بەندەر ئیمام خومەینی

بەندەر ئیمام خومەینی (بە فارسی: بندر امام خمینی) شارێکە لە پارێزگای خووزستان، ئێران. بەپێی ئاماری ٢٠١٦، ژمارەی دانیشتووانی ٧٨٬٣٥٣ کەسە ٣٩٬٢٩٢ نێر و ٣٩٬٠٦١ مێن. ڕووبەری شارەکە و چڕیی دانیشتووانی کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا. مێژوو بەندەرەکە لە وێستگەی کۆتاییی ھێڵی ئاسنی سەرتاسەریی ئێران کەوتووە کە کەنداوی فارس بە تاران و لەوێوە بە دەریای قەزوین دەبەستێتەوە. بەشێکە لە ھەمان کۆمەڵگەی دەریایی وەک بەندەری شاری تەنیشتی بەندەر مەھشەھر. ھەردوو بەندەرەکە لە ڕێگەی ھەمان کەناڵەوە دەستپێگەیشتنیان ھەیە. لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم تەنیا لە لەنگەرگەیەک، دوو شوێنی لەنگەرگرتنی کەشتی، وێستگەیەکی کۆتاییی ھێڵی ئاسن و کۆگاکان و نیشتەجێبوونێکی سڤیل لە چەند میلێک دوورتر پێکھاتبوو. بەندەرەکە لە سەرەتادا لە دەستی ئەڵمانیا و ئیتاڵیادا بوو، بەڵام لە ٢٥ی ئابی ١٩٤١، لەلایەن ھێزێکی ھاوبەشی بەریتانی و ھیندستانی بە پاڵپشتیی ھێزی دەریاییی پاشایی ھێرشی کرایە سەر. بەلەمکۆمەڵەیەک بە سەرکردایەتیی کەشتیی جەنگیی بازرگانیی پڕچەککراوی ئێچ ئێم ئێس کانیمبلا بە ڕێڕەوە ئاوییەکاندا ڕۆیشتن و لەو ھێرشەدا ھەشت کەشتیی تەوەر، دوو کەشتیی تۆپھاوێژ و لەنگەرگەیەکی سەرئاوکەوتوویان گرت. لەو کاتەدا بوو کە لەنێو ئەوانی دیکەدا، کەشتیی ئەڵمانیی «ھۆھێنفلز» کەوتە دەست بەریتانییەکان و بوو بە «ئیمپایەر کەمال». دوای ئەوە لەلایەن کەرتە بەندەری ٤٨٢ی سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکان بەڕێوە دەبرا و وەک خاڵێکی گرینگی دابینکردن بۆ ھاوکارییە سەربازییەکانی ھاوپەیمانان بۆ ڕووسیای سۆڤیەت کاری دەکرد. دامەزراوەکانی بەندەرەکە ھەروەھا بۆ ڕاگرتن و چاککردنەوەی کەشتییە بازرگانی و سەربازییەکان بەکار دەھێنران. سێ شوێنی زیادەی لەنگەرگرتن لە کاتی جەنگدا دروست کران. چالاکییەکانی بەندەر بەندەری بەندەر ئیمام خومەینی بەندەرێکی نیشتمانیی ئێرانییە کە لەژێر دەسەڵاتی ڕێکخراوەی بەندەرەکان و دەریاوانیی ئێران کار دەکات. باکووریترین بەندەری ئێرانییە لەسەر کەنداوی فارس. بەندەری بەندەر ئیمام خاڵێکی بارھەڵگۆڕکێیە بۆ کۆنتێنەرەکان، بڵاو و باری گشتی، بە دەستڕاگەیشتنی تایبەت بەو دامەزراوانەی کە لەلایەن ھێڵەکانی کەشتیوانیی کۆماری ئیسلامیی ئێران (گرووپی ئای ئاڕ ئای ئێس ئێڵ) بەڕێوە دەبرێن. لە ٢٠٠٥دا، حکوومەتی ئێران پێشنیاری گواستنەوەی ڕاستەوخۆی کۆنتێنەری لە نێوان بەندەرەکە و ئەورووپای ڕۆژاوا کرد، بەڵام دانوستانەکان لەگەڵ ھێڵەکانی کەشتیوانی بۆ دامەزراوەی تایبەتی بەندەر و دەستڕاگەیشتن کۆتایییان نەھاتووە. ئێران دانەوێڵە بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی بەندەرەکانی کەنداوی فارسەوە ھاوردە دەکات، بەڵام بۆ دابینکردنی بودجەکەی تێدەکۆشێت. زۆربەی دانەوێڵەی ئاڵیک (بە تایبەتی گەنمەشامی لە بەڕازیلەوە) لە ڕێگەی گەرووی ھورمزەوە بۆ بەندەری بەندەر ئیمام خومەینی ھاوردە دەکرێت. ٣٠٪ی گەنم ھاوردە دەکرێت. دوازدە کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی بەندەری بەندەر ئیمام خومەینی، بەندەری بەندەر مەھشەھر ھەیە کە تایبەمەندە بە ھەناردەکردنی نەوت و بەرھەمە پێترۆکیمیاوییەکانی کۆمپانیا نیشتمانییەکانی ئێن ئای ئۆ سی و ئێن پی سی. ھەردوو بەندەرەکە لە ڕێگەی ھەمان کەناڵی «خور مووسا» دەستپێگەیشتنیان ھەیە، کە ٤٢ میل درێژە و نزیکەی ٢٠ مەتر قووڵە. بەندەری بەندەر ئیمام خومەینی لە ڕێگەی ھێڵی ئاسن و ڕێگەی وشکانییەوە بەستراوەتەوە، لە ڕۆژاواوە بە ئابادان و خورەمشار و ناوچەی ئازادی ئەروەندی ھاوبەشیان، لە درێژەی سنووری ئێران–عێراق، و لە باکوورەوە بە ئەھواز، تاران و دەریای قەزوین و وڵاتانی قەوقاز. بەندەرەکە حەوت تێرمیناڵی ھەیە کە ٤٠ لەنگەرگەی نزیکەی ٦،٥٠٠ مەتر درێژییان ھەیە. تێرمیناڵەکان کۆگایان ھەیە کە توانای ١٧١،٠٠٠ م٢یان ھەیە و ناوچەی ھەڵگرتنی کراوە کە ١٠.٩ کم٢ دادەپۆشن. ئەمانەش ببینە پێڕستی شارەکانی ئێران پێڕستی شارەکانی پارێزگای خووزستان سەرچاوەکان داڕێژە:پارێزگای خووزستان دەروازەی جوگرافیا ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان دەروازەی ئێران