Бурҷи Радкани Шарқӣ

Бурҷи Радкан ёдгории таърихӣ буда, дар 74 км шимоли Машҳад ва 26 км шимолу ғарби Чиноран ҷойгир аст. Бурҷи Радкан бо баландии 25 метр, ки бо корпуси силиндрӣ ва гунбади конусӣ сохта шудааст, ёдгории таърихӣ буда, ба асри 7-и ҳиҷрӣ тааллуқ дорад. Намуди берунии бино 12-тарафа то баландии 3 метр буда, дар зери гунбаз 36 тарқиш ё нимсилиндр дорад ва дохили он ҳашткунҷа аст. Бурҷи Радкан дар Чинорон ба даштҳои байни Тӯс ва Радкан менигарад ва ҳамтои он низ дар Кордкӯй, ки бо номи Радкани Ғарбӣ маъруф аст, ҷойгир аст. Ин боис шудааст, ки баъзеҳо номи Радканро бо роҳ ва пайроҳа алоқаманд кунанд, зеро "рад" ва "сурх" дар забони паҳлавӣ маънои тартиб ва тартибро доранд ва Бурҷи Радкан маҳз ҳамин тавр дар пайроҳа ва роҳ мекунад, чунон ки аз номаш бармеояд. Меъморӣ Баландии бурҷ 35 метр, диаметри дарунии он 14 метр ва диаметри берунии он 20 метр аст. Қисми берунии бино ба шакли мукааби 12-тарафа то баландии 2,5 метр сохта шудааст ва аз он ҷо то поёни гунбаз, он ба шакли 36 нимсутун сохта шудааст. Бурҷи Радкан гунбази конусшакл дорад, ки сохтмони он эҳтимолан дар соли 607 ҳиҷрӣ ба анҷом расидааст. Санаи сохтмони Бурҷи Радканро олмонӣ Макс фон Бершайм дар соли 600 ва Энди ва Ҳертсфелд дар соли 680 зикр кардаанд. Ҳертсфелд бурҷро қабри ҳокими муғул медонад, баъзеҳо ӯро Амир Арғуни муғулҳо медонанд. Ховаршиноси фаронсавӣ Годар онро қабри зан ва Офтобшинос онро кори Дайламиҳо медонад. Илова бар роҳнамоии сайёҳон ва қабр, баъзеҳо инчунин ба ин бурҷ вазифаи тақвимӣ ва астрономиро нисбат медиҳанд, зеро сӯрохиҳо ба андозаи дувоздаҳ аломати зодиак мавҷуданд. Дар авҷи фаъолияташ, Бурҷи Радкан ягона бурҷе буд, ки фасл, сол ва Наврӯзро дар ҷаҳон муайян мекард. Коркард Бурҷи Радкан, ки гӯё қабри яке аз Илхониён аст, ягона бурҷест, ки қодир аст чор фасл, соли кабиса ва оғози Наврӯзро муайян кунад. Ин бурҷ асари риёзидон, ситорашинос ва олими бузурги эронӣ, Хоҷа Насируддин Тусӣ аст. Бурҷ бар асоси 12 девори берунии хиштии дорои паҳноӣ ва баландӣ сохта шудааст, ки бурҷро ба 12 қисмати 30-дараҷа тақсим мекунанд ва ҳар як девор 30 дараҷаи кунҷи уфуқро фаро мегирад. Ду дар дар деворҳои муқобил сохта шудаанд ва дар девор 365 сутуни найшакл мавҷуданд, ки бурҷро ба 36 қисмати 10-дараҷа тақсим мекунанд. Интихоби макони дарҳо ва люкҳо дар бурҷ тасодуфӣ нест; дарҳо рост ба самти тулӯи офтоби Ялда (оғози зимистон) ва ғуруби аввали тобистон дар минтақаи бурҷ сохта шудаанд ва ин бурҷ ягона бурҷест, ки тавассути он чор фасл, соли кабиса ва оғози Наврӯзро муайян кардан мумкин аст. Бурҷи Радкан дорои хусусиятҳое мебошад, ки манбаи ифтихор барои эрониҳо мебошанд ва то ҳол, сарфи назар аз таҳқиқоти анҷомдодашуда, танҳо як қисми шахсияти астрономии бурҷ ошкор шудааст. Бадани ин бурҷ хеле содда аст ва аз хиштҳои оддии чинӣ иборат аст ва ороишҳои хиштӣ ва гипсӣ дорад. Барои таъмини мустаҳкамии бештар, фосилаи байни хиштҳо бо фишори ангушт ба дарун фишурда шудааст, ки ин ба назар мерасад. Дар фосилаҳои муайян сӯрохиҳое мавҷуданд, ки ҷои тахтабандӣ мебошанд, ки ҳангоми сохтмони бино насб карда шудаанд. Вуруди ҳилолшакли он дар тарафи ҷанубии гунбаз ҷойгир аст. Қисмати зеботарини бино дар қисми болоии он ҷойгир аст, ки аз ду қатор сутун ва ду навиштаҷоти куфӣ ва паҳлавӣ иборат аст, ки аз ҷумлаи ороишҳои хиштӣ ва гилӣ мебошанд, ки дар онҳо номи асосгузор ва санаи сохтмон навишта шудааст. Тарроҳии дохилии гунбази Радкан даврашакл буда, дорои фасади оддӣ буда, бо гил ва оҳак гаҷ карда шудааст. Дар тамоми бадани бино аз хишт ва гил ва маҳлули оҳак истифода шудааст. Замина Эътимод ас-Салтанаҳ ин биноро қабри султон ё ашрофи мӯътабар меҳисобид ва Ҳертсфелд онро макони дафни Арғунхон (Арғун Оғо), ки соли 673 вафот кардааст, медонист. Ховаршиноси фаронсавӣ Годар онро қабри зан ва хабарнигор онро асари Дайламиён медонист. Доналд Вилбер ин биноро қадимтарин қабри бурҷӣ дар Эрон медонад, ки дар беруни он нимсутунҳо сохта шудаанд. Илова бар ин, ӯ ин биноро намунаи тарҳи Бурҷи Кашмар (Кашмар) медонад. Аммо, он чизе ки аниқ аст, ин аст, ки ин бино асари асри ҳафтуми ҳиҷрӣ аст. Ин бурҷ ду даромадгоҳ дорад, ки яке аз онҳо ба харобаҳои биное кушода мешавад, ки Эътимод ас-Салтанаҳ тахмин кардааст, ки шояд масҷиди бузурги шаҳр бошад. Ин бино бо мурури замон осеб дида буд, аз ин рӯ қисми болоии даромадгоҳ ва гунбази дарунӣ қариб хароб шуда буданд. Аз ин рӯ, соли 1346 ҳиҷрӣ, Созмони миллии ҳифзи ёдгориҳои қадимии Эрон онро бо фармони малика Фараҳ Паҳлавӣ барқарор кард. Ҷусторҳои марбут Орзуи Радкан Кордкой Бурҷи Бастам Кашане Гунбази Қобус Бурҷи Алиобод Бурҷи қабри Аладдин Рӯйхати ёдгориҳои миллии шаҳристони Чинорон Аҷоибот дар Бурҷи Радкан Бойгонӣ шудааст 13 Январ 2025 сол. Пайванди беруна Ҷамшед, вебсайти Манучеҳри Ориен, ки иддао дорад, ки бурҷ вазифаи астрономӣ дошт.