Кохи Аподонои Тахти Ҷамшед

Кохи Аподонои Тахти Ҷамшед ё Қасри Дориюши Бузург ва Хашоёршои I —яке аз қасрҳои дарунии Персеполис аст. Кох (қаср) аз як толори чоркунҷаи марказӣ бо 36 сутун ва се айвон, дар самтҳои шимол, шарқ ва ғарб (ҳар кадоме бо 12 сутун) ва чор бурҷ дар чор гӯшаи берунии толор ва як қатор утоқҳои посбонӣ, ки дар ҷануби он ҷойгиранд, иборат аст. Сохтмони Қасри Аподоно аз ҷониби Дориюши Бузург оғоз шуда, дар давраи ҳукмронии Хашоёршои I ба анҷом расидааст. Сатҳи ин қаср тақрибан се метр баландтар аз фарши ҳавлии Аподоно ва фарши Дарвозаи ҳама кишварҳо сохта шудааст. Тарҳи бино Қасри Аподонои Персеполис асосан аз санги кӯҳ пуштибонӣ мекунад. Барои ворид шудан ба қаср, аз ҳарду тараф ду зинапоя сохта шуда буд, ки яке дар тарафи шимолӣ ба айвони шимолӣ ва дигаре дар тарафи шарқӣ ба айвони шарқӣ пайваст буд. Деворҳои ин зинапояҳо ва пештоқи онҳо бо тарҳҳо ва навиштаҷоти аҷибе оро дода шудаанд. Аз 72 сутун, ки замоне боми Ападана ва айвонҳои онро дастгирӣ мекарданд, имрӯз танҳо 14-тои онҳо боқӣ мондаанд, ки яке аз онҳо (дар шимолу шарқи айвони шарқӣ) барқарор шудааст. Аммо, бар асоси гузоришҳои сайёҳони аврупоӣ ва расмҳое, ки онҳо дар бораи Персеполис кашидаанд, метавон хулоса кард, ки дар соли 1619 (милодӣ) ҳанӯз 20 сутун боқӣ монда буд ва ин шумора дар соли 1627 (милодӣ ) ба 19, дар соли 1677 (милодӣ) ба 18, дар соли 1694 ( милодӣ) ба 17, дар соли 1787 (милодӣ) ба 15 ва дар соли 1841 (милодӣ) ба 13 коҳиш ёфт ва аз он вақт инҷониб, дигар сутунҳо фурӯ нарафтаанд. Толори марказии Аподоно Дар Фарвардин соли 1320-и ҳиҷрӣ, дар мобайни девор ҳангоми буридани деворҳои қадимии хиштӣ дар минтақаи утоқҳои ҷанубии Қасри Аподоно як пораи чунин рӯйпӯш ёфт шуд. Андозаи он 12 ба 31 сантиметр ва вазни он 289 грамм аст. Он бо се гови болдор кандакорӣ шудааст ва дар он сӯрохиҳое мавҷуданд, ки ҷойҳои мехҳоеро, ки бо онҳо ба дар часпонида шуда буданд, нишон медиҳанд. Дутои ин мехҳо аз тилло сохта шуда, бо табақча омада буданд. Дар тарафи ҷанубии толори марказии Аподоно, ду дар муқобили дарҳои шимолӣ ба даромадгоҳе кушода мешуданд, ки ба анборҳо ва ҳавлии айвондор мебурд. Рӯшноӣ ба дохили толори калони марказӣ тавассути тирезаҳои калоне, ки ба деворҳои шарқӣ ва ғарбӣ (ҳар кадом 6 дона) ва девори шимолӣ (5) сохта шуда буданд, таъмин мешуд. Девори ҷанубӣ панҷ сурохии калон дошт. Навиштаҷоти асосии Кохи Аподонои Тахти Ҷамшед Дар Фарвардин соли 1320-и ҳиҷрӣ, дар мобайни девор ҳангоми буридани деворҳои қадимии хиштӣ дар минтақаи утоқҳои ҷанубии Қасри Аподоно як пораи чунин рӯйпӯш ёфт шуд. Андозаи он 12 ба 31 сантиметр ва вазни он 289 грамм аст. Он бо се гови болдор кандакорӣ шудааст ва дар он сӯрохиҳое мавҷуданд, ки ҷойҳои мехҳоеро, ки бо онҳо ба дар часпонида шуда буданд, нишон медиҳанд. Дутои ин мехҳо аз тилло сохта шуда, бо табақча омада буданд. Дар тарафи ҷанубии толори марказии Аподоно, ду дар муқобили дарҳои шимолӣ ба даромадгоҳе кушода мешуданд, ки ба анборҳо ва ҳавлии айвондор мебурд. Рӯшноӣ ба дохили толори калони марказӣ тавассути тирезаҳои калоне, ки ба деворҳои шарқӣ ва ғарбӣ (ҳар кадом 6 дона) ва девори шимолӣ (5) сохта шуда буданд, таъмин мешуд. Девори ҷанубӣ панҷ сурохии калон дошт. Сохтмони ин қаср дар назари Дориюши Бузург як кори бузург ва пойдор буд ва аз ин рӯ, ӯ фармон дод, ки ном ва нишони худ ва нишони Эрон (Эроншаҳр)-ро дар чор хиштҳои тиллоӣ ва чор хиштҳои нуқрагӣ, ки ҳар кадоме 33 сантиметр дарозӣ ва 15 миллиметр паҳноӣ доранд, бо се забон ва хатти форсии қадим, бобилӣ ва ломӣ кандакорӣ кунанд. Ӯ инчунин чор қуттии сангиро, ки ҳар кадоме 45 сантиметр дарозӣ ва 15 сантиметр баландӣ доштанд, сохт. Дар ҳар як қуттӣ, ӯ як лавҳаи тиллоӣ ва як лавҳаи нуқрагинро дар баробари якчанд танга, аз навъи тангаҳои ионӣ, лидия ва юнонӣ, ки дар он замон маъмул буданд (дар соли 515 пеш аз милод, тангаҳои Дориюш, тангаҳои дарӣ (сикка) ё Дориюш, ҳанӯз сикка зада нашуда буданд), ҷойгир кард. Онҳо дар чор гӯшаи толори марказии Аподоно, дар зери пояи девори Аподоно, бо лавҳаҳои сангии вазнин гӯр карданд. Дуто аз ин қуттӣ ва ганҷҳои онҳо бо мурури замон ғорат карда шудаанд ва фазои холии яке аз онҳо дар кунҷи шимолу ғарбии Аподоно дар қалби санг кушода мондааст. Фредерик Крафтер ин фазои холиро дар соли 1313 ҳиҷрӣ таҳқиқ карда, ба хулосае омад, ки муодили он бояд дар се гӯшаи он пайдо шавад. Пас аз кофтукови гӯшаҳо ва гӯшаҳои шимолу шарқӣ ва ҷанубу шарқӣ, қуттиҳо ва ганҷҳои дарунӣ пайдо ва ба Теҳрон фиристода шуданд. Ҳоло як ҷуфт аз ин лавҳаҳо дар Осорхонаи миллии Эрон нигоҳ дошта мешаванд. Дар ҳар яке аз ин чор лавҳа матн бо хати мехӣ бо се забон кандакорӣ шудааст: форсии қадим (10 сатр), эламӣ (7 сатр) ва бобилӣ (8 сатр). Матни ҳамаи дувоздаҳ навиштаҷот якхела аст ва тарҷумаи он чунин аст: Нигораҳо Ҷусторҳои марбут Аподоно Навиштаҷоти эламӣ ва бобилӣ дар зинапояҳои Қасри Аподонои Тахти Ҷамшед Навиштаҷоти қадимии форсӣ дар зинапояҳои Қасри Аподонои Тахти Ҷамшед Навиштаҷоти асосии Қасри Аподонои Тахти Ҷамшед, Тахти Ҷамшед Пайванди беруна Харитаи Қасри Аподоно дар Персеполис дар Wikimapia Эзоҳ