നക്ഷ് ഇ റുസ്തം

ഇറാനിൽ ഫാർസ് പ്രവിശ്യയിൽ പെർസെപോളിസിന് 12 കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പുരാവസ്തുകേന്ദ്രമാണ് നക്ഷ് ഇ റുസ്തം (പേർഷ്യൻ: نقش رستم). വിവിധ പുരാതനകാലഘട്ടങ്ങളിലെ ശിലാലിഖിതരേഖകളും, ഹഖാമനീഷിയൻ ചക്രവർത്തിമാരുടെ ശവകുടീരങ്ങളും ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇവിടത്തെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ശിലാചിത്രം, വിചിത്രമായ തലപ്പാവ് ധരിച്ച ഒരു മനുഷ്യന്റെ മങ്ങിയ ചിത്രമാണ്. ഇത് ഈലമൈറ്റുകളാണ് ഇത് രേഖപ്പെടുത്തിയതെന്ന് കരുതുന്നു. ഇത് ഒരു വലിയ ചിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. സസാനിയൻ രാജാവായ ബ്രഹാം രണ്ടാമന്റെ കാലത്ത് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ കുറേ ഭാഗവും നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിലെ വിചിത്രമായ തലപ്പാവുകാരൻ, ഇറാനിയൻ ഐതിഹ്യങ്ങളിലേയും ഷാ നാമയിലേയും പ്രധാനകഥാപാത്രമായ റുസ്തം അഥവാ റോസ്തം ആണെന്ന് ഇറാനിയർ കരുതുന്നു. അതുവഴി റുസ്തമിന്റെ ചിത്രം എന്ന അർത്ഥമുള്ള നക്ഷ് ഇ റുസ്തം എന്ന പേര് ഈ സ്ഥലത്തിന് വരുകയും ചെയ്തു. നാല് ഹഖാമനിഷിയൻ ചക്രവർത്തിമാരുടെ ശവകുടീരം ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇവയിൽ ഒന്ന് അതിലെ എഴുത്ത് മൂലം ദാരിയുസ് ഒന്നാമന്റേതാണെന്ന് (ഭരണം: 522-486 ബി.സി.ഇ.) മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കും. മറ്റു മൂന്നു കുടീരങ്ങൾ ക്സെർക്സെസ് ഒന്നാമൻ, (ഭ. 486-465 ബി.സി.ഇ.), അർട്ടാക്സെർക്സെസ് ഒന്നാമൻ (ഭ. 465-424 ബി.സി.ഇ.), ദാരിയുസ് രണ്ടാമൻ (ഭ. 423-404 ബി.സി.ഇ.) എന്നിവരുടേതാണെന്ന് കരുതുന്നു. പണിതീരാതെ കിടക്കുന്ന അഞ്ചാമത്തെ ശവകുടീരം അർട്ടാക്ലെർക്സെസ് മൂന്നാമന്റേതോ അവസാന ഹഖാമനീഷ്യൻ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന ദാരിയുസ് മൂന്നാമന്റേതാണെന്നോ (ഭ. 336-330 ബി.സി.ഇ.) കരുതുന്നു. പാറ തുരന്നു നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ശവകുടീരങ്ങൾ അതിന്റെ മുഖഭാഗത്തിന്റെ പ്രത്യേകത മൂലം പേർഷ്യൻ കുരിശ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. വിവിധ സസാനിയൻ ചക്രവർത്തിമാരും തങ്ങളുടെ വിജയഗാഥകൾ വിവിധ ഭാഷകളിൽ ഇവിടെ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. 262-ആമാണ്ടിൽ സസാനിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ അർദാശീറിന്റെ പുത്രനും പിൻ‌ഗാമിയുമായിരുന്ന ഷാപുർ ഒന്നാമന്റെ കൽപ്പനയിൽ ഇവിടെ ഒരു ത്രിഭാഷാലിഖിതം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പേർഷ്യൻ, പാർത്തിയൻ, ഗ്രീക്ക് എന്നിവയാണ് ഇതിലെ ഭാഷകൾ. അവലംബം