Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων

Η Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων (περσικά: مجلس خبرگان رهبری) είναι το συμβουλευτικό όργανο που είναι αρμόδιο να ορίσει και να απορρίψει τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν. Εντούτοις, όλα τα άμεσα εκλεγμένα μέλη μετά τη διαδικασία εξέτασης από το Συμβούλιο των Φρουρών πρέπει ακόμη να εγκριθούν από τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν πριν από την είσοδό τους στη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων. Εκλογή Η τελευταία εκλογή των 88 κληρικών, που είναι μέλη της Συνέλευσης, έγινε την 1η Μαρτίου 2024. Προηγούμενες εκλογές 1982 Η πρώτη εκλογή για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων του Ιράν διεξήχθη στις 10 Δεκεμβρίου 1982, για την εκλογή και των 82 μελών σε 24 εκλογικές περιφέρειες. Στις εκλογές ψήφισαν 18.013.061 πολίτες, σημειώνοντας προσέλευση 77,38%. Από τα 168 άτομα που εγγράφηκαν για να θέσουν υποψηφιότητα, 146 (86,90%) κρίθηκαν κατάλληλα και τους επιτράπηκε να το πράξουν. Οι εκλογές διεξήχθησαν με το σύστημα δύο γύρων, όπου 76 έδρες αποφασίστηκαν στον πρώτο γύρο και 7 στον δεύτερο γύρο. Οι Εμπειρογνώμονες που εξελέγησαν έλαβαν καθοριστικές αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένης της εκλογής του Χοσεΐν-Αλί Μονταζερί ως του πρώτου και μοναδικού «Αναπληρωτή Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν» (قائم‌مقام رهبری) τον Μάιο του 1985, της καθαίρεσής του τον Νοέμβριο του 1987 και της εκλογής του νέου Ανώτατου Ηγέτη τον Ιούνιο του 1989. 1990 Η δεύτερη εκλογή για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων του Ιράν διεξήχθη στις 8 Οκτωβρίου 1990, για την εκλογή και των 83 μελών σε 24 εκλογικές περιφέρειες. Η αναμέτρηση αυτή αποτέλεσε την πρώτη εκλογή της συνέλευσης μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Χομεϊνί και την εκλογή του Αλί Χαμενεΐ ως νέου Ανώτατου Ηγέτη. Αυτή η εκλογή κατέγραψε τη χαμηλότερη προσέλευση στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, με συμμετοχή μόλις του 37,09% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Από τα 180 άτομα που εγγράφηκαν για να θέσουν υποψηφιότητα, 109 (60,55%) κρίθηκαν κατάλληλα από το Συμβούλιο των Φρουρών. Το συμβούλιο απέκλεισε πολλούς κληρικούς της αριστερής πτέρυγας, συμπεριλαμβανομένων των Μεχντί Καρουμπί, Σαντέκ Χαλχαλί, Αλί Ακμπάρ Μοχτασαμιπούρ, Χαντί Χαμενεΐ και Ασαντολάχ Μπαγιάτ-Ζαντζανί. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, το κορυφαίο αριστερό κόμμα, ο Σύνδεσμος Μαχόμενων Κληρικών, αποφάσισε να μην υποστηρίξει κανέναν υποψήφιο, ενώ ορισμένοι απέσυραν την υποψηφιότητά τους, με πιο αξιοσημείωτη την περίπτωση του Μοχαμάντ Μουσάβι Χοεϊνιχά. Κατά τη διάρκεια των εκλογών, ορισμένοι υποψήφιοι προσπάθησαν να υποστηρίξουν ότι η συνέλευση είχε την εξουσιοδότηση να ασκεί συνεχή εποπτεία στις πολιτικές και τις δραστηριότητες του Ανώτατου Ηγέτη. Στην πράξη, ωστόσο, η συνέλευση δεν άσκησε ποτέ μια τέτοια εντολή. Οι Αχμάντ Χομεϊνί, Μοχαμάντ-Τακί Μεσμπάχ-Γιαζντί και Μοχαμάντ Γιαζντί ήταν μεταξύ των νεοεκλεγέντων μελών της συνέλευσης. 1998 Η τρίτη εκλογή για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων του Ιράν διεξήχθη στις 23 Οκτωβρίου 1998, για την εκλογή και των 86 μελών σε 28 εκλογικές περιφέρειες. Στις εκλογές ψήφισαν 17.857.869 πολίτες, σημειώνοντας προσέλευση 46,3%. Έναν χρόνο μετά τη νίκη του μεταρρυθμιστή Μοχαμάντ Χαταμί στις προεδρικές εκλογές του 1997, υπήρχαν εικασίες ότι τα μεταρρυθμιστικά στελέχη θα σημείωναν επιτυχία στην αναμέτρηση του 1998. Ωστόσο, το Συμβούλιο των Φρουρών άλλαξε τους κανόνες. Προηγουμένως, οι υποψήφιοι έπρεπε να επιδείξουν ιτζτιχάντ (ικανότητα νομικής ερμηνείας), αλλά το 1998 όλοι οι δυνητικοί υποψήφιοι υποχρεώθηκαν επιπλέον να επιδείξουν "κατάλληλη πολιτική τάση". Από τα 396 άτομα που εγγράφηκαν, 167 (36,86%) κρίθηκαν κατάλληλα από το συμβούλιο. Συνολικά 214 άτομα αποκλείστηκαν, 13 αποσύρθηκαν, ενώ 60 από τους 187 προσκληθέντες δεν συμμετείχαν στην εξέταση ιτζτιχάντ. Τα δύο κύρια ιερατικά σώματα των μεταρρυθμιστών, ο Σύνδεσμος Μαχόμενων Κληρικών (Association of Combatant Clerics) και η Συνέλευση Σχολαστικών και Ερευνητών της Θεολογικής Σχολής της Κομ, δεν εξέδωσαν εκλογική λίστα, διαμαρτυρόμενα για τον αποκλεισμό των υποψηφίων τους από το Συμβούλιο των Φρουρών. Άλλες μεταρρυθμιστικές ομάδες έπραξαν το ίδιο, συμπεριλαμβανομένης της Οργάνωσης Μουτζαχεντίν της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν. Η μόνη ομάδα προσκείμενη στο κίνημα της 2ης Χορντάντ που υποστήριξε υποψηφίους ήταν το Κόμμα Στελεχών της Εποικοδόμησης. Αποτελέσματα Σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Fars News Agency, τα αποτελέσματα είχαν ως εξής: Σύμφωνα με τον Αλί Αφσαρί, η σύνθεση της συνέλευσης ήταν η εξής: 2006 Η τέταρτη εκλογή για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων του Ιράν διεξήχθη στις 15 Δεκεμβρίου 2006. Οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν την ίδια ημέρα με τις εκλογές για τα Δημοτικά και Χωρικά Συμβούλια. Υποψήφιοι Τα προσόντα του Μουτζταχίντ εγκρίθηκαν για όλους τους υποψηφίους από το Συμβούλιο των Φρουρών μέσω γραπτών και προφορικών (συνέντευξη) εξετάσεων. Ορισμένα μέλη του Συμβουλίου των Φρουρών έθεσαν επίσης υποψηφιότητα για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων. Αν και υπήρξαν μερικές γυναίκες αγιατολάχ (Μουτζταχιντέχ) που υπέβαλαν υποψηφιότητα, δεν κατάφεραν να περάσουν τις εξετάσεις. Ο αριθμός των υποψηφίων που πέτυχαν στις εξετάσεις ήταν τόσο χαμηλός, που το συμβούλιο αναγκάστηκε να μειώσει τη βάση βαθμολογίας αρκετές φορές. Αρχικά υπήρχαν 144 υποψήφιοι για τις 86 διαθέσιμες έδρες. Ο αριθμός αυτός αυξήθηκε αργότερα και, σύμφωνα με το Islamic Republic News Agency, υπήρχαν 181 εγκεκριμένοι υποψήφιοι. Ωστόσο, ο αριθμός των υποψηφίων την ημέρα των εκλογών ήταν 165, ενώ για πρώτη φορά υπήρχαν δύο μη κληρικοί υποψήφιοι, κάτοχοι διδακτορικού στο Ισλάμ, αν και δεν εξελέγησαν. Αποτελέσματα Το υπουργείο Εσωτερικών ανέφερε προσέλευση περίπου 60% επί των 46,5 εκατομμυρίων εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, αναφέροντας "περισσότερα από 28 εκατομμύρια άτομα" ως τον αριθμό των ψηφοφόρων που προσήλθαν στις κάλπες. Διάφορα κόμματα είχαν πολλούς κοινούς υποψηφίους, αλλά το Baztab News ανέφερε ότι η λίστα υποψηφίων που ανακοίνωσε ο Σύνδεσμος Μαχόμενου Κλήρου κέρδισε τις περισσότερες έδρες (68 από τις 86 έδρες, έχοντας προτείνει 81 υποψηφίους). Οι μεταρρυθμιστές που υποστηρίχθηκαν από τον Μεχντί Καρουμπί και οι συντηρητικοί συνεργάτες του Μοχαμάντ-Τακί Μεσμπάχ-Γιαζντί δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες τους. Ιδιαίτερη σημασία είχε η νίκη της πραγματιστικής λίστας υπό τον Αγιατολάχ Ραφσαντζανί έναντι των σκληροπυρηνικών υποψηφίων που συνδέονταν με τον Πρόεδρο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ. Ο Ραφσαντζανί είχε ηττηθεί από τον Αχμαντινετζάντ στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2005. Ωστόσο, ο Ραφσαντζανί κέρδισε σχεδόν διπλάσιες ψήφους από τον μέντορα του Προέδρου Αχμαντινετζάντ, τον σκληροπυρηνικό Αγιατολάχ Μοχαμάντ-Τακί Μεσμπάχ-Γιαζντί. Τα τελικά αποτελέσματα για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων έδειξαν ότι εξελέγησαν περισσότεροι από 65 υποψήφιοι προσκείμενοι στον Ραφσαντζανί. Με ποσοστό 60%, η συμμετοχή των ψηφοφόρων ήταν πολύ υψηλότερη από τα προηγούμενα έτη. Η Συνέλευση συνήλθε στις 19 Φεβρουαρίου 2007 και ο Αλί Μεσκινί επανεξελέγη πρόεδρος. Οι αλλαγές στο προεδρείο σε σχέση με την 3η συνέλευση ήταν η αντικατάσταση του Μοχαμάντ Γιαζντί από τον Εμπραχίμ Αμινί, ο οποίος αποσύρθηκε, ως 2ος αντιπρόεδρος, και η εκλογή του Χασάν Ροχανί ως μέλους του προεδρείου. Μετά τα αμφισβητούμενα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών του Ιουνίου 2009 που επικυρώθηκαν από τον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, αναφέρθηκε ότι ο πρόεδρος Ραφσαντζανί ζήτησε τη σύγκληση της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων, καθώς η Συνέλευση έχει τη συνταγματική εξουσία να διορίζει και να παύει τον Ανώτατο Ηγέτη. Στις 8 Μαρτίου 2011, ο Αγιατολάχ Μοχαμάντ-Ρεζά Μαχνταβί Κανί αντικατέστησε τον Αγιατολάχ Ραφσαντζανί στη θέση του προέδρου. Ο Μαχνταβί Κανί απεβίωσε τον Οκτώβριο του 2014. Στις 10 Μαρτίου 2015, η Συνέλευση εξέλεξε τον Αγιατολάχ Μοχαμάντ Γιαζντί ως επόμενο Πρόεδρο. Η θητεία που ξεκίνησε το 2007 ορίστηκε να διαρκέσει δέκα χρόνια (αντί για τα κανονικά οκτώ) λόγω του σχεδίου "εκλογικής ενοποίησης" της κυβέρνησης, προκειμένου οι εκλογές για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων και το Κοινοβούλιο να διεξάγονται ταυτόχρονα, εξοικονομώντας έτσι διοικητικά έξοδα. 2016 Οι πέμπτες εκλογές για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων του Ιράν διεξήχθησαν στις 26 Φεβρουαρίου 2016, για την εκλογή των μελών της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων. Και τα 88 μέλη της Συνέλευσης, που είναι γνωστά ως μουτζταχίντ, εκλέγονται απευθείας από τον λαό. Οι εκλογές είχαν αρχικά προγραμματιστεί για το 2014, αλλά αναβλήθηκαν προκειμένου να διεξαχθούν μαζί με τις εκλογές για την Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση. Από τους κατόχους των εδρών, 49 επανεξελέγησαν στις συνολικά 88 έδρες της συνέλευσης. Κατάλογος προέδρων Δείτε επίσης Συμβούλιο των Φρουρών Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση Παραπομπές Εξωτερικοί σύνδεσμοι Επίσημος ιστότοπος