حوسێنییە

حوسێنییە یان حوسەینییە (بە عەرەبی: حسینیة)، کە بە عاشورخانە، ئیمامبارگا، یان ئیمامبارا ناسراوە، ھۆڵێکی کۆبوونەوەیە بۆ ڕێوڕەسمی یادکردنەوەی دوازدە موسڵمانی شیعە، بە تایبەتی ئەوانەی پەیوەندییان بە ماتەمینی موحەڕەمەوە ھەیە. حوسەینییە ھۆڵێکی فرە خەڵکە بۆ ماتەمینی موحەڕەم و ڕێوڕەسمەکانی تری یادکردنەوەی شیعەکان کە ناوەکەی لە حوسەینی کوڕی عەلی وەرگیراوە، نەوەی محەممەد (د. خ). زاراوەسازی حوسەینییە جیاوازە لە مزگەوت. ئەم ناوە لە حوسێن کوڕی عەلیەوە ھاتووە کە سێیەمی دوازدە ئیمامە و نەوەی پێغەمبەری ئیسلام محەممەدە. حوسەین لە شەڕی کەربەلادا لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٦٨٠ی زایینی لە سەردەمی عوبەیدوڵای کوڕی زیاددا شەھید بوو. شیعەکان ھەموو ساڵێک لە ڕۆژی عاشوورا کە دەیەمین ڕۆژی موحەڕڕەم، یادی شەھیدبوونی دەکەنەوە. ھەروەھا ڕێوڕەسمی دیکەش ھەن کە لە ماوەی ساڵدا لە حوسەینییەکان بەڕێوەدەچن، لەوانە یادەوەرییە ئایینییەکان کە پەیوەندییان بە عاشوورا نییە؛ و ڕەنگە مەرج نییە جومعە (نوێژی جەماعەتی ھەینی) ئەنجام بدرێت. لە باشووری ئاسیاش دەتوانرێت بە حوسەینییە بە ئیمامبارا، ئیمامبارگا، یان ئاشورخانە ناوببرێت. لە ئەفغانستان و ئاسیای ناوەڕاستیش پێی دەوترێت تەکیەخانە. لە بەحرەین و ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی پێی دەوترێت مەعتەم (بە عەرەبی: مأتم). مێژوو لە سەردەمی حوکمڕانی سەفەوییەکان لە ئێران، کاتێک شیعەکان مەیلیان ھەبوو بۆ ئەنجامدانی ڕێوڕەسمی ئایینی و ماتەمینی، نەک تەنھا ڕێڕەوەکان یان شوێنە سەقفکراوەکان بۆ کۆمەڵگە ئایینییەکان بەکاردەھێنران، تەنانەت بۆ دروستکردنی حوسێنییەکان و ھەروەھا تەکیەکان بوونە شتێکی باو. ھەر حوسێنییەک ھەندێک کۆشک (یان ژوور) و یاریگای ھەبوو، بە قەبارەی گەورە و بچووک. ھەروەھا لە زۆرێک لە کوچە و کۆڵانەکان، لە ڕۆژانی نزیک عاشوورا، خەڵکی ئایینی دیوار و سەقفەکانیان ڕەش دەکرد و ڕووناکیان دەکردەوە، لەلایەن گڵۆپە ڕەنگاوڕەنگەکانەوە… لە سەردەمی زەندییەکانەوە، چەندین تەکیەی گەورەتر و فراوانتر دروستکرابوون تەنھا بۆ گرتنی پرسە، کە قۆناغێک بە بەرزی یەک مەتر لە زەوییەوە ھەبوو، بۆ پیشاندانی ھەستە جیاوازەکانی پرسە. تێچووی حوسێنییە بە بەخشین و وەقفی خێرخوازی دابین دەکرێت. بەکارھێنان حوسەینییە لە کاتی موحەڕڕەم و سەفەر و ڕەمەزاندا بۆ ماتەمینی بەکاردەھێنرا، ڕەودا خوانی، سینە زانی (شێوەیەکی نەریتی ڕێوڕەسمی ماتەمینی کە خەمەکەیان بە سنگ لێدان نیشان دەدات). ھەروەھا حوسەینییە شوێنێکە بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی سەرنشینەکان و زیارەتکاران و خۆراکدانی ھەژاران. بەو پێیەی حوسەینییە وەک خاڵێکی سەرەکی بۆ کۆبوونەوەی شیعەکان کاردەکات، ھەروەھا ڕۆڵێکی زۆر بەرچاو دەگێڕێت لە چەسپاندنی ناسنامەی ئایینی بە تایبەتی بۆ دانیشتووانی شیعە لە ڕەوەند. سەرچاوەکان دەروازەی نژیاروانی دەروازەی ئیسلام دەروازەی شیعە