Сәғҙи мавзолейы

Сәғҙи мавзолейы (фарсы: آرامگاه سعدی), билдәле фарсы шағиры Сәғҙи Ширази кәшәнәһе, Ширазда урынлашҡан, Фарс провинцияһы, Иран. Сәғҙи мавзолейы Ирандың 100 меңлек риал купюраһына төшөрөлгән. Тарихы Сәғҙи тәүҙә Шираздан ситтәге бәләкәй генә ауылда, ярайһы уҡ ярлы ҡала ситендә ерләнгән. Хәҙер уның мавзолейы торған урын осраҡлы түгел: ул ғүмеренең күп өлөшөн шунда үткәргән. XIV быуат башында хәҙерге мавзолей урынында ҙур булмаған ҡәбер төҙөлә. Шағир үлгәндән һуң яҡынса 35 йыл үткәс, Сәғҙи кәшәнәһе тураһында яҙған сәйәхәтсе Ибн Бәттутаға ярашлы, уның ҡәберенә күп кеше килгән. Уның алдында бәләкәй генә һауыз — эсәр һыу менән тултырылған яһалма һыу ятҡылығы урынлашҡан. Кешеләр кейемдәрен шул һауызға батырып алған. Был һыу менән йыуыу шифа килтерә тип иҫәпләнгән. Хәҙерге мавзолей бинаһы 1952 йылда архитектор Мохсен Форуки тарафынан төҙөлгән. Бинаны проектлағанда ул Исфаһандағы Чехел Сотун баҡсаһынан илһам ала, шуға күрә лә Сәғҙи мавзолейы менән легендар фарсы баҡсаһы араһында ҡайһы бер оҡшашлыҡтарҙы күрергә мөмкин. Төҙөлөшкә аҡсаны Ирандың Мәҙәниәт министрлығы (министр Мирза Әли-Әсғәр Хан Хекмәт Ширази ҡарамағында) һәм Милли мираҫ йәмғиәте бүлә. Тасуирлама Тыштан ҡарағанда, бина тура мөйөшлө булып күренһә, эстән ҡарағанда, ысынында һигеҙ мөйөшлө. Фасад геометрик орнаменттар һәм ҡатмарлы үҫемлек һүрәттәре менән биҙәлгән. Мавзолей зәңгәр плитка менән ҡапланған ҙур көмбәҙ менән тажланған. Төп инеү урыны алдында һигеҙ колонна тора. Мавзолейҙың эске өлөшө 257 квадрат метр тәшкил итә. Эсендә шағирҙың шиғырҙарынан юлдар яҙылған аҡ мәрмәр ҡәберлек урынлашҡан. Мавзолейға комплексты тамамлаусы колоннада урынлашҡан. Мавзолейҙы ҙур кипарис баҡсаһы уратып алған. Ҙур булмаған уйһыулыҡта бәләкәй генә быуа бар, унда боронғо фарсы кәриздәрҙе (боронғо һыу үткәргес системаһы) күрергә мөмкин, улар шағир иҫән саҡта ла ҡулланылған. Шулай уҡ баҡса майҙанында Сәғҙи йәмәғәт китапханаһының кирбес бинаһы урынлашҡан. Галерея Иҫкәрмәләр