Subangan na Timor

An Subangan na Timor o Timor-Leste (Ingles: East Timor; Tetum: Timor Lorosae; opisyal bilang an Demokratikong Republika kan Timor-Leste) sarong nasyon sa Sur-subangan na Asya. Sakop kaini an subangan na porsyon kan isla nin Timor, an kataid na mga isla kan Atauro sagkod Jaco, asin Oecussi-Ambeno, sarong eksklabo sa gamping norte-sulnopan kan isla sa Sulnopan na Timor kan Indonesya. Kolonya kan Portuges dati An Timor-Leste nakolonya kan Portugal kan ika-16 na siglo asin dara an pangaran na Portuges Timor sagkod 28 Nobyembre 1975, kan an Revolutionary Front for an Independent East Timor (Fretilin) nagdeklara kan independensya kaini. Pakalihis syam na aldaw kan deklarasyon, ini pigsakyada asin inokupar kan Indones militar; pigdeklara kan Indonesya kan Hulyo 1976 na ini iyo an saiyang ika-27ng probinsya. An pagsakop kan Indonesya kan Timor-Leste naunambitan na gayo na pwersahan, mapangahas asin bakong matuninong ta sige an madugong bakbakan kan grupong separatista (urog na an Fretelin) asin kan militar Indones. Kan 1999, sunod sa pagbuot kan Naciones Unidas na pigpasunod an sarong plebesito sa mga namamanwaan kan Timor-Leste kun gusto nindang magsadiring nasyon o mapasakop sa Indonesya, an mayorya (sobra 78%) nagpahayag na buot nindang magin talingkas, suway na sa Indonesya asin magkasadiring nasyon. Huli kan resulta kan plebesito, napiritan an Indonesya na maghali asin butsan na an teritoryo kan Timor-Leste. An Timor-Leste iyo an pinakainot na estado nagkamit nin soberanya sa ngunyan na ika-21ng siglo, o eksakto kan 20 Mayo 2002 asin ini nag-apil sa Naciones Unidas saka man nagbali sa Komunidad nin mga Nasyon na Nagtataram Portuges. Kan 2011, an Timor-Leste nag-anunsyo na buot mag-ayon sa Asosayon nin mga Nasyon sa Sur-subangan na Asya bilang ika-11 kaapil. An Timor-Leste iyo sana sa duwang nasyon na predominanteng katoliko sa Sur-subangan na Asya, an saro iyo an Filipinas, asin ini lang an nasyon sa Asya na namumugtak na gayo sa Hemisperong Habagatan. Toltolan Mga panluwas na takod Gobyerno kan Subangan na Timor Toltolan