Мақбараи Хайём

Мақбараи Умари Хайём (кушода шудааст: 2 апрели соли 1963) — Мақбараи Умари Хайём, яке аз марказҳои сайёҳии Нишопур, рамзи шаҳри Нишопур ва намунаи барҷастаи меъмории муосири Эрон аст. Онро Ҳушанг Сейҳун тарҳрезӣ карда, 22 сентябри соли 1962 ба анҷом расонидааст. Тарҳи он бар асоси ҳаёт, замон ва андешаҳои Умари Хайём сохта шудааст, ки бар асоси се нақши Хайём ҳамчун " риёзидон ", " ахтаршинос " ва " шоир " сохта шудааст. Сохторҳои атрофи мақбара касби падари Хайёмро (хаймасозӣ) ба ёд меоранд; Мақбараи Умари Хайём 22 метр баландӣ дорад; сохтори бино он аз бетон бо асли металлӣ иборат аст; ва он дар боғе дар канори ҷанубу шарқии Нишопур ҷойгир аст. Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1175 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. Таърихи мақбараи Хайём Пешниҳоди Ясой қабул нашуд ва аз ӯ хоҳиш карда шуд, ки нақшаи алоҳидаро барои сохтмони Мақбараи Хайём пешниҳод кунад. Даврони муосир Пешниҳодҳои аввалия Дар замони муосир, Мақбараи Хайём дар ҷониби шарқии масҷиди Муҳаммад Маҳроқ дар як утоқи хурди айвонмонанд ҷойгир аст. Меҳмонони хориҷие, ки аз мақбара дидан мекунанд, борҳо дархост кардаанд, ки барои Хайём мақбара сохта шавад, аммо ҳукумати Эрон ба онҳо иҷозат надодааст. Вақте ки Мортимер Дюранд, вазири ваколатдори Бритониё дар Эрон, аз номи маҳфили Умар Хайём дар Лондон, ба Носируддиншоҳ Қоҷор пешниҳод кард, ки дар паҳлӯи Имомзодаи Маҳроқ барои Хайём мақбара сохта шавад, Носируддиншоҳ посух дод: 8 тираи соли 1927, вақте ки Арбоб Кайхусро, намояндаи зардуштӣ дар Маҷлиси Миллӣ, дархост кард, ки аз буҷаи парлумон бист ҳазор туман барои сохтмони Мақбараи Фирдавсӣ сарф шавад, Абдуллоҳ Ясой, намояндаи Симнон ва Домғон пешниҳод кард, ки мақбараи Хайём бо ҳамон маблағ таъмир карда шавад ва гуфт: Сипас, пешниҳод карда шуд, ки ин оромгоҳро бо роҳи беҳтар ва мувофиқтар аз нав созанд; аз ин рӯ, ҳамзамон бо ҷашни ҳазорсолагии Фирдавсӣ, Анҷумани миллии ёдгориҳо барои Хайём оромгоҳ сохт. Тарроҳӣ ва сохтмони ин сутуни сангӣ аз ҷониби Карим Тоҳирзод Беҳзод анҷом дода шудааст. Ин мақбара дар шакли саҳнаи чоркунҷа ва бинои сангии кушода сохта шудааст, ки дар паҳлӯи мақбара ва масҷиди Муҳаммад Маҳроқ ҷойгир буд. Мақбара аз ду айвони болоӣ ва поёнӣ ва як девори кӯтоҳи сангии Халаҷ иборат буд, ки дар атрофи макони мақбара ва дар болои мақбара, ки се ё чор метр дуртар аз девори мақбара буд, истифода мешуд; инчунин як сутуни сангӣ бо чор байт аз шоир Малик аш-Шуъора Баҳор, ки бо хати Насталиқ дар он кандакорӣ шудааст. Ин асар бо роҳи омезиши шаклҳои ғарбӣ ва ороишҳои эронӣ, ки ба асарҳои услуби арт-деко монанданд, сохта шудааст. Санги ёдгорӣ Монанд ба вазъияти мақбараи Фирдавсӣ (ки Беҳзод низ масъули сохтмонаш буд), қабр аз ибтидо бо мушкилоти зиёди сохторӣ рӯбарӯ шуд ва аз сабаби набудани таҳкурсии дуруст, он ба зудӣ фурӯ рафтан ва вайрон шудан гирифт. Мақбара дар боғи қадимӣ ҷойгир буда, дорои китобхона, осорхона ва меҳмонхона мебошад. Дар даромадгоҳи боғ муҷассамаи Хайём гузошта шудааст. Масоҳати боғи Хайём 20 ҳазор метри мураббаъ ва дарозии он 18 метр буда, бо дарахтони санавбар иҳота шудааст. Ин мақбара омехтаи санъати меъмории муосир ва қадимаи Эрон аст, ки аз ҷониби Ҳушанг Сайҳун тарҳрезӣ шудааст. Дар ромб ва навиштаҷоти сафолакдори мақбара, бист рубоии Умари Хайём бо хати курсив аз ҷониби Муртазо Абдулрасулӣ дар соли 1339 ҳиҷрӣ навишта шудааст. Ин кор таҳти назорати тарроҳ ва меъмори бино, муҳандис Сайҳун, анҷом дода шудааст ва намунаи беназири истифодаи хати курсив дар навиштаҷоти меъморӣ мебошад. Гарчанде ки имрӯз фаромӯш шудааст, хати курсив аввалин хати эронӣ аст ва дар замони Умари Хайём дар байни котибон васеъ истифода мешуд. Худи Ҳушанг Сайҳун дар бораи ин бино мегӯяд: Оромгоҳи кунунӣ Пас аз марги Умари Хайём дар соли 1123 ё 1134, ҷасади ӯ дар қабристони марказии Ҳиро дар Нишопур, ки қабри махсус надошт, дафн карда шуд. Низомии Арӯзии Самарқандӣ хабар дод, ки соли 1112, зимни мулоқоти дӯстона дар Балх, Хайём гуфт: Сохтори бинои мақбара Бо дархости Анҷумани миллии ёдгориҳо, Ҷалолуддин Ҳумайӣ аз шеърҳое, ки ба Хайём нисбат дода шудаанд, бист рубоиро интихоб кард ва ин бист рубоиро бо хатти Муртазо Абдулрасулӣ дар рӯи сафолҳои мозаикии кабуди осмонӣ ва зард дар лозенҷҳои таҳкурсии бино (ҳар як лозенҷ ду рубоӣ дорад) ҷойгир карданд: Бино 10 сутун дорад, ки 10 аввалин рақами дурақамаи математикӣ ва пойгоҳи асосии рақамҳо мебошад. Аз ҳар як сутун, ду теғи диагоналӣ ба боло спиралӣ мешаванд, то он даме ки онҳо бо ҳам бархӯрда, боми биноро ташкил медиҳанд ва аз тарафи дигар поён меоянд, ки худ як шакли мураккаби математикӣ аст. Ин шакли геометрӣ ва рақами 10 ҳарду рамзи дониши математикии Хайём мебошанд.Бархӯрди теғҳо бо якдигар фазоҳои пур ва холӣ ва махсусан дар боло ситораҳои ба ҳам печидаро ба вуҷуд меорад, ки тавассути онҳо осмони кабуди Нишопур намоён аст. Тадриҷан, дар наздикии болои гунбаз, ситораҳо хурдтар мешаванд ва дар ниҳоят ситораи панҷгӯша онҳоро пурра мекунад. Ин ситораҳо ва нақши осмон ба шахсияти астрономии Хайём ишора мекунанд.Теғҳо ба ҳам бархӯрда, даҳ лозенҷи калонро ташкил медиҳанд, ки пур аз сафолҳо бо хатти Насталиқи шикаста, бо тарзи абстрактӣ ва муосир, бо услуби хаттотони бузурге ба монанди Мир Эмод, мебошанд. Рубоиётро Ҷалол Ҳумайӣ ва хаттотро Муртазо Абдул Расулӣ интихоб кардаанд. Ин аввалин бино дар таърихи меъмории Эрон аст, ки аз хатти Насталиқи шикаста истифода кардааст. Даруни ин лозенҷҳо низ пур аз шеърҳо дар шакли гулҳо, баргҳо ва пилта ва оро додашуда бо сафолҳои мозаикӣ мебошад, ки ҳамаи онҳо ба шеъри Хайём ишора мекунанд. Нигораҳо Пояи аввал (ғарбӣ) Ба номи худои раҳмон ва меҳрубон! هو الله تعالی ـ بسم الله الرحمن الرحیم - هو الملک الکریم هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر انه حرره العبد الفقیر المحتاج برحمة الله عبدالرسولی ۱۳۳۹ Пояи дуюм بسم الله الرحمن الرحیم وله ایضاً علیه الرحمة والغفران هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه Пояи сеюм هو الله تعالی حقیقة الحق سبحانه وتعالی وله رحمة الله علیه وغفر الله له Пояи чорум هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه وغفر الله له حقیقة الحق سبحانه و تعالی هو العزیز هو العلی الأکبر وله رحمة الله علیه خیام علیه الرحمة والغفران فرماید Пояи панҷум حقیقة الحق سبحانه وتعالی هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له Пояи шашум حقیقة الحق سبحانه وتعالی. هو الله تعالی. بسم الله الرحمن الرحیم هو الملک الکریم Пояи ҳафтум هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم حکیم عمر خیام علیه الرحمة و الغفران فرماید هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر الله له Пояи ҳаштум حقیقة الحق سبحانه وتعالی. بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه وغفر الله له Пояи нӯҳум بسم الله الرحمن الرحیم و له ایضاً علیه رحمة و الغفران و له رحمة علیه و الغفران Нигаред Мақбараи Саъдӣ Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ Мақбараи Фирдавсӣ Ҷустуҷӯҳои марбут Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Нишопур Манобеъ Ҳошим Ҷаводзода, 2001, Китобхонаи Хуросон, Маркази таблиғотии Эрони Нав Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишобурӣ Рубоиёти Ҳаким Умари Хайём, таҳрири Нисо Ҳамзазода, Муқаддима: Доктор Муҳаммад Ҳасани Сайдон, Чопкунанда: Ширкати чопи абрешими Рашт Ҳабибулло Фазоалӣ, Атласи хат, матбааи Машъал, Исфаҳон 1350 Ҳусейн Баҳр-ул-Олумӣ, Дафтари кории Анҷумани корҳои миллӣ, Теҳрон 1976 Arch Net Боғ ва қабри Хайём аз суханони аввалин нигаҳбони он Пайванди беруна Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишопурӣ Нигоҳе ба "Мақбараи Хайём", як макони сайёҳӣ дар Хуросони Разавӣ + аксҳо - Агентии иттилоотии Мизон Тасвирҳои 360-дараҷаи боғи қабри Хайём, рӯзи Нишопур Эзоҳ