره از دیرباز به دلیل آنکه قطب صید مروارید بوده به نام مروارید پنهان خلیج فارس شناخته می‌شود. طول این جزیره ۲۳/۵ و عرض آن حداکثر ۴/۸ کیلومتر و مساحت آن ۸۱ کیلومتر مربع است و از سمت باختر رو به خاور کشیده شده است. جزیرهٔ لاوان پس از جزایر قشم و کیش، بزرگ‌ترین جزیرهٔ ایرانی در آب‌های خلیج فارس است. زمین جزیره لاوان مسطح است. بلندترین نقطه جزیره ۵۶ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. لاوان از شمال‌شرقی به بندر مقام و از شرق به جزیرهٔ شیدور (شتور) منتهی می‌شود و در ۲۸ کیلومتری غربی ساحل نخیلوه در آب‌های خلیج فارس واقع شده است. این جزیره از نظر اداری بخشی از دهستان لاوان در بخش کیش، شهرستان بندر لنگه، استان هرمزگان به‌شمار می‌رود. فرودگاه لاوان به این جزیره خدمت‌رسانی می‌کند. آب و هوا لاوان دارای آب و هوای گرم و خشک است و خاک آن حاصلخیز نیست. میانگین دما ۲۸ درجه سانتی‌گراد است. گرم‌ترین ماه اوت با دمای ۳۶ درجه سانتی‌گراد و سردترین ماه ژانویه با دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد است. میانگین بارندگی سالانه ۱۷۷ میلی‌متر است. مرطوب‌ترین ماه نوامبر با ۶۲ میلی‌متر باران و خشک‌ترین ماه ژوئن با ۱ میلی‌متر باران است. محیط زیست لاوان جزیره کوچکی است، اما زیستگاه انواع حیات وحش است. به عنوان مثال، این جزیره محل مهمی برای لانه‌سازی پرندگان دریایی است و زیستگاه جمعیتی از غزال‌های ایرانی است که آزادانه در سراسر آن پرسه می‌زنند. آب‌های اطراف از یک اکوسیستم دریایی متنوع پشتیبانی می‌کنند که به اهمیت اکولوژیکی جزیره کمک می‌کند. با وجود فعالیت‌های صنعتی، تلاش‌هایی برای حفظ محیط طبیعی جزیره صورت گرفته است. در یک مطالعه برای بررسی تنوع زیستی در لاوان و شیدور، در مجموع ۵۴ گونه در منطقه مورد مطالعه شناسایی شد که همگی متعلق به ۱۱ راسته و ۲۷ خانواده بودند که از این تعداد ۳۴ گونه در تابستان و ۳۵ گونه در زمستان ثبت شدند. نتیجه توزیع شاخص تنوع شانون برای هر دو فصل، تنها دو «نقطه داغ» را در شمال شرقی جزایر شیدور و سپس خط شمالی جزیره لاوان نشان داد. این احتمالاً نشان دهنده شرایط اکولوژیکی بهتر، وجود صخره‌های مرجانی و وجود پناهگاه و در نتیجه وجود مواد مغذی بیشتر است که منجر به تنوع بیشتر ماهی‌ها در این دو منطقه می‌شود. در این جزیره حدوداً یکصد و پنجاه راس جبیر که نوعی آهو است یافت می‌شود. همچنین تعداد زیادی گوسفند وحشی در سراسر جزیره پراکنده شده است که از میان گوسفندان اهلی ساکنان جزیره به دامان طبیعت فرار کرده‌اند. جزیره از اواسط اسفند تا اوایل مرداد ماه محل تخم‌گذاری چندگونه لاک‌پشت دریایی از جمله پوزه عقابی و سبز نیز هست. مردم‌شناسی تعداد معدودی از اهالی جزیره از دیر باز در تابستان به صید مروارید می‌پرداخته‌اند که دیگر کمتر نشانی از آن یافت می‌شود. شغل اساسی مردم جزیره در حال حاضر ماهی‌گیری است ولی در سال‌های اخیر گرایش مردم روستا به کار کردن در شرکت نفت رواج یافته است. نژاد بومیان لاوان عرب و از قبیله بنی حماد هست و اعراب به آن جزیرة شیخ شعیب می‌گویند. این جزیره دارای مسجد، حسینیه، برق، آب لوله‌کشی، آب‌انبار، برکه، دبستان و راهنمایی و دبیرستان است. جمعیت جمعیت جزیرهٔ لاوان در سال ۱۳۹۵ برابر با ۱٬۲۱۴ نفر بوده است که بیشتر آنان از نژاد عرب و از اهل سنت پیروان امام محمد ادریس شافعی هستند. مردم به زبان‌های عربی و فارسی تکلم می‌کنند. سازمان منطقه ویژه اقتصادی لاوان سازمان منطقه ویژه اقتصادی لاوان مسئول توسعه امکانات جزیره لاوان است. این سازمان زیرنظر شرکت ملی نفت ایران فعالیت می‌کند. محورهای توسعه لاوان در سه حوزه اقتصاد انرژی، آبخیزداری و شیلات صورت می‌گیرد. مدیریت جدید سازمان منطقه ویژه اقتصادی لاوان قصد دارد با محوریت قرار دادن توسعه پایدار و رعایت اصول زیست‌محیطی اولین دهکده سبز ایران را در جزیره لاوان احداث نماید. بر این اساس در این دهکده سبز با وجود دسترسی به منابع ارزان قیمت و سهل الوصول نفتی و گازی جزیره از منابع انرژی تجدیدپذیر باد و خورشید استفاده خواهد شد و همچنین در ساخت بناهای جدید از معماری سازگار با طبیعت مناطق گرمسیری و بر اساس معماری بومی هرمزگان بهره‌گیری خواهد شد. نفت و گاز ذخایر نفت آب‌های نزدیک جزیره لاوان بسیار قابل توجه است، در حال حاضر صنایع جزیره منحصر به تأسیسات نفتی است که به نام «پالایشگاه لاوان» فعالیت است. لاوان همچنین برفراز میدان گازی لاوان قرار گرفته که دارای ۲۱٫۴ میلیون متر مکعب ذخیره گاز و میعانات گازی است. شرکت نفت فلات قاره ایران به‌عنوان بزرگ‌ترین شرکت تولیدکننده نفت دریایی (Offshore) ایران، چند سکوی استخراج و بهره‌برداری نفتی از جمله سکوی سلمان، سکوی بلال، سکوی رسالت (مشهور به R۱) و سکوی رشادت (مشهور به R۴) در نزدیکی جزیره دارد که رفت‌وآمد به این سکوها با بالگرد و کشتی انجام می‌شود. همچنین این منطقه دارای یک سکوی گازی در نزدیکی سکوی سلمان نفتی نیز می‌باشد. جستارهای وابسته فهرست جزایر خلیج فارس منابع الوحیدی الخنجی، حسین بن علی بن احمد، «تاریخ لنجه»، چاپ دوم، دبی: دارالأمة للنشر والتوزیع، ۱۹۸۸ میلادی. محمد صدیق، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس»، چاپ اول، شارجه: چاپ خانه المعارف، ۱۹۹۳ میلادی. العصیمی، محمد بن دخیل، عرب فارس، چاپ اول، دمام (عربستان سعودی): انتشاراتی الشاطیء الحدیثة، ۱۴۱۸ هجری قمری. حاتم، محمد بن غریب، تاریخ عرب الهولة، چاپ اول، قاهره: دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی. کامله، القاسمی، بنت شیخ عبدالله، (تاریخ لنجة) مکتبة دبی للتوزیع، الامارات:، چاب دوم، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی. (به عربی). بختیاری، سعید، «اتواطلس ایران» ، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی. محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰–۵۱)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.