Оромгоҳи Хашоёршо

Оромгоҳи Хашоёршои I як мақбараи сангӣ дар кӯҳи Ҳоҷободи Нақши Рустам аст, ки дар баландии 26 метр аз сатҳи замин ҷойгир аст. Ксеркс моҳи октябри соли 465 пеш аз милод дар хобгоҳи худ аз ҷониби сардори посбонони шоҳии Ардавони I ва як хоҷа бо номи Митрас ё Спента Митрас, ки бо ҳамдигар тавтиъа карда буданд, кушта шуд ва дар ин мақбара, ки ба кӯҳи сангӣ кандакорӣ шуда буд, дафн карда шуд. Ӯ соли 486 пеш аз милод дар синни 35-солагӣ ба тахт нишаст ва пас аз 20 соли ҳукмронӣ дар соли 465 пеш аз милод кушта шуд. Ин оромгоҳ дар 100 метр шарқ ва шимолу шарқи қабри Дориюши Бузург ҷойгир буда, ба шакли чевал кандакорӣ шудааст. Дар қисми болоии чевал рамзи Форухар ва моҳ кандакорӣ шудааст, дар боло тасвири Хашоёршои I, ки дасташро ба сӯи Форухар ва оташдон дар пеши ӯ дароз мекунад. Он дар зери пойҳои Орангшоҳ ҷойгир аст, ки одамон аз сарзаминҳои гуногун ӯро мебаранд. Толори даромадгоҳи оромгоҳ 3 метр ва 6,60 метрро ташкил медиҳад ва танҳо як ҳуҷра дорад, ки мустақиман дар муқобили даромадгоҳ ҷойгир аст ва дар он се мақбара кофта шудаанд. Маълум нест, ки дар ин мақбараҳо бо Хашоёршои I кӣ дафн шудааст. Мансуб донистани ин оромгоҳ ба Хашоёршои I-ро бо чор сабаб исбот кардан мумкин аст: Аз ҷиҳати кандакорӣ ва асарҳои бадеӣ, он бештар аз ҳама қабрҳои дигар давраи Дориюши Бузург ва Хашоёршои I-ро ба ёд меорад. Он дар тарафи рости оромгоҳи Дориюши Бузург ҷойгир аст ва аз ҷиҳати тарҳҳояш ба он хеле монанд аст. Ин қабр ба рӯи санги амудӣ кандакорӣ шуда буд, ки барои кандакорӣ вақти зиёд лозим набуд, дар ҳоле ки қабри тарафи чапи оромгоҳи Дориюши Бузург ба сангҳои нишеб ва намоён кандакорӣ шуда буд, ки вақти бештарро талаб мекард ва маълум аст, ки ҳар касе, ки ҷои беҳтареро интихоб кардааст, бояд корро зудтар оғоз карда бошад. Меҳвари тӯлонии атриуми он ба намуди зоҳирии оромгоҳ комилан мувозӣ аст, ки ин хусусият танҳо дар оромгоҳи Дориюши Бузург мавҷуд аст ва дигар қабрҳо чунин дақиқӣ ва мувозинат надоранд. Нигораҳо Ҷусторҳои марбут Эзоҳ Манобеъ زرین‌کوب، عبدالحسین (۱۳۶۲). تاریخ مردم ایران، تاریخ ایران قبل از اسلام. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر.