Bariga Timor

Bariga Timor waa wadan oo bariga kaga dhegan jasiirada Timor, waxeena ku yaalaan qaarada Aasiya. wadanka waxoo u dhaxeeyaa Indonesia iyo Australia. wadankaan markiisa hore waxaa soo gumeesan jiray bortuqiiska ku dhawaan 400 oo sano, ka dibneh waxaa qabsatay ciidanka indonesia oo heestay ilaa 25sano, wadanka waxoo xurnimada qaatay, taariikhda marka ee eheed 2002da Timor-Leste (/ timɔːr lɛʃteɪ /; Tetum: Timór Lorosae), si rasmi ah Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Timor-Leste [11] (Portuguese: República Democrática de Timor -Leste, [12] Tetum: Repúblika Demokrátika Timór-Leste), [13] waa waddan madax-bannaan oo ka tirsan badda badda South Asia. Waxay ka kooban tahay qaybta bari ee jasiiradda Timor, jasiiradaha u dhow Atauro iyo Jaco, iyo Oecusse, oo ka baxsan dhinaca waqooyi-galbeed ee jasiiradda ku wareegsan Indonesia Timo Timor. Australia waa deriska koofurta waddanka, oo ay kala soocaan badda Timor. Cabbirka waddanku waa qiyaastii 15,410 km2 (5,400 sq m). [7] Bariga Timor waxa loo soo dhiibay Portugal sannadkii 16aad, waxaana loo yaqaan Timor Portork ilaa 28-kii Nofember 1975-kii, markii Khidada Kacaanka ee Bariga madaxa-bannaan ee Timor-ka (Fretilin) ​​uu ku dhawaaqay xornimadiisa. Sagaal cisho ka dib, waxaa lagu soo weeraray waxaana qabsaday Indonesia, waxaana lagu dhawaaqay gobolka Indonesia 27-keedii sanadka soo socda. Shaqaaqada Indonesian ee East Timor waxaa lagu gartaa khilaaf aad u xoog badan tobanaan sano oo u dhexeeyay kooxaha kala ah (gaar ahaan Fretilin) ​​iyo milatariga Indonesia. Xubin Qaramada Midoobay Waddnamaha degaan East Timor China 200+ Indonesia 500+ Portugal 2000+ Australia 100+ Sanadkii 1999-kii, ka dib markii ay qabatay go'aankii Qaramada Midoobay ee madax-bannaanida, isxilqaantu waxay joojisay xukunka dhulka. East Timor wuxuu noqday dalkii ugu horreeyay ee madaxbannaan ee qarniga 21-aad ee 20-kii Maajo 2002 wuxuuna ku biiray Qaramada Midoobay iyo Bulshada Bariga Afrikada Bari. Sanadkii 2011, East Timor waxa uu ku dhawaaqay inuu doonayo inuu xubin ka noqodo Ururka Ururka Aasiyadaha Aasiyada Koonfur Aasiya (ASEAN) isagoo codsanaya inuu noqdo xubin kow iyo tobnaad. East Timor waa qayb ka mid ah ganacsiga bilaashka ah, Timor-Leste-Indonesia-Australia Growth Triangle (TIA-GT). [16] Waa mid ka mida laba qowmiyadood oo Christian ah oo ku yaal Koonfur Bari Asiya, mid kale oo ah Filibiin.